Tag: वसन्त अनुभव

साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।

यस साताको (५८औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार वत्सराज कोइरालाको लघुकथा ‘भुलक्कड प्रोफेसरकी असली धर्मपत्नी’, लघुकथाकार चूडामणि नेपाल ‘अकिञ्चन’को लघुकथा ‘छुइछाइ’ र लघुकथाकार त्रिपूरा खरेलको लघुकथा ‘गणतन्त्र’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।
~<•>~

[१]
लघुकथा: भुलक्कड प्रोफेसरकी असली धर्मपत्नी

✍️ वत्सराज कोइराला
निकै भुलक्कड थिए, प्रोफेसर खड्काजी । कलेजतिर हिँड्ने बेलामा कहिले पर्स बोक्न बिर्सन्थे, कहिले मोबाइल । हत्तपत्त उनकी पत्नीले ‘यो छुट्यो, त्यो छुट्यो’ भन्दै ती चीज ल्याएर उनलाई थमाइदिन्थिन् ।

बुढीले सधैँ आफूलाई बुद्धू र भुलक्कड भनेर गिज्याइरहेपछि एकदिन प्रोफेसर खड्काजीको दिमागमा एउटा आइडिया फुर्‍यो ।

भोलिपल्ट बिहान कलेज जानुअघि आफूले लैजानुपर्ने पेन, पर्स, मोबाइल, ब्याग, चस्मा, डायरी आदिको लिस्ट बनाए । त्यसपछि चिनो लगाउँदै ती सामान खल्तीमा, ब्यागमा राखे ।

त्यसपछि ढोकाबाट निस्केर आँगनमा रहेको मोटरसाइकल स्टार्ट गर्न लाग्दा ढोकामा बुढीलाई देखेपछि मुसुक्क हाँस्दै भने- “देख्यौ बुढी ! आजबाट म भुलक्कड होइन नि !”

अनि पत्नी नजिकै आइन् र बिस्तारै भनिन्- “मेरो प्यारो भुलक्कड पतिदेव ! हिँड्नुस् भित्र, आज शनिवार हो ।”

यो सुनेर खड्काजी लाजले पानी पानी हुँदै भने- “धन्यवाद बुढी ! आज बल्ल धर्मपत्नीको असली महत्त्व बुझेँ ।”

[२]
लघुकथा: छुइछाइ

✍️ चूडामणि नेपाल ‘अकिञ्चन’
“भनेको मान्दिनस् ? पर समालिएर बस है ।” बिहानैदेखि घरमा भ्याइ नभ्याइ थियो । हजुरआमालाई पूजामा बसेपछि एक घण्टा लाग्थ्यो । पेटको शल्यक्रिया गरेर आएकी आमा सकि नसकी काममा व्यस्त हुनुहुन्थ्यो ।
“भाउजूको छुइछाइ चारदिन भएको, अझै छुन हुँदैन रे ! लु फटाफट रोटी पकाउनुहोस् त भाउजू ! ओइ बुने तँ आइज तरकारी काट । दुईदिन होस् कि तीनदिन, म डयुटी बस्छु; कसले के गर्दो रैछ, के हुँदोरैछ हेर्छु । कसैलाई यता आउनै दिन्नँ । शरीरको नियमित एउटा प्राकृतिक कुरालाई अपराध बनाउन हुन्न । यो सामान्य कुरा हो । जानु आमा कुर्सीमा बसेर आरामा गर्नु ।” जेठी नातिनी सुधा बोेली ।

“हाम्रो परिवार र समाज कहिले बदलिन्छ दाइ ? तपाईँहरू पनि त बोल्नु पर्‍यो नि !”
“खै हजुरआमा, आमासँग कसले सक्ने बहिनी ? बुवा र मैले त बोलेकै छौँ । जबसम्म सम्पूर्ण महिलामा चेतना आउँदैन तबसम्म यस्तै होला बहिनी । हामी लोग्नेमान्छेभन्दा महिलाहरूमा नै परम्परा र धार्मिक कट्टरता बढी देखिन्छ बहिनी !”

हजुरआमा भटभटेभन्दा ठूलो स्वरमा भटभट्याउँदै पूजा सकेर भर्‍याङ ओर्लनुभयो । फेरि अवस्था परिवर्तन भयो । आमा आएर पिठोमा हात चोब्नुभयो । बहिनी उठेर अर्कैतिर लागी ।
पूजा सकिँदा तीन बज्यो । आमा एकपटक बेहोस हुनुभयो । हजुरआमा त्यसै रिङ्गटा लाग्यो भनेर ढल्नुभयो । हामीले जीवनजल खुवायौँ ।
“कुन चाहिँ मोरामोरीले छुइछाइको बेला के बिगार गरे, आज भगवान् रिसाउनुभयो । यस्तो मलाई कहिल्यै भएको थिएन ।”
“भगवान् होइन, नातिनी रिसाई हजुरआमा ! दक्षिणा कम भयो ।” कोठामा हजुरआमा बाहेक सबै हाँस्न थाल्यौँ । हामीले देखेका पूजा कोठाका र भित्तामा टाँगिएका भगवानहरू पनि हाँसीरहनु भएको थियो ।
विराटनगर १

[३]
लघुकथा: गणतन्त्र

✍️ त्रिपुरा खरेल
जङ्गलमा आमसभा बस्यो । सभालाई हात्ती र स्यालले सञ्चालन गरेका थिए । सभा राख्नुको उद्देश्य थियो, जङ्गलको राजालाई सिंहासनबाट हटाउनु ।

“हामीले सिंहलाई सत्ताच्युत गर्नुपर्छ । एउटै वंशले राजसत्ता चलाउनु प्रजाहरूका लागि घोर अन्याय होब।” स्यालले टेबल ठटायो ।

“हामी पनि कमजोर छैनौँ । आफूमात्र खाने अरूको भोकप्यासको वास्ता नगर्ने राजाका विरुद्धमा हामी सबै मिलेर विद्रोह गर्नुपर्छ।” हात्ती गर्जियो ।
“जङ्गलको राजालाई हटाउनै पर्छ । हामीलाई राजतन्त्र होइन गणतन्त्र चाहिन्छ।” सभामा उपस्थित सबैले नारा लगाए ।
“शान्त, शान्त ! पहिले हामीले सिंहलाई गद्दीबाट हटाउने उपायबारे सोच्नुपर्छ । त्यसपछि उसले अन्याय गरेर जेलमा थुनेका निर्दोष बाघहरूलाई जेलबाट निकाल्नुपर्छ । यसपछि मात्र हामी प्रजाहरूले सुशासन चलाउनुपर्छ ।” हात्तीले सबैलाई चुप गरायो ।

“हामीलाई आफ्नो पेट भरेर मस्त सुत्ने अविवेकी अल्छे राजा चाहिँदैन । गरीबलाई गाँस, बास, कपास दिने नेता चाहिन्छ ।” स्यालले पनि हात्तीले जस्तै प्रजातन्त्रको पक्षमा भाषण दियो ।
सबै मिलेर सिंहलाई जालमा पारेर सत्ताबाट हटाए । जेलको सजाय भोगेका बाघहरूलाई कैदबाट मुक्त गरिदिए । जङ्गली जानवरहरूले हात्तीलाई राजा र स्याललाई जम्बु मन्त्रीको पदभार सम्हाल्ने अनुमति दिए ।

हात्ती र स्याल खादा माला लगाएर आआफ्नो कुर्सीमा बस्न जाँदै थिए । जेलबाट मुक्त भएका बाघहरूले ती दुईलाई मारेर सत्ता हत्याए ।
मामरिङ्ग, दक्षिण सिक्किम

——————-<•>——————-

२०८१ जेठ १८ / झिल्का लेखन अभियानको १५ औँ शृङ्खला (धूम्रपान विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।

झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ७२ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
—————<•>—————

