Tag: वसन्त अनुभव

साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू- १०
साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको १० औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शनिवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- १० का लागि झिल्काकार त्रय मंगला उपाध्याय, बिके मुखिया र दिल ठकुरीका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।

साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू
~<•>~

[१]
१.
माया, ममताको स्वभाव
देखिदैन कसैमा अहिले
बन्दैछ दुनियाँ खराब !
२.
फेरि आउँदैछ नववर्ष
शुभकामना छ सबैलाई
सबैमा छाओस् हर्ष !
३.
स्वस्थ राख्न जीवन
बिहान बेलुकी प्रभातफेरि
चङ्गा बनाउने तन ।
✍️

मंगला उपाध्याय

[२]
१.
आरिसले सीप सिकिँद‌ैन
मूल उद्देश्य देखासिकी
भाग्य कलमले लेखिँदैन ।
२.
रात उज्यालो पुर्णिामाले
औँसीको अन्धकार रात
सहारा पारूहाङ सुम्निमाले ।
३.
आस्था टुट्दा मनमा
जीवनको सङ्घर्ष सम्झेँ
उर्जा भरेँ तनमा ।
✍️

दिल ठकुरी (दार्जिलिङ )

[३]
१.
रुखमा पालुवा पलायो
गीत गाउँदै चरीले
हेर वनजङ्गलमा रमायो।
२.
चैते हुरी चल्दैछ
खडेरी लागेको वनमा
हुरुरु आगो बल्दैछ ।
३.
न्याउली रुन्छ वनमा
परदेशीको सम्झना झलझली
विरह जाग्यो मनमा ।
✍️

बिके मुखिया

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको ११ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ७६ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- ११ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-

