वसन्त अनुभव नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चले वरिष्ठ साहित्यकार भागीरथी श्रेष्ठलाई ‘विजय स्मृति अग्रज लघुकथा सम्मान- २०८२’ प्रदान गर्ने भएको छ । मञ्चको मिति २०८२ साल साउन २४ गते बसेको कार्यसमितिको बैठकले उक्त निर्णय गरेको थियोे । कीर्तिशेष वरिष्ठ साहित्यकार विजय चालिसेज्यूको स्मृतिमा मञ्चले यसै वर्ष यस पुरस्कार तथा सम्मानको स्थापना गरेको थियोे ।
आगामी कार्तिक १० गते मञ्चले चितवनमा गर्ने ‘राष्ट्रिय विशिष्ट अभिनन्दन, सम्मान तथा पुरस्कार समर्पण समारोहमा नगद रु. ११,१११/- (रुपैयाँ एघार हजार एकसय एघार) पुरस्कार रकमसहित ताम्रपत्रद्वारा सम्मान गरिने मञ्चले जनाएको छ ।
मञ्चले दिएको जानकारी अनुसार यस वर्षको पुरस्कार रकम कीर्तिशेष विजय चालिसेज्यूका सुपुत्र आलोक चालिसे एवम् परिवारको चाहना अनुरूप उहाँहरूले नै व्यवस्थापन गर्ने बुझिएको छ ।
नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चद्वारा प्रकाशित लघुकथासङ्ग्रहहरू ‘लोपाञ्जन’ र ‘प्रयोगशाला’को परिचर्चा कार्यक्रम शनिवार सम्पन्न भएको छ । मञ्चकै आयोजनामा भर्चुअल प्रविधिबाट जुम हलमा भएको उक्त कार्यक्रम अपरान्ह ६ बजेदेखि अढाई घन्टासम्म चलेको थियोे ।
‘लोपाञ्जन’ लघुकथासङ्ग्रह, लघुकथाकार श्रीकृष्ण पौडेलको पहिलो लघुकथा कृति हो । त्यस्तै ‘प्रयोगशाला’ लघुकथासङ्ग्रह लघुकथाकार होम प्रसाद नेउपानेको पनि पहिलो लघुकथा कृति हो ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि एवम् आज परिचर्चा गरिएका पुस्तकहरूको सम्पादक समेत रहनुभएका वरिष्ठ समालोचक, साहित्यकार प्रा.डा.विदुर चालिसेले परिचर्चाकारज्यूले औल्याउनुभएका त्रुटिहरूको सन्दर्भमा बोल्दै ‘छोटो समयमै दुई दर्जन बढी कृतिहरूको सम्पादन गर्नु, प्रकाशन गर्नु कम चुनौतीपूर्ण कार्य थिएन, तर हामीले त्यसलाई सहजतापूर्वक सम्पन्न गर्यौँ । हतारमा काम गर्दा सानातिना कमिकमजोरी हुनसक्छन्, तर सकेसम्म कम त्रुटि होस् भन्नेमा हामी सजग थियौँ ।’ उहाँले भन्नुभयो । साथै लघुकथाकार होम प्रसाद नेउपानेको लघुकथा कृति ‘प्रयोगशाला’को परिचर्चा गर्दै प्रा.डा. विदुर चालिसेले लघुकथाकार होम प्रसाद नेउपानेका लघुकथाहरू छोटा, सटिक र चोटिला रहेको उल्लेख गर्नुभयो । ‘उहाँका धेरै लघुकथाहरू समसामयिक परिवेशसँग मेल खाने हुनुका साथै व्यङ्ग्यात्मक शैलीमा रहेका छन् ।’ उहाँले भन्नुभयो ।
पुस्तक परिचर्चाकारको रूपमा उपस्थित हुनुभएका वरिष्ठ लघुकथाकार, समालोचक प्रा.डा.कपिल लामिछानेले लघुकथाकार श्रीकृष्ण पौडेलको लघुकथा कृति ‘लोपाञ्जन’को परिचर्चा गर्दै सङ्ग्रहमा सङ्ग्रहित लघुकथाहरू सामाजिक, राजनैतिक लगायत विभिन्न परिवेशका रहेका उल्लेख गर्नुभयो ‘लघुकथाकार पौडेलले आफ्ना लघुकथाहरूमा नेपाली संस्कृति उजागर गर्नुभएको छ । साथै उहाँका लघुकथाहरूमा रैथाने शब्दहरूको प्रयोग धेरै पाइन्छ ।’ उहाँले भन्नुभयो । सङ्ग्रहमा रहेका सुधार गर्नुपर्ने कुराहरूको उल्लेख गर्दै परिचर्चाकार लामिछानेले केही लघुकथाहरूमा संवाद नभएकोमा संवाद राख्दा उचित हुने, लघुकथा लेख्दा एउटै कालमा लेख्नुपर्ने सुझाव दिनुभयो । साथै उहाँले शुद्धाशुद्धी तर्फ पनि ध्यान पुर्याउन आग्रह गर्नुभयो ।
कार्यक्रममा ‘लोपाञ्जन’ लघुकथासङ्ग्रहको कृतिकारको तर्फबाट बोल्नुहुँदै लघुकथाकार श्रीकृष्ण पौडेलले आफ्नो कृतिको शब्द शब्द केलाएर अत्यन्त मिहिन ढङ्गले समीक्षा गरिदिनुभएकोमा परिचर्चाकार प्रा.डा. कपिल लामिछानेज्यू, प्रमुख अतिथि प्रा.डा. विदुर चालिसेज्यू, अध्यक्षज्यू लगायत कार्यक्रममा उपस्थित भइदिनुहुने सबै महानुभावप्रति आभार प्रकाट गर्नुभयो ।
‘लघुकथा वन्दना’ प्रशारणसँगै शुरु भएको कार्यक्रममा प्रा.डा.विदुर चालिसे, प्रा.डा. कपिल लामिछाने, घनश्याम डल्लाकोटी ‘कृष्णजी शर्मा’, अवधेश सिंह, वसन्त अनुभव, यमुना प्रधानाङ्ग मुना, मीठू कुमारी पाठक, डा.टिकाराम पोख्रेल, मुक्ति गौतम, कर्ण दयाल, श्रीकृष्ण पौडेल, विष्णुप्रसाद काफ्ले, लोकनाथ पुडासैनी, मुक्तिनाथ गौतम, मित्र उराठी गौतम, रोहिनी, प्रतीक्षा पौडेल, आयुष बडाल लगायत संस्थाका सल्लाहकारहरू, अभिभावकहरू, पदाधिकारीहरू, सञ्चारकर्मीहरू, लघुकथा सर्जक एवम् पाठकहरूको उपस्थिति रहेको थियोे ।
नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चका अध्यक्ष घनश्याम डल्लाकोटी ‘कृष्णजी शर्मा’को अध्यक्षतामा सञ्चालित उक्त कार्यक्रमको सहजीकरण आधिकारिक लघुकथा वाचक प्रतीक्षा पौडेलले गर्नुभएको थियोे भने प्राविधिक संयोजन आयुष बडालले गर्नुभएको थियोे ।
नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चद्वारा प्रकाशित लघुकथासङ्ग्रहहरू ‘हात्तीको दाँत’ र ‘विभीषिका’को परिचर्चा कार्यक्रम शनिवार सम्पन्न भएको छ । मञ्चकै आयोजनामा भर्चुअल प्रविधिबाट जुम हलमा भएको उक्त कार्यक्रम अपरान्ह ६ बजेदेखि सुरु भएर ९ बजेसम्म चलेको थियोे ।
‘हात्तीको दाँत’ लघुकथासङ्ग्रह, हाल कीर्तिशेष रहनुभएका लघुकथाकार विजय चालिसेको र ‘विभीषिका’ लघुकथासङ्ग्रह, लघुकथाकार रञ्जुश्री पराजुलीको लघुकथासङ्ग्रह हो ।
परिचर्चा कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि एवम् परिचर्चित कृतिका सम्पादक समेत रहनुभएका वरिष्ठ साहित्यकार प्रा.डा. विदुर चालिसेले आज परिचर्चा गरिएका दुवै कृति अत्यन्त महत्वपूर्ण रहेको बताउनुभयो । ‘आज यौटा अनौठो संयोग नै भनौँ परिचर्चा भएका दुवै कृतिका कृतिकारहरू मसँग अत्यन्तै नजिकबाट परिचित व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । हात्तीको दाँतका स्रष्टा विजय चालिसे सहगोत्रीय दाजु र विभीषिकाकी स्रष्टा प्राध्यापन पेशाकी सहकर्मी हुनुहुन्छ।’ उहाँले भन्नुभयो । “साहित्यका विविध क्षेत्रमा सक्रिय रही अतुलनीय योगदान पुर्याउनुभएका लघुकथाकार विजय चालिसेको भौतिक शरीर हामी माझ नरहे पनि उहाँ नेपाली साहित्य आकाशमा सदा ध्रुवतारा भई चम्किरहनुहुनेछ ।”, भावुक हुँदै उहाँले बताउनुभयो । “गतवर्ष नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चले गरेको सम्मान एवम् रथारोहणबाट उहाँ अत्यन्त प्रभावित, खुसी हुनुहुन्थ्यो र जीवनकै ठूलो उपलब्धिको रूपमा लिनुभएको थियोे भन्दै प्रमुख अतिथि चालिसेले कृतिकार विजय बहुआयामिक व्यक्तित्व भएको कुरा पनि उल्लेख गर्नुभयो । लघुकथा सम्पादनको प्रसङ्ग उल्लेख गर्दै उहाँले लघुकथाकार चालिसेका लघुकथाहरू निकै खारिएका र पृथक शैलीका छन्, भन्नुभयो ।
