नेकपा (एमाले) का महासचिव शंकर पोखरेलले पार्टी र कार्यकर्ताको विश्वासको जगमा प्रधानमन्त्रीको नेतृत्व प्राप्त हुने कुरा बुझ्न जरूरी रहेको बताएका छन्।
बुधबार काठमाडौंमा स्व. प्रदीप गिरीको स्मृति सभामा बोल्दै उनले नेपाली कांग्रेसभित्र सभापति शेरबहादुर देउवालाई कति पटक प्रधानमन्त्री भएको भनेर प्रश्न सोधिने गरेको भन्दै यो उदेकलाग्दो रहेको जिकीर गरे।
लोकतन्त्रमा पार्टी र कार्यकर्ताको विश्वासको जगमा नै प्रधानमन्त्रीको नेतृत्व गर्न पाइने कुरा बुझ्न जरूरी रहेको उनले बताए।
‘कहिलेकाहीँ नेपाली कांग्रेसभित्रै बहस चलेको सुन्दछु म। उदेकलाग्दो छ। नेपाली कांग्रेसकै एक जना महामन्त्रीले भनेको सुनेँ। शेरबहादुर दाइ कति पटक प्रधानमन्त्री हुने? अब अरू मलाई दिनुपर्दछ। यो प्रधानमन्त्री भन्ने कुरा पालोको कुरा हो र? विश्वासको कुरा हो। पार्टीको विश्वास र कार्यकर्ताको विश्वासको जगमा प्रधानमन्त्रीको नेतृत्व प्राप्त हुन्छ। यति कुरा त लोकतन्त्रमा बुझ्नुपर्यो यो नि,’ उनले भने।
कांग्रेस महामन्त्री विश्वप्रकाश शर्माले सभापति देउवा अब प्रधानमन्त्री बन्न नहुने कुरा पार्टी केन्द्रीय समिति बैठकमै भनेका थिए। त्यसप्रति लक्ष्य गर्दै महासचिव पोखरेलले उक्त कुरा बताएका हुन्।
दाङ जिल्लाको बधिया भाले अहिले देशभरि चर्चाको केन्द्रमा परेको छ। करिब ४०० किलोमिटर टाढा काठमाडौँसम्मका रेस्टुरेन्टहरूले समेत दाङबाटै बधिया भाले ल्याई ग्राहकलाई परोस्ने गरेका छन्।
बधिया भाले सामान्य लोकल भालेभन्दा फरक हुन्छ। यसमा अण्डकोष निकालिएको हुन्छ, जसका कारण यसको मासु खँदिलो, स्वादिलो र पोषिलो मानिन्छ। यिनै विशेषताका कारण बधिया भाले विशेष अवसर र उपहारका रूपमा समेत बढी मागिन्छ।
यसको पालन–पोषणमा समय, ध्यान र मेहनत बढी लाग्छ, तर गुणस्तर र स्वादका कारण यसको लोकप्रियता हरेक वर्ष बढ्दो छ। विशेष गरी दसैंदेखि माघसम्म यसको माग उच्च हुने गरेको छ।
आज दाङको बधिया भाले केवल स्थानीय परिकार मात्र नभई, देशभरि माग हुने व्यावसायिक उत्पादन र उपहार संस्कृतिको प्रतीकका रूपमा समेत स्थापित हुँदै गएको छ।
नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चद्वारा प्रकाशित लघुकथासङ्ग्रहहरू ‘मारुनी’ र ‘चाक चारब्रा’को परिचर्चा कार्यक्रम शनिवार सम्पन्न भएको छ । मञ्चकै आयोजनामा भर्चुअल प्रविधिबाट जुम हलमा भएको उक्त कार्यक्रम अपरान्ह ६ बजेदेखि ९ बजेसम्म चलेको थियोे ।
‘मारुनी’ लघुकथासङ्ग्रह, लघुकथाकार राजन ग्याल्दाङ ‘बुद्धि सिङ’ घलेको र ‘चाक चारब्रा’ लघुकथासङ्ग्रह, लघुकथाकार मुक्ति गौतमको लघुकथासङ्ग्रह हो । यी दुवै लघुकथासङ्ग्रहहरू कृतिकारका पहिलो लघुकथा कृतिहरू हुन् ।
परिचर्चा कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि एवम् वरिष्ठ साहित्यकार प्रा.डा. हरिप्रसाद सिलवालले नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चले फरक ढङ्गले परिचर्चा कार्यक्रम गरेकोप्रति मञ्चको सराहना गर्नुभयो । परिचर्चाकारले लघुकथाहरू वोधगम्य हुनुकासाथै समापन घोच्ने खालको, झसङ्ग बनाउने खालको हुनुपर्छ भन्ने परिचर्चाकार डा.शंकरप्रसाद गैरेको अभिव्यक्तिलाई समर्थन गर्दै लघुकथामा शब्द कति छ भन्नुभन्दा पनि लघुकथाले कस्तो सन्देश दिएको छ, कत्तिको झट्का हानेको छ भन्ने कुराले महत्त्व राख्ने बताउनुभयो । साथै उहाँले परिचर्चाकारहरूले दिनुभएको सुझावलाई ग्रहण गर्दै अगाडि बढ्न कृतिकारहरूमा अनुरोध पनि गर्नुभयो ।
राजन ग्याल्दाङ घलेको लघुकथा सङ्ग्रह ‘मारुनी’को परिचर्चाकारको रूपमा उपस्थित हुनुभएका वरिष्ठ लघुकथाकार, साहित्यकार ध्रुव मधिकर्मीले लघुकथा निश्चित विषय, निश्चित आयामको हुनुपर्छ, जसले लघुकथालाई राम्रो र मानक बनाउने बताउनुभयो । ‘लघुकथाकार घलेका लघुकथामा परदेशका विशेषत: जापानका चित्रहरू, हाम्रै समाजका चित्रहरू हेर्न र देख्न पाइन्छ’ उहाँले भन्नुभयो ।
कार्यक्रमको दोस्रो चरणमा लघुकथाकार मुक्ति गौतमको लघुकथा कृति ‘चाक चारब्रा’ बारे परिचर्चा गर्नुहुँदै परिचर्चाकार, वरिष्ठ साहित्यकार एवम् समालोचक डा.शंकरप्रसाद गैरेले लघुकथाकार गौतमको कृतिको शीर्षकले नै आफूमा कौतुहलता उत्पन्न गरेको बताउनु भयो । लघुकथासङ्ग्रहको शीर्षक ‘चाक चारब्रा’ले सुरुमा अर्थ नबुझेर र पछि बुझेपछि झनै आकर्षित गरेको बताउनु भयो । आजभोलि गाउँघरमा ‘खाना खानु भयो’ भनेर सोध्ने मान्छे र परिस्थिति दुवै नभएको उल्लेख गर्दै यसले पछिल्लो समयको गम्भीर कुरा उठाएको बताउनु भयो । गौतमका लघुकथामा आफू जन्मिएको समाज एवम् माटोको यथार्थ चित्रण पाइन्छ । कतिपय लघुकथाको शीर्षक उपयुक्त हुन नसकेको बताउँदै डा.गैरेले शुद्धता तर्फ पनि ध्यान दिनुपर्ने बताउनु भयो ।
कार्यक्रममा बोल्नुहुँदै वरिष्ठ साहित्यकार, समालोचक एवम् उक्त कृतिहरूका सम्पादक डा.विदुर चालिसेले भन्नुभयो, “छोटो समयमै दुई दर्जन बढी कृतिहरूको सम्पादन गर्नु, प्रकाशन गर्नु कम चुनौतीपूर्ण कार्य थिएन, तर हामीले त्यसलाई सहजतापूर्वक सम्पन्न गर्यौँ । हतारमा काम गर्दा सानातिना कमिकमजोरी हुनसक्छन्, तर सकेसम्म कम त्रुटि होस् भन्नेमा हामी सजग थियौँ ।”
परिचर्चा कार्यक्रममा कृतिकारद्वय राजन ग्याल्दाङ घले र मुक्ति गौतमले परिचर्चाकारज्यूहरू, नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च लगायत उपस्थित सबैप्रति हार्दिक आभार एवम् धन्यवाद प्रकट गर्नुभएको थियो ।