…
१,
आइपुग्यो ऋतुराज वसन्त
अनुपम बोकेर सौन्दर्यको
रहिरहोस् रनबन अनन्त ।
२,
झोलाभन्दा ज्ञान घोके
पेट पालिन्थ्यो आफैँ
पार्टीभन्दा व्यक्ति बोके ।
३,
लहडबाजीले ज्यान जान्छ
परिवार ठुलो नठानेमा
सपारभन्दा बिगारले तान्छ ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  …
  १,
  उमङ्ग खुसीयाली अनन्त
  भित्रिएको छ बोकी
  आहा ! ऋतुराज वसन्त ।
  २,
  कुहुकुहु वनमा कोइली
  रुखमा पलाए पालुवा
  झरेर पुराना ओइली ।
  ३,
  हेर्दै लोभलाग्दो मनोहर
  छ जताततै हरियाली
  साँच्चिकै प्रकृति सुन्दर ।
• वसन्त अनुभव, घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ
  …
  १,
  मनमा भावहरू आउॅंछन्
  हाँसो या रुवाइ
  पीडा पनि पाउॅंछन् ।
  २,
  नसालु स्पर्शमा बोल्छौ
  यौवनमै तिमी डुब्दा
  मझेरीको पर्दा खोल्छौ ।
  ३,
  राम्रोले पाठ सिकाउॅंछ
  फरक छुट्याउन तिमीमा
  अनुभवले ज्ञान दिलाउॅंछ।
• केन्टरमेश क्षेत्रीय, रोल्पा
  …
  १,
  कोरेका ती सीमारेखा
  गलत आफैँले तोडेर
  भोग्नुछ कर्मको लेखा ।
• ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी
  …
  १,
  सौन्दर्य वसन्त आगमन
  सुनमा सुगन्ध थपिॅंदै
  हरियाली मन झन ।
  २,
  वसन्तको बहार आयो
  दुःख पीडा भुलाएर
  मनमा खुसी छायो ।
  ३,
  कोइली गीत गाउँदै
  कुहुकुहु गरेर मिठो
  वसन्तको वनमा रमाउँदै ।
• केसर बोहरा ( सङ्घर्ष ), सुदूरपश्चिम अछाम, (हाल भारत)
  …
  १,
  खोक्रा भाषण गर्छौ
  जालझेलले चुनाव जितेपछि
  कुर्सीमा दङदास पर्छौ ।
  २,
  गर्छौ चिप्ला कुरा
  स्वार्थ पूरा नभए
  चलाउॅंछौ पछाडिबाट छुरा ।
  ३,
  एउटा कुरा सुन
  जसरी भए पनि
  छुनैपर्छ आकाशको जून ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा ।
  …
  १,
  वसन्तले ल्यायो खुसीयाली
  उमङ्गको लहर आयो
  सारा भरेर हरियाली
  २,
  कुहुकुहु कोइली वनमा
  वसन्तमा हरियाली छायो
  आनन्द आयो मनमा
  ३,
  चारैतिर सुनसान फाँट
  सबैतिर मात्र रोदन
  मान्छेले चीत्कार घाट
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  आयो वसन्त उर्लेर
  कोइलीको आवाज उस्तै
  फर्केर त्यतै हेर।
  २,
  कोइली कराउॅंछ वनमा
  पालुवा फेर्दा रुखले
  आनन्द लाग्छ मनमा।
  ३,
  कति आनन्दको बेला
  प्रकृति सुन्दर सॅंगसॅंगै
  किसानको हातमा ठेला ।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछाप, सुनापति-१(हालः-अमेरिका,बोस्टन)
  …
  १,
  वसन्त ऋतु आयो
  पालुवा पलायो बनमा
  सबैमा उमङ्ग छायो ।
  २,
  गाउँछन् पंक्षी गीत
  फूल फुल्छन् बनमा
  लगाउँछन् आपसमा मित ।
  ३,
  जीवजन्तु सबैको प्यारो
  बस्ती गाउँ झिलमिल
  कतै हुँदैन कालो ।
• सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही – १८
  …
  १,
  सुरम्य ऋतुराज आई
  निराश कोही नबनेर
  बाँचौँ एकअर्कामा मायालाई।
  २,
  अघाउँछन् पालुवा खाई
  चराचुरुङ्गीमा मस्ती देखिन्छ
  खुसी जीवन पाई।
  ३,
  हुरी आउँछ, नाँच्दै
  जाडो जान्छ टरेर
  पवन रुख भाँच्दै।
• तेजप्रसाद खनाल, लमही दाङ।
  …
  १,
  वसन्तले ल्यायो हरियाली
  कोइलीले गीत गाउँदा
  उमङ्गले छायो खुसीयाली ।
  २,
  सुन्दर दृश्य देखिने
  रुखले पालुवा फेर्दा
  निराशापन सबै मेटिने।
  ३,
  नेपाली भै बाँचेको
  स्वर्गको टुक्रा नेपाल
  गौरव गर्दै नाँचेको।
• राज कुमार राजभण्डारी खोटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी – ५, संगम कोलोनी राधे राधे भक्तपुर
  …
  १,
  पालेर सत्बुद्धि मनमा
  जीवन जिउन सके
  हुन्न कष्ट तनमा |
  २,
  सबैको भलो चिताऔॅं
  भगवान्को भक्ति गरेर
  अमूल्य चोला बिताऔॅं ।
• सरिता सेढाई, धादिङ
  …
  १,
  कोइलीले गीत गायो
  बिहानीमा झकझकायो मलाई
  वसन्तको बहार आयो ।
• भगवती दवाडी
  …
  १,
  चल्छ प्रक्रिया अनन्त
  प्राकृतिको नियम यो
  फेरि आयो वसन्त !
  २,
  रहर लाग्ने मनमा
  गीत गाउँदै रम्ने
  कोइलीझैँ पारि वनमा।
• दीपा समभाव, खोटाङ्ग
  …
  १,
  निष्पक्ष कानुन भएन
  नेता न्यायाधीशको पेवा
  जनताको पक्षमा गएन ।
  २,
  ऐन कानुन बराबरी
  पैसाले न्याय मारियो
  सबै जनता सराबरी ।
  ३,
  हेर्नुहोस् सबैले देशमा