[१]
१//
तानिरहे चुरोटको सर्को
हुन्छ स्वास्थ्यमा हानी
भुक्तान पर्नसक्छ चर्को !
२//
सबैभन्दा अमूल्य ज्यान
ख्याल नगरी बिगार्दैछौँ
नियमित गरेर धूम्रपान !
३//
देखाउँदा बेकारमा सान
जिन्दगी पर्छ धरापमा
असमयमै जान्छ ज्यान !
✍️
वसन्त अनुभव
घोराही, दाङ
————-==———–
[२]
१//
बस्छौ चुरोट तानेर
स्वास्थ्यलाई गर्छ हानी
नगर्नु गल्ती जानेर !
२//
स्वस्थ रहे जीवन
चुरोट तान्न नपाए
मेरो मान्दैन मन !
३//
अमृत जस्तै ठानेर
चोकमा शान देखाउँछन्
चट्ट चुरोट तानेर !
✍️
लक्ष्मण देउवा डोटी
हाल भारत🇳🇵
————-==———–
[३]
हुनैपर्छ सबैमा ज्ञान
नपिउँ कहिल्यै कसैले
ज्यान लिने धूम्रपान !
✍️
प्रेम थापा “मन”
बागलुङ
————-==———–
[४]
भएन गतिलो मति
सानले गर्दछौ धूम्रपान
रोकिएला मुटुको गति !
✍️
ऋजु दिल्पाली
ईटहरी १ सुनसरी
————-==———–
[५]
१//
धूम्रपानलाई गरौँ हेला
स्वास्थ्य बिगार्छ यसले
जीवन राेगकाे फेला !
२//
नतान्नुस् कसैले सर्काे
उडाउँदा धुवाँले पनि
असर पर्छ अर्को !
३//
गराैँ जीवनकाे ख्याल
धूम्रपान सेवन गरी
नपाराैँ फाेक्साेमा प्वाल !
✍️
रबि पाैडेल
दक्षिण भारत पाण्डेचरि
————-==———–
[६]
१//
सबैले लिनुपर्छ ज्ञान
असल साथीभाइ बनाउन
नगर्नू कहिल्यै धूम्रपान !
२//
देश खोक्रो बनायो
धूम्रपान पिए जस्तै
सारा सपना जलायो !
३//
जिन्दगीलाई नगर्नु हेला
धुवाँले उडाउँछ हरर
रोगको परिन्छ फेला !
✍️
एवाइ प्रभात
सहिदभुमि धनकुटा
————-==———–
[७]
१//
जिन्दगी धुवाँमा नउडाऊ
स्वस्थ जीवन बाँच्नलाई
निरोगी गाडीमा गुडाऊ !
२//
लत बसेपछि छुट्दैन
लम्पसार परेपछि जिन्दगी
उठाउन खोज्दा उठ्दैन ।
✍️
होम प्रसाद नेउपाने
धरान,सुनसरी ।
————-==———–
[८]
१//
ठूलो समस्या भएको
धूम्रपान गर्दा हेर
अकालमा ज्यान गएको !
२//
जनचेतना चाडै फैलाऊ
अकालमा जाला ज्यान
सबैमा सचेतना जगाऊ ।
✍️
कला ढकाल
झापा
————-==———–
[९]
१//
चुरोट खैनी खानी
स्वास्थ्यमा हानी गर्ने
राम्रो होइन बानी !
२//
धूम्रपान मद्यपान छोड
जिउन जीवन निरोगी
कुलतबाट पाइला मोड !
✍️
विवश पारदर्शी
झापा
————-==———–
[१०]
१//
छिट्टै पुगिन्छ श्मशान
जीवन मिल्दैन घरिघरि
नगर विषाक्त धूम्रपान !
२//
फोक्सो कलेजो सकिएला
लाचार बेकामे भएर
उमेरमै थला परिएला !
✍️
निर्मल शर्मा
पेदोङ भारत
————-==———–
[११]
१//
मेटिन्न अङ्गमा दाग
रहिरहन्छ पहिलेकै असर
धुम्रपानले पार्छ खाग !
२//
स्वास्थ्य खाने बाघ
चर्छ यो तनभरिमा
बनौँ धूम्रपानबाट अलग !
३//
नसा देखेर डराउँ
धूम्रपान हो मृत्यु
शरीर निरोगी गराउँ !
✍️
लोक वहादुर छेत्री लामिछाने
मोदी गा.पा.वडा नं २ देउपुर पर्वत्
————-==———–
[१२]
१//
ओठको शान छुसी
पहिलो रोजाई सबैको
बस्छ पकेटमा घुसी !
२//
स्वर्णीम पलको खुसी
सर्कोमा आफ्नै जीवन
परिवारमा पलाउँछ ढुसी !
३//
प्राणपखेरु लान्छ लुसी
फोक्सोलाई तीर हानी
कुलत भरियो झुसी !
✍️
ममता पौडेल
बुढीगङ्गा -२, मोरङ
————-==———–
[१३]
१//
स्वास्थ्य बिग्रँदै जान्छ
चारदिन रमाइलो होला
अकालमा ज्यान जान्छ !
२//
छोड धूम्रपान मद्यपान
सबैमा सन्देश पुगोस्
आखिरमा लिन्छ ज्यान !
✍️
कमल प्रसाद बगाले रेग्मी
वालिङ्ग बजार स्याङ्जा
————-==———–
[१४]
१//
तान्नुभन्दा ठेल्नु जाति
कुलत नत्यागेमा चाहिँ
असमयमै पुगिन्छ माथि !
३//
भकाभक मान्छे मरेका
सतअसतको बाटो बिर्सी
पचाएर ध्रुमपान गरेका !
३//
धूम्रपान सबैले त्यागौँ
अमूल्य जीवन सम्झेर
कुलतबाट टाढै भागौँ ।
✍️
नन्दलाल आचार्य
सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।
————-==———–
[१६]
१//
खाएमा सुर्तीजन्य पदार्थ
निम्तिन्छ काल छिटो
निरोगी भइन्न किमार्थ !
२//
चुरोटको धुवाँको सर्को
तानेमा निरन्तर हेर
लाग्दछ रोगको लर्को !
✍️
बेदु न्यौपाने
————-==———–
[१७]
१//
धूम्रपान मन्द जहर
स्वास्थ्य पर्नसक्छ जोखिममा
स्वास्थ्यविद्को यही ठहर !
२//
धूम्रपान सेवन गर्दा
श्वासप्रश्वासमा पर्छ असर
सोहीमा इच्छाशक्ति भर्दा !
३//
सकेसम्म बहिष्कार गरौँ
धुवाँले सकस पार्छ
यही सन्देश छरौँ ।
✍️
पृथक प्रकृति
झापा
————-==———–
[१८]
१//
दिँदै हिँड्ने सान
देखिन्छ गल्ती गरेको
गरेर धेरैले धूम्रपान !
२//
नगर्नु कसैले धूम्रपान
जोगिने धन आफ्नो
सुरक्षित हुन्छ ज्यान !
✍️
दुर्गा आचार्य
मोरङ
————-==———–
[१९]
सबैलाई सम्झेर आएँ
धूम्रपान त्याग गरौँ
सचेतना नारा लगाएँ ।
✍️
नीमा छिरिङ भोटिया
जलढका कालेबुङ
————-==———–
[२०]
१//
कुलतमा कहिल्यै नपरौँ
आत्मादेखि नै सोचेर
धूम्रपान कसैले नगरौँ ।
✍️
इमान सिंह के.सि.
ब्यास ९ धनुबेसी,कलेस्ति,तनहुँ
————-==———–
[२१]
१//
लागेपछि धूम्रपानको लत
जीवनले साथ छोड्ला
छोड्न सकिन्छ हतपत !
२//
बिग्रेपछि मान्छेको मति
जानेरै रोज्छन् धूम्रपान
स्वास्थ्यलाई गर्नेगर्छ खति !
✍️
बि.कुलुङ
दार्जिलिङ
————-==———–
[२२]
१//
धूम्रपान सेवन नगराैँ
अकालमा ज्यान फालेर
कहिले पनि नमराैँ।
२//
चुराेट जसले खान्छ
त्यही मान्छेलाई नै
कालले छिट्टै लान्छ ।
३//
रक्सी चुराेट खान्न
बाचा गर आजै
भन भट्टीमा जान्न ।
✍️
भवानी पाेखरेल( बाबू विराज)
बाणगङ्गा १ चार नम्बर, कपिलवस्तु
————-==———–
[२३]
१//
खान्छौँ खैनी सुर्ती
हामी यस्तै पाराको
देखाइदिन्छौँ लौ फुर्ती !
२//
नगर्नु भन्छन् धूम्रपान
यत्रो तागत यसको
छुट्टै बनाउँछ सान !
३//
धूम्रपान सेवन गरेर
फोक्सोमा असर देखायो
अब गइन्छ मरेर !
✍️
ललिता गिरी सिन्धुली
हाल काठमाडौं🇳🇵
————-==———–
[२४]
१//
धूम्रपान कसैले नगरौँ
यसबाट हुने नोक्सानी
औँल्याउँदै चेतना छरौँ l
२//
नफसौँ कुलतमा जानाजान
बेलैमाथि होस नराखे
अकालमै पुर्‍याउछ श्मशान !
३//
मेटाउन भनेर तलतल
धूम्रपान त्याग्न नसके
आयु छोटिन्छ पलपल !
✍️
बाबुराम गौतम
गुल्मी
————-==———–
[२५]
१//
स्वास्थ्य अमूल्य धन
व्यर्थमा खेर नफालौँ
गरी सुर्तीको सेवन !
२//
नगरौँ कसैले धुम्रपान
सुर्तीको सेवन गरी
नफालौंँ अकालमा ज्यान !
✍️
कृष्णकुमार वैद्य
बनेपा ९, काभ्रे
————-==———–
[२६]
१//
अम्मल खराब बानी
त्यागी सधैँ धूम्रपान
बन्नुपर्छ असल ज्ञानी !
२//
जीवन हुन्छ कहर
जब पिउँछ मान्छे
कालकुटरूपी विषालु जहर !
३//
धूम्रपान सबले त्यागाैँ
ज्ञानगुनले भरिपूर्ण भई
प्रगति मार्गमा लागाैँ ।
✍️
जयनारायण नेपाल
इलाम ,हाल सूर्यविनायक २
वालकोट ,भक्तपुर ।)
————-==———–
[२७]
लागौँ धुम्रपानको विरुद्ध
शरीर स्वस्थ राखौँ
खानपान होओस् शुद्ध !
✍️
शोभा आचार्य गौतम
काठमाडौँ
————-==———–
[२८]
१//
नगरौँ कसैले धूम्रपान
धूम्रपान मद्यपान गरेपछि
अकालमा जान्छ ज्यान !
२//
धूम्रपान नराम्रो बानी
बिडी, खैनी, चुराेट
खाएपछि स्वास्थ्यमा हानी !
३//
राम्रो बाटो जाेड्नु
फालौँ नराम्रो बानी
सधैँ हामीले छाेड्नु !
✍️
श्रीकृष्ण धामी
बझाङ
————-==———–
[२९]
१//
धूम्रपानले बेफाइदा सबैलाई
हुन्छ चिज नोक्सानको
प्रयोग नगरौँ भाइ !
२//
सुर्तीजन्य पदार्थ चिज
शरीरको दुश्मन हो
क्यान्सरको हुन्छ बिज !
३//
पुग्छ फोक्सोमा धुवाँ
शरीरलाई दाउँमा लगाई
नखनौँ गहिरो कुवाँ !
✍️
सुरेशकुमार पाण्डे
घोराही १८
————-==———–
[३०]
धूम्रपानले गर्छ हानी
अन्धकार बनाउँछ है
शरीर हुनेछ खरानी !
✍️
अम्बिका अधिकारी
झापा बिर्तामोड
————-==———–
[३१]
१//
सधैँ बेहोस बनेर
चामल छैन घरमा
भट्टीमा दियौ गनेर !
२//
फाट्यो हेर चोली
टार्छौ छैन भनेर
भन्छौ ल्याउँछु भोलि !
✍️
सञ्जना शर्मा
————-==———–
[३२]
छुदै नछुनु धूम्रपान
हुनेछ स्वास्थ्यको लागि
हानीकारक भनेर जान !
✍️
बिके मुखिया
दार्जीलिङ,भारत।
————-==———–
[३३]
लगाएर धूम्रपान लागत
ज्यान जानसक्छ है
कमजोर हुन्छ तागत !
✍️
गंगाराम यादव
औरावनी २ सुनसरी
————-==———–
[३४]
१//
उपरखुट्टे लाएर सान
दिनेहरूको छैन कमी
जोखिममा पारेर ज्यान !
२//
मुटु, कलेजो खान्छ
खोक्रो आडम्बर देखाउँदा
अकालमा ज्यान जान्छ ।
३//
धूम्रपान बहिष्कार गरौँ
फैलाऔँ सही सन्देश
देशकै निम्ति मरौँ !
✍️
धनमाया चौधरी
कैलाली
————-==———–
[३५]
१//
सानो गल्ती ठान्छन्
ग्याङ्ग बनाउँछन् चोकतिर
अनि चुरोट तान्छन् ।
२//
चुरोटको बसेपछि लत
खराब गर्छ फोक्सोमा
जाँदैन यसको खत !
३//
आफू स्वस्थ हुन
सधैँ धूम्रपानबाट बचौँ
जीवनभर पर्दैन रुन !
✍️
ललिता गिरी
सिन्धुली, हाल काठमाडौं🇳🇵
————-==———–
[३६]
१//
धूम्रपानको सेवन गर्दा
घरमा अशान्ति हुन्छ
झैँझगडामा अघि सर्दा !
२//
सम्पत्तिको नास गर्छ
विकृति फैलाउँछ धूम्रपानले
जनचेतना फैलाउन पर्छ।
३//
राम्रो हैन धूम्रपान
अटेर गरी खाएमा
अकालैमा जान्छ ज्यान !
✍️
अरुण कुमार भुजेल
गोरूबथान, कालेबुङ, भारत।
————-==———–
[३७]
१//
चुरोट सेवन नगरौँ
स्वस्थ बनाई शरीर
जीवनमा उर्जा भरौँ ।
२//
धूम्रपान मनैबाट त्यागौँ
खुसी हुन्छन् परिवार