‘लघुकथा वन्दना’को प्रशारणसँगै शुरु भएको कार्यक्रममा प्रा.डा. हरिप्रसाद सिलवाल, कृष्णजी शर्मा, ध्रुव मधिकर्मी, डा.शंकरप्रसाद गैरे, डा.विदुर चालिसे, वसन्त अनुभव, यमुना प्रधानाङ्ग मुना, मीठू कुमारी पाठक, म्यामराज राई, डा.टिकाराम पोख्रेल, राजन घले, मुक्ति गौतम, लोकनाथ पुडासैनी, कमल पौडेल, इन्दिरा पौडेल, आयुष बडाल लगायत संस्थाका सल्लाहकारहरू, अभिभावकहरू, पदाधिकारीहरू, सञ्चारकर्मीहरू, लघुकथा सर्जक एवम् पाठकहरूको उपस्थिति रहेको थियोे ।
नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चका अध्यक्ष घनश्याम डल्लाकोटी ‘कृष्णजी शर्मा’को अध्यक्षतामा सञ्चालित उक्त कार्यक्रमको सहजीकरण कुशल कार्यक्रम सञ्चालक एवम् रेडियो सारथिका स्टेसन म्यानेजर कमल पौडेल र संस्थाकी आधिकारिक लघुकथा वाचिका इन्दिरा पौडेल ‘प्रतीक्षा’ले गर्नुभएको थियोे भने प्राविधिक संयोजन आयुष बडालले गर्नुभएको थियोे ।
बिगत केहि महिनादेखि रूपन्देही जिल्ला कारागारमा राखिएका राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सभापति रवि लामिछानेलाई कारागारबाट अड्डासार गर्दै शनिबार बुद्ध एयरको फ्लाइटमा काठमाडौं ल्याएर ललितपुरको नख्खु कारागारमा लगिएको छ । उनलाई अहिले ‘सीआरसी’ ब्लकमा राखिएको छ, जहाँ विगतमा रौतहट विस्फोटका आरोपी अफताब आलम पनि राखिएका थिए। आलमलाई पछि उच्च अदालतले सफाइ दिएपछि थुनामुक्त गरिएको थियो।
रुपन्देही जिल्ला कारागारको थुनामा रहेका रास्वपा सभापति लामिछानेकै मन्जुरीनामा अनुसार नक्खु कारागार सरुवा गरिएको हो । कारागार स्रोतका अनुसार उनलाई ‘सीआरसी’ ब्लकमा राखिने छ जसमा करिब ४ सय कैदीबन्दी छन्। तर लामिछानेलाई भने आन्तरिक प्रशासनले छुट्टै कोठामा राख्ने तयारी गरेको छ। नख्खु कारागारका एक अधिकारीले भने, “अरु कैदीबन्दीलाई जस्तै सुविधा उहाँलाई पनि दिइनेछ। संरचनाका हिसाबले नख्खु भैरहवा कारागारभन्दा सहज र सुरक्षित रहेकोछ।”
गत जेठ १४ गते लामिछानेले रुपन्देही जिल्ला अदालतमा कारागार सरुवाका लागि निवेदन दिएका थिए। अदालतले जेठ १६ गते अनुमति दिए पनि तत्काल सरुवा हुन सकेको थिएन। गृह प्रशासनले पछिल्लो निर्णयपछि उनलाई आज भैरहवाबाट काठमाडौं ल्याई नख्खु कारागारमा पूर्याएको हो।
कारागार सरुवाको निवेदन दिदा समेत बेवास्ता गरिएपछि रास्वपा सांसदहरूले पार्टी सभापति रविको हकमा कारागार सरुवामा फरक नियम किन भन्दै प्रश्न उठाउदै आएका थिए ।शनिबार विदाको दिन भएपनि रुपन्देही कारागार, सीडीओ कार्यालय र प्रशासनले प्रक्रिया पूरा गरेर कारागार सरुवा गरेका हुन्
लामिछानेलाई कारागारमा पुर्याउँदा रास्वपा समर्थकहरूको उल्लेख्य भीड पनि रहेको थियो।
काठमाण्डौ, ३० साउन । कुवेतमा पछिल्लो तीन दिनमा नौ जना नेपाली श्रमिकहरुको ज्यान गएको छ । अरू १५ जना भन्दा धेरै नेपालीहरुको विभिन्न अस्पतालमा उपचार भइरहेको कुवेतमा रहेको नेपाली दुतावासलाई उद्धृत गर्दै बीबीसीले जनाएको छ । कुवेतको स्वास्थ्य मन्त्रालयले विज्ञप्ती निकालेर मेथनोल मिसावट गरेको रक्सी खाएका कारण एक सय ६० जना भन्दा धेरै प्रभावित भएका र उनीहरु मध्ये २३ जनाको ज्यान गएको जनाएको छ ।
मृतक सबैजसो एशियाली देशका रहेका मन्त्रालयले आज निकालेको विज्ञप्तीमा उल्लेख छ । विज्ञप्तीमा देश उल्लेख नभए पनि ज्यान गुमाउने नौ जना नेपाली तिनै २३ जना मध्येका रहेका कुवेतमा रहेको नेपाली दुतावासले जनाएको छ ।
बीबीसीसँगको कुराकानीमा नेपाली दूतावासका श्रम सहचारी गिरिप्रसाद आचार्यले कुवेतका अधिकारीहरुका अनुसार अवैध रूपमा बिक्री हुने रक्सीकै कारण ज्यान गएको बुझिए पनि पोष्टमार्टम रिपोर्ट आउन बाँकी रहेकोले कारण स्पष्ट भएको छैन । उहाँका अनुसार उपचार गराइरहेका मध्ये सबैजसो विशाक्त रक्सी खाएपछि बिरामी परेका हुन् ।
कुवेतका स्थानीय सञ्चार माध्यमहरूले नेपालीसँगै भारतीय श्रमिकहरूको पनि विषाक्त रक्सी खाएका कारण ज्यान गएको उल्लेख गरेका छन् । कुवेतमा यसअघि पनि गैरकानूनी रूपमा बिक्री हुने रक्सीमा विषाक्त रसायन प्रयोग गरिँदा नेपाली श्रमिकहरूको ज्यान जाने गरेको थियो । कुवेतमा रक्सी उत्पादन र बेचबिखन पूर्ण रूपमा प्रतिबन्धित छ ।
१. शीर्षक र विलोम शिल्पको प्रयोग दीपक लोहनीद्वारा लिखित विलोम लघुकथाको शीर्षक “स्वाद” हो, तर यथार्थमा कथा स्वादको अनुभवभन्दा पनि स्वाद भेटाउने प्रक्रियाको व्यङ्ग्यात्मक विलोम प्रस्तुति हो । ‘विलोम लघुकथा’ मा प्रायः परम्परागत शैलीको उल्टो प्रवाह, घटनाको अघिल्लो अनुक्रम वा सामान्य तर्कको व्युत्क्रम अपेक्षा गरिन्छ । तर यहाँ विलोमको प्रयोग शुद्धतः शारीरिक क्रियाको ‘नाटकीय उल्टोपन’मा सीमित देखिन्छ, जसले कथालाई पारम्परिक विलोमभन्दा बढी आभासी व्यङ्ग्यात्मक टोन दिन्छ ।
२. शैलीगत रचनाशिलता
लेखकले संवादात्मक शैली अपनाएका छन्, जुन लघुकथामा ‘लघुता’ र ‘नाटकीयता’ ल्याउने राम्रो उपाय हो । संक्षिप्त वाक्य, ‘मैले भनेँ- उनले गरिन्’ को दोहोरिएको संरचना कथामा हास्यको लय सिर्जना गर्छ । यसले पाठकलाई एउटा ‘नाट्य-चक्र’मा लैजान्छ, जसले कथा पढ्नु भन्दा कथा हेर्नु जस्तै अनुभूति दिन्छ ।
तर, यही शैली पुनरावृत्त भएको कारण शब्दको स्वादभन्दा व्यवहारको यान्त्रिकता बढी महसुस हुन्छ ।
३. विषयवस्तु र व्यङ्ग्यको सन्दर्भ
कथाले साहित्यिक स्वाद पाउन बाह्य वातावरण र स्थितिलाई मात्र जिम्मेवार ठान्ने प्रवृत्तिलाई व्यङ्ग्य गरेको देखिन्छ । कहिलेकाहीं पाठकलाई कथा मन नपर्नु वा ‘स्वाद नपाउनु’ आफ्नै मनोवृत्ति वा पाठकीय शैलीको अभाव हुन सक्छ भन्ने सोचलाई यस कथाले व्यङ्ग्यात्मक रूपमा उद्घाटन गरेको छ ।
‘स्वाद’ पाउन पात्रलाई सयनकक्ष लैजानु, बिजुली निभाउनु, पर्दा लगाउनु, सिरानी प्रयोग गर्न लगाउनु यी सबै क्रियाहरूले ‘अध्यात्मिक एकाग्रता’ होइन, शारीरिक सङ्केत उत्पन्न गर्छन् । यसले कथालाई सौम्य कामुक व्यङ्ग्यको धारमा पुर्याउँछ । ‘ब्रह्मलीन भएर पढिन्’ भन्ने वाक्य यसैको प्रतीक हो ।
