“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग चित्रपट भाग :- एकसठीऔमा हामी पुगेका छौं।
लेख्नु पर्ने पञ्चाङ्ग सङ्ख्या :- ०१
मिति:- २०८०/०९/ १९ गते

आदरणीय पञ्चाङ्ग अनुरागी एवम् स्रष्टाज्युहरू हार्दिक नमस्कार ” पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल” को आधिकारिक दर्ता पछिको:६२[बैसठीऔ] चित्रपटमा छौं।

     यहाँहरुलाई हार्दिक स्वागत गर्दै

यस् शृङ्खलामा दिइएको चित्र अनुसारको विम्बात्मक तथा गहन मौलिक भाव झल्किने एक पञ्चाङ्ग शनिबार बेलुका ९:०० बजे भित्र आफ्नो नाम र ठेगाना सहित कमेन्ट बक्समा लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध गर्दछौं!

प्रशिक्षक :

गुणनिधि घिमिरे
घनश्याम पौडेल
तोयानाथ सुवेदी

चित्र संकलन

सुशीला पाैडेल

शुद्धीकरण

जमुना आचार्य
भवानी घिमिरे
पुष्पा नेपाल (सुवेदी )

संरचना

अनुप्रास :- आफू खुसी
स्थायी :- आफू खुसी
अक्षर :- बराबरी

समायोजक

सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
तथा

पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल

चित्र अनुसार पञ्चाङ्गहरू [चित्रपट]
~~~~~
चित्रमा पञ्चाङ्ग
~~
पञ्चाङ्ग:०१
गाउँकाे हावा नै मीठो हुन्छ साथी।
नदीले बगरलाई छुन्छ साथी।
आफ्नै मिहिनेत र आफ्नै करेसा,
मनले सुन्दर स्वप्ना बुन्छ साथी।
मुटुकाे चाहना कस्ले सुन्छ साथी।

सुशीला पाैडेल

पञ्चाङ्ग:०२

घरमाथि टाँड थपी घर बनेकाे छ ।
प्रकृतिकाे अनुपम थर बनेकाे छ ।
चारैतिर बन पाखा बिच हरियाली ,
खाेलानाल समीपमा डर बनेकाे छ ।
आकाशमा छुने हिउँ भर बनेकाे छ ।

भवानी घिमिरे
सर्लाही ।

पञ्चाङ्ग:०३
पराइहरू पर भए हुन्थ्याे।
मिल्ने एउटा थर भए हुन्थ्याे।
कति शान्त सुन्दर छ बगैचा,
मनमा बस्ने वर भए हुन्थ्याे।
यस्तै सुन्दर घर भए हुन्थ्याे।
ह्यारिस

पञ्चाङ्ग:०४
करेसाको बीचैमा घर कति राम्रो।
रमाइलो हरियो पर कति राम्रो।
आजभोलि त यस्तो देख्न रहरै छ,
खुलेको छ आकाश तर कति राम्रो।
सुखमय जिन्दगी भर कति राम्रो।।
घनश्याम पौडेल,पोखरा

पञ्चाङ्ग:०५

सुन्दर प्रकृति माझमा त्यो घर राम्रो।
प्रकृति, बस्ती बिचमा हुन्छ भर राम्रो।
मानव बासस्थानको महत्त्व रहन्छ,
बगैँचामा छ, पिपल अनि बर राम्रो।
घरमा आहा! आँखेझ्यालको चर राम्रो ।
शोभा आचार्य गौतम
काठमाडौँ

पञ्चाङ्ग:०६
मलाई मीठो लाग्छ आफ्नै बारीको फल।
खनेर रोप्दा जाग्छ आफ्नै बारीको फल।
घर वरिपरि सुन्दर अनि स्वच्छ हुँदा,
साँच्चै अनिष्ट भाग्छ आफ्नै बारीको फल।
व्यापारीले सघाग्छ आफ्नै बारीको फल।
भगवती दवाडी ,झापा

पञ्चाङ्ग:०७

एकान्तमा सुन्दर घर भएको देख्न पाऊँ।
सुन्दर बधुको नै वर भएको देख्न पाऊँ।
सजिएको फूलबारी घरैबाट देख्ने ताल,
मनमा जाँगर र डर भएको देख्न पाऊँ।
मायालुको पवित्र तर भएको देख्न पाऊँ ।

✍️सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” ।

पञ्चाङ्ग:०८
वरिपरि हरियाली बीचमा घर रहेछ।