कुलतबाट टाढै भागौँ ।
३//
फुर्तिलो हुन्छ तन
रोगले छिटो नछुँदा
बचत हुन्छ धन !
✍️
सुस्मिता अधिकारी
काठमाडौँ
————-==———–
[३८]
१//
हुँदैन कुलतमा फस्नु
सुखी जीवन जिएर
स्वस्थ भएर बस्नु ।
२//
बाँडौ सबैलाई ज्ञान
धूम्रपान गर्नुहुन्न कदापि
जानसक्छ है ज्यान !
३//
धूम्रपानको बानी बसेपछि
गाह्रो हुन्छ छोड्नलाई
कुलतमा हामी फसेपछि !
✍️
अनिता भण्डारी
ताप्लेजुङ
————-==———–
[३९]
१//
पुर्‍याउँ सबैले ध्यान
धूम्रपान धेरै गरेमा
लिन्छ यसले ज्यान !
२//
पिएर चुरोट सुर्ती
हानिकारक छ स्वास्थ्यमा
नलगाउँ धेरै फुर्ती !
✍️
डम्बर थामी ‘अनुपम’
कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा ।
————-==———–
[४०]
१//
लागेपछि धूम्रपानको लत
नियन्त्रण गर्न नसक्दा
दिलाउँछ जीउमा खत !
२//
जानीजानी हानी नगरौँ
बल्लबल्ल पाएकाे जुनी
अकालमा कोही नमरौँ ।
३//
खाएर चुराेट बिँडी
विवेक पुर्‍याऔँ बेलैमा
नलगाऔँ काललाई सिढीँ !
✍️
त्रिलाेचन भण्डारी
मेचीनगर, झापा
————-==———–
[४१]
१//
लागेपछि चुरोटको लत
बरु घरबार छोड्ला
छोड्न सकिन्न हतपत !
२//
हतपत नगर्नु धूम्रपान
भनेको मान बाबुहरू
नत्र लिन्छ ज्यान !
✍️
दुर्गा भट्टराई
मोरङ
————-==———–
[४२]
१//
धूम्रपानले क्यान्सर हुन्छ
प्राणघातक चिज नखाउँ
खाएमा रोगले छुन्छ ।
२//
धूम्रपानले पेट भरिन्न
प्राणघातक क्यान्सर नलागोस्
नखाएर भुतुक्क मरिन्न ।
३//
गुट्खा, पराग, सुर्ती
धूम्रपान मुखमा च्यापेर
नदेखाउनु कसैले फुर्ती !
✍️
चुडामणी देबकोटा
पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
————-==———–
[४३]
१//
गर्दछ धूम्रपानले हानी
थाहा पाइकन् हामीले
किन लिनु जानाजानी !
२//
कुलत हो धूम्रपान
यसको लतमा पर्दा
अकालमा जान्छ ज्यान !
३//
छोड्ने प्रण गरौँ
कुलत हो भनेर
समाजमा सचेतना छरौँ।
✍️
अर्जुन प्रसाद चौलागाई
रामेछापः-सुनापति-१
हालःअमेरिका,बोस्टन।
————-==———–
[४४]
१//
लाग्दछ रोग प्राणघातक
धूम्रपानबाट टाढा रहनु
सचेत हुनुपर्छ जातक !
२//
धूम्रपान निषेध गरेर
जागरुक बनौँ समाजमा
अकालमा कोही नमरेर !
३//
धूम्रपान नराम्रो बानी
मृत्युको मुखैमा नपरौँ
सेवन गरी जानाजानी !
✍️
मोती सुब्बा
दार्जिलिङ निमकी डाँडा।
————-==———–
[४५]
१//
धूम्रपान राेगकाे खानी
सकिन्छ पाउन छुट्कारा
हटाउँ खराब बानी !
२//
धूम्रपानकाे नसा चर्काे
बेलैमा ध्यान जाओस्
विकल्प छैन अर्काे ।
✍️
काेपिला अधिकारी
सिरानचाेक-७, गाेरखा
————-==———–
[४६]
१//
चुरोट रक्सी नखाऊँ
पैसा बचाउन सकिन्छ
रोगबाट आफूलाई बचाऊँ ।
२//
राज्यले कर बढाउँछ
सुर्ती र मद्यपानको
यहीँ मन पराउँछ ।
३//
फोक्सो, मुखको क्यान्सर
फैलिने हुन्छ सम्भावना
जिन्दगी बन्दछ जर्जर !
✍️
मनोहरी पौडेल
गैडाकोट १
————-==———–
[४७]
१//
धूम्रपानको धुवाँदार नशा
युवकत्व प्रदशर्नको लत
जिन्दगीको बर्बादि दशा !
२//
पचाउन सक्दैन शरीरले
खाइन्छ वास्ता नगरेरै
भन्छन् तानेको पिरले।
३//
बट्टामै तस्बिर देखाएर
हानीकारक भनिएकै हो
जान्छन् हस्पिटल लेखाएर !
४//
आँखाहरू दुवै अन्धा
बुझ पचाएर ओइरो
बनाउँछन् त्यही धन्दा !
✍️
घनश्याम पन्त
हरिवन सर्लाही
————-==———–
[४८]
नगरौँ साथी धूम्रपान
रहरसँगै लौ लहैलहैमा
लिन्छ यसले ज्यान !
✍️
बाल कृष्ण श्रेष्ठ
सोलुखुम्बु
————-==———–
[४९]
१//
आनन्द एक सर्काेले
रमाउन नखाेज साथी
छाेपिएला मुख बर्काेले !
२//
फाेक्साे क्यान्सरले फुट्छ
राेग सन्चाे बनाउनलाई
पैसा कहाँबाट जुट्छ ।
३//
सानैदेखि नगर धूम्रपान
स्वास्थ्य धन हाम्राे
सामजमा बिक्दैन सान !
✍️
हिरालाल न्याैपाने
बानपा ८,काेटमाैला, सल्यान
————-==———–
[५०]
१//
धूम्रपान अब त्यागेर
स्वस्थ जीवन बनौँ ।
मर्नु अघि जागेर ।
२//
ज्यान खाने धूम्रपान
सचेत बसी गरौँ
आफ्नै जिवनको अध्यान !
✍️
राजनारायण राई
राजदल बस्ती सोनादह
————-==———–
[५१]
१//
नसोचौँ तनाव घटाउँछ
गरेमा यो धूम्रपान
फेरि सान बढाउँछ ।
२//
अमूल्य छ जीवन
कहिल्यै नउडाऔँ धुवाँमा
बर्बादै पार्दछ धन !
३//
नगर्नु कसैले धूम्रपान
मन्द विष हो
लिन्छ यसले ज्यान !
✍️
सतीश पण्डित
भानु ६ चुँदी तनहूँ हाल चनपा६ मातातीर्थ।
————-==———–
[५२]
१//
धूम्रपानले गर्छ हानी
खराब बनाउँछ फोक्सो
सचेत रहनु सानी !
२//
छोड मद्यपान धूम्रपान
प्राण रहन्छ हाम्रो
सक्दैन यमराजले लान !
३//
मुटु, कलेजो बिगार्छ
बयली बनेर रोगले
हामीलाई थलामा पार्छ!
✍️
सीमा कार्की समर्पण
पर्सा नेपाल, काठमाडौ
————-==———–
[५३]
१//
धूम्रपानले लिन्छ ज्यान
सबैलाई सचेत गराऔँ
दिलाऔँ सबैलाई ज्ञान !
२//
हुँदैन चुरोट पिउन
रोग लागे हामीलाई
गाह्रो हुन्छ जिउन !
३//
धूम्रपान गर्ने बानी
साह्रै खराब हुन्छ
अकालै ज्यान जानी !
✍️
देव कृष्ण काफ्ले
पोखरा १कास्की
————-==———–
[५५]
१//
खैनी चुरोट सेवन
आदत गर्नु नराम्रो
जलाउँछ यसले तन !
२//
धूम्रपानले रोग निम्त्याउँछ
अकालमा मृत्यु नरोजौ
सन्तानले दु:ख पाउँछ ।
✍️
बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो )
कनकाइ ४ झापा
————-==———–
[५६]
धूम्रपान गर्ने किन ?
त्यही पैसा बचाऔँ
लाग्दैन व्यर्थै रिन !
✍️
ताराप्रसाद चापागाईँ
धुनिबेसी
————-==———–
[५७]
देखासिकीमा तान्दा चुरोट
सान देखाउने भ्रममा
प्वालैप्वाल बन्दैछ कोट !
✍️
विजयराज न्यौपाने
————-==———–
[५८]
१//
सबैलाई सचेत गराउने
धूम्रपान हानीकारक भनेर
जनचेतना घरबाटै फैलाउने !
२//
मायाको थियो परिणाम
दिल जलायो भनी
व्यर्थै चुरोट बदनाम !
३//
मन कल्पनामा हराउँछ
चिरेर बादल चुरोटको
मेरी जून उदाउँछ ।
✍️
दिवाकर चाम्लिङ्ग राई
खर्साङ्ग, दार्जीलिङ।
————-==———–
[५९]
१//
धुवाँसँगै उडेको जीवन
धूम्रपानले सल्काउँदै लग्यो
खरानी बनाउँदै तन !
२//
गरिरहेको छ हानी
थाहा पाएर मान्छे
सुधार्दैन किन बानी ?
३//
खानेलाई अनेक बाहाना
पीर परेको भन्दै
पुर्‍याउने मनको चाहाना !
✍️
संगीता खरेल
चन्द्रागिरी ८ काठमाडौं
————-==———–
[६०]
हानिकारक हुन्छ धूम्रपान
स्वास्थ्य खराब पार्दै
कमजोर बनाउँछ ज्यान !
✍️
अम्बिका अधिकारी
झापा बिर्तामोड
————-==———–
[६१]
१//
नगराैँ धुम्रपान कहिल्यै
पाइँदैन नरको चाेला
त्यागाैँ धुम्रपान अहिल्यै !
२//
धुवाँमा नउडाऔँ जीवन
लगाऔँ देह उपकारमा
उत्तम बन्छ तनमन !
✍️
हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान
काभ्रे, बनेपा १४ साँगाबजार।
————-==———–
[६२]
मान्छे मूर्ख किन ?
बिगार्छ पाउँदैन थाहा
गर्छ धूम्रपान हरदिन !
✍️
शंकर कार्की
मकवानपुर ।
————-==———–
[६३]
१//
धूम्रपानको एक सर्काे
फाेक्साे सडाएर फेरि
सकियाे सम्पत्ति घर्काे !
२//
लहैमा यो सिक्दाखेरि
उन्मत्त जवानी थियाे
उमेर ढल्क्याे हत्तेरी!
✍️
जी.वि.
घाेराही,दाङ ।
————-==———–
[६४]
धूम्रपान नगरेको राम्रो
यसले पेट भर्दैन
ज्यान लिन्छ हाम्रो !
✍️
देवी पन्थी
————-==———–
[६५]
१//
गरौँ सुन्दर कर्म
धूम्रपान घातक बानी
हिँडौँ बुझेर मर्म !
२//
जाँड रक्सी छोडौँ
स्वास्थ्य हाम्रो जीवन
राम्रो साइनो जोडौँ !
✍️
आर्त अकुलीन
————-==———–
[६६]
१//
शरीर हाम्रो नासो
बेवास्ता गरे खानपानमा
जीन्दगी बन्छ पासो !
२/”
धुवाँको सर्को तानेर
नहिँडौँ अल्लारे पाराले
नर्कलाई स्वर्ग मानेर !
३//
सबैले कोसिस गरेर
सकिन्छ छुटाउन कुबानी
जनमा चेतना भरेर !
✍️
पद्मा काश्यप पाण्डे
मोरङ
————-==———–
[६७]
१//
धूम्रपानले बनाउँछ रोगी
पिछा छुट्दैन यसको
अन्त्यमा हुन्छौँ भोगी !
२//
नशाले लिन्छ ज्यान
गर्नुहुन्न धूम्रपान कदापि
यसबाट सिकौँ ज्ञान !
✍️
विनोद खाती
मिरिक।
————-==———–
[६८]
१//
धूम्रपानले लिन्छ ज्यान
थाहा पाएर पनि
युवा देखाउँछन् सान !
२//
जीवनको ख्याल गरौँ
निरोगी स्वस्थ हुन
सबैजना लागी परौँ !
✍️
शान्ता पौडेल भट्टराई
टङ्कीसिनवारी, मोरङ
————-==———–
[६९]
१//
नगरौँ कसैले धुम्रपान
सावधानी रहे मात्रै
बाँच्न सक्छ ज्यान !
२//
कुलतमा कोही नफसौंँ
समाजमा असर पुर्‍याई
धुम्रपान गरेर नबसौँ !
✍️
पूर्णबहादुर श्रेष्ठ “हृदयङकृत”
पनौती न.पा.-३,काभ्रे
————-==———–
[७०]
परिस्थिति छ भन्ने
धूम्रपान सेवन गरेर
आफैँ राजा बन्ने !
✍️
धनुष न्यौपाने “यात्री”
————-==———–
[७१]
१//
धूम्रपानको मजा लिँदा
स्वास्थ्यमा असर पर्छ
राम्रो ध्यान नदिँदा !
२//
कर बढ्छ जति
धूम्रपान र मद्यपानको
बिक्री हुन्छ अति !
३//
नगर्नु कहिल्यै धूम्रपान
ध्यान राख्दै स्वास्थ्यको
असल होइन ठान !
✍️
राजेशराज गड्तौला
काँडाघारी, काठमाण्डौ
————-==———–
[७२]
१//
धूम्रपान सेवन गरेर
स्वास्थ्य खराब नबनाऔँ
परिवारमा दुःख भरेर !
२//
आजैदेखि नै छोड्छु
म चुरोट, खैनी
नराम्रो कुरा गोड्छु ।
✍️
शशीश्री आचार्य
बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ

—-<••:जय झिल्का! जय साहित्य!:••>—-

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको १५ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शुक्रवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- १५ का लागि झिल्काकारत्रय ️रचना प्रतीक्षा, ️कमल प्रसाद बगाले र ️नन्दा धामीका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।

साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू
~<•>~

[१]
१.
पिएर विष मरिन्न
अपमानका शब्द सहँदा
मरिन्छ त्यस्तो गरिन्न !
२.
भ्रष्टाचारीको देश भनियो
विश्वमा हाम्रो नेपाल
बलात्कारीको देश जनियो ।
३.
माकुरो घाम ताप्दैछ
माघको चिसो छल्दै
तापक्रम पनि माप्दैछ ।
✍️
रचना “प्रतीक्षा”

ललितपुर

[२]
१.
शान्ति छैन देशमा
निमुखा जनता दरिद्र
नेता लुट्ने भेषमा !
२.
शान्ति क्षेत्र नेपाल
हाक्छ मागी सत्ता
समृद्ध राष्ट्रको हाल !
३.
मिलाई जुटायो कसैले
बनाई तमासा हेरेर
अहिले फुटायो मजैले !
✍️
कमल प्रसाद बगाले

वालिङ्ग बजार स्याङ्जा, गण्डकी प्रदेश

[३]
१.
सहयात्री हो वन
सुख अनि दुःखको
दिन्छ सधैँ आफ्नोपन !
२.
म रुँदा रुन्छ
ख्याल गर्दछ मेरो
हाँस्दा खुसी हुन्छ ।
३.
छ अपार शक्ति
आमाको मातृत्वमा हेर
समर्पण र भक्ति !
✍️
नन्दा धामी
नौगाड, दार्चुला
————<•>———–

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको १९ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ८५ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- १९ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-

…
१,
फसाऊ, सके फसाउॅंछु
विडम्बना ! राजनैतिक खेल
कम्तीमा बनी बसाउॅंछु ।
२,
कानुन बसाइॅं गयो
सन्जालमा पूर्ण फैसला
नोटको हालीमुहाली भयो ।
३,
गफिने कर्म माने
फल केही नलाग्ला
भविष्य कता लाने ?