  जनताका समस्या उस्तै
  नेताहरू भ्रष्टाचारको केसमा ।
• चुडामणी देबकोटा, चनपा – १३, काठमाण्डौ
  …
  १,
  फूल्दछन् अनेक फूलहरू
  वसन्त ऋतुको उपहार
  उमारेर पानीका मूलहरू ।
  २,
  फूल फुलाउँछ बोटले
  हेर्दा लोभलाग्दो गरेर
  फूल झर्छ चोटले ।
  ३,
  फूल टिपी चढाई
  बनाई आनन्दित मन
  गरिन्छ आफ्नै बढाई ।
• जी.वि.कश्यप घोराही उमनपा -१४, दाङ
  …
  १,
  सुवासित बास्ना छरी
  छाए ऋतुराज वसन्त
  अनन्त धरती भरी ।
  २,
  प्रफुल्ल सुन्दर जता
  फुलेफलेका झपक्क परी
  वाटिका वृक्ष लता ।
  ३,
  परी वासन्ती सुन्दरी
  नयन सर मार्छिन्
  प्रेमिल मन हरी !
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  वसन्त छायो प्रकृतिमा
  लाग्यो नयाँ पालुवाहरू
  रमणीयता ल्यायो सृष्टिमा ।
  २,
  खिल्छ मनमा उमङ्ग
  आत्माविभोर बन्दै नाच्दछु
  जगायो आनन्दको तरङ्ग ।
  ३,
  रहरहरू फुल्छन् प्रकृतिसित
  हरियाली वसन्तको आगमनमा
  लगाउँछु फूलहरूसित प्रीत ।
• दिल ठकुरी दार्जिलिङ, टिस्टा भेल्ली।
  …
  १,
  ऋतुले निभायो धर्म,
  कोइली वन रन्काउॅंदै,
  गाउँछ उसले मर्म।
  २,
  भए पहाडहरू सुरम्य ,
  आँखै नअघाउने रङ्ग ,
  गुराँस फुलेर रातम्य ।
  ३,
  पालुवा पलाउँदा वनमा
  बेहुली सजिए जस्तो,
  आनन्द आउँछ मनमा ।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १
  …
  १,
  झिल्काले उज्यालो बनायो
  अँध्यारो ठाउँमा जताततै
  झलमल्ल प्रकाश खनायो ।
• देवी पन्थी
  …
  १,
  तिम्रै सहारा माग्दछ
  पलाए वसन्तका मुना
  नभाँच्नु पाप लाग्दछ ।
  २,
  ब्वाँसाहरू सहर पस्दैछन्
  निभ्दैछ समृद्धिको दियो
  जनता कुटुरो कस्दैछन् ।
  ३,
  गोठालालाई अघि सारियो
  लुटिॅंदैछ इज्जत इमान
  देशभक्तलाई पछि पारियो ।
• ऋजु दिल्पाली, इटहरी १ सुनसरी
  …
  १,
  मनले धुन बजाउँदा
  जीवन सुगन्धित हुनेछ
  मधुर सङ्गीत सजाउँदा ।
  २,
  मनले मन रोज्दा
  अपार माया भेटिनेछ
  एकार्काले समीप खोज्दा ।
  ३,
  देशको ढिकुटी चुहायौ
  अमनचयन आफू गरी
  धुरुक्क जनतालाई रुवायौ ।
• प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
  …
  १,
  वसन्त प्यारो आयो
  उमङ्ग उत्सव मनाउँदै
  पन्छी गीत गायो ,
  २,
  गुलाब पल्लवित बने
  मञ्जरी खुल्न लाग्यो
  समीरले चञ्चलता खने ।
  ३,
  प्रणय अनेकौँ बढायो
  उन्माद यहाँ हर्षले
  सुनौलो वसन्त आयो!
• कमल प्रसाद बगाले, वालिङ्ग बजार स्याङ्जा
  …
  १,
  कोइली चरी करायो
  वसन्तको भयो आगमन
  जाडो पनि हरायो।
  २,
  खुले सबै बाटो
  यात्रा भए सहज
  तातियो उर्वर माटो।
• तोया नाथ चापागाईं, दमक, झापा
  …
  १,
  भोटको बजारको नोट
  कहिलेकाहीँ यी मनहरू
  नेताको कालो कोट ।
  २,
  कस्ती छौ मायालु
  मरेपछि डुमै राजा
  नबन तिमी रिसालु ।
  ३,
  किताबको बन ज्ञानी
  सागर शान्त रहन्छ
  सेवक बनौँ हामी।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ, भारत
  …
  १,
  वसन्तमा गुराँस दङ्ग
  हरियाली पनि चारैतिर
  छायो हर्ष उमङ्ग।
• गोकर्ण दयाल गौरव, मेलौली ७ बैतड़ी
  …
  १,
  हेर वसन्त आइसकेछ
  मुस्काएछन् नयाँ पालुवा ,
  कोइलीले गीत गाइसकेछ ।
  २,
  स्वागत छ ऋतुराज
  उमङ्ग लिई आयौ
  नव पल्लवका साथ ।
• शम्भु गजुरेल
  …
  १,
  सोचमा भए सच्चरित्र
  कर्म तेस्तै गर
  भगवान् छ आफैँभित्र ।
• देवकृष्ण काफ्ले
  …
  १,
  भोगाइ यो जिन्दगीको
  अनुभव रह्यो खास
  पासो एउटा बन्धकीको ।
  २,
  डढेलोले खायो वनलाई
  पीडा छटपटी एउटै
  कसैले खायो मनलाई ।
  ३,
  मनमा रापले भतभती
  सम्झनाले सताउँदा झन्
  मनभित्र धुवाँले पतपती।
• घनश्याम पन्त, हरिवन, सर्लाही
  …
  १,
  खोक्रा भाषण चाहिँदैन
  हेक्का राख नेताहरूले
  जनता ठग्न पाइॅंदैन ।
  २,
  झिँजाले मुढो पोल्छ
  औकातमा बस साथी
  अब माटो बोल्छ ।
  ३,
  प्रकृतिको रित जनाउँछ
  विकृति विसङ्गति विरुद्धमा
  झिल्काले ज्वाला बनाउँछ ।
• केशवप्रसाद ढकाल ‘प्रीतबीज’, सिरान्चोक-७, उपल्लो गोहोरे, गोरखा
  …
  १,
  फूलले सुगन्ध छरे
  उदाहरण जीवनको दिँदै
  ओइलेर भुईॅंमा झरे ।
  २,
  सोचेपछि एक अतुल्य
  होस् पुर्याउनु साथी !