लघुकथा लेखन, बालसाहित्य लगायत साहित्यका विभिन्न विधा र क्षेत्रमा कलम चलाउनुहुने विभीषिकाकी सर्जक वरिष्ठ साहित्यकार रञ्जुश्री पराजुली एक अब्बल साहित्य साधक भएको कुरा उल्लेख गर्दै प्रमुख अतिथि डा.चालिसेले उहाँका लघुकथामा जीवन र जगतका विभिन्न पाटाहरू भेटाउन सकिन्छ भन्नुभयो ।
दुवै कृतिको परिचर्चाको अभिभारा बोक्नुभएका वरिष्ठ साहित्यकार, समालोचक एवम् कार्यक्रमका विशिष्ट अतिथि गोपाल अश्कले पहिलो चरणमा कीर्तीशेष लघुकथाकार विजय चालिसेको लघुकथाकृति हात्तीको दाँतको बारेमा परिचर्चा गर्नुभएको थियोे । लघुकथाकार विजय चालिसेको लघुकथाहरूमा सामाजिक, राजनैतिक व्यङ्ग्य चेत पाइने उल्लेख गर्दै चालिसेका लघुकथाले घुमाउरो पाराले राजनैतिक, सांस्कृतिक, सामाजिक सुधारको आह्वान गरेका छन् ।
कार्यक्रमको दोस्रो चरणमा लघुकथाकार रञ्जुश्री पराजुलीको लघुकथाकृति ‘विभीषिका’को परिचर्चा गर्नुहुँदै परिचर्चाकार गोपाल अश्कले ‘विभीषिका’ अर्थ ठूलो भय, त्रासको अवस्था भन्ने बुझाउछ भन्नुभयो । कृतिमा पराजुली आफैँ एक समीक्षकको रूपमा प्रस्तुत भएको उल्लेख गर्दै उहाँ आफैँमा एक समीक्षक, समालोचक पनि हो भन्नुभयो । उहाँ एक डायस्पोरिक स्रष्टा पनि हुनुहुन्छ, उहाँका लघुकथामा डायस्पोरिक सुगन्ध पाइन्छ । पराजुलीका लघुकथामा नेपाली समाज, संस्कृति, परम्परा, राजनीतिमा मौलाउँदै गएको विकृतिप्रति व्यङ्ग्य प्रहार भेटाउन सकिन्छ, उहाँले भन्नुभयो । हात्तीको दाँत लघुकथा सङ्ग्रह कृतिको कृतिकारको तर्फबाट किर्तीशेष लघुकथाकार विजय चालिसेका कनिष्ठ सुपुत्र आलोक चालिसेले र ‘विभीषिका’ लघुकथाकृतिका तर्फबाट कृतिकार रञ्जुश्री पराजुलीले परिचर्चा गरिदिनुहुने परिचर्चाकार, उपस्थित अतिथिहरू लगायत आयोजक संस्था नआलमप्रति यति राम्रो परिचर्चा कार्यक्रमका लागि हार्दिक आभार एवम् धन्यवाद प्रकट गर्नुभयो ।
‘लघुकथा वन्दना’को प्रशारणसँगै सुरु भएको कार्यक्रममा प्रा.डा. विदुर चालिसे, गोपाल अश्क, घनश्याम डल्लाकोटी ‘कृष्णजी शर्मा’, ध्रुव मधिकर्मी, वसन्त अनुभव, यमुना प्रधानाङ्ग मुना, मीठू कुमारी पाठक, म्यामराज राई, रामकुमार पण्डित, कीर्तिशेष विजय चालिसेका कनिष्ठ सुपुत्र आलोक चालिसे, इन्दिरा चापागाईं, मित्र उराठी गौतम, रमेन्द्र कोइराला, श्रीकृष्ण पौडेल, राजन ग्याल्दाङ ‘बुद्धिसिंह घले, कमल पौडेल, इन्दिरा पौडेल, लगायत संस्थाका सल्लाहकारहरू, अभिभावकहरू, पदाधिकारीहरू, सञ्चारकर्मीहरू, लघुकथा सर्जक एवम् पाठकहरूको उपस्थिति रहेको थियोे ।
नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चका अध्यक्ष घनश्याम डल्लाकोटी ‘कृष्णजी शर्मा’को अध्यक्षतामा सञ्चालित उक्त कार्यक्रमको सहजीकरण कुशल कार्यक्रम सञ्चालक एवम् रेडियो सारथिका स्टेसन म्यानेजर कमल पौडेल र संस्थाकी आधिकारिक लघुकथा वाचिका इन्दिरा पौडेल ‘प्रतीक्षा’ले गर्नुभएको थियोे ।
नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चद्वारा प्रकाशित लघुकथासङ्ग्रहहरू ‘मारुनी’ र ‘चाक चारब्रा’को परिचर्चा कार्यक्रम शनिवार सम्पन्न भएको छ । मञ्चकै आयोजनामा भर्चुअल प्रविधिबाट जुम हलमा भएको उक्त कार्यक्रम अपरान्ह ६ बजेदेखि ९ बजेसम्म चलेको थियोे ।
‘मारुनी’ लघुकथासङ्ग्रह, लघुकथाकार राजन ग्याल्दाङ ‘बुद्धि सिङ’ घलेको र ‘चाक चारब्रा’ लघुकथासङ्ग्रह, लघुकथाकार मुक्ति गौतमको लघुकथासङ्ग्रह हो । यी दुवै लघुकथासङ्ग्रहहरू कृतिकारका पहिलो लघुकथा कृतिहरू हुन् ।
परिचर्चा कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि एवम् वरिष्ठ साहित्यकार प्रा.डा. हरिप्रसाद सिलवालले नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चले फरक ढङ्गले परिचर्चा कार्यक्रम गरेकोप्रति मञ्चको सराहना गर्नुभयो । परिचर्चाकारले लघुकथाहरू वोधगम्य हुनुकासाथै समापन घोच्ने खालको, झसङ्ग बनाउने खालको हुनुपर्छ भन्ने परिचर्चाकार डा.शंकरप्रसाद गैरेको अभिव्यक्तिलाई समर्थन गर्दै लघुकथामा शब्द कति छ भन्नुभन्दा पनि लघुकथाले कस्तो सन्देश दिएको छ, कत्तिको झट्का हानेको छ भन्ने कुराले महत्त्व राख्ने बताउनुभयो । साथै उहाँले परिचर्चाकारहरूले दिनुभएको सुझावलाई ग्रहण गर्दै अगाडि बढ्न कृतिकारहरूमा अनुरोध पनि गर्नुभयो ।
राजन ग्याल्दाङ घलेको लघुकथा सङ्ग्रह ‘मारुनी’को परिचर्चाकारको रूपमा उपस्थित हुनुभएका वरिष्ठ लघुकथाकार, साहित्यकार ध्रुव मधिकर्मीले लघुकथा निश्चित विषय, निश्चित आयामको हुनुपर्छ, जसले लघुकथालाई राम्रो र मानक बनाउने बताउनुभयो । ‘लघुकथाकार घलेका लघुकथामा परदेशका विशेषत: जापानका चित्रहरू, हाम्रै समाजका चित्रहरू हेर्न र देख्न पाइन्छ’ उहाँले भन्नुभयो ।
कार्यक्रमको दोस्रो चरणमा लघुकथाकार मुक्ति गौतमको लघुकथा कृति ‘चाक चारब्रा’ बारे परिचर्चा गर्नुहुँदै परिचर्चाकार, वरिष्ठ साहित्यकार एवम् समालोचक डा.शंकरप्रसाद गैरेले लघुकथाकार गौतमको कृतिको शीर्षकले नै आफूमा कौतुहलता उत्पन्न गरेको बताउनु भयो । लघुकथासङ्ग्रहको शीर्षक ‘चाक चारब्रा’ले सुरुमा अर्थ नबुझेर र पछि बुझेपछि झनै आकर्षित गरेको बताउनु भयो । आजभोलि गाउँघरमा ‘खाना खानु भयो’ भनेर सोध्ने मान्छे र परिस्थिति दुवै नभएको उल्लेख गर्दै यसले पछिल्लो समयको गम्भीर कुरा उठाएको बताउनु भयो । गौतमका लघुकथामा आफू जन्मिएको समाज एवम् माटोको यथार्थ चित्रण पाइन्छ । कतिपय लघुकथाको शीर्षक उपयुक्त हुन नसकेको बताउँदै डा.गैरेले शुद्धता तर्फ पनि ध्यान दिनुपर्ने बताउनु भयो ।
कार्यक्रममा बोल्नुहुँदै वरिष्ठ साहित्यकार, समालोचक एवम् उक्त कृतिहरूका सम्पादक डा.विदुर चालिसेले भन्नुभयो, “छोटो समयमै दुई दर्जन बढी कृतिहरूको सम्पादन गर्नु, प्रकाशन गर्नु कम चुनौतीपूर्ण कार्य थिएन, तर हामीले त्यसलाई सहजतापूर्वक सम्पन्न गर्यौँ । हतारमा काम गर्दा सानातिना कमिकमजोरी हुनसक्छन्, तर सकेसम्म कम त्रुटि होस् भन्नेमा हामी सजग थियौँ ।”
परिचर्चा कार्यक्रममा कृतिकारद्वय राजन ग्याल्दाङ घले र मुक्ति गौतमले परिचर्चाकारज्यूहरू, नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च लगायत उपस्थित सबैप्रति हार्दिक आभार एवम् धन्यवाद प्रकट गर्नुभएको थियो ।