४. लघुकथाको प्रभावकारिता
कथाले पाठकमा पहिलो पंक्तिबाटै जिज्ञासा सिर्जना गर्छ । त्यस जिज्ञासालाई मनोरञ्जन र व्यङ्ग्यको झोलामा राखेर ‘आहा !’ भन्ने वाक्यमा विसर्जन गर्छ । यहाँ ‘आहा !’ शब्द आफैं बिजवाक्य बनेको छ, जसले दर्शक/पाठककै अनुभूति दोहोर्याएको जस्तो लाग्छ ।
यद्यपि, केही पाठकले यसमा यथार्थभन्दा कामुक व्यङ्ग्य बढी देख्न सक्छन् । यसको भाषा सङ्केतात्मक भए पनि विलासिता र सौम्यता बीचको सन्तुलन कहिलेकाहीँ चिप्लिन्छ। त्यसैले सबै पाठकले यसलाई सहज रूपमा ग्रहण गर्न सक्दैनन् ।
५. समालोचनात्मक निचोड
‘स्वाद’ विलोम लघुकथा आफ्नो शीर्षकको अर्थ उल्टाउँदै स्वाद पाउन गरिएको हास्यास्पद प्रयत्नलाई व्यङ्ग्य बनाउँदै अगाडि बढ्छ । कथा मूलतः साहित्यिक स्वाद र भौतिक स्वादबीचको द्वन्द्वलाई पृष्ठभूमिमा राखेर पाठकीय मनोविज्ञानमा टिप्पणी गर्छ ।
यो कथा समालोचना, साहित्यिक सर्कल र गम्भीरताका खोलामा लुकेका बनावटीपनहरूलाई लक्षित व्यङ्ग्य हो भनेर बुझ्न सकिन्छ । तर, त्यसका लागि पाठकमा पनि कथा बुझ्ने स्वाद हुनुपर्छ । होइन भने, उनी पनि सोफामा बसेर भनिदिन्छन्; “अहँ, स्वाद भेटिएन ।”
दीपक लोहनीद्वारा रचित विलोम लघुकथा ‘स्वाद’ ले अत्यन्तै रोचक, गहिरो र बहुआयामिक सन्देश दिन्छ। कथाले हाँस्य, व्यङ्ग्य र विम्बमार्फत एकैसाथ व्यक्तिगत र सामाजिक स्तरमा थुप्रै विषयमा टिप्पणी गरेको छ। यस लघुकथाले दिने मुख्य सन्देशलाई तार्किक, सान्दर्भिक र स्वभाविक रूप मा यसरी बुझ्न सकिन्छ:
६. सन्देश
६.१. स्वाद अनुभूतिको कुरा हो, सजावटको होइन
यो कथा यिनै वाक्यबाट सुरु हुन्छ- “म विलोम लघुकथामा स्वाद भेट्दिन”। कथाले सुरुमा नै स्वाद ‘भेटिने’ हो कि ‘भोगिने’ भन्ने प्रश्न उठाउँछ । पात्रले स्वाद पाउन अनेक भौतिक प्रक्रिया (जस्तै: सयनकक्ष जानु, पर्दा लगाउनु, बिजुली निभाउनु, पलङमा पल्टनु आदि) अपनाउँछिन्, तर स्वाद तबमात्र आउँछ जब उनी साँच्चिकै ‘ब्रम्हलीन भएर’ कथा पढ्छिन् । सन्देश यही हो – साहित्यमा स्वाद प्राप्त गर्नका लागि शारीरिक अवस्था वा वातावरणको होइन, मानसिक एकाग्रता र आत्मीयताको खाँचो हुन्छ ।
६.२. स्वाद पाठकको मानसिकता र तयारीमा निर्भर गर्छ
साहित्यिक स्वाद लेखकले होइन, पाठकले महसुस गर्ने कुरा हो । लेखकले केवल माध्यम तयार गर्छ । यदि पाठकको मन एकाग्र छैन, उनी पूर्वाग्रही छन्, या सतही छन् भने जति राम्रो कथा लेखे पनि स्वाद आउँदैन । तसर्थ पढ्ने दृष्टिकोण नै स्वाद पाउने चाबी हो।
६.३. साहित्य पढ्न अभिनय होइन, अनुभव चाहिन्छ
यो कथा व्यङ्ग्यात्मक रूपमा आधुनिक पाठकीय प्रवृत्तिको नक्कलप्रति टिप्पणी हो । दृश्य यस्तो बनाइएको छ, पात्र पढ्नुअघि अभिनय गर्छिन्, साजसज्जा मिलाउँछिन्, तर यथार्थमा पढ्दैछिन् कि “पढेको अभिनय” गरिरहेकी छन्, स्पष्ट छैन । कथाले भन्छ- पढ्नु भनेको देखाउने कुरा होइन, भित्र गहिरिएर बुझ्ने कुरा हो ।
६.४. स्वाद, साहित्य र सम्बन्धबीचको लुकेको सन्देश
यस कथामा साहित्यको स्वाद मात्र होइन, पात्रबीचको अन्तरसम्बन्ध र आकर्षणको स्वाद पनि चल्दैछ । लेखक स्रष्टाको विम्बमा छन्, र पाठक पात्रले उनलाई ‘आँखाको इशाराले’ डाक्छिन् । यो एउटा साहित्यिक र शारीरिक समीपताको विम्ब हो । त्यसैले, साहित्यिक सम्पर्क केवल पाठ र लेखकबीचको सम्बन्ध नभएर अनुभव र आत्मीयताको गहिरो संवाद पनि हो ।
६.५. ‘विलोम’को प्रयोग स्वयं एक गहिरो व्यङ्ग्य हो
‘विलोम लघुकथा’ भनेर लेखिएको यो कथा वास्तवमा विलोम प्रवृत्तिको व्यङ्ग्य हो । जहाँ पाठक उल्टो दिशा लाग्छन् अर्थात् सरल विषयलाई जटिल बनाउँछन्, भावनालाई शरीरमा बदल्छन्, र स्वादलाई दृश्य सजावटमा खोज्छन् । लेखकको भनाइ, “शैली उल्टो छ, सुल्टो सम्झी पढ” भन्ने वाक्य आफैँमा कथाको आधारभूत सन्देश हो । जुन कथा उल्टो देखिन्छ, त्यो सुल्टो बुझ्ने प्रयत्न गर्न सक्ने मनोवृत्तिले नै स्वाद जन्माउँछ।
यो कथा भन्छ; “स्वाद देखिने कुरा होइन, बुझिने अनुभूति हो । बुझ्न मन चाहिन्छ, देखाउन पर्दा होइन ।”
७. निष्कर्ष
दीपक लोहनीको ‘स्वाद’ एउटा छोटो, हँसिलो र गहिरो लघुकथा हो जसले हाम्रो पढ्ने शैली, पाठकीय व्यवहार, र स्वादप्रतिको सोचलाई चुनौती दिन्छ । कथा गम्भीर पाठकीयता र ‘स्वाद’ को अपेक्षा गर्नेहरूको मनोदशामाथि लेखिएको सटिक व्यङ्ग्य हो । लेखन सरल छ, तर सन्देश गहिरो र चोटिलो छ । कथाले सोध्छ- ‘स्वाद पढेर आउँछ कि अनुभव गरेर ?’ र अन्त्यमा स्वयं उत्तर दिन्छ- ‘आहा !’ ००० (विलोम लघुकथा) 🔴 विलोम लघुकथा- स्वाद ✍️ दीपक लोहनी
‘म विलोम लघुकथामा स्वाद भेट्दिन ।’ उनले भनिन् । मैले भनेँ, ‘शैली उल्टो छ । सुल्टो सम्झी पढ, सजिलै स्वाद पाइन्छ ।’
००० कुरिलो घर काठमाडौं । ~~~~~~~ (उत्तरकथा) 🔴 विलोम लघुकथा- स्वादको भित्री ढोका ✍️ नन्दलाल आचार्य
‘स्वाद छैन’ भन्ने मेरो हठ, विलोम लघुकथाको शैलीप्रति हो कि आफ्नै पढ्ने तरिकाप्रति ?
त्यो रात, म पढ्दै थिएँ- बत्तीको उज्यालोमा, आँखा टोलाउँदै, मन बिना ध्यान… उनले भने, ‘शैली उल्टो छ, सुल्टो सम्झी पढ, सजिलै स्वाद पाइन्छ ।’
शब्दहरूको अर्थ मात्र हैन, ढाँचाको पनि स्वाद हुँदोरहेछ भन्ने ज्ञान मलाई पहिलोपटक त्यही साँझ भयो ।
सोफा त्यागेँ, शरिरलाई लचिलो बनाएँ, सोचलाई खुला- सयनकक्षमा पस्न खोज्दा, मैले साँच्चै कथा भित्र पस्ने पहिलो प्रयास गरेँ ।
पर्दा तान्दा, साँच्चिकै संसारको भीड रोकिएझैँ लाग्यो । बत्ती निभाउँदा, कथा उज्यालिन थाल्यो- बाहिरी प्रकाश मरेर, भित्री चित्रहरू उफ्रिए । पलङमा पल्टिँदा, म स्वयं कथाको पात्र भएँ, र सिरानी कम्मरमुनी राखेँ, किनकि सोच तलबाट माथि आउन थाल्यो- मस्तिष्क होइन, मेरुदण्डबाट !