• म्यामराज राई, भोजपुर
  …
  १,
  बल्दैछ आगो दनदनी
  मिलेमतोमा छन् कलाकार
  बानेश्वर कुरा कम्पनी !
  २,
  हमेसा खोरको डर
  रणभुल्लमा छ टाउको
  रहेन गोडाको भर !
  ३,
  नखोल्दा जनता ठुस्कने
  दुर्गन्ध साह्रै फैलियो
  खोल्दा धोती फुस्कने !
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …
  १,
  धेरै भेटिए फसाउने
  जीवनको पाटो मेरो
  हाँस्ने अनि हॅंसाउने ।
  २,
  कानुन कसले मान्यो
  उसैको महल ठडिन्छ
  जसले लुट्न जान्यो।
  ३,
  जिन्दगी भाँडमा गयो
  मेलोमेसो मिलाऊ साथी
  मेरो यस्तै भयो ।
• लक्ष्मण देउवा, डोटी (हाल भारत)
  …
  १,
  भ्रमले केही हुँदैन
  तात्तिएको यो जीवनमा
  विडम्बनाले खासै छुँदैन !
  २,
  घामसँग उदायो उमङ्ग
  देखेर आफ्नै प्रगति
  आफैँ परे दङ्ग !
  ३,
  निराश लाग्छ हिजोआज
  जीवन देखेर सादा
  लाग्न थाल्यो लाज !
• अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान
  …
  १,
  यहाँ सबैले फसाउँछन्
  तान्छन् अरूको खुट्टा
  आफ्नो घर बसाउँछन् ।
  २,
  राजनीति फोहोरी खेल
  किन भ्रष्टाचार गर्नेलाई
  लगाउँदैनन् होला नेल ?
  ३,
  जीवनको भएन भर
  के हुन्छ कहिले ?
  आफ्नै इच्छा गर ।
• ललिता गिरी, सिन्धुली (हाल काठमाडौँ)
  …
  १,
  अन्धाधुन्ध गोली चलेछ
  वनजङ्गल मास्ने पापी
  गाउँघर सबै जलेछ ।
  २,
  आँटेको कुरा पुगेन
  भाकेर सबै देवीदेवता
  मन्दिरमा रुङ्दै रुँगेन ।
  ३,
  मुस्किलको काम सकियो
  घमण्डले बन्यो रिसाहा
  झिल्का लेख्दै बसियो ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  …
  १,
  कोट्याए अनेकौँ चुरो
  सत्ताको भागबन्डा हेरेर
  चोखिने देखिन्छ कुरो !
• ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी
  …
  १,
  शङ्का गर्ने आदत
  आफू जस्तो सोच्छौ
  बसेछ अर्को कुलत !
  २,
  लिएको सम्पूर्ण भुल्छन्
  जतासुकै छन् दुईजिब्रे
  अप्ठ्यारो मान्दैनन् खुल्छन्।
  ३,
  शुभकामना उन्नति होस्
  निन्दाको सप्रोस् खेती
  अझ चर्चा गरोस् ।
• पृथक प्रकृति, झापा
  …
  १.
  भेटिन्छन् यहाँ फसाउने
  आफू त्यस्तो गर्दिनँ
  अरूलाई सकेसम्म हॅंसाउने !
  २.
  फस्छौँ हामी नमान्दा
  यहाँ खोज्छन् फसाउन
  केही गर्न नजान्दा !
  ३.
  कानुन देखाउने दाँत
  नोटको हालीमुहाली हुँदा
  खाइरहेछन् तिनले आँत !
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१, (हालः-अमेरिका,बोस्टन)
  …
  १,
  लखेट सबै जुटेर
  गर्छु भन्दछ जसले
  घाइते बनाऊ कुटेर !
  २,
  शक्ति उम्लियो जसको
  सबै छर्लङ्ग देखियो
  गोठालो रहेछ कसको ?
• इमान सिंह के.सि., ब्यास ९ धनुबेसी,कलेस्ति,तनहुँ
  …
  १.
  लगाऊ माया हेरेर
  तनमनका साथ खुसीले
  राख मलाई बेरेर।
  २.
  घटी हुन दिन्न
  मायाको उपहार तिमीलाई
  हुने छैन भिन्न ।
  ३.
  सुगन्ध छर्दै डुलिरहनु
  संसारलाई मोहित पारी
  सुन्दर बनी फुलिरहनु ।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा
  …
  १,
  कस्तो स्वार्थी मान्छे
  डाडुपन्यु हातमा समाई
  हुन खोज्छ भान्छे।
  २,
  हुन नपाए भान्छे
  पाइन्न खान भनेर
  भाउन्न हुन्छ मान्छे।
  ३,
  राजनीतिका यस्तै दाउ
  सत्तामा पुग्न नसके
  कसैले दिँदैन भाउ।
• सतीश पण्डित, भानु – ६, चुँदी तनहूँ (हाल चनपा – ६ मातातीर्थ)
  …
  १
  कुराले बिग्रिन्छ घरबार
  मतलब नराख्नु नारदको
  मुखमा बोक्छन् तरबार।
  २
  बोली यस्तो तरबार
  सहज सहन गाह्रो
  बोलीले जलाउॅंछ घरबार ।
  ३
  मट्टितेल दाउरा चाहिॅंदैन
  निहुँ चाहिन्छ मान्छेलाई
  अप्ठ्यारोमा आफन्त पाइॅंदैन ।
• चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
  …
  १
  विश्वमा उच्च हिमाल
  सुन्दर स्वर्ग पृथ्वीको
  हाम्रो देश नेपाल ।
  २
  गफाडीको थलो भयो
  पदलोलुप मोहमा फसेर
  सिंहदरबारको अस्तित्व गयो ।
  ३
  हुँदैन तेलबिनाको सेल
  लिप्साले देशको राजनीति
  अत्यन्त झेलयुक्त खेल ।
• गुणनिधि घिमिरे, अमेरिका
  …
  १,
  आफ्नै पाराको बानी
  फसाउॅंदैमा कहीँ फस्छन् ?
  हुन्छन् तिनै स्वाभिमानी !
  २,
  समय चक्र बलवान्
  पुतली बन्छ झुसिल्किरो
  होमिन्छन् हुन महान् !
  ३,
  देश मात्रै मेरो
  मैले कहिले भने ?
  तिम्रो सोच अप्ठेरो !
• कमला पौडेल, चा न पा भक्तपुर
  …
  १,
  यसरी बदला लिन्छु
  कालो कलङ्क भन्नेलाई
  म काजल बनिदिन्छु ।
  २,
  मतलबका कुरा खोल्दैछ
  आज धेरै दिनपछि
  साइनो जोडेर बोल्दैछ।
  ३,
  आऊ सुनौँ सुनाउँ
  सृजनाभित्र प्रस्फुटित भावनाको
  प्रवाह यो बहाउँ।
• दिवाकर चाम्लिङ्ग राई, खर्साङ्ग ,दार्जीलिङ
  …
  १,
  देखाउँछौ आसुरी शक्ति
  बेइमानीको सीमा नाघेर
  गर्दैछौ कसको भक्ति ?
  २,
  मति भ्रष्ट हुँदा
  सबैले दु:ख पाइन्छ
  जन्मभूमिको अस्तित्व रुँदा ।
  ३,
  फेर्नुपर्छ यो व्यवस्था
  काउछो रोप्नु हुँदैन
  बिगार्छ सबै अवस्था !
• ऋजु दिल्पाली, इटहरी १ सुनसरी
  …
  १,
  फूल फुलेछ भीरमा
  टिप्न जान सकिन
  लाउन सकिनॅं शीरमा ।
  २,
  इन्द्रकमलको वासना चल्यो
  मायालुको मिठो सम्झनाले
  छातीभित्र मुटु जल्यो ।
  ३,
  निर्मोहीले बिर्सिन् होली
  माया दिएर फर्किन्
  वृतान्त व्यथाहरू खोली।
• दिल ठकुरी, टिस्टा भेल्ली दार्जिलिङ
  …
  १
  मनको हुन्छ बल
  बदलिन्छ मौसम सधैँ
  समयमा फल्छ फल !
  २
  किन मान्ने हार
  मन प्रभुसँग भएमा
  अवश्य लाग्छ पार !
  ३
  नदीको बग्दछ जल
  मनले कसैसँग कहिल्यै
  गर्न नहुने छल ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल -४, नवलपरासी
  …
  १
  शान्तिका हुन् अग्रदूत
  जन्माइदेऊ नेपाल आमा
  फेरि बुद्धजस्तै सपूत ।
  २
  अशान्तिको युद्ध भयो
  बुद्धको अर्ती उपदेश
  लोप हुँदै गयो ।
  ३
  बुद्ध जन्मेको देशमा
  छन् यहाँ जताततै
  मान्छे पापीको भेषमा ।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  नयाँ योजना थाल्नुपर्छ
  विगत सबै बिर्सिएर
  पाइला अघि चाल्नुपर्छ।
  २,
  छानबिन छिटो गर
  न्यायपालिकाले अनुसन्धान सही
  गर्न पछि नपर ।
• कला ढकाल झापा
  …
  १,
  हेरेर हरेक बिहान
  पलपल किन भयो
  मान्छेको मन चिहान !
  २,
  माछापुच्छ्रे अनि फेवा
  प्राकृतिक सम्पदा सौम्य
  कसैको होइन पेवा !
  ३,
  फूलझैँ सुगन्ध छरेर
  आखिर गएको तिमी
  पिरतीको नदी तरेर !
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  कुर्सीको म पुजारी
  अरबौँ धन कमाए
  देशलाई नाङ्गो पारी।
  २,
  घाइते बनाए कुटेर
  राम्रो काम गर्नेलाई
  भ्रष्ट नेता जुटेर ।
  ३,
  सोझा जनता फसाउने
  नेताले झोले बनाएर
  आपतमा छैन बचाउने।
• राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर ।
  …
  १,
  हृदयमा हुनुपर्छ उदारता
  व्यवस्था परिवर्तनले हुँदैन
  उन्नत समाजको सार्थकता।
  २,
  एउटा एउटा खाटो
  सबैले लिएर गएका
  बोल्दा देखिने टाटो।
  ३,
  जनताको आशामा भुमरी
  बहुदलमा बहुलाएका हुल
  सोझ्याउने दुना, टपरी।
• घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही
  …
  १.
  सपना भए चकनाचुर
  जाउ माया सधैँ
  तिमी मबाट दूर ।
  २,
  सडकमा धुलो उडाउने
  ड्राइभर दाइको काम
  सडकमा गाडी गुडाउने !
  ३,
  आउँला बर्षमा खोला
  दुई दिनको जिन्दगी
  भोलिपल्ट के होला ?
• श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
  …
  १.
  निल गगनको घाम
  गर्दैछ अग्नि वर्षा
  बचाऊ प्रभु राम !
  २.
  आमाबाबाको यो माया
  शीतल प्रदान गर्ने
  वरपिपलको अनमोल छायाँ !
• बिके मुखिया, दार्जीलिङ,भारत
  …
  १.
  विदेश जानुभन्दा बरु
  लाग्दैछ एकजुट भई
  आधुनिक कृषिकर्म गरुँ ।
  २.
  अरूको भर नपरे
  स्वस्थ खान पाइन्छ
  गाउँमै कृषि गरे ।
  ३.
  कृषिप्रधान देश हाम्रो
  परदेश जानुभन्दा स्वदेशमै
  खेतीपाती गर्नु राम्रो ।
• साबित्री प्याकुरेल, धादिङ
  …
  १,
  पौषमा चाहिएको तातो
  यतिखेर पो आएर
  लिन आँट्यो सातो ।
  २
  विकृति सबै मासेर
  जगाऔॅं जागरण जीवनमा
  बाँचौँ बचाऔॅं हाँसेर ।
  ३
  पिऔॅं प्रशस्त पानी
  गर्मीको हेक्का राखेर
  स्वच्छ बनाऔॅं जिन्दगानी ।
• त्रिलोचन भण्डारी, मेचीनगर, झापा
  …
  १,
  कुरा गर्छौ मिठा
  मौका छोपी हिँड्ने
  तरुल कि गिठा ?
• प्रेम थापा “मन”बागलुङ
  …
  १,
  जीवन वैरागी बन्ला,
  प्रेमको बेचैनले भोलि
  विचार गरेनौ भन्ला !
  २,
  ओखती सम्झेर विष
  जीवन चिप्लिएर जाला
  अधीनमा राख रिस !
• होम प्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी।
  …
  १,
  मनको मिठो फल
  कामना गर्दछु हजुरलाई
  ईश्वरले दिन्छ बल !
  २,
  हेरेको जस्तै सपना
  नेताहरू जनता खोज्छन्
  कालेले बनायो विपना !
• निमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ, भारत
  …
  १.
  हेर्नुहोस् नेताको चाल
  तिनको स्वार्थका लागि
  आउँछ जनताको काल !
  २.
  भ्रष्टाचार नियन्त्रण भन्छन्
  कुर्सीमा बसेर आफैँ
  कालो धन गन्छन्।
  ३.
  चुनावमा कुरा हाँक्ने
  एकैखाले नेता सबै
  जितेपछि भ्रष्टाचार ढाक्ने।
• विमल खतिवडा माइला, सिलगढी भारत
  …
  १,
  प्रकृति पनि रिसाइछिन्
  पानी बर्सिएन आज
  थाकेर काँध बिसाइछिन्।
  २,
  सपनीमा पनि आउँदैनौ
  किन होला आजकाल
  कतै किन छाउँदैनौ ?
  ३,
  भोर भयो अहिले
  सखारै भेटौँला हामी
  घामभन्दा अझ पहिले।
• शशीश्री आचार्य, बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौं
  …
  १.
  मानिसको यो जिन्दगानी
  केही भर हुँदैन
  भन्छन् कर्कलाको पानी ।
  २,
  अजम्बरी मेरो माया
  जुनी जुनी रहनेछ
  नगर है दायाँबायाँ ।
  ३.
  हावा चल्छ मन्द
  आफ्नै यो माटोमा
  राष्ट्रियताको छ सुगन्ध ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा
  …
  १,
  मन भयो अधुरो
  कामदारले काम गर्दा
  नछाडे हुन्थ्यो अपूरो ।
  २,
  घाम झुल्क्यो बिहानी
  अर्काको भर पर्दा
  सधैँ भिज्यो सिरानी ।
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  हाँगा छैन समाउने
  जहाँको त्यहीँ उभिएर
  साधन नभएर रमाउने।
  २,
  इच्छहरू भित्रै सुक्दैछन्
  कसलाई गुहार लगाऊॅं
  आफन्त भनाउँदा लुक्दैछन्।
  ३,
  बाँच्दैछु आँसु छेकेर
  खुसी मनाउने गर्छन्
  मेरो पीड़ा देखेर।
• अन्मोल मुस्कान, तकदाह छाउनी, दार्जिलिङ
  …
  १,
  सुन्दर शान्त विशाल
  नलागोस् आँखा वैरीको
  हाम्रो देश नेपाल।
• सरस्वती श्रेष्ठ, इटहरी
  …
  १,
  हुँदैन अहङ्कार पालेर
  चाहन्छौ भने शान्ति
  आऊ तामस फालेर !
  २,
  बुद्धको उपदेश राम्रो
  व्यावहारिक भए हुन्छ
  शान्ति समृद्धि हाम्रो !
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …
  १.
  परक्क बटारिने जात
  विपक्षीको अनमोल बानी
  चुपचाप भेट्दा भात ।
  २.
  छ हातमाथि आगो
  खुट्टा तान्ने प्रवृति
  परिस्थिति तल भाँगो !
  ३.
  नागरिकता नक्कली भयो
  मान्छे नक्कली भएपछि
  बाँकी नरही गयो ।
• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर (हाल- एनेलकुटी, सिरहा)
  …
  १,
  प्रेमिल संसारको सपना
  सजाइएको मन मुटु
  बिदेसिनुको पीडा वेदना !
  २,
  छपक्क ढाकेको हिमाल
  शितोष्ण आहट सिरेटोको
  मनमा स्वप्निल नेपाल ।
  ३,
  वृद्ध आमाबुबाको सहारा
  छोराछोरी श्रीमतीको भविष्य
  सजिएको मनचरीको चारा।
• ममता पौडेल, बूढीगङ्गा-२, मोरङ्
  …
  १.
  साथीहरू माया नबल्झाऊ
  खाँदै साझा सम्पत्ति
  नानाथरीले पद अल्झाऊ ।
  २.
  ठण्डाराम पार यसलाई
  तिम्रो जाँदैन आउँछ
  भित्रै दबाऊ जसलाई !
  ३.
  कुरा बुझ्दा गहिरो
  काम बिगार्ने भाग्छ
  कसले थाम्ने पहिरो ।
• रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ
  …
  १,
  झुपडी महल लाग्छ
  तिम्रो सकारात्मक सोचले
  बाँच्ने इच्छा जाग्छ!
• मन्दिरा सेढाई, मलेखु, धादिङ
  …
  १)
  ध्यान कर्मको योग
  जीवन साधना हो
  नबनाउ कसैले बिजोग !
  २)
  अॅंध्यारोमा लड्दै उठेको
  जीवन हो यो
  शान्ति पथमा जुटेको !
  ३)
  लागेर आकाशमा जून