‘लघुकथा वन्दना’को प्रशारणसँगै शुरु भएको कार्यक्रममा प्रा.डा. हरिप्रसाद सिलवाल, कृष्णजी शर्मा, ध्रुव मधिकर्मी, डा.शंकरप्रसाद गैरे, डा.विदुर चालिसे, वसन्त अनुभव, यमुना प्रधानाङ्ग मुना, मीठू कुमारी पाठक, म्यामराज राई, डा.टिकाराम पोख्रेल, राजन घले, मुक्ति गौतम, लोकनाथ पुडासैनी, कमल पौडेल, इन्दिरा पौडेल, आयुष बडाल लगायत संस्थाका सल्लाहकारहरू, अभिभावकहरू, पदाधिकारीहरू, सञ्चारकर्मीहरू, लघुकथा सर्जक एवम् पाठकहरूको उपस्थिति रहेको थियोे ।
नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चका अध्यक्ष घनश्याम डल्लाकोटी ‘कृष्णजी शर्मा’को अध्यक्षतामा सञ्चालित उक्त कार्यक्रमको सहजीकरण कुशल कार्यक्रम सञ्चालक एवम् रेडियो सारथिका स्टेसन म्यानेजर कमल पौडेल र संस्थाकी आधिकारिक लघुकथा वाचिका इन्दिरा पौडेल ‘प्रतीक्षा’ले गर्नुभएको थियोे भने प्राविधिक संयोजन आयुष बडालले गर्नुभएको थियोे ।
झिल्का लेखन अभियानको ८९ औँ शृङ्खला (रक्षाबन्धन विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।
झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ९६ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुन्छ तर सकभर समध्वनीक नभएमा उत्तम मानिन्छ ।
सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
—————<•>————– १) ————– क) नबनुन् कोही महीपुत्र रोकिउन् हत्या, हिंसा हातमा बाँधी रक्षासूत्र ! ख) आँखामा खुसी भरोस् पावन यस रक्षाबन्धनले निरन्तर सुरक्षा गरोस् ! ✍️ वसन्त अनुभव वसन्तविहार, घोराही, दाङ २) ————– राख्नू गरेर जतन दिदीबहिनीको हातबाट बाँधिएको पवित्र त्यो रक्षाबन्धन ! ✍️श्रीकृष्ण धामी ३) ————– पुगोस् सबैको चाहना चिन्ता पिर हटुन् रक्षाबन्धनको यही शुभकामना ! ✍️जनक बिसी दक्षिणभारत कोचिनबाट ४) ————– दिलले राखी पायो अतीतको मीठो सम्झना फेरि याद आयो । ✍️नीमा छिरिङ भोटिया जलढका कालेबुङ ५) ————– रक्षाबन्धन एउटा पर्व दाज्युभाइलाई लगाउन पाउँदा सदा गर्छौ गर्व ! ✍️रमा गुरुङ सालुगडा सिलीगुडी ६) ————– क) सुरक्षित रहने सत्यता हिन्दुहरूको महान संस्कृति रक्षाबन्धन हुन्छ जतातता ! ख) पवित्र कर्ममा निष्टता हृदयदेखिको पुण्य कर्म रक्षाबन्धन हाम्रो विशिष्टता ! ✍️घनश्याम पन्त हरिवन सर्लाही ७) ————– आयाे पर्व रक्षाबन्धन बाहुनले बाँध्छन् धागाे जनैकाे गरौँ जतन ! ✍️नवराज भट्ट कञ्चनपुर ८) ————– क) बाँधियोस् सम्बन्धको बन्धन कहिल्यै नटुट्ने गरी गर्दै भातृत्वको गन्थन ! ख) बन्धनले रक्षा गरोस् आशीर्वाद सबै मिलेपछि वैरी सारा मरोस् । ग) राक्षसी प्रवृत्ति हटोस् चेलीको रक्षामा माइती दिनरात नभनी खटोस् ।ल! ✍️ राजेशराज गड्तौला काँडाघारी, काठमाण्डौ ९) ————– क) रक्षाबन्धन हाम्रो पर्व हामी सबैकाे चाहाना बढाेस् सबैमा गर्व ! ख) जनै परोस् काँधमा नारीमा बाँधेको रक्षाबन्धनले कसैलाई नराखोस् दोसाँधमा ! ✍️त्रिलाेचन भण्डारी मेचीनगर,झापा १०) ————– क) धर्मकाे प्रतीक जनाउँछ भाइबहिनीमा यसले सदा सम्बन्ध कसिलो बनाउँछ । ख) हिन्दुहरूकाे संस्कृति राम्रो चल्दै आएको पहिलेबाट रक्षाबन्धन आहा हाम्रो ! ग) रक्षाबन्धन हाम्रो पर्व बहिनीकाे हातबाट लगाउँदा भाइकाे मनमा गर्व ! ✍️केसर बाेहरा ( आदर्श ) सुदूरपश्चिम अछाम हाल भारतबाट ११) ————– क) सद्भावकाे डाेराे गाँसेर रक्षाबन्धन पर्व मनाउने चेलीको साथमा हाँसेर ! ग) क्वाँटी खाई रमाउला ममता पाउदै अवश्य मायाकाे पाेकाे थमाउला ! ✍️श्रीबहादुर केसी शैलुङ्गे भक्तपुर १२) ————– क) रक्षाबन्धन नेपालीको पर्व हातमा राखी बाँधेर नेपालीले गर्छन् गर्व ! ख) विकृति कुसंस्कार मासेर साथ लिएर चेलीबेटी रक्षाबन्धन मनाओैँ हाँसेर ! ✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे ऐसेलुखर्क ३ खाेटाङ हाल भक्तपुर । १३) ————– क) आयो रक्षाबन्धन पर्व सबैले मनाउँदै मनमा यसको गरौँ गर्व ! ख) मिल्दछ ईश्वरको प्रसाद सदैव सुखशान्ति ल्याउने थापौँ चेलीको आशीर्वाद ! ✍️ अन्मोल मुस्कान तकदाह छाउनी, दार्जिलिङ। १४) ————– क) रातोसेतो लिएर चन्दन आयो सबैका आँगनमा पवित्र पर्व रक्षाबन्धन ! ख) गोसाइँकुण्डमा हुन्छ लर्को रक्षाबन्धन मनाउन यात्रु मोलेर जोखिम चर्को ! ✍️ चुडामणी देबकोटा सिन्धुली मरिणखोला जखनी हाल थानेटार पुरानोनैकाप काठमाण्डौ १५) ————– रक्षाबन्धन चाड मानेर बाँधिदिए रक्षासूत्र हातमा दाजुभाइ माइती जानेर ! ✍️ भाेलामान बर्देवा बैरागिमाईलाे बु,नि,,क,५ काठमाण्डाै १६) ————– लगाउँछ जोगीले चन्दन प्रेम दाजु बहिनीको हो यो रक्षाबन्धन ! ✍️ दीप गोले तामाङ रौतहट १७) ————– रक्षाबन्धन हिन्दुत्वको शान प्रभुको आशिष मिल्ने गरौँ सबैको सम्मान ! कार्की डिबी माकुम सुनवल-४ १८) ————– क) चेली माइतीको सम्बन्ध रक्षाबन्धनले बलियो बनोस् कहिले नहोस् मन्द ! ख) राखेर सद्भाव माइतीको अहिले बाँध्नू रक्षाबन्धन तिहारमा चाहिँ भाइटीको ! ✍️ कोपिला समीक्षा खार्पा खोटाङ १९) ————– क) छन् किम्बदन्ती अनेक जनैपूर्णिमा पर्वको महिमा सत्कर्ममा लाग्नु भरथेग ! ख) रक्षा प्रेमको अवसर मेलमिलाप होस् आपसी रहुन् सद्भाव परस्पर ! ✍️ कृष्णकुमार वैद्य बनेपा ९, काभ्रे २०) ————– क) सनातनीलाई हाे चन्दन नास्तिकलाई ज्ञान कहाँ रक्षासूत्र हाे रक्षाबन्धन ! ख) हिन्दुत्वकाे एक आधार यज्ञाेपवित ओै रक्षासूत्र बन्दैछ राखी व्यापार ! ✍️ प्रमोद नेपाल काठमाडौँ -५ २१) ————– क) रक्षाबन्धन दिदीभाइको पर्व प्रेम बढाउँछ आपसमा गरौँ सबैले गर्व ! ख) रक्षा गरोस् रक्षाडोरीले आशीर्वाद लागोस् दिदीको माइत आउन छोरीले ! ✍️ धनमाया चौधरी कैलाली २२) ————– दान ईन्द्राे महाबल रक्षाबन्धन हातमा बाँधी रक्षामा सदा चल ! ✍️ शलिकराम दाहाल चा न पा ३ झाैखेल भक्तपुर २३) ————– स्वच्छ राखौँ तनमन जनैपूर्णिमा सँगसँगै सबैको खुसीमय बनोस् रक्षाबन्धन ! ✍️ बेल थोकर तामाङ बकैया_८/ बस्तिपुर / मकवानपुर २४) ————– क) रक्षाबन्धन बाँधौँ दिदीबहिनी दाजुभाइको दीर्घजीवन बनोस् टीका रक्तचन्दन किनी ! ✍️ एवाइ प्रभात धनकुटा २५) ————– क) रक्षाबन्धन हाम्रो चाड आउँछ वर्षमा एकैचोटी सबैलाई प्रेम बाँड ! ख) भातृत्वको प्रतीक रक्षाबन्धन माया कसिलो कसौँ नटुटोस् सम्बन्ध विस्फोटन ! ✍️ देबिका सुब्बा खवास कदमतला, सिलगढी २६) ————– क) आयो रक्षाबन्धन पर्व पुरोहित बाँध्छन् धागो गरौँ सबैले गर्व ! ख) राखेर मनमा गर्व आउँछन् टाढाका