‘स्रष्टालाई डाक’ भन्नु, माने- कथामा लेखकसँग संवाद गर । ‘उनी’ले त आँखाको इशाराले बोलाइन्, तर मैले त स्रष्टाको शब्दहरूलाई मनको पर्दामा देख्न थालें- त्यो रात म विलोम कथा मात्र होइन, कथा पढ्ने तरिका पढ्दै थिएँ ।
र, त्यो ‘ब्रहमलीन’ पल… शब्दहरूसँग विचार पनि पल्टिए, कथाको ‘उल्टो शैली’ अब उल्टो लागेन, त्यो त मलाई सिधा लाग्न थाल्यो । र, अन्त्यमा मलाई पनि उस्तै महसुस भयो- ‘आहा !’
अब जो-कोही भन्छन्- ‘म विलोम लघुकथामा स्वाद भेट्दिन’, म भन्छु- ‘स्वाद पाउन कथा पढ्ने हैन, कथाले तिमीलाई पढ्न थालोस् । अनि मात्र स्वादले जिब्रो होइन, आत्मा पड्किन्छ ।’ ००० २०८२/०४/२०
बेलका-२, सिद्धार्थटोल, गल्फडिया, उदयपुर, कोसी प्रदेश, नेपाल ।
विगत करिब तीन दशकदेखि साउदी अरबमा काम गर्दै आउनुभएका लमजुङका भीम गुरुङ आफ्नो तीन दशकको कामलाइ समापन गर्दै नेपाल फर्किनु लाग्नुभएको अवसरमा तमुधि जेद्दा साउदी अरबले उहाँको विदाई कार्यक्रम भव्यताका साथ सम्पन्न गरेको छ।
गत ८ अगस्ट २०२५ शुक्रबारका दिन जेद्दाको एक हलमा तमुधि जिद्दाका अध्यक्ष वेद तमुको सभापतित्वमा नेपाली महावाणिज्य दूतावास जेद्दाका महाबाणिज्य दूत पारस पण्डितको प्रमुख अतिथ्यमा आयोजना भएको उक्त “भीम गुरुङ तथा माया तमुस्” को विदाई समारोह कार्यक्रम नरकुमार मगरले सञ्चालन गरेका थिए। अतिथिहरुमा नेपाली महावाणिज्य दूतावास जिद्दा का श्रम सहचारी जीवन घिमिरे, लगायत जिद्दामा क्रियाशील संघ संस्थाका प्रतिनिधिहरू पत्रकारहरू तथा वरिष्ठ समाजसेवीहरू रहेका थिए
नेपाली राष्ट्रिय गानसँगै सुरु भएको उक्त कार्यक्रममा तमुधि जिद्दाका अध्यक्ष वेद तमुले विदाईका पात्रहरू भीम गुरुङ र माया तमुस्यलाई सङ्घको तर्फबाट दोसल्ला उडाउनुको साथै प्रमाणपत्र र अमूल्य गिफ्टले सम्मान गर्नुभएको थियो। यसैगरी संस्थाका पदाधिकारीहरूले पनि दोसल्ला, खादा लगाई सम्मानका साथ गिफ्टहरु दिएर विदाई गरेका थिए. यसैगरी जिद्दामा क्रियाशील विभिन्न संघसंस्था एनआरएनए साउदी अरब, एनआरएनए क्षेत्रीय समिति जेद्दा, हाते मालो युवा क्लब जिद्दा, नेपाली युवा क्लब जेद्दा, किरात राई अयोख्या जेद्दा, का सम्पुर्ण पदाधिकारीहरू.तथा अन्य समाजसेवी दाजुभाई दिदीबहिनीहरू सर्वसाधारण उपस्थित नेपाली दाजुभाईहरू उहाँका शुभचिन्तक तथा नातेदारहरूले पनि सम्मानका साथ दोसल्ला, खादा ओढाउनुको साथै प्रमाणपत्र र गिफ्टले सम्मान गर्दै विदाई गरेका थिए। कार्यक्रममा भीम गुरुङले तीन दशक साउदी अरबमा रहेर काम गर्दैगर्दा भोगेका आफ्ना जीवन कथाहरू तथा नेपाली समुदायहरूसँगको सम्बन्ध र साथ सहयोगका बारेमा दृश्य चित्र बायोग्राफी प्रस्तुत गरिएको थियो। विदाई कार्यक्रममा उपस्थित हुनुभएका प्रमुख अतिथि तथा अन्य अतिथिहरूले,, तीन दशक साउदीमा जिबन बिताउँदै गर्दा उहाँले गर्नुभएको समाजसेवालाई उच्च सम्मान गर्दै उहाँबाट धेरै प्रेरणा मिलेको र उहाँहरूलाई साउदी अरबबाट बिदा गर्दै गर्दा निकै दुःख लागेको बताउँदै उहाँको नेपाल बसाई तथा आगामी दिनको भविष्यको उच्च प्रगतिको कामना गर्नुभएको थियो। त्यसैगरी कार्यक्रममा उपस्थित हुनुभएका अधिकांश नेपाली दाजुभाई तथा दिदीबहिनीहरूले ब्यक्तिगत रुपमा पनि उहाँको विदाईको शुभकामना दिँदै आगामी दिनको उच्च प्रगतिको कामना गरेका थिए।
कार्यक्रममा भीम गुरुङ र माया तमुस्यले छोटो मन्तव्य दिँदै आफूले जानेका र सिकेका कुराहरु सेयर गर्नु भएको थियो । आफु २२ बर्षको कलिलो उमेरमा ब्याचलर गरि लेभरमा आएपनी आफ्नो मेहनत कडा परिश्रम र लगनशीलताले छिटो छिटो प्रगति हुँदै ठुलो म्यानेजर सम्मको पदमा काम गर्न सफलता प्राप्त गरेको बताउदैँ, साउदी अरबमा रहेर काम गर्दै गर्दा, गर्न हुने कुराहरु, गर्न नहुने कुराहरु, आफूले भोगेका देखेका कुराहरू, आफूले गरेका राम्रा कामहरु तथा जिबनमा सफलता प्राप्त गर्ने खालका कुराहरु, उपस्थित रहेका श्रमिकहरु माझ प्रस्तुत गर्दै दाजुभाइ दिदिबहिनीहरुलाइ सोही बमोजिम अगाडि बढ्नका लागि पनि आग्रह गर्नुभएको थियो। यसै सम्बन्धमा आफू जुन देशमा कार्यरत रहेका छौँ उक्त देशको नियम कानुन पनि आफूले मान्नुपर्ने साथसाथै साउदीको कमाइले आफ्नो बालबालिका घरपरिवार धानिए पालिएको र आफ्नो इच्छाहरु पूरा भएको हुँदा यहाँ आएर काम गर्दा अनुशासित भएर काम गर्नुपर्ने र यो देशलाई पनि सम्मान गर्नुपर्ने उहाँको भनाइ रहेको थियो जाँदाजाँदै आफू साउदी अरब छोडेर जाँदै गर्दा यतिका वर्षसम्म आफूले कमाएका आत्मीय साथीसङ्गिहरुलाई छोडेर जानुपर्दा निकै भावुक हुँदै शुभकामना दिनुहुने उपस्थित सम्पूर्ण दाजुभाई तथा दिदीबहिनीहरूलाई हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको थियो . कार्यक्रमको अन्त्यमा संस्थाका अध्यक्ष वेद गुरुङले आफ्नो मन्तव्य राख्दै उहाँहरू आफूसँगै साथमा रहँदा साथै साउदी अरबमा रहँदा धेरै श्रमिकले सेवा पाएको र आफ्नो देशमा पनि निकै सेवा गर्नुभएको उहाँहरूलाई विदाई गर्दै गर्दा निकै दुखित भएको महसुस गर्दै कार्यक्रम सफल बनाउन उपस्थित हुनुभएका सम्पूर्ण संघसंस्था लाई तथा स्वयंसेवकहरुलाई हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्दै विदाई का पात्रहरू भीम गुरुङ र माया तमुस्यलाई सदैव याद गरिरहने र जहाँ भएपनि सहयोगको अपेक्षा पनि राखिरहने साथसाथै उहाँहरूको नेपाल बसाई सुखद रहोस् भनी शुभकामना दिएका थिए। पहिलो चरणको कार्यक्रमको अन्त्यसँगै दोस्रो चरणको कार्यक्रम सांगीतिक माहोलमा उपस्थित दर्शकहरु निकै रमाइलो गरेका थिए। कार्यक्रममा नित्य तथा संगीत हरुले गुञ्जयमान भएको थियो। कार्यक्रमको अन्त्यमा उपस्थित श्रमिक दाजुभाई तथा दिदीबहिनीहरूलाई तमुधिं जेद्दाले मीठो खाना खुवाएर पठाएको थियो।