  जिन्दगी छ अमूल्य ।
  ३,
  एकदिन सबै गल्नेछ
  थकित जीवनको प्रतिस्पर्धामा
  समय निरन्तर चल्नेछ ।
• बि.कुलुङ, दार्जिलिङ, रंगबुल
  …
  १,
  जिन्दगी साँचेर आउनु
  भोकभोकै बाँच्ने कसरी ?
  दिमाग धेरै चलाउनु ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  …
  १,
  नेपालको कानुन मानून्
  किन बराबर छैन ?
  बनाउनेले पनि जानून् ।
  २,
  मौनताको सिमाना कसरी ?
  बढ्ने अगि तोडेर
  समानता ल्याउने जसरी ।
  ३,
  राहदानीमा नाम लेखेर
  युवाशक्ति पलायन हुँदै
  आकासे फल देखेर ।
• संगीता खरेल, चन्द्रगिरी – ८, काठमाडौँ
  …
  १,
  चारैतिर हरियाली छायो
  खुसी उमङ्ग लिएर
  नयाँ वर्ष आयो ।
  २,
  उड्यो चरी माथि
  नयाँ वर्षमा मिलेर
  घुम्न जाऔॅं साथी ।
  ३,
  मनको मैलो झिकौँ
  नगरौँ अर्काको देखासिकी
  आफ्नैमा रमाउन सिकौँ।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  परिश्रम हामीले गर्नुपर्ने
  कस्तो समाज यो
  व्यर्थैमा फेरि मर्नुपर्ने !
  २,
  कसको लागि गरिएको
  पिरले मन छताछुल्ल
  आत्मा किन भरिएको ?
  ३,
  गरेर दु:ख जहाँ
  छुटकारा पाउन मुस्किल
  परेको छ त्यहाँ !
• रबि पौडेल ,दक्षिण भारत पाण्डेचरि ।
  …
  १,
  पुराना पत्कर फालेर
  छायो वसन्त बनमा
  नवीन पालुवा हालेर ।
  २,
  अनेक रङ्गीबिरङ्गी फूलमा
  मिठास खोज्दैछन् चरीले
  उडेर एउटै हुलमा ।
  ३,
  उमङ्ग पलायो मनमा
  पातले काँचुली फेरेर
  महक थपियो वनमा ।
• नील हरि काफ्ले, सिन्धुली (हाल काठमाडौँ)
  …
  १,
  आहा ! वसन्त ऋतुराज
  देखिन्छन् हर्षमा पालुवा
  कुहुकुहु कोइलीको काज ।
• नागेन्द्रप्रसाद यादव
  …
  १,
  सरकारी कुर्सी जलायो
  स्वदेशको आफन्त त्यागेर
  श्रमिक विदेशमा पठायो
  २,
  शिरमा कुराहरू मिलाएछ
  सरकारी बजेट बाँडेर
  जनताको आवाज सिलाएछ
  ३,
  वसन्त ऋतुराज आयो
  सौन्दर्यताको अनुपम बोकी
  मनुष्यको चाहाना छायो।
• एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
  …
  १,
  एसइई परीक्षाको घाउ
  अभिभावकलाई पढिदिने शिक्षार्थी
  खन्चुवालाई सोहोर्ने दाउ ।
  २,
  पैसा बटुल्न मेल
  गल्तीफल्ती लेख्यो लेखायो
  बाँडफाँमा देखियो झेलैझेल ।
  ३,
  वर्षभर पढ्यो पढायो
  कस्तो थिति बसेछ
  चोरी गर्‍यो गरायो ।
• नन्दलाल आचार्य, बेलका २, उदयपुर, हाल- एनेलकुटी, सिरहा
  …
  १,
  फाट्ला तुवाँलोको जाल
  मौसम जीवन हेर्दा
  उस्तै जिन्दगीको हाल ।
• शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ
  …
  १,
  रहेछ सङ्ख्या उमेर
  आजभोलि हो भन्दै
  गएछ कहाँ घुमेर ।
  २,
  भनिदिएँ मेरो उमेरलाई
  एकैछिन त पर्खन
  सँगै यात्रा गर्नलाई ।
  ३,
  आउने बाटो कता
  कहाँ होला जाने
  बिसाई बस यता ।
• फूलमाया कुलुङ, सोलुखुम्बु
  …
  १,
  काफलले मुखै रसाउने
  पहाडी चैतको फल
  कस्तो बनै बसाउने ?
  २,
  कोइलीक‍ो कुहु सुरले
  प्रफुल्ल हुन्छ मन
  बन गुन्जन्छ घुरले ।
  ३,
  प्रेमिल जोडी घुम्ने
  कस्तो राम्रो बन
  पालुवाले शिखरै चुम्ने ।
• धनमाया चौधरी, कैलाली
  …
  १,
  बाँझो भयो पाटो
  त्यतिकै गयो खेर
  सारा उर्वर माटो ।
  २,
  पिँजडामा छन् चरी
  स्वतन्त्रता भनेर मात्र
  हुँदैन व्यवहार नगरी ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …
  १,
  मनमा वसन्तले छायो
  हर्ष उमङ्गमा अचेल ,
  नयाँ वर्ष आयो ।
  २,
  मनमा खुसी हर्ष
  राम्रो सोचविचार बोकेर
  आयो नयाँ वर्ष !
  ३,
  जिन्दगीमा दु:ख सहनु
  रहर बाध्यता आएपछि ,
  संसारमा एक्लै रहनु ।
• श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
  …
  १,
  सत्यको बाटो चालेर
  सत्कर्मको बिउ रोपौँ
  अधर्मको मैला फालेर।
  २,
  मनको मैला फालिन्छ
  सभ्य समाजको निर्माणले
  सत्यको मार्ग चालिन्छ।
  ३,
  गर्‍यो मान्छेको जातले
  भेदभाव ल्याएर समाजमा
  सभ्यता मेटायो हातले।
• बिकास छेत्री अञ्जान, कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ।
  …
  १ ,
  देखिन्छ भरोसा कसको ?
  यहाँ फित्ताबिनाको जुत्ता
  छामियो मुटु स्वजनको ।
  २ ,
  भरोसाको अनमोल टेकोभित्र
  लाग्यो धमिरा असङ्ख्य
  देखियो मित्रको सचित्र ।