माइती चेलीसँग मनाउन पर्व ! ✍️ बिबा तामाङ दार्जिलिङ २७) ————– क) गर्नु हुँदैन अबेर जागाैँ लागाैँ सबै भई सत्कर्ममा लागेर ! ख) सुरक्षाकवच यो रक्षाबन्धन बाँधौँ सबैले मिली नगराैँ असभ्य प्रपञ्चन ! ✍️ हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान काभ्रे, साँगाबजार बनेपा १४ २८) ————– क) सुरक्षा खोज्छौ धागोमा सम्बन्धको हात समाई नडढोस् प्रेम आगोमा ! ख) अपेक्षा रक्षाको गरिन्छ विश्वासको नटुटोस् डोरो नत्र सङ्कटमा परिन्छ । ✍️ होमप्रसाद नेउपाने धरान,सुनसरी । २९) ————– क) माया मनमा साँधेर दाजु बहिनीको प्रेम जोगाऔँ राखी बाँधेर ! ख) हलुका हुन्छ मन दाजु बहिनीको लागि आउँदा यो रक्षाबन्धन ! ग) मायाले जित्नुछ संसार पवित्र हाम्रो नातामा केही चाहिँदैन उपहार ! ✍️ खडक आर सी मिलन छेडागाड नगरपालिका २ साल्मा जाजरकोट ३०) ————– सनातन हिन्दु धर्म मान्नु पर्छ हामीले नछोडौँ आफ्नो कर्म ! ✍️ सरिता सेढाई धादिङ ३१) ————– क) छन् संस्कार अनेक जनैपूर्णिमा पर्व आयो मनाउनू खाई हरेक ! ख) हुन्छ सुरक्षा तन्त्रले रोग ब्याधी हटाउदै डाेरी बाँध्नु मन्त्रले । ✍️ दुर्गा भट्टराई मोरङ ३२) ————– क) शिरमा राम्रो चन्दन खुसी साट्ने हामीले फेरि आयो रक्षाबन्धन ! ख) होओस् सुखशान्ति सबैमा पवित्र पर्व दिदीभाइको दुःख नहोस् कसैमा ! ✍️ चन्द्रिका रिमाल न्यौपाने ३३) ————– क) हिमाल पहाड तराई आफ्नो आफ्नो तरिकाले मनाउछौँ हामी जनैपूर्णिमालाई ! ख) मनाऔँ जनैपूर्णिमा रमाई हातमा रक्षाबन्धन बाँधेर खिर, क्वाँटी खाई ! ✍️ पुष्पा सुवेदी नेपालगन्ज,बॅाके ३४) ————– क) आयो राखी चाड सम्बन्ध चेली माइतीमा नहोस् कदापि खेलवाड ! ख) रक्षाबन्धन हरेक वर्षमा आउँछ धागो बोकेर बित्दछन् दिनहरू हर्षमा ! ✍️ सरोजा बान्तवा पीयूष गीत खोला, भारत ३५) ————– क) थालमा राखी सजाई चन्दन लगाउँदै रक्षाबन्धनमा खुवाउने गर्छन् मिठाई ! ख) सुस्वास्थ्य दीर्घायुको कामना गर्दछ्न् बाँध्दै रक्षाबन्धन अटुट प्रेमको चाहना ! ✍️ रुना कर्माचार्य दाहाल चितवन ३६) ————– के रक्षाबन्धन परदेशमा ? आमा रुँदै होलिन् कुना बसेर घरदेशमा ! ✍️ सुजाता डि सी हाल दोहा कतार ३७) ————– क) बैनीलाई खुवाउनु प्रसाद रक्षाबन्धनको सबै सबैलाई मेरो तर्फबाट आशीर्वाद ! ख) नहोस् निधार खाली हातमा रक्षासूत्र लगाउनू परिवारमा छाउँछ खुसियाली ! ✍️ सुरेश बि सी शिखर ११ डोटी ३८) ————– क) मनको सुन्दर भावना चाड यो दिदीभाइको सबैमा छ शुभकामना ! ख) चेली माइतीको बन्धन जन्म जन्मको साइनो छरियोस् सुवासित चन्दन ! ✍️ मोती योन्जन सुब्बा दार्जिलिङ ३९) ————– क) दाजुभाइ दिदीबहिनीको प्यार प्रगाढ भएमा आपसमा जित्न सकिन्छ संसार ! ख) चाड दाजुभाइ दिदीबहिनीको रक्षा गर्ने रक्षाबन्धनले याद दिलाउँछ जीवनभरिको ! ✍️ साहित्य प्रेमी सुशील धनगढी ४०) ————– भाइबहिनीको अटुट बन्धन मनाउने सबै मिलिजुली लगाएर टीका, चन्दन ! ✍️ नागेन्द्रप्रसाद यादव ४१) ————– क) फुकाई वेदना मनभरिको प्रगाढ बनाउँछ रक्षाबन्धनले सम्बन्ध दाजुभाइ, दिदीबहिनीको ! ख) यही गर्छु कामना सम्पूर्ण दाजुभाई, दिदीबहिनीको पूरा होऊन् चाहना ! ✍️ साबित्री प्याकुरेल धादिङ्ग ४२) ————– क) बहिनीले बाँधिन् राखी दाजु मुस्कुराउँदै हाँसे देवता राखेर साखी ! ख) शुभबिहानी शुभदिन आयो रक्षासूत्र बाँध्दै थिइन् पवित्र बन्धनले सजायो ! ✍️ सतीश पण्डित भानु६ चुँदी तनहुँ हाल चनपा ६ मातातीर्थ। ४३) ————– क) क्वाँटी पर्वको कामना मनाउँ हामी रम्दै बनाई शुद्ध मनोभावना ! ख) रक्षाबन्धन पर्व मनाउन जनै लगाउँ काँधमा संस्कार हाम्रो जोगाउन । ✍️ सुनिता निरौला पौडेल राधे राधे, भक्तपुर । हाल-अष्ट्रेलिया ४४) ————– क) पवित्र बाँधियोस् जनै जनैपूर्णिमालाई हेला नगरौँ स्वच्छ बनोस् मनै ! ख) श्रीकृष्णले चलाएको रित बाधौँ रक्षाबन्धन दाजुभाइमा संस्कार रहोस् जीवित ! ग) दिदीबहिनीलाई दाजुभाइको चाहना रक्षाबन्धनले सम्बन्ध सुधारोस् सबैमा हार्दिक शुभकामना ! ✍️ वेदु न्यौपाने ४५) ————– क) रक्षाबन्धन चाड हाम्रो संस्कारले महान् छौँ चाडपर्व सबै राम्रो ! ख) भाइको जीवन उज्यालो रक्षाबन्धनले बोध गराउँछ बहिनीको माया प्यारो ! ग) रक्षाबन्धनको धागो बलियो आपसी समझदारी बढाउने संवेदनाले चेतना भरियो । ✍️ नन्दलाल आचार्य बेलका-२, सिद्धार्थटोल, गल्फडिया, उदयपुर, कोसी प्रदेश, नेपाल ४६) ————- क) खुसी भयो मन जब आयो जनैपूर्णिमा नयाँ नाम रक्षाबन्धन ! ✍️ भुपेन्द्र राना मगर धादिङ ४७) ————– क) पहेलो डोरी चन्दन महान पर्व जनैपूर्णिमा हाम्रो यो रक्षाबन्धन ! ख) उत्कृष्ट हाम्रो संस्कृति रक्षाबन्धन पावन पर्व मनपर्ने गर्दछ अति ! ✍️ जानुका बाँस्कोटा काठमाण्डौ ४८) ————– क) पुरुषहरूको पर्व रक्षाबन्धन मनाऔँ रमाइलो गरी हटोस् जिन्दगीको क्रन्दन ! ख) रक्षाबन्धनको पवित्र डोरो एकदिन लगाएर फ्याँक्छ आजको आधुनिक छोरो ! ✍️ बिपी लामिछाने दमक, झापा ४९) ————– क) सप्तर्षिकाे पूजा गरिन्छ श्रावण शुक्ल पूर्णिमामा रक्षाबन्धन नाडीमा धरिन्छ । ख) नूतन याेज्ञाेपवीत धारण सनातन धर्मकाे माैलिकता प्रभुले गराउने तारण ! ✍️ प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे ५०) ————– आयो रक्षाबन्धन पर्व मनाउँछौँ बाँधेर धागो नेपाली हुनुमा गर्व ! ✍️ शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ ५१) ————– क) हातमा बाँधौँ रक्षासूत्र धार्मिक महत्व बुझी काँधमा लगाउँ ब्रह्मसूत्र ! ख) आस्था घट्दैछ नेपालमा हाम्रा धार्मिक पर्वहरूको बढ्दैछ महत्व विदेशमा ! ✍️ ऋजु दिल्पाली (राजेन्द्र घिमिरे) ईटहरी- १ हलगडा सुनसरी ५२) ————– क) यज्ञोपवीत धारण गरी ऋषितर्पणी पर्व मनाऔँ हात डोरीले भरी ! ख) यज्ञसूत्र डोरो लगाई रमौँ जनैपूर्णिमा पर्वमा बजारबाट क्वाँटी मगाई ! ✍️ हरिप्रसाद तिमल्सिना त्रिपुरा सुन्दरी- ४ धादिङ ५३) ————– क) तागाधारीहरूको महान् पर्व जनैपूर्णिमाको पावन अवसरमा रक्षाबन्धन गरिन्छ सगर्व ! ख) आत्मियता बनाउनलाई कन्चन दिदीबहिनीको हातबाट बर्सेनी गरिन्छ दाजुभाइलाई रक्षाबन्धन ! ✍️ बाबुराम गौतम गुल्मी ५४) ————– वैदिक विधि रक्षाबन्धन उपज हिन्दु संस्कारको शान्ति दिलाऔँ स्पन्दन ! ✍️ हितमान छन्त्याल (सहोदर ) पोखरा, कास्की ५५) ————– क) आयाे हाम्रो चाडपर्व क्वाँटी खाएर मनाऔँ गर्नुपर्छ संस्कृतिमा गर्व ! ख) स्वच्छ राखाैँ मनै कम्तीमा