भारतको सबैभन्दा खोजीमा रहेका हतियार तस्कर शेख सलीम, जसलाई ‘सलीम पिस्तौल’ भनेर पनि चिनिन्छ, नेपालमा पक्राउ परेको भारतीय प्रहरीले जनाएको छ।
भारतीय अनलाइन समाचार माध्यम एनडीटीभीका अनुसार, दिल्ली प्रहरीको विशेष शाखा र भारतीय सुरक्षा निकायहरूले नेपाल प्रहरीसँगको संयुक्त अपरेसनमार्फत सलीमलाई नेपालमा पक्राउ गरेका हुन्।
तर, नेपाल प्रहरीका केन्द्रीय प्रवक्ता, प्रहरी नायब महानिरीक्षक विनोद घिमिरेले भने आफूलाई यसबारे जानकारी नभएको बताएका छन्। “मैले यो समाचार भारतीय मिडियामार्फत मात्रै थाहा पाएँ। यदि पक्राउ भएको भए मलाई जानकारी गराइने थियो, तर मलाई कुनै सूचना छैन,” उनले भने।
सलीममाथि लामो समयदेखि अवैध हतियार बिक्री गरेको आरोप छ। उनले पाकिस्तानबाट भारतमा हतियार तस्करी गरेको दाबी गरिएको छ। अनुसन्धानकर्ताहरूले उनको पाकिस्तानको गुप्तचर संस्था ‘इण्टर–सर्भिसेस इण्टेलिजेन्स’ (ISI) र दाऊद इब्राहिमको ‘डी कम्पनी’सँग सम्बन्ध रहेको प्रमाण फेला पारेका छन्।
सलीममाथि भारतीय ग्याङ लरेन्स बिश्नोई र हाशिम बाबाका समूहलाई हतियार आपूर्ति गरेको आरोप पनि छ। उनको नाम केही समयअघि पञ्जाबी गायक सिद्धु मुसेवालाको हत्या घटनासँग पनि जोडिएको थियो।
दिल्ली प्रहरीले सलीम पिस्तौललाई २०१८ मा पनि पक्राउ गरेको थियो, तर पछि उनी विदेश फरार भएका थिए। नेपालमा लुकेको गोप्य सूचनाका आधारमा भारतीय सुरक्षा निकायहरूले नेपाल प्रहरीसँगको समन्वयमा उनलाई पक्राउ गरेका हुन्।
अभा — अभा–खमिस भ्रमणमा रहनु भएका गैरआवासीय नेपाली संघ राष्ट्रिय समन्वय परिषद् (NCC) साउदी अरबका निवर्तमान अध्यक्ष तथा हाल ICC सदस्यमा मनोनित श्रीमती रबिना अर्याल, NCC उपाध्यक्ष विष्णु प्रसाद भण्डारीलाई खमिस मुशैतस्थित जुविली रेस्टुरेन्टमा फूलको गुच्छा अर्पण गर्दै स्वागत गरिएको छ।
क्षेत्रीय समन्वय समिति (RCC) जिजान–अभा–खमिसको तर्फबाट अध्यक्ष शंकर पौडेल, संरक्षक लाल बहादुर मगर, उपाध्यक्ष सन्तोष परियार, कौशल सचिव श्री डम्बर खड्का, कोषाध्यक्ष गणेश पुरी, सह–कोषाध्यक्ष सन्तोष सुनार, सल्लाहकार तुल्सी राम आचार्य, सदस्यहरू भिम बयलकोटी, दिलबहादुर राना मगर, जीवन लिम्बु, किरण रम्तेल, हरि परियारसहित अन्य सदस्यहरूको उपस्थितिमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो।
कार्यक्रममा परिचयात्मक अभिवादन तथा सौहार्दपूर्ण भेटघाटसँगै NRNA साउदी अरब (२०२३–२५) को कार्यकालको समीक्षा र आगामी (२०२५–२७) कार्यकालका लागि आपसी सहकार्यका विषयमा विस्तृत विचार–विमर्श भएको थियो।
कार्यक्रमलाई सफल बनाउन सहयोग पुर्याउने सबै महानुभावहरूलाई NRNA RCC जिजान–अभा–खमिसले हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गरेको छ।
झिल्का लेखन अभियानको ८९ औँ शृङ्खला (रक्षाबन्धन विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।
झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ९६ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुन्छ तर सकभर समध्वनीक नभएमा उत्तम मानिन्छ ।
सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
—————<•>————– १) ————– क) नबनुन् कोही महीपुत्र रोकिउन् हत्या, हिंसा हातमा बाँधी रक्षासूत्र ! ख) आँखामा खुसी भरोस् पावन यस रक्षाबन्धनले निरन्तर सुरक्षा गरोस् ! ✍️ वसन्त अनुभव वसन्तविहार, घोराही, दाङ २) ————– राख्नू गरेर जतन दिदीबहिनीको हातबाट बाँधिएको पवित्र त्यो रक्षाबन्धन ! ✍️श्रीकृष्ण धामी ३) ————– पुगोस् सबैको चाहना चिन्ता पिर हटुन् रक्षाबन्धनको यही शुभकामना ! ✍️जनक बिसी दक्षिणभारत कोचिनबाट ४) ————– दिलले राखी पायो अतीतको मीठो सम्झना फेरि याद आयो । ✍️नीमा छिरिङ भोटिया जलढका कालेबुङ ५) ————– रक्षाबन्धन एउटा पर्व दाज्युभाइलाई लगाउन पाउँदा सदा गर्छौ गर्व ! ✍️रमा गुरुङ सालुगडा सिलीगुडी ६) ————– क) सुरक्षित रहने सत्यता हिन्दुहरूको महान संस्कृति रक्षाबन्धन हुन्छ जतातता ! ख) पवित्र कर्ममा निष्टता हृदयदेखिको पुण्य कर्म रक्षाबन्धन हाम्रो विशिष्टता ! ✍️घनश्याम पन्त हरिवन सर्लाही ७) ————– आयाे पर्व रक्षाबन्धन बाहुनले बाँध्छन् धागाे जनैकाे गरौँ जतन ! ✍️नवराज भट्ट कञ्चनपुर ८) ————– क) बाँधियोस् सम्बन्धको बन्धन कहिल्यै नटुट्ने गरी गर्दै भातृत्वको गन्थन ! ख) बन्धनले रक्षा गरोस् आशीर्वाद सबै मिलेपछि वैरी सारा मरोस् । ग) राक्षसी प्रवृत्ति हटोस् चेलीको रक्षामा माइती दिनरात नभनी खटोस् ।ल! ✍️ राजेशराज गड्तौला काँडाघारी, काठमाण्डौ ९) ————– क) रक्षाबन्धन हाम्रो पर्व हामी सबैकाे चाहाना बढाेस् सबैमा गर्व ! ख) जनै परोस् काँधमा नारीमा बाँधेको रक्षाबन्धनले कसैलाई नराखोस् दोसाँधमा ! ✍️त्रिलाेचन भण्डारी मेचीनगर,झापा १०) ————– क) धर्मकाे प्रतीक जनाउँछ भाइबहिनीमा यसले सदा सम्बन्ध कसिलो बनाउँछ । ख) हिन्दुहरूकाे संस्कृति राम्रो चल्दै आएको पहिलेबाट रक्षाबन्धन आहा हाम्रो ! ग) रक्षाबन्धन हाम्रो पर्व बहिनीकाे हातबाट लगाउँदा भाइकाे मनमा गर्व ! ✍️केसर बाेहरा ( आदर्श ) सुदूरपश्चिम अछाम हाल भारतबाट ११) ————– क) सद्भावकाे डाेराे गाँसेर रक्षाबन्धन पर्व मनाउने चेलीको साथमा हाँसेर ! ग) क्वाँटी खाई रमाउला ममता पाउदै अवश्य मायाकाे पाेकाे थमाउला ! ✍️श्रीबहादुर केसी शैलुङ्गे भक्तपुर १२) ————– क) रक्षाबन्धन नेपालीको पर्व हातमा राखी बाँधेर नेपालीले गर्छन् गर्व ! ख) विकृति कुसंस्कार मासेर साथ लिएर चेलीबेटी रक्षाबन्धन मनाओैँ हाँसेर ! ✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे ऐसेलुखर्क ३ खाेटाङ हाल भक्तपुर । १३) ————– क) आयो रक्षाबन्धन पर्व सबैले मनाउँदै मनमा यसको गरौँ गर्व ! ख) मिल्दछ ईश्वरको प्रसाद सदैव सुखशान्ति ल्याउने थापौँ चेलीको आशीर्वाद ! ✍️ अन्मोल