खोलानाला भन्ने पनि अलि वर रहेछ।
एक्लो घर भई सुन्दरताले भरिएको,
त्यो फूलमा नै सुन्दरताको भर रहेछ।
त्यो घरमा बस्ने मान्छेको के थर रहेछ?

सरस्वती श्रेष्ठ इटहरी

पञ्चाङ्ग:०९

घरले दिने भलाे जाचाैँ।
घर भित्रको बलाे जाचाैँ।
माेल छिन्नुभन्दा अगाडि,
घरवालाकाे गलाे जाचाैँ।

घर बनेको थलो जाचाैँ ।

✍️केशवप्रसाद ढकाल ‘प्रीतबीज’
सिरान्चाेक-७, उपल्लो गाेहाेरे, गाेरखा

पञ्चाङ्ग:१०
उर्वर भुमि मलिलो छ माटो पसिना मात्रै बगाउनु पर्छ।
सुन फल्छ चादी फल्छ यहाँ ठिक सिजनमा लगाउनु पर्छ।
मरेपछि मात्रै स्वर्गमा पुग्ने चाहाना किन राख्छौं हामीहरु?
संजीवनी बुटी यहीँ छ मरेकालाई पनि जगाउनु पर्छ।
यही नै हो स्वर्ग जाग्नुपर्छ सबै अल्छीलाई भगाउनु पर्छ।

-पशपती राई खोटाङ ।

पञ्चाङ्ग:११

खेतीको बिचमा छ सुन्दर घर साथी।
को होला घरधनी के होला थर साथी।
पहाडका गाउँघर बस्ति कति राम्रा,
शितल हावा आउने नदी पर साथी।
सबकोहीको यस्तो त कहाँ छ र साथी ॥

गुणनिधि घिमिरे अमेरिका

पञ्चाङ्ग-१२
अक्षर-१९

म जन्मेको गाउँ घर, लेक बेँसी र कुवा उस्तै देखे।
त्यहाँ किसानको काधमा हलो अनि जुवा उस्तै देखे।
आउछन् शहरकाहरु विकासको कुरा गर्छन् अरे ,
हजुर आमाको चुलोमा ऐले सम्म धुवा उस्तै देखे।
हटिया त्यहीँ छ व्यापारीले बेचिने रुवा उस्तै देखे ।

दुर्गा आचार्य
मोरङ

झिल्का कविता लेखन अभ्यासको तेस्रो शृङ्खला सोमवार सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज, नेपालको आयोजनामा आयोजित उक्त शृङ्खलामा थुप्रै झिल्काकारहरूको उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियोे । नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न स्थानहरूबाट करिब ५ दर्जन झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेको थियोे ।

झिल्का नेपाली माटोमा उम्रिएको, अर्थपूर्ण संरचनायुक्त सरल, लघुतम एक मौलिक नवीनतम काव्य विधा हो । जुन विम्व, प्रतीक आदिको प्रयोग गरेर चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन तीन शब्दहरू हुन्छन् । यसरी यस कवितामा जम्माजम्मी ९ शब्दहरू रहेका हुन्छन् । तसर्थ यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

यसका तीन हरफहरू मध्ये पहिलो र  तेस्रो हरफहरूको अन्तमा तुक (अनुप्रास) अनिवार्य गरिएको छ । यसमा शब्दानुप्रास र एकाक्षरी तुकान्त पनि स्वीकार गर्ने गरिन्छ । तर अतुकान्त हरफहरूलाई यसको दोष मानिएको छ । यसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रोले समर्थन गर्दै विस्तार र तेस्रोले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याउँदै समापन गर्दछ । यी तीनवटै हरफमा परस्पर प्रगाढ सम्बन्ध हुनुपर्छ ।

झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- ३
           विषय- स्वतन्त्र
#सङ्कलन/सम्पादन/संयोजन- वसन्त अनुभव
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