एक वर्षमा फेर्नु हाेला जनै ! ✍️ कल्पना भण्डारी ५६) ————– रक्षाबन्धन वार्षिक पर्व सबै मिलेर मनाऔँ गरौँ नेपालीले गर्व ! ✍️ रवि पाैडेल दक्षिण भारत पाण्डेचरी ५७) ————– क) यो रक्षाबन्धनको आस सम्बन्ध दाजु बहिनीको रमाइलो बन्दछ खास ! ख) रक्षाबन्धन धार्मिक पर्व परम्परा अनुसार मनाउँदा सारै लाग्छ गर्व ! ✍️ सतीश सिकारु तनहुँ चुँदी ५८) ————– क) सहभागीता पूरा जनाई संस्कार संस्कृति जोगाऔँ रक्षाबन्धन पर्व मनाई ! ख) आफ्नो संस्कार पर्व माइतीलाई राखी बाँधी चेलीले गर्छन् गर्व ! ✍️ अम्बिका गिरी विराटनगर ५९) ————– क) मन्त्रणा गरेको रक्षाबन्धन पर्व मनाउँदै सबैले गरौँ विज्ञानमा मन्थन ! ख) सम्बन्धको सूत्र धागो रक्षा कवच बनेर निभाउँछ अहङ्कारको आगो ! ✍️ विवश पारदर्शी झापा ६०) ————– क) यम यमुनाले मनाएका रक्षाबन्धनको पावन पर्व त्यही रीति जनाएका ! ख) हातमा डोरी बाँधिने भाइबहिनीको यो चाडले सम्बन्ध दह्रो साँधिने ! ग) जनैपूर्णिमा पर्व जानिने पवित्र पर्व हामीहरूको हरेक घरमा मानिने ! ✍️ ज्योतिका क्षेत्री सुकुना सिलगढी भारत ६१) ————– क) हातमा बाँधेर रक्षाबन्धन सांस्कृतिक पर्व मनाऔँ प्रसन्न रहन्छ मन ! ख) सधैँ माया बाँडेर जिउनु पर्छ खुसीले अमर नाता ठानेर ! ✍️ कृष्ण बहादुर बजगाई भक्तपुर ६२) ————– क) मानौँ चाड रक्षाबन्धन दिदीबहिनीबाट धागो बाँध्दा प्रसन्न रहन्छ मन ! ख) दिदीबहिनीमा रहोस् आत्मियता चाडपर्वले हामी सबैलाई बनाओस् बलियो एकता ! ✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई हाल: अमेरिका, बोस्टन ६३) ————– क) हटोस् मनका क्रन्दन संस्कृति थाती राख्दै मनाऔँ चाड रक्षाबन्धन ! ख) एउटा सच्चा कर्म रीति परम्परा थाम्नु सबैको अमूल्य धर्म ! ✍️ विष्णु पंगेनी (पाण्डे ) वालिङ् -स्याङ्जा ६४) ————– नपरोस् कालो छाया पवित्र बन्धनले बाँधिँदै भाइबहिनीको अनन्त माया ! ✍️ देव स्याङ्देन कालेबुङ ६५) ————– क) उठाउँ सनातन संस्कार देशलाई रक्षासूत्रले बाँधी हटाउँ विकृत व्यवहार ! २) ब्रम्हा, विष्णु, महेश्वर ज्ञान, कर्म, याेगकाे रक्षा विधानको भर ! ✍️ ईश्वर लामिछाने धरान, सुनसरी ६६) ————– क) बाँधेर धागो जताइन् प्यार बहिनीले सधैँ मीठो व्यवहारले बताइन् ! ख) भाइ बहिनीको बन्धन अथाह विश्वासको हो जोडिएको हुन्छ मन ! ग) दिनुहोस् अबको पालो बहिनीलाई समान अवसर चिरेर समाजको जालो ! ✍️ सुरेशकुमार पाण्डे ६७) ————– क) रक्षाबन्धन फेरि आयो दाजु, बहिनीको सम्बन्ध प्रगाढ यसले बनायो । ख) गरेर प्रेमको साटासाट सुखदु:ख गरी मनाऔँ चाडपर्व निकाली आँट ! ✍️ पदमराज न्यौपाने रामारोशन ४ अछाम ६८) ————– क) हातमा राखी बाँधेर चेली माइतीको सम्बन्ध गाढा मनभित्र राखेर ! ख) नेपाली परम्परा बचाऔँ हामी सबैले मिलेर विदेशी संस्कार भगाऔँ । ✍️ बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा ६९) ————– क) हिन्दुको धेरै पहिचान जोगाउन कठिन भयो प्रहार हुँदैछ जानाजान ! ख) विश्वासमा टिकेको पर्व विज्ञानसम्मत भएकै कारणले हामीमा लाग्दछ गर्व ! ✍️ मनोहरी पौडेल गैडाकोट १ २०८२/४/२२ ७०) ————– क) आत्मशुद्धि शुद्धताको पर्व रक्षाबन्धनले बढाउँछ भाइचारा सप्तऋषि पुजनमा गर्व ! ख) उपाकर्म रक्षाबन्धन लगाउने सनातन हाम्रो हिन्दुत्वको पवित्र आत्मा जगाउने ! ✍️ हिरालाल न्यौपाने बानपा ८ कोटमौला सल्यान ७१) ————– आइरहोस् रक्षाबन्धन पर्व भेट हुँदा भाइबहिनीको लाग्छ मनमा गर्व ! ✍️ गंगाराम यादव औराबनि, सुनसरी ७२) ————– क) नाडीमा बाँधेर सूत्र गरौँ धर्मको रक्षा सबै व्यवहारमा उत्र ! ख) दिदिबहिनी सबैलाई शुभकामना रक्षा गरुन् कुलदेवताले सबैको पुगोस् चाहना ! ग) रक्षा गरुन् रविले दाहिना परुन् कुलदेव लेख्नु दुनियाँ कविले ! ✍️ ईश्वर साउद(भिक्षु) रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम ७३) ————– सम्बन्ध कहिल्यै नटुटोस् उठोस् रिस जतिसुकै हात कसैमाथि नउठोस् ! ✍️ पशुपति राई ७४) ————– क) फेरेर वर्षेनी रक्षासूत्र बचाऔँ आफ्नो संस्कृति भएर ब्राह्मणको पुत्र ! ख) दिदीबहिनीको असीम अनुराग रक्षाबन्धनको पवित्र फेरो रहोस् जहाँतहीँ पुष्पपराग ! ✍️तोया नाथ चापागाईं दमक,झापा,नेपाल ७५) ————– क) प्रगाढ नाता बनोस् हातमा बाँधेर राखी सम्बन्ध फराकिलो खनोस् ! ख) तागाधारीले जनै फेर्ने दिदिबहिनी बाँधेर राखी ममताले दाजुभाइ हेर्ने । ✍️ राज बहादुर बडुवाल कनकासुन्दरी-५,जुम्ला ७६) ————– क) रङ्गीचङ्गी धागो तानिन्छ सम्बन्धको साँचो जस्तो मनको आँगन बानिन्छ । ख) जनै काँधमा सर्छ गुरु अघिल्तिर झुकी श्रद्धाले मन भर्छ । ख) सपनाको ज्योति हाल्छु मनभित्रका सबै कुठाराघात यसै दिनमा फाल्छु । ✍️ शशीश्री आचार्य बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ ७७) ————– क) संस्कृति जाेगाउने कर्म निरन्तर लागि परेपछि हाेला मानवीय धर्म ! ख) आयो रक्षाबन्धन पर्व सम्बन्ध गाढा बनाेस् जगाई मनमा गर्व ! ✍️ काेपिला अधिकारी गाेरखा ७८) ————– क) ठूलो दाजुभाइको गोल दिदीबहिनीद्वारा बाँधिने राखीको नगरौँ कुनै मोलतोल ! ख) हटाउन बाधा अड्चन निश्वार्थ भावनाले दाजुभाइलाई चेलीबेटीद्वारा लगाइदिने रक्षाबन्धन ! ✍️ हिरामाया श्रेष्ठ गजुरी १ धादिङ ७९) ————– क) चेली माइतीको सम्बन्ध सुमधुर रहोस् सदा नआओस् फाटोको दुर्गन्ध ! ख) क्वाँटी खाएर मनाऔँ सद्भाव राखौँ सबैमा संस्कार संस्कृति जोगाऔँ ! ✍️ राधा चाम्लिङ खोटाङ ८०) ————– क) रक्षाबन्धन पर्व आयो दिदीबहिनी नहुँदा हेर दाजुभाइको आँखा रसायो । ख) प्रेम, विश्वासको पर्व हातमा डोरी बाँधेर रक्षाबन्धनको गरौँ गर्व । ✍️ कला झापाली ८१) ————– क) बहिनीको हातले बाँधेर रक्षाको बलियो डोरी बाँच्नेछु सँगै हाँसेर ! ख) सुस्वास्थ्यको गर्दै कामना लम्बियोस् आयु दाजुभाइको नहोस् कठिनाइको सामना ! ✍️ शब्दको खेलाडी (बिसु हाङ राई) विराटनगर मोरङ नेपाल ८२) ————– पीर मनमा भए कसरी बाँध्नु राखी दाजु परदेश गए । ✍️ प्रतिज्ञा प्रतिज्ञा मेहेलकुना सुर्खेत ८३) ————– क) मौलिक पर्व रक्षाबन्धन बाँधेर हातमा डोरो गरौँ संस्कृतिको संरक्षण ! ✍️ शान्ता पौडेल भट्टराई टङ्कीसिनवारी, मोरङ। ८४) ————– क) तनमनको विकार हटाई स्वस्थ जीवन बिताएर जनैपूर्णिमाको डोरो लगाई ! ख) संस्कृति नेपाली राम्रो हिमाल पहाड तराई जीवन नेपाली हाम्रो ! ✍️ नेत्रबहादुर श्रेष्ठ ठुलो सिरुवारी, सिन्धुपाल्चोक -१३ ८५) ————– रक्षाबन्धन फेरि आयो त्रिवेणीमा जनैको मेला हिन्दुको मन रमायो । ✍️ चिरञ्जीवी ढकाल ८६) ————– जनैपूर्णिमा भव्य मनाऔँ रक्षासूत्र हातमा लगाएर सनातन भनी जनाऔँ । ✍️ सविता भट्टराई जनकपुरधाम ८७) ————– क) विघ्नबाधासँग गर्दै सामना मधुरम् सम्बन्ध होओस् रक्षाबन्धनको छ शुभकामना ! ख) बनुन् सम्बन्ध सघन आपसमा जाेडोस् आत्मीयताले मधुर प्रेमको रक्षाबन्धन ! ग) चाहना हाेउन् पूरा अधुरो नहाेस् रक्षाबन्धन बिर्सनू पुराना कुरा ! ✍️ रामप्रसाद पुरी बादेल, खाेटाङ ८८) ————– क) दिदीभाइको सम्बन्ध राम्रो रक्षाबन्धनको यो डोरोले कसियोस् सम्बन्ध हाम्रो ! ख) चाडपर्व मौलिक संस्कृति ठानेर समाजको ऐना हटाऔँ गलत प्रवृति ! ✍️ जयनारायण नेपाल बालकोट ,भक्तपुर ८९) ————– मन पवित्रताको पर्व सौम्य भाइबहिनीको माया अनुपम हर्षले गर्व ! ✍️ आर्त अकुलीन ९०) ————– संस्कार संस्कृति हाम्रो रक्षाबन्धन हातमा बाँधी जनै फेर्नु राम्रो ! ✍️ ममता पौडेल बुढीगङ्गा- २ मोरङ ९१) ————– रक्षाबन्धनको हार्दिक शुभकामना आज दिनभर तड्पिरहेँ आउँदा दिदीबहिनीको सम्झना ! ✍️ कबिताहरी सुन्दरहरैंचा १ कुमार गाउँ मोरङ ९२) ————– संस्कृतिको सान हाम्रो जगेर्नाको नाम लिँदैमा विकृतिको लेउ नराम्रो ! ✍️ कमला देवकोटा ९३) ————– क) रक्षाबन्धनको यो दिन हुन्छ मिलन भाइबहिनीको दु:खपिर बिर्सिई एकछिन ! ख) अटुट रहने बन्धन दुबोझैँ सदा मौलाइरहोस् हटेर मनका क्रन्दन ! ✍️ यशोदा रेग्मी चम्लागांई तुमीन नमराङ पुर्व सिक्किम। ९४) ————– हातमा बाँधी डाेरी रक्षाबन्धन भन्दै यहाँ गर्छन् कर्म चाेरी ! ✍️ जी.वि. चिन्तन घाेराही, दाङ ९५) ————– क) विश्वास हो रक्षाबन्धन फलुन् फुलुन् माइती लगाई निधारमा चन्दन ! ख) रक्षाबन्धनको महिमा अपार हार्दिकताको भावना हृदयदेखि स्वीकार्छु, मान्दिनँ हार ! ग) डोरीजस्तै रङ्गीन बनोस् रक्षाबन्धनको छ शुभकामना सम्बन्ध मिठो रहोस् ! ✍️ मीना खड्का हेटौडा -१९ बस्तीपुर ९६) ————– क) भाइबहिनीको यो माया अटुट बनिरहोस् सधैँ नपरोस् कहिल्यै छाया। ख) सम्बन्ध मनले मानौँ आफ्नो र पराई सधैँ भावनाले जानौँ । ✍️ दुर्गा आचार्य मोरङ ————–
धेरै लेखकहरू लेख्छन्, केही बोल्छन्, तर थोरैले लेखेर बोल्न सक्छन्- आवाज दिएर शब्दको आत्मा ब्युँताउन सक्छन् । लीलानाथ गौतम त्यस्तै बिरलाहरूको श्रेणीमा पर्छन्, जो लेख्छन् पनि, बोल्छन् पनि, र हरेक उच्चारणमा जनताको उज्यालो सपना, शिक्षकको तीतो सास्ती, र समाजको मौन असहमति गुँजिन्छ ।
१. गौरीडाँडाबाट सुरु भएको यात्रा
२०३८ सालको कात्तिक २७ गते, महोत्तरी जिल्लाको बर्दिबास-३ स्थित गौरीडाँडामा जन्मिएका लीलानाथ गौतम खडानन्द र देवमायाको कोखबाट जन्मेका सञ्जीव साहित्यिक चेतनाका जरा हुन् । यो गाउँको हावा, माटो र गरिबीमा हुर्किएर बालकविताका शब्दहरू लेख्दै लीलानाथले नेपाली साहित्यमा आफ्नो पहिलो अक्षर कोरे ।
शिक्षक भएर पाठशालामा प्रवेश गर्नु अघि नै उनले ‘मुना’ बालपत्रिकामा आफ्ना बालभावनाहरू पोख्न थाले । बाल्यकालमै शब्दसँगको सामिप्यता उनले केवल किताब पढेर हैन, जीवनको भोगाइबाट बटुले । गाउँको चोक, चौतारो र कष्टपूर्ण जनजीवन नै उनको पहिलो विद्यालय बन्यो ।
२. शिक्षण र साहित्यको समन्वय
२०५८ सालदेखि निरन्तर २४ वर्षदेखि उनी शिक्षणमा संलग्न छन् । निजी र सरकारी दुवै विद्यालयमा आफ्नो शिक्षकीय दायित्व निर्वाह गरेका गौतम हाल भँगाहा नगरपालिकास्थित माध्यमिक विद्यालयमा नेपाली विषय अध्यापन गरिरहेका छन् । तर उनको शिक्षण केवल पाठ्यपुस्तकसम्म सीमित छैन । उनी हरेक दिन कक्षाकोठा र समाजबीच पुल बनाउँदै आएका छन्, जहाँ पढाइभित्र कविताको आत्मा भेटिन्छ र कविताभित्र शिक्षाको सार भेटिन्छ ।
शिक्षकको रूपमै २०८० सालमा भँगाहा नगरपालिकाबाट उत्कृष्ट शिक्षक पुरस्कार पाउनु पनि यही यात्राको एउटा साक्षी हो ।
३. कविता : प्रतिरोधको सौन्दर्य
शब्दहरू उनीसँग बोल्दछन्, रुन्छन्, रिसाउँछन्, झरनाझैँ बग्दछन् । यिनै शब्दहरू उनी सामाजिक सञ्जालमार्फत वाचन गरेर जनतालाई सुनाउँछन् । न केवल मनोरञ्जनको निम्ति, बरु जनचेतनाको निम्ति उनी समय र बौद्धिकता लगानी गर्छन् ।
हालैको शिक्षक आन्दोलनमा वाचन गरिएको उनको कविता “आशैआशमा झुलायौ सरकार” भाइरल भयो। सरकारप्रतिको आक्रोश, शिक्षकहरूको अन्योल र जनता भित्रको मौन असन्तोष त्यो कवितामा मिसिएको थियो । यस्तो कविता केवल लेख्न लेखेर होइन, जीवन बाँचेर र बाँच्न बचाउन लेखिन्छ । भोगाइको रङमा रङिएको त्यो कविता सरकारको काँतर गालामा प्रश्नको झापटजस्तै थियो ।
४. कथाहरू : समाजको ऐना
गौतमको कथा लेखन शैली सादा छ, तर सरल छैन । त्यो सादगीभित्र झन्झनाउने यथार्थ छ । शब्दहरू हँसिला लाग्छन्, तर अन्त्यमा पाठक रुवाउने गहिराइ राख्छन् । उनका कथाहरू सामाजिक आलोचना पनि हुन्, व्यक्तिगत पीडा पनि, र सांस्कृतिक व्यङ्ग्य पनि ।
४.१ ‘काजीको गाउँ’ सत्ताको संरचनागत मनोविज्ञानको व्यङ्ग्य हो, जहाँ एक काजी पात्रले गाउँको सामाजिक चेतनालाई कति अपहेलित गर्न सक्छ भन्ने चित्रण गरिएको छ ।
४.२ ‘त्यसपछि मैले मितज्यू देखिनँ’ स्मृतिको स्पर्श लिएर लेखिएको कथा हो, जहाँ हराएको सम्बन्ध र बदलिँदो समाजको चित्र सजीव छ ।
४.३ ‘भोज’ भनेको मात्र परिकारको समुच्चय हैन, त्यो वर्गीय र सांस्कृतिक द्वन्द्वको कसी हो ।
४.४ ‘उदयबहादुर जोकोहीलाई नमस्कार गर्दैनन्’ भनेको केवल शीर्षक मात्र हैन, त्यो एक युगको अवमानित आदर्शको घोषणा हो ।
४.५ ‘कोलम्बस किस्ने’ भोलि हुने सपना होइन, आजको विडम्बनालाई ऐतिहासिक आवरणमा व्यङ्ग्य गर्ने कथा हो ।
यी सबै कथाहरूले समाजका विविध तहको चिरफार गर्छन्, राजनीतिक विडम्बना, शिक्षाको उपेक्षा, गाउँको मौन द्वन्द्व, सत्ताको अदृश्य आँखा ।
५. सामयिक लेखन र समालोचना
गौतम २०६० सालदेखि उनले विभिन्न पत्रिकामा सामयिक लेख, कविता र समालोचनाहरू लेख्दै आएका छन् । त्यो लेखन कुनै हल्लाको पछि लागेको छैन, बरु आफ्नो सोचको गहिराइबाट निस्किएको विश्लेषण हो ।
गौतमका लेखहरू सजिलो भाषामा लेखिए पनि सजिलै पच्ने छैनन् । तिनीहरू सोच्न बाध्य पार्छन् । राजनीतिक दाउपेच, शैक्षिक विकृति, र सांस्कृतिक पक्षबारे उनको कलमले उठाउने प्रश्नहरू सदा सरकार र समाजका आलसी विवेकलाई झस्काउने छन् ।
६. कृति प्रकाशन र सम्भावना