मुस्कान तकदाह छाउनी, दार्जिलिङ। १४) ————– क) रातोसेतो लिएर चन्दन आयो सबैका आँगनमा पवित्र पर्व रक्षाबन्धन ! ख) गोसाइँकुण्डमा हुन्छ लर्को रक्षाबन्धन मनाउन यात्रु मोलेर जोखिम चर्को ! ✍️ चुडामणी देबकोटा सिन्धुली मरिणखोला जखनी हाल थानेटार पुरानोनैकाप काठमाण्डौ १५) ————– रक्षाबन्धन चाड मानेर बाँधिदिए रक्षासूत्र हातमा दाजुभाइ माइती जानेर ! ✍️ भाेलामान बर्देवा बैरागिमाईलाे बु,नि,,क,५ काठमाण्डाै १६) ————– लगाउँछ जोगीले चन्दन प्रेम दाजु बहिनीको हो यो रक्षाबन्धन ! ✍️ दीप गोले तामाङ रौतहट १७) ————– रक्षाबन्धन हिन्दुत्वको शान प्रभुको आशिष मिल्ने गरौँ सबैको सम्मान ! कार्की डिबी माकुम सुनवल-४ १८) ————– क) चेली माइतीको सम्बन्ध रक्षाबन्धनले बलियो बनोस् कहिले नहोस् मन्द ! ख) राखेर सद्भाव माइतीको अहिले बाँध्नू रक्षाबन्धन तिहारमा चाहिँ भाइटीको ! ✍️ कोपिला समीक्षा खार्पा खोटाङ १९) ————– क) छन् किम्बदन्ती अनेक जनैपूर्णिमा पर्वको महिमा सत्कर्ममा लाग्नु भरथेग ! ख) रक्षा प्रेमको अवसर मेलमिलाप होस् आपसी रहुन् सद्भाव परस्पर ! ✍️ कृष्णकुमार वैद्य बनेपा ९, काभ्रे २०) ————– क) सनातनीलाई हाे चन्दन नास्तिकलाई ज्ञान कहाँ रक्षासूत्र हाे रक्षाबन्धन ! ख) हिन्दुत्वकाे एक आधार यज्ञाेपवित ओै रक्षासूत्र बन्दैछ राखी व्यापार ! ✍️ प्रमोद नेपाल काठमाडौँ -५ २१) ————– क) रक्षाबन्धन दिदीभाइको पर्व प्रेम बढाउँछ आपसमा गरौँ सबैले गर्व ! ख) रक्षा गरोस् रक्षाडोरीले आशीर्वाद लागोस् दिदीको माइत आउन छोरीले ! ✍️ धनमाया चौधरी कैलाली २२) ————– दान ईन्द्राे महाबल रक्षाबन्धन हातमा बाँधी रक्षामा सदा चल ! ✍️ शलिकराम दाहाल चा न पा ३ झाैखेल भक्तपुर २३) ————– स्वच्छ राखौँ तनमन जनैपूर्णिमा सँगसँगै सबैको खुसीमय बनोस् रक्षाबन्धन ! ✍️ बेल थोकर तामाङ बकैया_८/ बस्तिपुर / मकवानपुर २४) ————– क) रक्षाबन्धन बाँधौँ दिदीबहिनी दाजुभाइको दीर्घजीवन बनोस् टीका रक्तचन्दन किनी ! ✍️ एवाइ प्रभात धनकुटा २५) ————– क) रक्षाबन्धन हाम्रो चाड आउँछ वर्षमा एकैचोटी सबैलाई प्रेम बाँड ! ख) भातृत्वको प्रतीक रक्षाबन्धन माया कसिलो कसौँ नटुटोस् सम्बन्ध विस्फोटन ! ✍️ देबिका सुब्बा खवास कदमतला, सिलगढी २६) ————– क) आयो रक्षाबन्धन पर्व पुरोहित बाँध्छन् धागो गरौँ सबैले गर्व ! ख) राखेर मनमा गर्व आउँछन् टाढाका माइती चेलीसँग मनाउन पर्व ! ✍️ बिबा तामाङ दार्जिलिङ २७) ————– क) गर्नु हुँदैन अबेर जागाैँ लागाैँ सबै भई सत्कर्ममा लागेर ! ख) सुरक्षाकवच यो रक्षाबन्धन बाँधौँ सबैले मिली नगराैँ असभ्य प्रपञ्चन ! ✍️ हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान काभ्रे, साँगाबजार बनेपा १४ २८) ————– क) सुरक्षा खोज्छौ धागोमा सम्बन्धको हात समाई नडढोस् प्रेम आगोमा ! ख) अपेक्षा रक्षाको गरिन्छ विश्वासको नटुटोस् डोरो नत्र सङ्कटमा परिन्छ । ✍️ होमप्रसाद नेउपाने धरान,सुनसरी । २९) ————– क) माया मनमा साँधेर दाजु बहिनीको प्रेम जोगाऔँ राखी बाँधेर ! ख) हलुका हुन्छ मन दाजु बहिनीको लागि आउँदा यो रक्षाबन्धन ! ग) मायाले जित्नुछ संसार पवित्र हाम्रो नातामा केही चाहिँदैन उपहार ! ✍️ खडक आर सी मिलन छेडागाड नगरपालिका २ साल्मा जाजरकोट ३०) ————– सनातन हिन्दु धर्म मान्नु पर्छ हामीले नछोडौँ आफ्नो कर्म ! ✍️ सरिता सेढाई धादिङ ३१) ————– क) छन् संस्कार अनेक जनैपूर्णिमा पर्व आयो मनाउनू खाई हरेक ! ख) हुन्छ सुरक्षा तन्त्रले रोग ब्याधी हटाउदै डाेरी बाँध्नु मन्त्रले । ✍️ दुर्गा भट्टराई मोरङ ३२) ————– क) शिरमा राम्रो चन्दन खुसी साट्ने हामीले फेरि आयो रक्षाबन्धन ! ख) होओस् सुखशान्ति सबैमा पवित्र पर्व दिदीभाइको दुःख नहोस् कसैमा ! ✍️ चन्द्रिका रिमाल न्यौपाने ३३) ————– क) हिमाल पहाड तराई आफ्नो आफ्नो तरिकाले मनाउछौँ हामी जनैपूर्णिमालाई ! ख) मनाऔँ जनैपूर्णिमा रमाई हातमा रक्षाबन्धन बाँधेर खिर, क्वाँटी खाई ! ✍️ पुष्पा सुवेदी नेपालगन्ज,बॅाके ३४) ————– क) आयो राखी चाड सम्बन्ध चेली माइतीमा नहोस् कदापि खेलवाड ! ख) रक्षाबन्धन हरेक वर्षमा आउँछ धागो बोकेर बित्दछन् दिनहरू हर्षमा ! ✍️ सरोजा बान्तवा पीयूष गीत खोला, भारत ३५) ————– क) थालमा राखी सजाई चन्दन लगाउँदै रक्षाबन्धनमा खुवाउने गर्छन् मिठाई ! ख) सुस्वास्थ्य दीर्घायुको कामना गर्दछ्न् बाँध्दै रक्षाबन्धन अटुट प्रेमको चाहना ! ✍️ रुना कर्माचार्य दाहाल चितवन ३६) ————– के रक्षाबन्धन परदेशमा ? आमा रुँदै होलिन् कुना बसेर घरदेशमा ! ✍️ सुजाता डि सी हाल दोहा कतार ३७) ————– क) बैनीलाई खुवाउनु प्रसाद रक्षाबन्धनको सबै सबैलाई मेरो तर्फबाट आशीर्वाद ! ख) नहोस् निधार खाली हातमा रक्षासूत्र लगाउनू परिवारमा छाउँछ खुसियाली ! ✍️ सुरेश बि सी शिखर ११ डोटी ३८) ————– क) मनको सुन्दर भावना चाड यो दिदीभाइको सबैमा छ शुभकामना ! ख) चेली माइतीको बन्धन जन्म जन्मको साइनो छरियोस् सुवासित चन्दन ! ✍️ मोती योन्जन सुब्बा दार्जिलिङ ३९) ————– क) दाजुभाइ दिदीबहिनीको प्यार प्रगाढ भएमा आपसमा जित्न सकिन्छ संसार ! ख) चाड दाजुभाइ दिदीबहिनीको रक्षा गर्ने रक्षाबन्धनले याद दिलाउँछ जीवनभरिको ! ✍️ साहित्य प्रेमी सुशील धनगढी ४०) ————– भाइबहिनीको अटुट बन्धन मनाउने सबै मिलिजुली लगाएर टीका, चन्दन ! ✍️ नागेन्द्रप्रसाद यादव ४१) ————– क) फुकाई वेदना मनभरिको प्रगाढ बनाउँछ रक्षाबन्धनले सम्बन्ध दाजुभाइ, दिदीबहिनीको ! ख) यही गर्छु कामना सम्पूर्ण दाजुभाई, दिदीबहिनीको पूरा होऊन् चाहना ! ✍️ साबित्री प्याकुरेल धादिङ्ग ४२) ————– क) बहिनीले बाँधिन् राखी दाजु मुस्कुराउँदै हाँसे देवता राखेर साखी ! ख) शुभबिहानी शुभदिन आयो रक्षासूत्र बाँध्दै थिइन् पवित्र बन्धनले सजायो ! ✍️ सतीश पण्डित भानु६ चुँदी तनहुँ हाल चनपा ६ मातातीर्थ। ४३) ————– क) क्वाँटी पर्वको कामना मनाउँ हामी रम्दै बनाई शुद्ध मनोभावना ! ख) रक्षाबन्धन पर्व मनाउन जनै लगाउँ काँधमा संस्कार हाम्रो जोगाउन । ✍️ सुनिता निरौला पौडेल राधे राधे, भक्तपुर । हाल-अष्ट्रेलिया ४४) ————– क) पवित्र बाँधियोस् जनै जनैपूर्णिमालाई हेला नगरौँ स्वच्छ बनोस् मनै ! ख) श्रीकृष्णले चलाएको रित बाधौँ रक्षाबन्धन दाजुभाइमा संस्कार रहोस् जीवित ! ग) दिदीबहिनीलाई दाजुभाइको चाहना रक्षाबन्धनले सम्बन्ध सुधारोस् सबैमा हार्दिक शुभकामना ! ✍️ वेदु न्यौपाने ४५) ————– क) रक्षाबन्धन चाड हाम्रो संस्कारले महान् छौँ चाडपर्व सबै राम्रो ! ख) भाइको जीवन उज्यालो रक्षाबन्धनले बोध गराउँछ बहिनीको माया प्यारो ! ग) रक्षाबन्धनको धागो बलियो आपसी समझदारी बढाउने संवेदनाले चेतना भरियो । ✍️ नन्दलाल आचार्य बेलका-२, सिद्धार्थटोल, गल्फडिया, उदयपुर, कोसी प्रदेश, नेपाल ४६) ————- क) खुसी भयो मन जब आयो जनैपूर्णिमा नयाँ नाम रक्षाबन्धन ! ✍️ भुपेन्द्र राना मगर धादिङ ४७) ————– क) पहेलो डोरी चन्दन महान पर्व जनैपूर्णिमा हाम्रो यो रक्षाबन्धन ! ख) उत्कृष्ट हाम्रो संस्कृति रक्षाबन्धन पावन पर्व मनपर्ने गर्दछ अति ! ✍️ जानुका बाँस्कोटा काठमाण्डौ ४८) ————– क) पुरुषहरूको पर्व रक्षाबन्धन मनाऔँ रमाइलो गरी हटोस् जिन्दगीको क्रन्दन ! ख) रक्षाबन्धनको पवित्र डोरो एकदिन लगाएर फ्याँक्छ आजको आधुनिक छोरो ! ✍️ बिपी लामिछाने दमक, झापा ४९) ————– क) सप्तर्षिकाे पूजा गरिन्छ श्रावण शुक्ल पूर्णिमामा रक्षाबन्धन नाडीमा धरिन्छ । ख) नूतन याेज्ञाेपवीत धारण सनातन धर्मकाे माैलिकता प्रभुले गराउने तारण ! ✍️ प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे ५०) ————– आयो रक्षाबन्धन पर्व मनाउँछौँ बाँधेर धागो नेपाली हुनुमा गर्व ! ✍️ शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ ५१) ————– क) हातमा बाँधौँ रक्षासूत्र धार्मिक महत्व बुझी काँधमा लगाउँ ब्रह्मसूत्र ! ख) आस्था घट्दैछ नेपालमा हाम्रा धार्मिक पर्वहरूको बढ्दैछ महत्व विदेशमा ! ✍️ ऋजु दिल्पाली (राजेन्द्र घिमिरे) ईटहरी- १ हलगडा सुनसरी ५२) ————– क) यज्ञोपवीत धारण गरी ऋषितर्पणी पर्व मनाऔँ हात डोरीले भरी ! ख) यज्ञसूत्र डोरो लगाई रमौँ जनैपूर्णिमा पर्वमा बजारबाट क्वाँटी मगाई ! ✍️ हरिप्रसाद तिमल्सिना त्रिपुरा सुन्दरी- ४ धादिङ ५३) ————– क) तागाधारीहरूको महान् पर्व जनैपूर्णिमाको पावन अवसरमा रक्षाबन्धन गरिन्छ सगर्व ! ख) आत्मियता बनाउनलाई कन्चन दिदीबहिनीको हातबाट बर्सेनी गरिन्छ दाजुभाइलाई रक्षाबन्धन ! ✍️ बाबुराम गौतम गुल्मी ५४) ————– वैदिक विधि रक्षाबन्धन उपज हिन्दु संस्कारको शान्ति दिलाऔँ स्पन्दन ! ✍️ हितमान छन्त्याल (सहोदर ) पोखरा, कास्की ५५) ————– क) आयाे हाम्रो चाडपर्व क्वाँटी खाएर मनाऔँ गर्नुपर्छ संस्कृतिमा गर्व ! ख) स्वच्छ राखाैँ मनै कम्तीमा एक वर्षमा फेर्नु हाेला जनै ! ✍️ कल्पना भण्डारी ५६) ————– रक्षाबन्धन वार्षिक पर्व सबै मिलेर मनाऔँ गरौँ नेपालीले गर्व ! ✍️ रवि पाैडेल दक्षिण भारत पाण्डेचरी ५७) ————– क) यो रक्षाबन्धनको आस सम्बन्ध दाजु बहिनीको रमाइलो बन्दछ खास ! ख) रक्षाबन्धन धार्मिक पर्व परम्परा अनुसार मनाउँदा सारै लाग्छ गर्व ! ✍️ सतीश सिकारु तनहुँ चुँदी ५८) ————– क) सहभागीता पूरा जनाई संस्कार संस्कृति जोगाऔँ रक्षाबन्धन पर्व मनाई ! ख) आफ्नो संस्कार पर्व माइतीलाई राखी बाँधी चेलीले गर्छन् गर्व ! ✍️ अम्बिका गिरी विराटनगर ५९) ————– क) मन्त्रणा गरेको रक्षाबन्धन पर्व मनाउँदै सबैले गरौँ विज्ञानमा मन्थन ! ख) सम्बन्धको सूत्र धागो रक्षा कवच बनेर निभाउँछ अहङ्कारको आगो ! ✍️ विवश पारदर्शी झापा ६०) ————– क) यम यमुनाले मनाएका रक्षाबन्धनको पावन पर्व त्यही रीति जनाएका ! ख) हातमा डोरी बाँधिने भाइबहिनीको यो चाडले सम्बन्ध दह्रो साँधिने ! ग) जनैपूर्णिमा पर्व जानिने पवित्र पर्व हामीहरूको हरेक घरमा मानिने ! ✍️ ज्योतिका क्षेत्री सुकुना सिलगढी भारत ६१) ————– क) हातमा बाँधेर रक्षाबन्धन सांस्कृतिक पर्व मनाऔँ प्रसन्न रहन्छ मन ! ख) सधैँ माया बाँडेर जिउनु पर्छ खुसीले अमर नाता ठानेर ! ✍️ कृष्ण बहादुर बजगाई भक्तपुर ६२) ————– क) मानौँ चाड रक्षाबन्धन दिदीबहिनीबाट धागो बाँध्दा प्रसन्न रहन्छ मन ! ख) दिदीबहिनीमा रहोस् आत्मियता चाडपर्वले हामी सबैलाई बनाओस् बलियो एकता ! ✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई हाल: अमेरिका, बोस्टन ६३) ————– क) हटोस् मनका क्रन्दन संस्कृति थाती राख्दै मनाऔँ चाड रक्षाबन्धन ! ख) एउटा सच्चा कर्म रीति परम्परा थाम्नु सबैको अमूल्य धर्म ! ✍️ विष्णु पंगेनी (पाण्डे ) वालिङ् -स्याङ्जा ६४) ————– नपरोस् कालो छाया पवित्र बन्धनले बाँधिँदै भाइबहिनीको अनन्त माया ! ✍️ देव स्याङ्देन कालेबुङ ६५) ————– क) उठाउँ सनातन संस्कार देशलाई रक्षासूत्रले बाँधी हटाउँ विकृत व्यवहार ! २) ब्रम्हा, विष्णु, महेश्वर ज्ञान, कर्म, याेगकाे रक्षा विधानको भर ! ✍️ ईश्वर लामिछाने धरान, सुनसरी ६६) ————– क) बाँधेर धागो जताइन् प्यार बहिनीले सधैँ मीठो व्यवहारले बताइन् ! ख) भाइ बहिनीको बन्धन अथाह विश्वासको हो जोडिएको हुन्छ मन ! ग) दिनुहोस् अबको पालो बहिनीलाई समान अवसर चिरेर समाजको जालो ! ✍️ सुरेशकुमार पाण्डे ६७) ————– क) रक्षाबन्धन फेरि आयो दाजु, बहिनीको सम्बन्ध प्रगाढ यसले बनायो । ख) गरेर प्रेमको साटासाट सुखदु:ख गरी मनाऔँ चाडपर्व निकाली आँट ! ✍️ पदमराज न्यौपाने रामारोशन ४ अछाम ६८) ————– क) हातमा राखी बाँधेर चेली माइतीको सम्बन्ध गाढा मनभित्र राखेर ! ख) नेपाली परम्परा बचाऔँ हामी सबैले मिलेर