  अब्बल मानिस बुद्धिमा
  ध्यान दिएर सुन !
• रबि पौडेल ,दक्षिण भारत पाण्डेचरि
  …
  १,
  निर्दोषलाई दोषी बनाउने
  शक्तिले मात्तिएर सम्पन्न
  स्वार्थले देश चुसाउने ।
  २,
  चिनायौ जनतालाई फटाहा
  रित्याएर देश ,मोटाएका
  गद्धार र हेपाहा।
  ३,
  कसरी भयो घाउ ?
  राज्यलाइ फत्रक्क गलाउने
  चिनाइदेउ रोगका नाउॅं ।
• लोक वहादुर छेत्री लामिछाने, मोदी गा पा – २, देउपुर, पर्वत
  …
  १)
  सोचेझैँ हुँदैन पथ
  निर्धारित गन्तव्य पुग्नलाई
  होसियारले हाँक्नु रथ।
  २)
  सक्ने मात्रै ताक्नु
  फत्ते गर्नु ताकेको
  आकास पाताल नहाँक्नु।
  ३)
  सधैँ कर्तव्यपरायण हुनु
  लगनशीलतासाथ कर्म गरी
  सफलताको शिखर छुनु।
• अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान, कालेबुङ,भारत
  …
  १,
  बलियो मायाको डोरी
  भरोसा छैन कसैलाई
  हल्लियो नेपालको राजनीति ।
• लक्ष्मी रिजाल, कञ्चनरूप १२, रूपनगर, सप्तरी
  …
  १,
  नेता सब भ्रष्ट
  प्रमाण के खोज्छौ ?
  देश गतिले प्रष्ट ।
  २,
  बोकौँ हातमा मसाल
  छ देश जोगाउनु
  नगरौँ कुनै सवाल ।
  ३,
  बनी वीर सपूत
  गद्दार विरुद्ध लडौँ
  जोगाऔॅं देश मौजुद ।
• शोभा शाह थापा, हेटौंडा ४, मकवानपुर
  …
  १,
  शङ्का गर्ने आनीबानी
  जसको हुन्छ धेरै
  उसकै हुन्छ मनमानी।
  २,
  घाम नलाग्दा रिसाउने
  लागेपछि पनि हामी
  उसैसॅंग धेरै किचकिचाउने।
  ३,
  भुलबाट सबैले सिक्नुपर्छ
  राम्रो कामको मेलोमेसो
  अनि सफलतामा टिक्नुपर्छ।
• राजनारायण राई, राजदल बस्ती सोनादह
  …
  १.
  पक्षी गयो उडेर
  पाइला छोडेन कतै
  सपना लग्यो चुँडेर।
  २.
  मायाको सुवास जताततै
  गुलाफमा भुल्छ आँखा
  भाका बुझ्दैन कतै।
  ३.
  प्रेम सागर भन्छ
  साँचो मिलन भएमा
  आफैँ थोपा बन्छ।
• पशपती राई, खोटाङ
  …
  १,
  मन सफा हुनुपर्छ
  रङ्ग सेतो नखोज
  कुना पसेर रुनुपर्छ ।
  २,
  अख्तियारले पो समाउला
  टेवलमुनि नहेर है
  बरु दुःखमा रमाउला ।
• प्रमिला प्याकुरेल, विराटनगर -५
  …
  १.
  लेखिन्छन् कथा हजार
  बुझ्दैनन् मर्म भित्री
  फिजाउँछन् व्यथाका बजार।
  २.
  रुन्छन् प्रेमिल मनहरू
  परि घृणाको शिकार
  सुकाउॅंदै मस्त तनहरू।
  ३.
  लुटिन्छन् मिठा पलहरू
  जाकिॅंदै शून्य खाडलमा
  उदाउॅंछन् निर्मम छलहरू !
• तोया नाथ चापागाईं, दमक, झापा
  …
  १,
  राजनीति महको प्याला
  अघिपछि कुकुर बिरालो
  स्वार्थमा चाट्छन् गाला !
  २,
  लेखाइमा धेरै फोहर
  अब लाज लाग्यो
  आम्दानी हुन्न मोहर ।
  ३,
  एक्कइसौँ शताब्दी माझ
  कठै ! देशका नेताहरू
  नित्य गर्दैछन् बाझाबाझ ।
• प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे
  …
  १,
  गाउॅं जन्मेको ठाउॅं
  सिरमा हिमाल अटल
  पाउमा खोलिको नाउॅं ।
  २,
  खेती किसानी काम
  शीतल हावा, पानी
  स्वादिलो छ माम ।
  ३,
  वल्लोघर पल्लोघर छिमेकमा
  सरसापट ऐॅंचोपैँचो छॅंदैछ
  सहयोगी काम एकापसमा ।
• रोसन अधिकारि, खोटाङ मात्तिम
  …
  १,
  हामी जुटेको दिन
  जीवनभरिको छ सम्झना
  जन्ती गएको लिन ।
  २,
  जीवनमा तिमी आयौ
  मेरो भाग्यको उदय
  जस तिमीले पायौ ।
  ३,
  छोराछोरी छन साथमा
  जीवन भयो आनन्दित
  चिन्ता छैन गाथमा ।
• देव कृष्ण काफ्ले, पोखरा – १, कास्की
  …
  १
  बिटो बाँड्न जान्ने
  ठुलो पदमा रोज्छन्
  भ्रष्टलाई मात्र मान्ने !
  २
  लुट्नेलाई नै भोट
  किन दिन्छन् जनताले
  आफैँलाई सधैँ चोट !
  ३
  मुहार फेर्न लागौँ
  उघारेर मनको ढोका
  जागौँ जनता जागौँ !
• सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
  …
  १,
  संसदमा गर्ने झगडा
  नेता हाम्रो देशको
  कुस्ती खेल्न तगडा !
  २,
  उनका दुईजिब्रे बोली
  जति खाएपनि कमिसन
  कहिल्यै नभरिने झोली !
  ३,
  जनतालाई केवल चोट
  राजनीति नेताका लागी
  पैसा फल्ने बोट !
• रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
  …
  १,
  पोहोर मरिन् सासू
  आउनु नै थियो
  अहिले आयो आँसु ।
• सुरेश कार्की, काठमाण्डौ- ७ कुमारीगाल (हाल सिड्नी, अष्ट्रेलिया)
  …
  १,
  मुखले आज गन्दैछु
  व्यवहार जहिले टेडो
  राजनीतिको उपदेश भन्दैछु ।
• जगत राई
  …
  १,
  महादेव किन रिसाए ?
  बिर्सिएर पानी पार्न
  ध्यान कता बिसाए ?
  २.
  गर्मी भयो धेर
  सितलु छैन कतै
  श्वास रोकिन्छ हेर !
  ३.
  लगाउन पाइएन बाली
  लगाएको बल्ल बचाइयो
  थोपा सिॅंचाई हाली !
• सरिता सेढाई धादिङ
  …
  क/
  बुझिएन चेपारे कुरो
  गौप्राणी भएर होला
  सुझेन कुरोको चुरो !
  ख/
  बताऊ अन्तरको कुरो
  गुस्याएर राख्यौ भने
  लिप्सा रहला अधुरो !
  ग/
  नेता बने तक्षक
  निमुखाको श्रम चुस्ने
  धुन्धुकारी औ भक्षक !
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १.
  खाने बानी बसिसक्यो
  काँचो होस् पाकेको
  ज्यानले खान्की कसिसक्यो ।
  २.
  विरोध गर्नेहरू झन्
  हुन्छन् आक्रोशित हेर
  बेकारमा भिड थुप्रिन्छन् ।
  ३.
  पैसा खायो भन्छन्
  सित्तैमा होइन पाएको
  पाए आफैँ गन्छन् ।
• राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ
  …
  १,
  संसदमा चलोस् बहस
  गनतन्त्रको मूख्य प्रणाली
  कृपया नगर्नु तहसनहस ।
  २,
  तर्कपूर्ण रहोस् प्रणाली
  बहुमतको छाप रहोस्
  बजोस् सर्वहितमा ताली।
  ३,
  समयको सदुपयोग गरेर
  नजाओस् विधेयक थातिमा
  सत्रमा अघि सरेर ।
• मोती सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा।
  …
  १,
  स्वर्ग बनाऔॅं पाटो
  जति टाढा गएपनि
  नबिर्सनु आफ्नो माटो ।
  २,
  राम्रो काम गरेर
  आदर्श व्यक्ति बनी
  हिँड्नु सुगन्ध छरेर ।
• उर्मिला के. शी, धनकुटा
  …
  १,
  अहम्ता कति बढेछ
  उनलाई मात्र समाउॅंदा
  स्वतन्त्रताको प्रश्न उठेछ।
  २,
  श्रमजीवीलाई वेतन हराएछ
  जिन्दावाद मुर्दावाद सभामा
  जबर्जस्त बोलावट आएछ।
  ३,
  कति कमजोर व्यवस्था
  समाउँदा कुनै साहुलाई
  हनन् भएछ स्वतन्त्रता !
• केन्टरमेश क्षेत्रीय, रोल्पा
  …
  १.
  मन भारी हुन्छ
  अचानक थिचेपछि पीडाले
  आँसुले परेली छुन्छ।
  २.
  देखिॅंदैन आँसुको दाग
  भिजाएर बग्छ परेली
  फुकाउँदै पीडाको भाग !
• बिकास छेत्री अञ्जान, कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ
  …
  १)
  सच्चा मन नेपाली
  सुखदुःखमा साथ दिने
  छलकपट छैन जाली ।
  २)
  रमिता हेरेर गिज्याउने
  सुखदुःखको लेनदेनका साथी
  पिउॅंदै हात मिलाउने।
  ३)
  साक्षत् भगवान्को रूप
  अग्रज हजुरहरू सबै
  सिक्नुपर्ने मलाई खुब ।
• ईश्वर साउद, रामारोसन – ६, सुदुरपश्चिम अछाम
  …
  १
  कर्कलाको रहेछ पानी
  कति बेला ढल्कन्छ ?
  रमाइलोमा बिताऔॅं जिन्दगानी।
  २
  मीठो बोलीमा हाँस्ने
  सबैलाई एक समान
  माधुर्यताको सम्बन्ध गाँस्ने।
  ३
  बोले हाँसे हुनी
  एकबार पाएको जन्म
  मरे रहेछ माटोमुनि।
• संगीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौं
  …
  १.
  समयले दिएको मेल
  बर्सौंदेखि लक्ष्य भेट्ने
  इच्छा भयो भेल।
  २.
  याद आउने तिनै
  खेलेको हाँसेको हामीले
  बालापनको झल्को दिनदिनै।
• दुर्गा आचार्य, मोरङ
  …
  १
  भ्रष्टाचारी नेतालाई चुनेर
  जनता आफैँ फसे
  आफैँले जालो बुनेर।
  2
  शब्द भरीमा विशेष
  सम्झेर छातीमा खोपे
  मैले मेरो देश ।
• बि.कुलुङ, दार्जिलिङ, रंगबुल
  …
  १,
  बाध्यता या रहर
  आफ्नो देश छाडी
  विदेश जाने लहर !
  २,
  गरुङ्गो मन बनाई
  बाआमा जहान छोडेर
  परदेशको बाटो समाई ।
• बाल कृष्ण श्रेष्ठ, सोलुखुम्बु
  …
  १,
  प्रकृतिको हुन्छ हानी
  आउँदा जुनसुकै ऋतु
  बिस्तारै नपर्दा पानी !
  २,
  पानीको स्पर्शले छुँदा
  जङ्गल बन्छन् हरियाली
  स्याहार्ने माली हुँदा !
  ३,
  जीवित रहन तन
  चाहिन्छ पानी हावा
  बन्द हुँदैन धड्कन ।
• सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा, नेपाल
  …
  १
  कुरा मन छुने
  मान्छे एक भएपनि
  रूप बेग्लाबेग्लै हुने ।
  २
  किन चल्छ तानातान
  शरीर या शब्दको
  गर्छन् किन हानाहान ?
  ३
  गरोस् जतिसुकै खिचातानी
  फेरि सबैमाथि आखिरमा
  दैवको चल्छ मनोमानी ।
• दीपा समभाव, खोटाङ्
  …
  १,
  फूलले सुवास छर्दछ
  बगैँचा रङ्गीन बनाई
  मनमा आनन्द भर्दछ।
  २,
  शिरमा सजिने फूल
  कहिले कुल्चिएर पापीले
  गर्दछ ठुलो भूल !
  ३,
  फूलको आफ्नै कथा
  सजिने चुँडिने दुवै
  कसले बुझ्ने व्यथा ?
• सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही बुटवल
  …
  (१)
  देशको भलाइ हुनलाई
  राष्ट्रिय एकता चाहिन्छ
  पर्दैन हामी रुनलाई ।।
  (२)
  संस्कृति साझा हाम्रो
  जोगाउँदा मिली सबैले
  सभ्यता बन्छ राम्रो ।
  (३)
  युवालाई रोजगारी चाहिन्छ
  श्रम सिपलाई रोपेमा
  स्वदेशमै जागिर पाइन्छ ।
• पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
  …
  १:
  प्रेमको पर्याय विश्वास
  टुट्यो भने भताभुङ्ग
  अर्थै रहेन खास ।
  २:
  पुर्दा पुर्दै खाटाहरू
  ट्युमर बन्यो क्यान्सरको
  बन्द बाँच्ने बाटाहरू ।
  ३:
  कोशिसहरू खेर गए,
  नौनी जस्ता मनहरू
  पत्थरका ढेर भए।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १
  …
  १
  विकासको सुस्त गति
  कानुन मेरो भन्छ
  डर मान्दैन रति ।
  २
  हातमा लिएर लाठो
  गोठका भैंसी देखाउँछ
  ठान्छ आफूलाई बाठो।
  ३
  लिएर मनमा कालो
  धुलियाको काम गर्छ
  भन्छ कसैको सालो।
• जयनारायण नेपाल, इलाम ,हाल सूर्य विनायक १, बालकोट ,भक्तपुर
  …
  १.
  कस्तो अचम्म लाग्छ
  जस्तो छन् केटाकेटी
  लडेर एकता भाग्छ ।
  २.
  एकअर्कामा आरोप प्रत्यारोपभन्दा
  देशको हितमा लाग्नु,
  बित्यो समय गन्दा ।
  ३.
  सोचेर सबैको हित
  देशले काँचुली फेरे
  जनताको हुन्छ जीत ।
• पुष्पा राई, बादेल, खोटाङ
  …
  १,
  काँचुली फेर्नेले फेर
  सर्पकोझैँ गरी जीवनको
  अन्दाज गरी हेर ।
  २,
  माग्ने पनि तरिका
  हुन्छ भनेर नजिस्क
  बुझ आँसु गहभरिका ।
  ३,
  लगाऊ प्रिती बुझेर
  वरपिपलको नजिक बसेर
  चौतारीमा माया लुकेर ।
• मनुहाङ किराँती सोलु, महाकुलुङ ५,चाचालुङ
  …
  १//
  गणतन्त्र नराम्रो हैन
  व्यवस्थापन गर्ने नाइकेको
  काम सच्चा छैन ।
  २//
  भ्रष्ट अघि सर्छ
  भ्रष्टाचार गर्नेको प्रशंसा
  गरेरै भुँडी भर्छ ।
  ३//
  कुरा काट्ने गर्छन्
  ठुलाबडाको गुणगान गाउँदै
  तलुवा चाट्ने गर्छन् ।
• सुन्दरी घिमिरे खतिवडा, सङ्खुवासभा
  …
  १,
  कोही आयो मझेरीमा
  कसैलाई खोज्दै खोज्दै
  जानु थियो पँधेरीमा ।
  २,
  मायाको हात फैलाउॅंदै
  जोडेकी थियौ नाता
  गयौ सम्बन्ध मैलाउॅंदै ।
• बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ – ४, झापा
  …
  १ ,
  मनको गहिरो चोट
  तिम्रै ताजा निसानी
  बेकार बनायौ अतीत ।
  २ ,
  सकियो अभिलाषा सबै
  जिउँदो लास जस्तो
  नलिनु आकाङ्क्षा कबै ।
• हरिगोपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार
  …
  १
  चलिरहेछ सत्तामा खेल
  सहभागी हुँदैछन् नेताहरू
  अपनाउँदै विविध झेल ।
  २
  दिलमा माया बसाउने
  हुन्छ निरन्तर कोशिस
  फस्ने अनि फसाउने ।
• कोपिला अधिकारी, सिरानचोक ७,गोरखा
  …
  १.
  मर्ने जिन्दगी हाम्रो
  तेरोमेरो छोडेर साथी
  एकता गरेकाे राम्रो ।
  २.
  भोलि बादल खुल्छ
  धैर्यता राखेर कुरौँ
  जित हाम्रै हुन्छ ।
• केशवप्रसाद ढकाल ‘प्रीतबीज’, सिरान्चोक-७, उपल्लो गोहोरे, गोरखा
  …
  १/
  छैनभने कुनै गल्ती
  कसको हुती हुन्छ
  रित्याउन तिम्रो खल्ती ?
  २/
  दुष्टहरू सुध्र पहिले
  परिसकेपछि पछुतो मान्दै
  किन रुन्छौ अहिले ?
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  कोपिला बढेर फूलमा
  बिस्तारै बारीमा झर्दैछन्
  पछुताउॅंछौ बितेका भुलमा।
  २,
  व्यक्तिको मधुर बानी
  फूलको बासना मिठो
  लोभ्याउॅंछिन् मयालु नानी ।
  ३,
  नबिर्सौँ आफ्नो जन्मभूमि
  घरको आँगन प्यारो
  आउनै पर्छ घुमी ।
• हिरालाल न्यौपाने, बानपा – ८, कोटमौला, सल्यान