हालसम्म उनले कुनै पुस्तक प्रकाशित गरेका छैनन् । तर प्रकाशित नहुनु न लेखकको कमजोरी हो, न समाजको । गौतमका शब्दहरू पुस्तकको खोलभित्र सीमित छैनन्; ती शब्दहरू सामाजिक सञ्जालमा उड्छन्, भिडभाडमा सुनिन्छन्, आन्दोलनको जुलुसमा गुञ्जिन्छन् ।
तर अब समय आएको छ- ती फुटकर कथाहरू, वाचन गरिएका कविताहरू र पत्रिकामा हराएका लेखहरूलाई एक सुगन्धित फूलमालामा गुँथ्ने । लीलानाथ गौतमको लेखनले एउटै पुस्तकमा सीमित हुनुपर्छ भन्ने होइन; तर उनका विचारहरूले यश र आगामी पुस्ताका लागि कागजमा अमिट भएर बाँकी रहनुपर्छ भन्ने पक्कै हो ।
७. भविष्यको साहित्यिक मूल्य
आज लीलानाथ गौतमको कथा, कविता वा लेख कुनै पाठ्यक्रममा समावेश छैन होला । तर भविष्यले उनलाई फरक आँखाले हेर्नेछ । भविष्यले थाहा पाउनेछ- यी नै त थिए ती शिक्षक, जसले बोर्डको डसामा अड्किएको समाजलाई कविताको आवाजमा बोल्न सिकाए । ती नै त थिए लेखक, जसले असिनपसिन शिक्षकलाई ‘आशैआशमा’बाट झुल्ने होइन, प्रतिरोध गर्न सिकाए ।
८. शब्दको आवाज, आवाजको विद्रोह
उनको लेखन शैली शुद्धिकृत गद्य होइन, त्यो प्राण लिएर बाँचिरहेको जीवित गद्य हो । ‘भोज’ को पात्र होस् या ‘उदयबहादुर’, उनीहरू केवल कल्पना होइनन्; उनीहरू तपाईंहामीभित्र बाँचिरहेका असन्तुष्ट आत्माहरू हुन् ।
गौतमका शब्दहरूले कहिले काँध थिचेर सम्झाउँछन्, कहिले कान समातेर झक्झक्याउँछन् । उनीले लेख्छन्, किनभने चुप लाग्न सक्दैनन् । बोल्छन्, किनभने समाज मौन छ ।
९. अन्त्य होइन, सुरुआतको अन्तर्नाद
लीलानाथ गौतमको नाम कुनै पुरस्कारको सूचीमा छैन; कुनै ठूला प्रकाशन गृहमा उनको आत्मपरक जीवनी निस्केको छैन । तर यिनै गौतमका शब्दहरू सामाजिक सञ्जालको झ्यालबाट लाखौँ पाठकको मुटुमा पसिरहेका छन् ।
कथाहरू त उनले लेखिसके, अब समयले ती कथाहरूलाई दस्तावेज बनाउने हो । कविता त उनले बाचन गरिसके, अब पाठकले ती कवितालाई आत्मामा गुनगुनाउने हो।
हिजो ‘मुना’ को बालकवि आज ‘आशैआशमा’ झुल्दैन, झल्किन्छ । आजको शिक्षक भोलिको साहित्यिक दस्तावेज हो भने, लीलानाथ गौतम त्यो दस्तावेजका जीवित पन्ना हुन् ।
अनि अन्त्यमा, उनको सम्पर्क नम्बर ‘९८४४१०४७०३’ मात्र एउटा अंकहरू को जोड होइन; त्यो एक आवाज हो, जसले भन्न सक्छ- “यदि सुन्न चाहन्छौ यथार्थको आवाज- त ल आऊ, लीलानाथ सुनेर हेर ।”
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खला- २१७ सम्पन्न साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको २१७ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ५६ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन अभ्यास शृङ्खला- २१७ मा सहभागी उदकयात्रीका सुन्दर उदकहरू-
[१] पालो सिधाको पहिल्यै चलेको परम्परा जहिल्यै !
वसन्त अनुभव [२] यथार्थता टेढोलाई बिदा मार खाने सिधा !
रमा पन्त, पाल्पा [३] सत्य सिधा हेला टेढा नपर्ने फेला !
कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४ [४] पालो सिधा पहिला टेढा सोझाएर काम !
नेपाली साहित्यका आदिकवि भानुभक्त आचार्यको जन्म जयन्तीको अवसरमा गोरखा मोडेल सेकेण्डरी स्कुल लमही दाङले विद्यालयमा कविता प्रतियोगिता आयोजना गरि मनाएको छ।
बिहानी सत्र र दिवा सत्र गरि दुई सत्रमा कार्यक्रम आयोजना गरिएको थियो। बिहानी सत्रमा व्यवस्थापन सङ्कायका ११ जना विद्यार्थीले भाग लिएका थिए। जसमा रुमा चौधरी ,रञ्जित चौधरी ,योगेश बस्नेत ,रेखा कुमाल, सुरेश शर्मा ,बिक्की सुनार,करुणा आचार्य ,रितु भट्टराई ,रेखा खड्का ,उष्मा पुन,लक्ष्मी वि.क रहेका थिए। जसमा उष्मा पुन प्रथम,रञ्जित चौधरी द्वितीय र रुमा चौधरीले तृतीय स्थान हासिल गरे।
त्यस्तै दिवा सत्रमा विज्ञान सङ्कायका १० जना विद्यार्थीले भाग लिएका थिए। जसमा युवराज डाँगी ,विशाल खड्का ,योजना कालाथोकी, विविका खत्री,सजिना आचार्य ,रोहित यादव,पुष्कर पोख्रेल ,सविता आचार्य ,कुशल भण्डारी , रीता सुवेदीले भाग लिएका थिए। जसमा विविका खत्री प्रथम,योजना कालाथोकी द्वितीय ,युवराज डाँगी तृतीय र पुष्कर पोख्रेलले सान्त्वना पुरस्कार प्राप्त गरेका थिए।
बिहानी सत्रमा सुचारु कार्यक्रमको अध्यक्षता विद्यालयका प्रधानाध्यापक लोकमान रिजालले गर्नुभएको थियो भने अतिथिमा व्यवस्थापन सङ्कायका प्रमुख प्रकाश ओली,विनोद ठाकुर , मा.वि ९/१० संयोजक यमप्रकाश डाँगी लगायत रहनुभएको थियो। दिवा सत्रको कार्यक्रमको आतिथ्यतामा विज्ञान संयोजक प्रकाश रिजाल, माधव शर्मा , अजित शाह, राजिव पोख्रेल, सि. के. यादव, गुरुदास यादव, सुशील आचार्य,आयुव सेन्चुरी, लगायत रहनुभएको थियो। निर्णायक मण्डलमा विद्यालयका नेपाली शिक्षक द्वय तेजप्रसाद खनाल र टुकलाल आचार्य रहनुभएको थियो।
कार्यक्रमको सहजीकरण बिहानी सत्रमा सुजन छिनाल र दिवा सत्रमा मिलन खनालले गरेका थिए। कार्यक्रम निक्कै रोचक र भव्य रुपमा सम्पन्न भएको थियो।सबै प्रतियोगीले भानुको उच्च प्रशंसाा गरेका थिए। विद्यालयका शिक्षक प्रकाश रिजाल र तेजप्रसाद खनालले भानुभक्तको बारेमा कविता सहित छोटोे मन्तव्य समेत राख्नुभएको थियो भने प्रकाश ओलीले कविता सुनाउनुभएको थियो।
दाङ ,२७ असार राप्ती साहित्य परिषद् दाङ शाखाको नियमित कृति समीक्षा कार्यक्रम अन्तर्गत १९६औँ श्रृङ्खलामा साहित्यकार शेषमणि घिमिरेद्वारा लिखित “देउखुरीको माटो” कविता सङ्ग्रहको घोराहीमा समीक्षा गरिएको छ।
परिषदका जिल्ला अध्यक्ष यम रेग्मीको अध्यक्षता तथा वरिष्ठ साहित्यकार एवम् लोकसंस्कृति विद् डा. गोविन्द आचार्य प्रमुख आतिथ्य तथा राप्ती साहित्य परिषद् केन्द्रका सल्लाहकार पुरुषोत्तम खनालको विशिष्ट आदित्यतामा कार्यक्रम सम्पन्न गरिएको हो ।
राप्ती साहित्य परिषद् केन्द्रका सल्लाहकार पद्म प्रसाद शर्माले सो कृतिको समीक्षा गर्नुभएको थियो। समीक्षक शर्माले साहित्यकार घिमिरेको कृति साहित्यका हरेक दृष्टिकोणले उत्तम रहेको बताउनुभएको थियो । उहाँले लेखकलाई निरन्तर सिर्जना गर्न पनि आग्रह गर्नुभयो। “देउखुरीको माटो” कविता सङ्ग्रहको लेखक घिमिरेले पुस्तक लेख्दाखेरिका अनुभवहरू सुनाउनुभएको थियो।