• हरिगोपाल प्रधान काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार
  …
  १,
  गरेर सत्य काम
  बाँचेर सुन्दर धरामा
  अमर हुन्छ नाम !
  २,
  हेरेर शान्त गागर
  कञ्चन सिर्जना कला
  गागरमा हुन्छ सागर !
  ३,
  प्रकृतिको सौम्य चरा
  सौन्दर्य देखेर रमाउने
  मेरो अनुपम धरा !
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  वचनले नघोच अब
  तोडिदेऊ सम्बन्धहरू सबै
  पराई सम्झन्छौ जब ।
  २,
  सम्हाल आफ्नो जोवन
  विश्वास नगर्नु कसैको
  गर्दै आफ्नो दोमन ।
• मन्दिरा सेढाई, मलेखु, धादिङ
  …
  १,
  पीडाको आगो नबाल
  जलेर आज भित्रभित्रै
  जिन्दगी चाहिँ नफाल ।
  २,
  आवेशमा निर्णय नगर
  सहि गलत नबुझी
  कसैको भर नपर।
  ३,
  हिॅंड्दा हिॅंड्दै बिलायौ
  बाटो मोडेर तिमीले
  नरित्तिने आँसु पिलायौ।
• कला ढकाल झापा
  …
  १,
  वासन्ती मेला वनैमा
  कोइलीको कुहु सुनेर
  आनन्द आयो मनैमा ।
• सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही, बुटवल
  …
  १,
  सजिन्छौ तिमी शृङ्गारले
  छोपी वास्तविक रूप ,
  झुल्किन्छौ नयाँ अनुहारले।
  २,
  हरायो विकासको दियो
  खोजौं नेपाली मिलेर ,
  थाम्नुछ देशको मियो ।
  ३,
  जनता छॅंदैछौ सघाउने
  इमानी बस्छन् मौन ,
  फस्टाए सत्य दबाउने।
• सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ
  …
  १,
  कोइली कुहुकुहु गर्छ
  फेरिन्छ ऋतु अनि,
  वसन्तले सौन्दर्य छर्छ ।
  २,
  जङ्गल हाम्रो धन
  प्रकृतिको दृश्यले सधैँ ,
  लोभ्याउँछ हाम्रो मन ।
  ३,
  नदीनाला सबै बेचियो
  जनतालाई दुःख दिई,
  आफूले सुविधा लियो ।
• सीमा कार्की समर्पण, मेलोचोक पर्सा
  …
  १,
  वसन्तले भित्रायो हरियाली
  प्रकृतिको सुन्दरता देखेर
  मनमा छायो खुसीयाली ।
  २,
  नयाँ रूप पायो
  बोट अनि बिरुवाले
  धरती जगमग बनायो ।
  ३,
  फूलमा रमाएर घुस्न
  पुतली बथान झुम्मिए
  फूलको रस चुस्न ।
• सरला माझी
  …
  १,
  वसन्तको बहार आएछ
  ऋतु फेरिएको बेला
  प्रकृतिले मित लाएछ ।
  २,
  प्रकृतिको स्वरूप फेरियो
  यो समयको प्रारूपसॅंगै
  जताततै फूल बेरियो ।
  ३,
  आहा आनन्दको रूप
  यामसॅंगै प्रकृति बद्लिएपछि
  मन रमाउॅंछ खुब ।
• राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ
  …
  १,
  पिरतीको आभाष पाएर
  प्रफुल्लित बन्दैछ मन
  कोइलीले गीत गाएर ।
  २,
  बगैँचामा फूल फुल्यो
  प्रकृतिको रूप फेरियो
  वसन्तमा मन भुल्यो ।
  ३,
  बगानमा फूल फुलेर
  रौनकता छाएको बेला
  भँवरा मौरी डुलेर ।
• मोती सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा।
  …
  १,
  आहा वसन्त आयो,
  सबैतिर देखियो हरियाली,
  छुट्टै उमङ्ग छायो ।
  २,
  गुराँस बनै भरी
  बिहान उदाउँदा सूर्य,
  देखिन्छ साँच्चै परी ।
  ३,
  लगाउँने बेला बाली
  समयले साथ दिए,
  फलाउँछु टन्न यसपालि ।
• पुष्पा राई, खोटाङ ।
  …
  १,
  गरौँ नित्य पूजा
  आत्मालाई शान्ति दिलाएर
  तनाव पारौँ धुजा l
  २,
  सन्तुष्ट राखौँ मन
  लालसा जाग्यो भने
  तनमन गर्दछ दहन l
  ३,
  नौ शब्दको माला
  उनेर झिल्का बनाऔँ
  उघारी भावको ताला l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १,
  चारैतिर देख्छु हरियाली
  वसन्त ॠतुको आगमनले
  फूलको नुहियो डाली ।
  २,
  राम्रो काम गरेर
  हिॅंड्यौ भने हामी
  नाम रहन्छ मरेर ।
  ३,
  हातमा हात दिॅंदै
  लेखौँ झिल्का कविता
  ज्ञान पनि लिॅंदै ।
• बुद्धिमान दनुवार (सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ ४ झापा
  …
  १,
  बनमा फु्ल्यो प्याउली
  आहा!मिठो भाकामा
  गाउँछे वन चरी ।
  २,
  झित्र्याउॅंदै किसानले बाली
  नयाँ वर्षबाट भरियोस्
  सबको मनमा खुसियाली।
  ३,
  वसन्तसॅंगै अब रमाउॅंला
  दु.खमा साथ दिॅंदै
  एकअर्काको हात समाउॅंला ।
• मन्जु बोहरा बझाङ, देउलेख
  …
  १,
  सत्य बाटो रोज्नुपर्छ
  सत्कर्मको मार्ग पहिल्याउँदै
  नवीन कार्य खोज्नुपर्छ ।
  २,
  वसन्त आगमन भयो
  उजाड बनजङ्गलहरू पनि
  हरियाली हुँदै गयो ।
  ३,
  खोक्रो भाषण गर्छन्
  जनतालाई भुलाउँदै नेता
  आफ्नै भुँडी भर्छन्।
• दुर्गा भट्टराई, मोरङ
  …
  १,