[१]
१)
दु:खमा मिलेन साथ
बढाएर के गर्छौ ?
खाली सुखमा हाथ ।
२)
मुटुमा  दिएर  चोट
एकाएक गयो निष्ठुरी
लगाई अमिट खोट ।
३)
आँखा ओछ्याएर हरपल
बसिरहेछु तिम्रै प्रतीक्षामा
यहाँ   तड्पिएर   पलपल !
✍️
वसन्त अनुभव
घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ
~~~~~~<•>~~~~~~
[२]
१)
चुपचाप तिमी बसेर
मनमा पीडाले जलाउँदा
सितल आँसु खसेर ।
२)
हिमाली छाँया हेरेर
रमेर बाँच्न सकेकी
सुखको सास फेरेर ।
३)
मधेसी पहाडी हिमाली
झुक्नुहुन्न वैरीको सामु
कहिल्यै हामी नेपाली ।
४)
नाम देवको गर्छ
पापै पापले भरिएर
राक्षस बनेर मर्छ ।
५)
धर्म गर मानव
मन्दिर धाएर के ?
जब बन्दछौ दानव ।
६)
प्राणी  हित धर्म
जानुछ सबै छोडेर
लैजाने केवल कर्म ।
✍️
इन्दिरा देवकोटा
कपिलवस्तु न पा ३
~~~~~~<•>~~~~~~
[३]
१)
अमूल्य खुसी मनको
जीवनमा सन्तोष मिल्नेछ
त्यागौँ  मोह  धनको ।
२)
मुहार आफ्नै भुलेछन्
बिर्सेर राष्ट्रको सेवा
भ्रष्टहरू तालमै घुलेछन् ।
३)
आशाको बिउँ  रोपौँला
देशको विकास गर्नुछ
समय मौका छोपौँला ।
✍️
सुस्मिता अधिकारी
काठमाडौँ
~~~~~~<•>~~~~~~
[४]
१)
हाँस्नुमा खुसी हैन
हाँस्छ दुखमा त्यसरी
संयोग सजिलो छैन ।
२)
देशको विकास गर्नेछु
एकदिन पक्कै पनि
डलरले देश भर्नेछु ।
३)
सिमाना मिचेको हेर्दैन
सरकारमा बस्ने नेताहरूले
आफ्नो कुरा टेर्दैन।
✍️
एवाइ प्रभात
सहिदभुमि-३,छेन्ताङ धनकुटा हाल मोरङ
~~~~~~<•>~~~~~~
[५]
१)
सङ्घर्ष हो जिवन
जारी राख्नुपर्छ लडाइँ
समस्या हो इन्धन ।
२)
आफ्नो देश समाज
निरन्तर गरौँ हामी
देशको हितमा काज ।
३)
विधा जुनसुकै पनि
बनाऔँ प्रगतिशिल सबै
मिलेर गरिब धनी ।
✍️
सुरेशकुमार पाण्डे
दाङ घोराही १८
~~~~~~<•>~~~~~~
[६]
१)
वेगमा मुटु धड्कन्छ
भुलेर सारा थकानहरू
आमाको सास अड्कन्छ ।
२)
मनमा सम्झना आइदिन्छ
अत्यन्तै बलियो माया
मुटुले धड्कनसँगै बताइदिन्छ ।
३)
दुई आँखाका नानी
जीवनभर लम्बाउनु छ
सम्झन लायक कहानी ।
✍️
प्रेम थापा "मन"बागलुङ
~~~~~~<•>~~~~~~
[७]
१)
लान्छु अर्को साल
नमरी बाँचेमा प्यारी
नआइदेओस् है काल ।
२)
पर्खि बस सानू
आउँला लिन छिट्टै
पर्छ सँगै जानू ।
३)
खोइ त हाँसेको ?
रुवाउनलाई होइन प्यारी
मैले प्रीति गाँसेको ।
४)
पर्ख दुई वर्ष
विवाह पश्चात् हौँला
प्रफुल्ल र हर्ष ।
५)
मान्छे औधी ज्ञानी
मैले दिएको कुरा
मीठो मानी खानी ।
६)
लगन जुरेको बेला
आउँला तिम्रो घर
भर्न विवाह मेला ।
✍️
बिके माकजू
~~~~~~<•>~~~~~~
[८]
१)
आयाे झिल्काकाे समय
मिलेर    तपाईँ     हामी
मनाऔँ    यसकाे  जय ।
२)
समयले साथ दिएपछि
लेख्नुस् झिल्का कविता
आउँछ कति कति ।
३)
बाल्नुस् साहित्यकाे दियाे
साथमा झिल्का लिएर
बनाऊँ यसैलाई मियाे ।
४)
साहित्यकाे एउटा पाटाे
झिल्कालाई साथ लिएर
हिडाैँ नयाँ बाटाे ।
५)
सक्यौँ भने रमाउन
साहित्यमा छ मजा
हेर इष्टमित्र कमाउन ।
✍️
भवानी पाेखरेल (बाबू विराज)
बाणगङ्गा १ चार नम्बर  कपिलवस्तु
~~~~~~<•>~~~~~~