सो कार्यक्रममा राप्ती साहित्य परिषद् केन्द्रका अध्यक्ष कमलमणि देवकोटा, निवर्तमान अध्यक्ष डा. टीकाराम उदासी, वरिष्ठ उपाध्यक्ष दीपक शर्मा “समीर”, सर्वोदय पुस्तकालय तथा वाचनालयका अध्यक्ष सुशील गौतम ,लेखक सङ्घ दाङका अध्यक्ष खगराज न्यौपाने, सिस्नुपानी नेपाल दाङका अध्यक्ष डा. लोकराज पराजुली, विश्व साहित्य सङ्घ नेपाल दानका अध्यक्ष डा. कृष्णराज डिसी नेपाल पत्रकार केन्द्रका निवर्तमान अध्यक्ष विपुल पोख्रेल, झिल्का साहित्य समाज, नेपाल संस्थापक अध्यक्ष एवम् झिल्का कविता प्रवर्तक वसन्त अनुभव, नागरिक समाज दाङका सचिव नारायणप्रसाद श्रेष्ठ, पत्रकार गोविन्द खड्का, लगायत विभिन्न सङ्घसंस्थाबाट गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो।
सो कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार यज्ञबहादुर डाँगी साहित्यकारहरू सन्ध्या रेग्मी, कृष्णा शर्मा, वसुन्धरा शर्मा, खगेश्वर शर्मा पोखरेल, गोपाल पोख्रेल, लोकमणि शर्मा ज्ञवाली, मधुसुदन गौतम,सुशीला आचार्य, महेशकुमार न्यौपाने, हरिप्रसाद पौडेल ,धनसिंह गिरी, कुलबहादुर ओली, नरेशजङ्ग राणा, देवेन्द्र रिजाल, शरद गौतम, चन्द्रप्रकाश देवकोटा, नगेन्द्रकुमार शर्मा, सुनिल पोखरेल, केशवराज रिजाल, कपिल किशोर घिमि,रे वीणा रोका, विक्रम ओली “नेपाली बाबु” नारादप्रसाद भण्डारी, गोपाल भुसाल अभिनाषी दामोदर पौडेल, सुनिल कुमार देवकोटा, रिमा गौतम,पार्वती डाँगी, रामहरि शर्मा लगायतको गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो। परिषदका जिल्ला उपाध्यक्ष सुरेशकुमार पाण्डेको स्वागत मन्तव्यबाट शुरु भएको कार्यक्रमको सहजीकरण सचिव घनश्याम केसीले गर्नुभएको थियो । संस्थाको तर्फबाट “देउखुरीको माटो” कविता सङ्ग्रहका लेखक शेषमणि शर्मा घिमिरेलाई प्रशंसापत्रले सम्मान गरिएको थियो भने परिवारको तर्फबाट लेखकका भाइ पुरुषोत्तम शर्मा घिमिरेले उपस्थिति सबैमा धन्यवाद मन्तव्य राख्नुभएको थियो।
२१ असार, काठमाडौँ टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा २०८२ साल असार २१ गते, शनिवार, काठमाडौँको अनामनगरस्थित डालो रेस्टुरेन्टको सभाहलमा टुक्का कविता सर्जक भेटघाट तथा स्रष्टा अमृता रसाइली ‘रामदाम’द्वारा रचित टुक्का कवितासङ्ग्रह ‘काव्य कलश’ को भव्य लोकार्पण कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ।
समारोह टुक्का साहित्य समाजका अध्यक्ष ताराप्रसाद चापागाईंको सभापतित्वमा सम्पन्न भएको थियो भने नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका सदस्य–सचिव धनप्रसाद सुवेदी प्रमुख अतिथिका रूपमा कार्यक्रममा सहभागी हुनुहुन्थ्याे ।
कार्यक्रममा प्राज्ञ–सभा सदस्य चेतनाथ धमला, वरिष्ठ साहित्यकार कलानिधि दहाल, अ.ने.सा.स.का पूर्व अध्यक्ष राधेश्याम लेकाली, मुक्तक अभियन्ता सुनिल अधिकारी, समीक्षक अरुणबहादुर खत्री ‘नदी’ तथा साहित्यकार जनार्दन अधिकारी ‘धड्कन’ विशिष्ट अतिथिका रूपमा उपस्थित हुनुहुन्थ्याे।
भरतपुर–२, चितवन निवासी सर्जक अमृता रसाइली ‘रामदाम’द्वारा लेखिएको ‘काव्य कलश’ टुक्का कवितासङ्ग्रह प्रमुख तथा विशिष्ट अतिथिहरूको संयुक्त उपस्थितिमा लोकार्पण गरिएको थियो। उक्त कृतिको समीक्षा टुक्का साहित्य समाजका सल्लाहकार रामशरण न्यौपानेले गर्नु भएकाे थियाे ।
कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै प्रमुख अतिथि धनप्रसाद सुवेदीले साहित्य जीवनसँग प्रत्यक्ष जोडिएको विधा भएको उल्लेख गर्दै भने, “परम्परागत ढाँचामा मात्र सीमित रहँदा साहित्यको प्रभावक्षमता खुम्चिन सक्छ। आजको परिवेशमा प्रयोगात्मक साहित्यिक प्रवृत्तिको उत्थान अपरिहार्य छ। दुई हरफभित्र गहिरो सन्देश दिन सक्ने टुक्का कविता नेपाली साहित्यमा लोकप्रिय विधाका रूपमा स्थापित हुँदै गएको छ भन्दै नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले नेपालका सबै साहित्यिक विधाकाे संरक्षण र उत्थानकाे कार्य गर्ने नीति रहेकाे कुरा व्यक्त गर्नु भयाे । ” साथै उनले अध्यक्ष चापागाईं र सर्जक रामदामलाई विशेष बधाई एवं शुभकामना व्यक्त गर्नु भयाे ।
विशिष्ट अतिथि चेतनाथ धमलाले टुक्का कवितालाई छोटो, लयात्मक, गेयात्मक र प्रभावशाली अभिव्यक्तिको सशक्त विधाकाे रूपमा अगाडि आएकाे छ । काेरनाकालमा प्रवर्तन भएकाे टुक्का कविता अहिलेकाे व्यस्त समयको आवश्यकता अनुसारको मौलिक विधा हो भन्दै यसको सैद्धान्तिक पक्ष र व्यापकता बारे धारणा राख्नुभयो।
वरिष्ठ साहित्यकार कलानिधि दहालले टुक्का कविता छोटो समयमा प्रभावशाली अभिव्यक्तिको माध्यमका रूपमा स्थापित हुँदै गरेकाे कुरा व्यक्त गर्दै व्यस्त समयकाे सदूपयाे गर्दै टुक्का कविता सिर्जना गर्न सकिने बताउनु भयाे । वरिष्ठ साहित्यकार राधेश्याम लेकालीले टुक्का कवितालाई नेपाली भाषामा प्रचलित विधामध्ये एक उत्कृष्ट विधा मानेर यस्ता सिर्जनात्मक विधाको संरक्षण र प्रवर्द्धनमा संस्थागत पहल आवश्यक रहेको बताउनु भयाे । मुक्तक अभियन्ता सुनिल अधिकारीले टुक्का कविता मुक्तकसँग मिल्दोजुल्दो शैलीमा लेखिने भए पनि यसको आफ्नै विधागत विशेषता रहेको र यसले नेपाली साहित्यमा छुट्टै स्थान बनाउँदै गएको धारणा राख्नु भयाे ।
कार्यक्रममा स्वागत मन्तव्य टुक्का साहित्य समाजका कोषाध्यक्ष होमप्रसाद नेउपानेले प्रस्तुत गर्नु भएकाे थियाे भने सदस्य शोभा आचार्य गौतमले टुक्का कविता विधा तथा टुक्का साहित्य समाजका बारेमा संक्षिप्त जानकारी दिनु भएकाे थियाे ।
कार्यक्रममा ललिता दोषी, सुशील रिजाल, पूर्णबहादुर श्रेष्ठ ‘हृदयङ्कृत’, कृष्णबहादुर वैद्य, हरिगोपाल प्रधान, डम्बर थामी ‘अनुपम’, कल्पना मरासैनी, सुरेशचन्द्र घिमिरे, वासुदेव ठकुरी, राजेशराज गडतोला, रचना मोक्तान ‘यात्री’, पवनकुमार बुढाथोकी, प्रमोद नेपाल, इन्दु श्रेष्ठ, तिलक गाउँले, सङ्गी काली, कृष्ण बहादुर बजगाईं, शोभा आचार्य गौतम, रामप्रसाद पुरी, दीपा गुरुङ ‘समभाव’, राजकुमार राजभण्डारी, कल्पना भण्डारी, सुमित्रा पोखरेल, रुविना कट्टेल, कृष्ण घिमिरे लगायतका सर्जकहरूले आ–आफ्ना टुक्का कविताहरू वाचन गर्नु भएकाे थियाे ।
कार्यक्रमको समापन गर्दै अध्यक्ष ताराप्रसाद चापागाईंले उत्कृष्ट काव्य बन्नका लागि आवश्यक सैद्धान्तिक तत्वहरूलाई ध्यान दिइ यसको लेखन सिल्पबारे चर्चा गर्दै छोटो अवधिमै टुक्का कविताले व्यापकता पाउनुमा सबै सर्जकको योगदान रहेको बताउनुकाे साथै कार्यक्रममा उपस्थित सबै सर्जक, अतिथि, सञ्चालक तथा सहभागीप्रति धन्यवाद ज्ञापन गर्नु भएकाे थियाे । कार्यक्रम सञ्चालन टुक्का साहित्य समाजका सदस्य रामप्रसाद पुरीले गर्नु भएकाे थियाे ।