  रमाउॅंदै बाँड्दै हर्ष
  वसन्तको सुगन्ध छर्दै
  फेरि आयो नववर्ष।
  २,
  झुल्कियो झुलुक्क घाम
  जोस जाँगर लिई
  गर्नलाई पुर्ख्यौली काम।
  ३,
  दिनरात गरेर कर्म
  मुस्किल जहान पाल्नै
  कसले बुझिदेला मर्म।
• बाल कृष्ण श्रेष्ठ, सोलुखुम्बु
  …
  १,
  मनमा गुने हिसाब
  न्याय हुन्छ पक्कै
  मेरै पक्षमा इन्साफ ।
  २,
  पर्खेर बस भने
  बसेँ मानेर वचन
  आएनन् किन धने ।
  ३,
  ओखलढुङ्गा रामपुर टार
  घरबार जोडिएन त्यता
  कोसिस गर्दा हजार ।
• दिपक प्रसाद दाहाल, सुनपा ४ दधिकोट, भक्तपुर
  …
  १,
  संस्कार जब मासिन्छ
  तकनिकी ज्ञानको होडमा
  मानवता पनि नासिन्छ।
  २,
  पार्थक्य केही रहेन
  मान्छे अनि पशुमा
  प्रकृतिले पनि सहेन।
  ३,
  घोर अन्याय भयो
  भाषण शासन रासन
  सबै अभिशाप भयो।
• पेम्वा यल्मो,दार्जीलिङ,भारत
  …
  १,
  ऋतुहरूको राजा वसन्त
  चारैतिर छर्दछ सुन्दरता
  खोज्न पर्दैन अन्त ।
• बाबुराम पाण्डे, अर्घाखाँची
  …
  १,
  सत्य बाटो हिँडौँ
  सफलता प्राप्त गर्न
  दिनरात मिहिनेतमा भिडौँ ।
  २,
  वसन्त ऋतु आयो
  सबैतिर रङ्गीचङ्गी फूलले
  मनमा उमङ्ग छायो ।
  ३,
  चरीले गीत गाउँदा
  वनै भयो रमाइलो
  ऋतु वसन्त आउँदा ।
• उर्मिला के.शी., धनकुटा
  …
  १,
  शिशिरको झरीमा रुझी
  कोइली करायो वनमा
  वसन्तको आगमन बुझी ।
  २,
  जताततै हरियाली छायो
  ऋतुराज वसन्तको आगमनसँगै
  नयाँ वर्ष आयो।
• कोपिला अधिकारी, गोरखा सिरानचोक
  …
  १,
  जबैले जगाउनु भावना
  फेरिएका दिनहरु सम्झेर
  नव वर्षको शुभकामना ।
  २,
  नगर्नु कसैलाई हेला
  अन्त्यमा शरण उसैको
  परिन्छ एकदिन फेला।
• दुर्गा आचार्य, मोरङ
  …
  १,
  चन्द्रमाझैँ तिमी देखिन्छौ
  किरिम पाउडर घसेपछि
  कसको भागमा लेखिन्छौ।
  २,
  शब्द पल्टाएर गजल
  तिम्रो रूप देखेपछि
  लोभिन्छु म फजल।
  ३,
  पापी नजर सल्बलाउँछ
  रूप तिम्रो देखेपछि
  सपनीमा मन बर्बराउँछ।
• घनश्याम पन्त, हरिवन, सर्लाही
  …
  १,
  जनताले नायक बनाएको
  बनायौ उपनाम भ्रष्टाचारी
  कति विधि गन्हाएको ।
  २,
  फुर्ती लगाउने सुशासन
  व्यवहार सबै विकृति
  कामकारबाई भने दुशासन ।
  ३,
  गणतन्त्रलाई ढाल बनाई
  देश जनताको दोहन
  सत्तामा बसेर कमाइ ।
• प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे
  …
  १,
  हातमा कलम बोकी
  ज्ञानको ज्योति छर्नलाई
  चालौँ पाइला नरोकी ।
  २,
  अरूमा ज्ञान छरेर
  बालेर हिँडौँ दियो
  मनमा शान्ति भरेर ।
  ३,
  खुल्नेछ आँखा जब
  भनेर असल मान्छे
  चिन्नेछन् सबैले तब।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचख्पन नपा – ६ संखुवासभा
  …
  १,
  बोकेर पिरको भारी
  बाँचेको छु अझै
  मनका रहर मारी ।
  २,
  आमाकै गर्वमा बरु
  मरेको भए आज
  दुःख हुँदैनथ्यो अरू ।
  ३,
  आफ्नैबाट धोका पाएँ
  लेखाजोखा छैन मेरो
  ठक्कर कति खाएँ ।
• लालिता सिन्धुली, हाल काठमाडौं
  …
  १,
  आऊ सँगै जाऊॅं
  एकैक्षण चौतारीमा बसेर
  सितल हावा खाऊॅं
  २,
  फूलको बास्ना आयो
  चारैतिर हरियाली देखेर
  हावासँगै सुवास मगमगायो ।
  ३,
  मनले चाहेको मान्छे
  सम्झँदा आनन्द आउँछ
  सपनी उतै जान्छे ।
• शशीश्री आचार्य, बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौं
  …
  १,
  नयाँ पालुवा वसन्तमा
  छायो वनमा खुसियाली
  चैत्र महिनाको अन्तमा ।
  २,
  फलहरू मिठा फल्ने
  हुनेछ जगको भलो
  सुकर्मले दुःख ढल्ने ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  …
  १,
  खुसियाली छायो मनमा
  चारैतिर वसन्त ऋतु
  कोइली करायो वनमा।।
  २,
  गरेर सेवामूलक काम
  बस्नु यही समाजमा
  राखौँ अमर नाम।
• सहयात्री शोभा अर्याल, रुपन्देही
  …
  १,
  रमाउँछु घुम्छु सहरमा
  आजसम्म जीवन चल्दैछ
  आफ्नो रहरै रहरमा।
  २,
  सिक्ने र सिकाउने
  कविता लेखनमा अब
  कति समय टिकाउने ।
  ३,
  लेख्न कोसिस गर्छु
  धेरै अग्रज हुनुहुन्छ
  म शरण पर्छु ।
• लक्ष्मण देउवा डोटी, हाल भारत
  …
  १,
  वसन्त ऋतुको आगमन
  सबैजना सतर्क रहौँ
  तहसनहस होला जीवन ।
  २,
  वसन्त ऋतु आयो
  हरेक मानिसको मनमा
  जोस जाँगर छायो ।
• प्रविना प्रयासी, ओखलढुङ्गा