विदेशी संस्कार भगाऔँ । ✍️ बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा ६९) ————– क) हिन्दुको धेरै पहिचान जोगाउन कठिन भयो प्रहार हुँदैछ जानाजान ! ख) विश्वासमा टिकेको पर्व विज्ञानसम्मत भएकै कारणले हामीमा लाग्दछ गर्व ! ✍️ मनोहरी पौडेल गैडाकोट १ २०८२/४/२२ ७०) ————– क) आत्मशुद्धि शुद्धताको पर्व रक्षाबन्धनले बढाउँछ भाइचारा सप्तऋषि पुजनमा गर्व ! ख) उपाकर्म रक्षाबन्धन लगाउने सनातन हाम्रो हिन्दुत्वको पवित्र आत्मा जगाउने ! ✍️ हिरालाल न्यौपाने बानपा ८ कोटमौला सल्यान ७१) ————– आइरहोस् रक्षाबन्धन पर्व भेट हुँदा भाइबहिनीको लाग्छ मनमा गर्व ! ✍️ गंगाराम यादव औराबनि, सुनसरी ७२) ————– क) नाडीमा बाँधेर सूत्र गरौँ धर्मको रक्षा सबै व्यवहारमा उत्र ! ख) दिदिबहिनी सबैलाई शुभकामना रक्षा गरुन् कुलदेवताले सबैको पुगोस् चाहना ! ग) रक्षा गरुन् रविले दाहिना परुन् कुलदेव लेख्नु दुनियाँ कविले ! ✍️ ईश्वर साउद(भिक्षु) रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम ७३) ————– सम्बन्ध कहिल्यै नटुटोस् उठोस् रिस जतिसुकै हात कसैमाथि नउठोस् ! ✍️ पशुपति राई ७४) ————– क) फेरेर वर्षेनी रक्षासूत्र बचाऔँ आफ्नो संस्कृति भएर ब्राह्मणको पुत्र ! ख) दिदीबहिनीको असीम अनुराग रक्षाबन्धनको पवित्र फेरो रहोस् जहाँतहीँ पुष्पपराग ! ✍️तोया नाथ चापागाईं दमक,झापा,नेपाल ७५) ————– क) प्रगाढ नाता बनोस् हातमा बाँधेर राखी सम्बन्ध फराकिलो खनोस् ! ख) तागाधारीले जनै फेर्ने दिदिबहिनी बाँधेर राखी ममताले दाजुभाइ हेर्ने । ✍️ राज बहादुर बडुवाल कनकासुन्दरी-५,जुम्ला ७६) ————– क) रङ्गीचङ्गी धागो तानिन्छ सम्बन्धको साँचो जस्तो मनको आँगन बानिन्छ । ख) जनै काँधमा सर्छ गुरु अघिल्तिर झुकी श्रद्धाले मन भर्छ । ख) सपनाको ज्योति हाल्छु मनभित्रका सबै कुठाराघात यसै दिनमा फाल्छु । ✍️ शशीश्री आचार्य बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ ७७) ————– क) संस्कृति जाेगाउने कर्म निरन्तर लागि परेपछि हाेला मानवीय धर्म ! ख) आयो रक्षाबन्धन पर्व सम्बन्ध गाढा बनाेस् जगाई मनमा गर्व ! ✍️ काेपिला अधिकारी गाेरखा ७८) ————– क) ठूलो दाजुभाइको गोल दिदीबहिनीद्वारा बाँधिने राखीको नगरौँ कुनै मोलतोल ! ख) हटाउन बाधा अड्चन निश्वार्थ भावनाले दाजुभाइलाई चेलीबेटीद्वारा लगाइदिने रक्षाबन्धन ! ✍️ हिरामाया श्रेष्ठ गजुरी १ धादिङ ७९) ————– क) चेली माइतीको सम्बन्ध सुमधुर रहोस् सदा नआओस् फाटोको दुर्गन्ध ! ख) क्वाँटी खाएर मनाऔँ सद्भाव राखौँ सबैमा संस्कार संस्कृति जोगाऔँ ! ✍️ राधा चाम्लिङ खोटाङ ८०) ————– क) रक्षाबन्धन पर्व आयो दिदीबहिनी नहुँदा हेर दाजुभाइको आँखा रसायो । ख) प्रेम, विश्वासको पर्व हातमा डोरी बाँधेर रक्षाबन्धनको गरौँ गर्व । ✍️ कला झापाली ८१) ————– क) बहिनीको हातले बाँधेर रक्षाको बलियो डोरी बाँच्नेछु सँगै हाँसेर ! ख) सुस्वास्थ्यको गर्दै कामना लम्बियोस् आयु दाजुभाइको नहोस् कठिनाइको सामना ! ✍️ शब्दको खेलाडी (बिसु हाङ राई) विराटनगर मोरङ नेपाल ८२) ————– पीर मनमा भए कसरी बाँध्नु राखी दाजु परदेश गए । ✍️ प्रतिज्ञा प्रतिज्ञा मेहेलकुना सुर्खेत ८३) ————– क) मौलिक पर्व रक्षाबन्धन बाँधेर हातमा डोरो गरौँ संस्कृतिको संरक्षण ! ✍️ शान्ता पौडेल भट्टराई टङ्कीसिनवारी, मोरङ। ८४) ————– क) तनमनको विकार हटाई स्वस्थ जीवन बिताएर जनैपूर्णिमाको डोरो लगाई ! ख) संस्कृति नेपाली राम्रो हिमाल पहाड तराई जीवन नेपाली हाम्रो ! ✍️ नेत्रबहादुर श्रेष्ठ ठुलो सिरुवारी, सिन्धुपाल्चोक -१३ ८५) ————– रक्षाबन्धन फेरि आयो त्रिवेणीमा जनैको मेला हिन्दुको मन रमायो । ✍️ चिरञ्जीवी ढकाल ८६) ————– जनैपूर्णिमा भव्य मनाऔँ रक्षासूत्र हातमा लगाएर सनातन भनी जनाऔँ । ✍️ सविता भट्टराई जनकपुरधाम ८७) ————– क) विघ्नबाधासँग गर्दै सामना मधुरम् सम्बन्ध होओस् रक्षाबन्धनको छ शुभकामना ! ख) बनुन् सम्बन्ध सघन आपसमा जाेडोस् आत्मीयताले मधुर प्रेमको रक्षाबन्धन ! ग) चाहना हाेउन् पूरा अधुरो नहाेस् रक्षाबन्धन बिर्सनू पुराना कुरा ! ✍️ रामप्रसाद पुरी बादेल, खाेटाङ ८८) ————– क) दिदीभाइको सम्बन्ध राम्रो रक्षाबन्धनको यो डोरोले कसियोस् सम्बन्ध हाम्रो ! ख) चाडपर्व मौलिक संस्कृति ठानेर समाजको ऐना हटाऔँ गलत प्रवृति ! ✍️ जयनारायण नेपाल बालकोट ,भक्तपुर ८९) ————– मन पवित्रताको पर्व सौम्य भाइबहिनीको माया अनुपम हर्षले गर्व ! ✍️ आर्त अकुलीन ९०) ————– संस्कार संस्कृति हाम्रो रक्षाबन्धन हातमा बाँधी जनै फेर्नु राम्रो ! ✍️ ममता पौडेल बुढीगङ्गा- २ मोरङ ९१) ————– रक्षाबन्धनको हार्दिक शुभकामना आज दिनभर तड्पिरहेँ आउँदा दिदीबहिनीको सम्झना ! ✍️ कबिताहरी सुन्दरहरैंचा १ कुमार गाउँ मोरङ ९२) ————– संस्कृतिको सान हाम्रो जगेर्नाको नाम लिँदैमा विकृतिको लेउ नराम्रो ! ✍️ कमला देवकोटा ९३) ————– क) रक्षाबन्धनको यो दिन हुन्छ मिलन भाइबहिनीको दु:खपिर बिर्सिई एकछिन ! ख) अटुट रहने बन्धन दुबोझैँ सदा मौलाइरहोस् हटेर मनका क्रन्दन ! ✍️ यशोदा रेग्मी चम्लागांई तुमीन नमराङ पुर्व सिक्किम। ९४) ————– हातमा बाँधी डाेरी रक्षाबन्धन भन्दै यहाँ गर्छन् कर्म चाेरी ! ✍️ जी.वि. चिन्तन घाेराही, दाङ ९५) ————– क) विश्वास हो रक्षाबन्धन फलुन् फुलुन् माइती लगाई निधारमा चन्दन ! ख) रक्षाबन्धनको महिमा अपार हार्दिकताको भावना हृदयदेखि स्वीकार्छु, मान्दिनँ हार ! ग) डोरीजस्तै रङ्गीन बनोस् रक्षाबन्धनको छ शुभकामना सम्बन्ध मिठो रहोस् ! ✍️ मीना खड्का हेटौडा -१९ बस्तीपुर ९६) ————– क) भाइबहिनीको यो माया अटुट बनिरहोस् सधैँ नपरोस् कहिल्यै छाया। ख) सम्बन्ध मनले मानौँ आफ्नो र पराई सधैँ भावनाले जानौँ । ✍️ दुर्गा आचार्य मोरङ ————–