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

झिल्का लेखन अभियानको १४औँ शृङ्खला (गणतन्त्र विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।

झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६५ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
—————<•>—————

[१]
१//
मनका कुराहरू खोल्न
हुँदैन त्रास गणतन्त्रमा
निर्धक्क सकिन्छ बोल्न !
२//
नदबाइयोस् कसैका भावना
व्यवहारमै मिलोस् अधिकार
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
३//
गरौँ सधैँ सोचविचार
आफ्नो अधिकार लिदा
नमरोस् अरूको अधिकार !
✍️ वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
————-==———–
[२]
गणतन्त्र कसरी आयो
हत्या अनि हिंसा
भ्रष्टाचारले देश खायो ।
✍️ अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
————-==———–
[३]
१//
बोकेर स्वतन्त्रताको मन्त्र
हेर सबैको घरआँगनमा
सुन्दर दिवस गणतन्त्र !
२//
गर्न चाहना पूरा
बसेका छन् सबै
बोकी रहर अधूरा !
३//
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना
छरिरहोस् सुगन्ध बनेर
मनभरिका खुसी चाहना !
✍️ अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा
————-==———–
[४]
१//
सबैमा रहोस् भावना
प्रभातले उज्यालो छायो
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
२//
सुख, समृद्धि आओस्
गर्दछु सबैमा कामना
गणतन्त्रमा अन्धकार नछाओस् !
३//
बिहानीको घाम घमाइलो
जनताको उज्यालो मुहारमा
बनोस् गणतन्त्र रमाइलो !
✍️ बेदु न्यौपाने
————-==———–
[५]
१//
भनिन्छ बोल्न पाइन्छ
तर गणतान्त्रिक नेपालमा
अधिकार किन दबाइन्छ ?
२//
नगर्दा हामीले सोचविचार
हक मर्ला अरूको
अनि होला हार !
३//
यही छ चाहना
सबैको अधिकार बचोस्
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
४//
अरूको अधिकार बचोस्
आफ्नो उपयोग गर्दा
अरूको घट्दै नघटोस्
✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१, हालः-अमेरिका,बोस्टन।
————-==———–
[६]
१//
पुरा हाेस् चाहना
मनैदेखि सबैलाई छ
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
२//
सत्य कुरा खोल्न
देशमा गणतन्त्र आएपछि
मिल्छ निर्धक्कसँग बोल्न !
३//
देशमा नहोस् षड्यन्त्र
सुख, शान्ति मिलिरहाेस्
सधैँभरि सत्य गणतन्त्र !
✍️ श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
————-==———–
[७]
१//
गणतन्त्रको ईतिहास हेर
बदल्न मुहार देशको
रगत बग्यो धेर !
२//
स्वास्थ्य, शिक्षा रोजगारी
देशको स्वाधीनताका लागि
गराैँ सबले रखवारी !
✍️ जयनारायण नेपाल, इलाम ,हाल सूर्यबहादुर विनायक २ बालकोट भक्तपुर ।
————-==———–
[८]
जताततै गणतन्त्र करायो
कसरी हाँसु म
अस्तित्व सर्वनास गरायो ।
✍️ ऋजु दिल्पाली, ईटहरी १ सुनसरी ।
————-==———–
[९]
१//
केही उपलब्धि भएन
उस्किन सकेनन् जनता
गणतन्त्र उचाइमा गएन ।
२//
नेतालाई फलिफाप गणतन्त्र
जनतालाई तुषारापात लाग्यो
हुनुपर्थ्यो सबैको जनतन्त्र !
३//
एउटा राजा फालीयो
गणतन्त्रमा थुप्रै राजा
सात प्रदेशमा पालियो ।
✍️ चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
————-==———–
[१०]
१//
नेपाली जनताको चाहना
भ्रष्टाचारको अन्त्य हाेस्
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
२//
गणतन्त्रको देश हाम्रो
सधैँ फलाेस् फुलाेस्
विश्वले भनाेस् राम्रो !
३//
जनताले ल्याएको गणतन्त्र
प्रतिगामीकाे रजाइँले यहाँ
नबनाेस् कसैकाे धनतन्त्र !
४//
काेही छैनौँ पराइ
गणतान्त्रिक देश नेपाल
हिमाल पहाड तराई !
✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर ।
————-==———–
[११]
नेतामा सत्बुद्धि आओस्
गणतन्त्र दिवसको कामना
सुख, शान्ति छाओस् !
✍️ कला ढकाल झापा
————-==———–
[१२]
१//
चलोस् सुगन्धित वासना
क्लेश, मैलो पखालौँ
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
२//
सत्कर्ममा मन लागोस्
नेता तथा जनतामा
देशभक्तिको भाव जागोस् !
३//
छैनौँ कोही पराइ
फैलिएको छ नेपाल
हिमाल पहाड तराई !
४//
शान्ति सुरक्षा हाँसो
कायम गर्दै हामीले
जोगाउनुपर्छ पू्र्खाहरूको नासो !
५//
नेपाली बनेर हिन्नलाई
बुद्ध अनि सगरमाथा
शिरमा राखौँ चिन्नलाई !
✍️ दीपा समभाव, खोटाङ्ग
————-==———–
[१३]
देशमा गणतन्त्र आयो
हत्या हिंसा मच्चाउँदै
धेरै भ्रष्टाचार पलायो ।
✍️ एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
————-==———–
[१४]
१//
राणाशासन र पञ्चायत
सहिदको बलिदान त्यागले
मुक्त भयो जगत !
२//
आन्दोलन जनताको मूलमन्त्र
ढल्यो शासन राजाको
अङ्कुरित भयो गणतन्त्र !
✍️ ममता पौडेल, बुढीगङ्गा -२ मोरङ
————-==———–
[१५]
१//
गणतन्त्र गनायो आज
देखेर नेता बहुलाएको
लाग्नथाल्यो नि लाज !
२//
हरायो सुगन्ध माटोको
धरापमा पर्दैछ गणतन्त्र
नपाएर भेउ बाटोको !
३//
नपरोस् गर्न सामना
अशान्ति भोक रोगको
गणतन्त्रमा मेरो शुभकामना !
✍️ विवश पारदर्शी, झापा
————-==———–
[१६]
१)//
गणतन्त्रमा शान्ति भएन
उस्तै छ अवस्था
कसैको दु:ख गएन !
२//
गणतन्त्र राम्रो व्यवस्था
विकास भएन किन ?
खस्किँदै जनताको अवस्था !
३//
सहिदको रगतले रङ्गिएकाे
हाे गणतान्त्रिक लाेकतन्त्र
नेताहरू भ्रष्टाचारमा जङ्गिएकाे !
४)
गणतन्त्र बचाउने चाहना
फलाेस् फुलाेस् धर्तीमा
यही हाम्रो शुभकामना !
✍️ रबि पाैडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि ।
————-==———–
[१७]
१//
देशमा गणतन्त्र आयो
जनता रमाए खुसीले
हुँदाखानेले दुख पायो ।
२//
गणतन्त्र ल्याउने संविधानमा
देशमा चाहना जनताको
सरकारले ल्याउदैन व्यवहारमा !
३//
जन्मसिद्ध जनताको अधिकार
गणतान्त्रिक सरकार नेपालको
जनताबाटै बनोस् हरबार !
✍️ दिल ठकुरी, दार्जिलिङ
————-==———–
[१८]
जनताकाे यही मूलमन्त्र
नागरिकको भलाे होस्
स्थापित होस् गणतन्त्र !
✍️ शालिकराम
————-==———–
[१९]
१//
जनताको राम्रो चाहाना
सरकार बदनाम दुनियाँमा
नेताहरू नगर बाहाना !
२//
नामाकरण मात्र प्रजातन्त्र
दुःखमा साथ नदिने
भइरह्यो यहाँ नेतातन्त्र !
✍️ नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ
————-==———–
[२०]
१//
गणतन्त्रको राम्रो परिभाषा
किन खरानी हुँदैछ ?
आज सबै आशा !
२//
आधारभूत कमी आज
नेपालमा युवा शून्यता
चौतर्फी लुटतन्त्रको राज !
३//
हराउँदैछन् हाम्रा अभिलाषा
फेरि दोहोरियो किन ?
रणनीति शकुनीको पाशा !
✍️ कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
————-==———–
[२१]
१//
माथि बस्ने मान्छेहरू
तान्छ्न् आफ्ना मान्छे
बबुरो के गरूँ ?
२//
सधैँ यिनको राज
मिलाई आपसमा पालो
टुलुटुलु हेर्छ समाज !
✍️ शम्भु गजुरेल
————-==———–
[२२]
१//
सुख, समृद्धिको चाहना
राजतन्त्रको जरो उखेली
आएको गणतन्त्रलाई शुभकामना !
२//
गणतन्त्रको गीत गाउनू
सुख, शान्ति छाओस्
देशको झन्डा फहराउनू ।
३//
फाली निरङ्कुश राजतन्त्र
स्वतन्त्र भयौँ बोल्नलाई
क्रान्तिले ल्यायो गणतन्त्र !
✍️ मोती सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा।
————-==———–
[२३]
१//
नाममा सिमित गणतन्त्र
फाइदा शासकले उठाए
दिएर झुटो मन्त्र !
२//
कुर्सीको लागि हानाहान
गणतन्त्र यही हो
भ्रष्टको मात्र छानाछान !
३//
सबैको खुसीको चाहना
मनवचन शुद्ध होस्
गणतन्त्रको हार्दिक शुभकामना !
✍️ शशीश्री आचार्य, बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ
————-==———–
[२४]
१//
नाम मात्रको गणतन्त्र
नारीले बाँच्न पाएनन्
कहिल्यै भएर स्वतन्त्र !
२//
गणतन्त्र आएको आभाष
गर्न पाऊन् जनताले
खुसीको फेरुन् सास !
✍️ साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्ग।
————-==———–
[२५]
१//
हर्षोल्लास सर्वत्र छायाे
गणतन्त्र दिवसको दिन
मनमा शान्ति पलायाे ।
२//
युगाैँ रहाेस् गणतन्त्र
आफ्नो सान मानसँगै
जोगाई आधारभूत मन्त्र !
✍️ श्रीबहादुर केसी शैलुङ्गे, दाेलखा।
————-==———–
[२६]
१//
फाल्यौ पुरानो राजा
राष्ट्रको सम्पत्ति सक्यौ
बनायौ नेताको खाजा !
२//
एउटा राजा फालेर
देश कङ्गाल बनायौ
हजारौँ राजा हालेर !
३//
हैन देशको काममा
लुट्यौ राष्ट्रको ढुकुटी
केवल गणतन्त्रको नाममा !
✍️ देव कृष्ण काफ्ले, पोखरा १,कास्की
————-==———–
[२७]
समानताको रहोस् भावना
गणतन्त्र दिवसको छ
सबै सबैलाई शुभकामना !
✍️अनिता कार्की
————-==———–
[२८]
१//
डटेर गर्दै सामना
शान्ति, समृद्धि छाओस्
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
२//
सबैमा सद्बुद्धि आओस्
पाइयोस् देख्न मेलमिलाप
जनतामा खुसी छाओस् !
✍️ पुष्पा राई, बादेल,खाेटाङ ।
————-==———–
[२९]
१//
खुसी भएर रमाऔँ
सबैले गणतन्त्र दिवस
सव्य भव्यताकासाथ मनाऔँ ।
२//
सबैमा खुसियाली छाएको
जेष्ठ पन्ध्र हजुर
हो गणतन्त्र आएको !
३//
नबिर्सौँ हामीले मूलमन्त्र
खुसी साट्दै मनाऔँ
आज हामी गणतन्त्र !
✍️ अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
————-==———–
[३०]
१//
अनेकतामा एकता जगाउँदै
मनाउँ गणतन्त्र दिवस
चौतर्फी सचेतना जगाउँदै !
२//
नगरी मित्रतामा घात
सुभावना पालेर मिलौँ
जगाउँ सहअस्तित्वकाे थात !
✍️ हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्धान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगाबजार ।
————-==———–
[३१]
१//
प्रणाली होइन दोषी
नेतृत्व भएर काँचो
देशमा मिलेन रोटी !
२//
नेताको फिरोस् बुद्धि
स्वार्थको धनले पोल्छ
सप्रियोस् सबको सुद्धि !
३//
सुशासन बनोस् स्थायी
न्यायको नहोस् किनबेच
रमाऔँ सन्तुष्टि पाई !
✍️ मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १
————-==———–
[३२]
१//
कागजमा नहोस् सिमित
वास्तविक अर्थ गणतन्त्रको
गुञ्जियोस समानताको गीत !
२//
कानुन सबैले मानुन्
संविधानमा उल्लेख गरिएको
नियम पनि जानुन् !
३//
बिरामीको नाटक चल्ने
परेर कानुनको फन्दामा
बहाना सजिलो छल्ने !
✍️ संगीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौँ
————-==———–
[३३]
१//
पाइएन स्वदेशमा रोटी
बिटुलियो पुँजीवादी गणतन्त्र
मुठीभरको भइरहेछ गोटी !
२//
सबको हुनुपर्छ मूलमन्त्र
बहुमत जनताको भलाइमा
पूर्ण समाजवादी गणतन्त्र !
✍️ कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
————-==———–
[३४]
१//
पसिनाले कर्म लेख्छु
गणतन्त्र भन्छन् सबैले
श्रीपेच लाएको देख्छु !
२//
किसानको फुलिसक्यो केश
नेताको छोरा नेतै
कस्तो गणतान्त्रिक देश ?
३//
फोहोरी भएपछि आचरण
नहुने रहेछ व्यवस्थाले
जति फेरियोस् आवरण !
✍️ पशपती राई, खोटाङ ।
————-==———–
[३५]
१//
गणतन्त्र जनताको नासो
सत्ताधारी मालामाल भए
गरिबलाई गलाको पासो !
२//
समेटियोस् सबैको भावना
खुसी ल्याओस् गणतन्त्रले
सबैमा अपार शुभकामना !
३//
स्वतन्त्रता सबैलाई चाहिन्छ
उपलब्धी ठूलो गणतन्त्रको
बोल्न खुलेर पाइन्छ।
✍️ शान्ता पौडेल भट्टराई, टङ्कीसिनवारी, मोरङ
————-==———–
[३६]
राज्य चलाउने यन्त्र
नहोस् कदापि निकम्मा
शब्दको मात्र गणतन्त्र !
✍️ प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
————-==———–
[३७]
गणतन्त्र के हो ?
प्रजाले जानेनन् कि
खुसीलाई के भो ?
✍️ सन्तु खत्री
————-==———–
[३८]
१//
रुनु पर्यो अहिले
बुर्जुवा शिक्षा भन्दै
बहिष्कार गरौँ पहिले !
२//
बिद्रोहीको कुरा मानी
लालसेना बन्न जादाँ
सपना बन्यो खरानी !
३//
जीवन रहेछ सङ्घर्ष
जुनै तन्त्र आओस्
भएन कहिल्यै हर्ष !
✍️ सीमा कार्की समर्पण, मलचोक पर्सा, नेपाल
————-==———–
[३९]
१//
सन्तुष्ट खुसीले खाएर
रमाए परेवा जोडी
पिरतीको गीत गाएर !
२//
कलकल बगेको पानी
बगेको सागर चुम्न
आखिर पानीझैँ जिन्दगानी !
३//
अनौठो गाउँ सहर
कुकर्म पर्दा पछाडि
सहरभित्र मृत रहर !
४//
अनेकन् ललीपप देखाएर
गएका हुन् उनीहरू
कोरा आदर्श लेखाएर !
५//
सत्य केही नापिएन
आज जनताको नाममा
कुनै कर्म खापिएन !
६//
बुनेर माकुरी जाल
हरेक बस्तीको माझमा
अदृश्य आएको काल !
✍️ आर्त अकुलीन
————-==———–
[४०]
पूरा होउन् मनोभावना
सबैलाई गणतन्त्रको छ
हार्दिक मंगलमय शुभकामना !
✍️ दुर्गा भट्टराई
————-==———–
[४१]
१//
गणतन्त्रको झिल्काले सताउँदैछ
नेपाली जनताको समृद्धि
महङ्गीको दबाबले घटाउँदैछ ।
२//
गणतन्त्र, गणतन्त्र, गणतन्त्र
जपेर बसेकालाई फाइदैफाइदा
जनतालाई बनाएर बारुणयन्त्र !
✍️ होम प्रसाद नेउपाने
धरान,सुनसरी ।
————-==———–
[४२]
१//
ठानेर यही मूलमर्म
शासनको बागडोर सम्हाल्नेहरूले
सधैँ गरून् कर्म !
२//
गरेर मात्र भाषण
गणतन्त्रमय हुँदैन दुनियाँ
चाहिन्छ भाेकवर्द्धक रासन !
३//
यत्ति हेक्का राख्नुपर्छ
देशका सबै नागरिकले
गणतन्त्रको फल चाख्नुपर्छ ।
✍️ त्रिलाेचन भण्डारी, मेचीनगर,झापा
————-==———–
[४३]
१//
गणतन्त्र सुन्दर बहाना
जानेका कति गाउन
समृद्धिको कर्णप्रिय गाना ।
२//
विगतबाट सकेनन् सिक्न
नियत उही पुरानै
केवल ढुकुटी झिक्न !
३//
गणतन्त्र हेर आखिर
लुट्न जान्नेका लागि
बन्यो सुनौलो जागिर !
✍️ सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ
————-==———–
[४४]
१//
मनपरी जस्तै देखिने
मूल्यवान व्यवस्था गणतन्त्र
जनताको ढाड सेकिने ।
२//
सबै नेपाली गणतन्त्री
गाैरवान्वित हामी हर्षित
पाल्नुछ जम्बो मन्त्री !
३//
खेदाैँ जनताको नीरसलाई
सार्थकताकाे कामनाले सम्मान
गराैँ गणतन्त्र दिवसलाई !
✍️ रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ ।
————-==———–
[४५]
१//
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना
हृदयदेखि नै सम्पूर्णलाई
पूरा होओस् चाहना !
२//
गणतन्त्र सोचेजस्तो भएन
उस्तै लाग्छ मलाई
लाग्दछ निरङ्कुशता गएन ।
३//
प्रचण्ड गर्मीले मारेछ
अत्तोपत्तो छैन मेघको
किसानलाई पिर पारेछ ।
✍️ धनमाया चौधरी, कैलाली
————-==———–
[४६]
देशको अस्तित्व मेटाएर
खुसियाली मनाउँदै छौ
धनको पोको भेटाएर !
✍️ मन्दिरा सेढाई, मलेखु,धादिङ
————-==———–
[४७]
१//
गणतन्त्र खास आयो
केही नमिले पनि
देशमा रङ छायो ।
२//
पाउन् सबैले रोजगार
देशभित्र विकास भए
हुन्थ्यो राम्रो व्यवहार !
३//
हुनैपर्छ जनको दरबार
अखण्ड देश हाम्रो
आउथ्यो खुब निखार !
✍️ सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८
————-==———–
[४८]
१//
प्रगतिशील रहोस् भावना
सम्पूर्ण नेपाली समुदायलाई
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
२//
सधैँ जपौँ मन्त्र
सबैले भलो सोचे
उन्नतशील बन्छ गणतन्त्र !
३)
सर्वत्र खुसी छाओस्
गणतन्त्रको गुणगान सबैले
मुक्त कण्ठले गाओस् !
✍️ अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान,कालेबुङ, भारत।
————-==———–
[४९]
१//
गणतन्त्र आएदेखि बलात्कार
गरिबहरू उस्तै छन्
कुर्सी समाउनेलाई मारामार !
२//
फाइदा छैन् गणतन्त्रको
देश बनाउने उपाय
खोजौँ यही मूलमन्त्रको !
३//
केही हुँदैन नाराले
भोकै कम्मर कसेर
दुःख गर्छन् साराले !
✍️ लक्ष्मण देउवा डोटी
————-==———–
[५०]
१//
चिन्तन गरेर साेचाैँ
देश कता जाँदैछ
देश बनाउनेलाई घोचौँ !
२//
नेपालकाे माटाे प्याराे
जन्म भएर हाेला
पार गराैँ सारोगारो !
३//
हकअधिकार खाेज्न हिडाैँ
काँधमा काँध मिलाई
राम्रो नराम्रो चिनाेैँ ।
✍️ ईश्वर साउद, रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम
————-==———–
[५१]
१//
मलाई छैन चासो
जुनै दिवस आओस्
ओठमा छैन हाँसो !
२//
गणतन्त्रको नाममा हेर
ठूला भुँडी हुनेले
खाए देश बेचेर !
३//
बाँच्नु पर्ने डरमा
निस्किएपछि फेरि फर्किन
गाह्रो हुन्छ घरमा !
✍️ ललिता गिरी, सिन्धुली
————-==———–
[५२]
गणतन्त्रले दिएको अधिकार
सदुपयोग गरौँ सबैले
खोज्दै सुखको आधार !
✍️ बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ ४झापा
————-==———–
[५३]
१//
कस्तो गणतन्त्र आयो
हत्या, हिंसा, अत्याचारले
जनतामा निराशा छायो ।
२//
नेतालाई भयो लुटतन्त्र
देशको ढुकुटी रित्ताए
चलाई आफ्नो मन्त्र !
३//
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना
नेताहरूमा सत्बुद्धि आओस्
पलाओस् शुद्ध भावना !
✍️ रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
————-==———–
[५४]
१//
लाखौँ जनताको स्वाभिमानले
ल्याएको गणतन्त्र देशमा
बिग्रियो नेताको अहङ्कारले !
२//
जनताको साथ पाएर
देशमा गणतन्त्र भित्रियो
बिगारे भारत धाएर !
३//
भो चाहिएन गणतन्त्र
हजारौँ शासक जन्मिए
बिग्रियो देशको अर्थतन्त्र !
✍️ मंगला उपाध्याय
————-==———–
[५५]
१//
गणतन्त्र आएन किसानलाई
आहात मात्रै थपिँदा
फरक भएन पिसानलाई !
२//
शुभकामना व्यक्त गर्न
गणतन्त्र जनताको पक्षमा
सक्नुपर्छ मनमा छर्न !
३//
रक्सीको दोकान थापेर
गणतन्त्रको फल टिप्नलाई
लुट्नुहुन्न अरूको खापेर !
✍️ नन्दलाल आचार्य, उदयपुर
————-==———–
[५६]
१//
गणतन्त्र आयो देशमा
भष्ट्रचारीको लुछाइबाट आफूलाई
बचाउँनुपर्छ आफ्नो भेषमा !
२//
बास हराएको रात
जनताले भोग्नुपरेको कठिनाई
मनमा आउँछ याद।
✍️ बिकास छेत्री अञ्जान, कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ।
————-==———–
[५७]
१//
आश्वासनले छ छाएको
झुपडीमा शान्ति छैन
गणतन्त्र छ आएको !
२//
समृद्धि छाओस् सर्वत्र
शुभकामना गणतन्त्र दिवसको
खुसीयाली होस् एकछत्र !
३//
सुख, शान्ति छर्नुपर्छ
समृद्ध देश बनाउनलाई
श्रमकै भर पर्नुपर्छ ।
✍️ सुन्दरी घिमिरे खतिवडा, सङ्खुवासभा
————-==———–
[५८]
१//
जितेर ल्याएको गणतन्त्र
अलमल्ल पर्‍यो क्यारे
लगाइदेऊ न तन्त्रमन्त्र !
२//
आशाको भरोसाको बिन्दु
गणतन्त्र हामी सबैको
सपना पारलगाउने सिन्धु !
✍️ प्रमिला प्याकुरेल, विराटनगर -५
————-==———–
[५९]
१//
कानुन बन्याे मन्त्र
भयाे नेताकाे हालिमुहाली
बहाना देशकाे गणतन्त्र !
२//
कुण्ठित नहाेस् भावना
जनतामा छाओस् समृद्धि
सबैमा गणतन्त्रकाे शुभकामना !
✍️ काेपिला अधिकारी
गाेरखा , सिरानचाेक – ७
————-==———–
[६०]
१//
देशमा गणतन्त्र आयो
नेता भ्रष्टाचारी हुँदा
जनताले दु:ख पायो ।
२//
नेतालाई सम्झाउन घोचौँ
देशको अवस्था कस्तो
एकपटक सबैले सोचौँ ।
✍️ दुर्गा भट्टराई, मोरङ
————-==———–
[६१]
१//
देशमा गणतन्त्र आयो
जनताको गरेको उत्सर्गले
नेतालाई मात्रै पोसायो l
२//
गणतन्त्र आए पनि
निमुखा जनको झुपडीमा
अन्धकारमय छ नि !
३//
गणतन्त्र भयो चटके
घुस खान छोड्दैनन्
भए तापनि पटके !
✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी
————-==———–
[६२]
सबैमा रहोस् सत्भावना
समृद्धि ल्याओस गणतन्त्रले
यही मेरो शुभकामना !
✍️ दुर्गा भट्टराई, मोरङ
————-==———–
[६३]
१//
गराैँ साहित्यमा साधना
लेखनी निखाराैँ राम्रो
गणतन्त्र दिवसको शुभकामना !
२//
मनका वेदना खाेलाैँ
राेकावट हुन्न गणतन्त्रमा
निर्धक्क खुलेर बाेलाैँ !
✍️ केशवप्रसाद ढकाल ‘प्रीतबीज’, सिरान्चाेक-७, उपल्लो गाेहाेरे, गाेरखा।
————-==———–
[६४]
सबैतिर शान्ति आउँदा
सास फेर्छन् जनताले
सुख, समृद्धि छाउँदा !
✍️ उर्मिला के.शी, धनकुटा
————-==———–
[६५]
१//
गणतन्त्र देशको शिर
हत्या हिँसा हुँदा
प्रजालाई बढ्छ पिर !
२//
गणतान्त्रिक यस मुलुकभित्र
हत्यारा बलात्कारी भष्ट्रचारीले
गरिएको घटना विचित्र !
✍️ राजनारायण राई, राजदल बस्ती सोनादह

—-<••:जय झिल्का! जय साहित्य!:••>—-