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::

साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।

यस साताको (५४औँ) शृङ्खलालाई होली विशेष गराएका छौँ । जसमा लघुकथाकार अवधेश सिंहको लघुकथा ‘होलिका दहन’, लघुकथाकार रमेन्द्र कोइरालाको लघुकथा ‘होली’ र लघुकथाकार गंगा खड्काको लघुकथा ‘परिवर्तन’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।
~<•>~

१. होलिका दहन

प्रा. अवधेश सिंह
हिजो, फागुन पूर्णिमाको रात । होलिका दहनका लागि गाउँको चोकमा दाउराको थुप्रो लगाइएको थियोे । एउटा विशेष काठमा होलिकाको आवाहन र प्राणप्रतीष्ठा गरेर त्यसलाई दाउराको थुप्रोमाथि उभ्याइको थियोे । डम्फु, ढोलक, झ्याली, मञ्जिराको तालमा मान्छेहरू होलीको गीतसँगै गाउँदै नाँच्दै भगवान् विष्णु र त्यस दाउराको थुप्रोको पूजा गर्दै थिए । प्रसाद लिएर आउनेहरूले त्यस दाउराको थुप्रोमाथि प्रसाद चढाउँदै थिए ।

पूजा सकियो । होलिका दहन गर्ने शुभ मुहूर्त आयो । दाउराको थुप्रोमा आगो सल्काउन थालियो । आगो सल्किएन । घ्यू हालेर आगो सल्काउने प्रयास गरियो । आगो सल्किएन । आगो सल्काउने सत्पात्र भएन कि भनेर पात्र फेरियो । एक होइन, अनेक पात्र फेरिए । आगो सल्किँदै सल्किएन ।

यी सब हेरिरहेको एक युवकले एक बोतल पेट्रोल ल्याएर दाउरामाथि खन्यायो र आगो सल्कायो । आगो दनदनी बल्यो । पेट्रोल ह्वार्ह्वार्ती जलेर सिद्धियो । आगो फेरि निभ्यो । होलिका दहन भएन ।

होलीको गीत बन्द भयोे । मानिसहरूको उमङ्ग चिसियोे । अनिष्टको आशङ्काले मानिसहरू संत्रस्त भए । तिनीहरूले सोध्न थाले,
-“आगो किन सल्किन सकेन ? होलिकाको दहन किन हुन सकेन ?”

दाउराको थुप्रोमाथि ठडिएको काठबाट आवाज आयो,
-“ए मनुवाहरू हो ! मलाई जलाउन यो दाउराको थुप्रोमा आगो सलकाउन सक्ने सत्पात्र तिमीहरू मध्ये कोही पनि छैनौ । अनि तिमीहरूले नै बनाएका विधाताहरूबाट रक्षा कवच चुनरीको वरदान प्राप्त छ मलाई । जबसम्म तिमीहरू कामी, लोभी, अहङ्कारी्, अन्यायी, अत्याचारी, दुराचारी, भ्रष्टाचारी, विश्वासघातीहरूलाई विधाता बनाइरहन्छौ; तबसम्म म सुरक्षित रहनेछु, हिरण्यकश्यपुको साम्राज्य फैलिरहने छ र प्रह्लादहरू प्रताडित भइरहनेछन् ।”

लक्ष्मीपुर गा. पा. ४, ब्रह्मपुरी, सिराहा
हाल नागार्जुन न.पा. २, साकेत मार्ग , शान्ति टोल, काठमाडौं
२०८०/१२/१२

२. होली

रमेन्द्र कोइराला
उसले पर्सबाट उनको तस्बिर निकाल्यो । तस्बिर हेर्दाहेर्दै ऊ स्मृतिको सागरमा पौडिन थाल्यो । उनको भाग्दै गरेको चित्र प्रष्ट आउन थाल्यो । मानौँ उनी चित्रबाट बाहिरी संसारमा आएकी हुन् ।

वास्तवमा उनी खेतमा भाग्दै थिइन् । ऊ चाहिँ हातमा रङ, अबिर लिएर पछ्याउँदै थियो । उनी भाग्दाभाग्दै खेतबाट टाढा जङ्गलतिर पुगिन् । केही दूरीमा ऊ पनि रङ दल्न लखेट्दै थियो । केही क्षणमा उसले भेटिकनै छाड्यो । एकछिन दुवैले सास नियन्त्रित गरे । भेट्न सकेकोमा दुवै एकअर्कालाई हेर्दै हाँस्न थाले ।

मौका पारेर उसले रङ, अबिर दल्न थाल्यो । उनले पनि दल्न थालिन् । दुवैले इच्छा बमोजिम रङ, अबिर दले । खुब मजा आयो । दुवै आनन्दित भए । करीब दुई घण्टा त्यतै बिताएपछि कहिले नछुट्टिने भनेर वाचाबन्धन पनि गरे ।

आज होलीको दिन बिहानैदेखि त्यो दृश्य शूल बनेर उसको ह्र्दयमा गढेको थियो । किनभने त्यसैदिन बेलुका उनको कुरा अर्कैसँग छिनिएको रहेछ ।
कारण ऊ आफू तल्लो जातको थियो ।

इनरुवा -९ बबिया, सुनसरी
०८०/१२/१२

३. परिवर्तन

गंगा खड्का
भरतको आँगनभरि होली खेल्नेको रमझम थियो । रङले पोतिएर प्रायः मान्छे रङ्गीबिरङ्गी भएका थिए । कोही नाचमा मस्त थिए भने कोही रङसँगै आफ्ना सपनालाई रङ्गीन बनाउँदै थिए । भुमिका भने आँखाबाट खसेका आँसुको रङलाई झन्झन् बेरङको बनाउँदै थिइन् ।
-“अन्टी !” भुमिकालाई जेठाजुकी छोरी अंशुको आवाजले झसङ्ग बनायो ।

-” हजुर !” उनले यतिमात्रै के बोलेकी थिइन् , अंशुले उनलाई तान्दै बसेको ठाउँबाट उठाइन् । उनलेे थालभरि राखेका थरीथरीका रङमध्ये रातोतर्फ हात लम्काइन् । गम्म मुठ्ठाएर रङ हजुरआमालाई दिँदै भनिन् -“हजुरआमा ! लिनुहोस् रङ अनि उमेरमै सिउँदो उजाडिएकी अन्टीको फुङ्ग उडेको अनुहारमा दलिदिनुहोस् । नारीप्रति हुने सकारात्मक परिवर्तन घरबाटै सुरु हुनुपर्छ ।”

बूढानीलकण्ठ ,काठमाडौँ
२०८०-१२-११

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको ९ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शनिवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- ९ का लागि झिल्काकार त्रय सुरेशकुमार पाण्डे, मोती सुब्बा र मुग्लानको खबरका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।

साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू

~<•>~

[१]
१.
झिल्का खुब लेखौँ
अभ्यासले नै निख्रिन्छ
नयाँ शब्द देखौँ !
२.
शब्दले देश दरिलो
समाजमा छुट्टै आभास
पढेर हौस् भरिलो !
३.
स्वार्थी मानव संसार
गर्नखोज्छ आफ्नो मुठ्ठीमा
दुनियाँ गर्दै अहङ्कार !
✍️
सुरेशकुमार पाण्डे

दाङ घोराही१८

[२]
१.
भएन मलाई चयन
संसार शुन्य लाग्यो
फर्केछ तिम्रो नयन !
२.
सहारा दिनु जहिले
तिमीले बुझेनौ व्यथा
एक्लो भए अहिले ।
३.
वसन्तको सुन्दर डोलीमा
फागुको पदचाप आँगन
लिएर हौसला झोलीमा !
✍️

मोती सुब्बा

[३]
१.
आफू लाउँदैन जनै
लगाऊ भन्छ अरूलाई
कहाँ मान्छन् झनै ?
२.
संस्कार या बोझ
किन बन्छौ तागाधारी
बाध्यता कि मोज ?
३.
उम्लेको दुध पोखिन्छ
होइन औसत मापले
मान्छे इमानले जोखिन्छ ।
✍️

मुग्लान खबर