[९]
१)
आज विगत भुल्नेले
भोलि झल्यास्स ब्युँझिनेछ
पराइको साथमा डुल्नेले ।
२)
जीवनमा कसैलाई नरुवाउँनु
पालो आउँछ सबैको
बिनसित्ति हण्डर नखुवाउँनु ।
३)
हिजोको उ करोडपति
विपरित हावा चल्यो
व्यवहार बिग्रिएर रोडपति ।
✍️
चुडामणी देबकोटा
चनपा १३ काठमाडौ । हाल बारा सिमरा
~~~~~~<•>~~~~~~
[१०]
१)
गाजलले लठ्ठै बनाउने
सन्सार हेर्ने तिम्रो आँखा
पहिलो भेटमै मख्खै बनाउने ।
२)
गोलीले सहिद भयो
जल्यो मन्त्रीको गाडी
विनाकारण युवा गयो ।
३)
देश लुटिँदै छ
मौन छन् जनता
युवा भुटिँदै छ ।
✍️
प्रेम शर्मा " एकान्त प्रेमी "
कालेबुङ , भारत
~~~~~~<•>~~~~~~
[११]
१)
दिएन  भाग्यले   साथ
पसिना बेदाममा बिक्दा
रहरहरू  भए  अनाथ l
२)
च्यातिए मुटुका पाना
बताइदेऊ न   निष्ठुरी
सिलाउने त्यो दबाइखाना l
३)
हुँदैन  कुनै  चमत्कार
रहेसम्म दुष्ट  नेता
पीडा दिन्छन् बारम्बार l
✍️
बाबुराम गौतम, गुल्मी
~~~~~~<•>~~~~~~
[१२]
१)
कस्तो अचम्म लाग्छ
मेरो विचारमा माया
भनेपछि उसै भाग्छ ।
२)
यो मनको रहर
हजुर हुँदैन नि
कसैले भनेर ठहर ।
✍️
नीमा छिरिङ भोटिया
जलढका कालेबुङ भारत
~~~~~~<•>~~~~~~
[१३]
१)
भन्थे मिलेको जाेडी
जाेरीपारी छन् सबैको
निर्माेहीले मायाजाल ताेडी ।
२)
भगवान् हुँदा दाइनाे
कसैको केही लाग्दैन
मिलेर जाेडेकाे साइनो  ।
३)
गाेडाैँ आफ्नो फूलबारी
हामी फुट्दा हाँस्ने
छन् हाम्रा जाेरीपारी ।
✍️
रामप्रसाद पुरी
बादेल ,खाेटाङ
~~~~~~<•>~~~~~~
[१४]
१)
अधुरो माया साटेर
अपुरो भयो जिन्दगी
कोसेली मुटु काटेर ।
२)
जिन्दगी उधारो चल्दैन
साथमा पैसा नभएपछि
चुल्होमा आगो बल्दैन ।
३)
भिन्न पाटो आभासमा
शङ्का स्वार्थ पलेपछि
पर्छ मुटु आघातमा ।
४)
घनिष्ठ मित्र बनेर
पोखिन्छ समय आएपछि
आँखामा भित्र सजेर ।
५)
बनुँला सारथि तेल
अत्यास नहुनु कहिले
बन्छु परेलीको भेल।
✍️
शरद प्रधानाङ्ग
विराटनगर - ७
~~~~~~<•>~~~~~~
[१५]
१)
दिन भयो धमिलो
घाम नदेखेर आकाशमा
मन भयो अमिलो ।
[२]
कक्रियो मन उसैगरि
फूल्न सकिन हिउँदमा
पीरले छोप्छ मनभरि ।
३)
गाउँछन् गीत स्वतन्त्रको
समस्याले छोपी बेस्सरी
जीवन बित्दैछ परतन्त्रको।
✍️
मोती सुब्बा
दार्जिलिङ, भारत।
~~~~~~<•>~~~~~~
[१६]
१)
पाैषकाे तिख्खर जाडाेमा
घाम लाग्दा घमाइलाे
बस्न मज्जा डाँडाेमा ।
२)
खबर राम्राे हालकाे
कामना मीठाे गराैँला
आउने नयाँ सालकाे ।
३)
सपना मीठा देखेर
मनकाे तिर्सना मेटाैँला
काव्य साहित्य लेखेर ।
✍️
त्रिलाेचन भण्डारी
मेचीनगर, झापा
~~~~~~<•>~~~~~~
[१७]
१)
गर्भमै ऋण बोकेर
स्वतन्त्र हुँदैन कोही
फगत पाठ घोकेर ।
२)
पाइन्न स्वतन्त्रता मागेर
काँधमा काँध मिलाउँदै
सङ्घर्ष गर्नुपर्छ जागेर ।
३)
झाँगियो झनै अमित्रता
व्यवहारिक छैन शासक
देखाउँछ खाली दुष्टता ।
✍️
कृष्णकुमार वैद्य
बनेपा ९, काभ्रे
~~~~~~<•>~~~~~~
[१८]
मदिरा बेसरी पिउँछु
छैन कसैको डरभर
स्वतन्त्र भई जिउँछु ।
✍️
कबिताहरी
सुन्दर हरैंचा नगरपालिका १ मोरङ
~~~~~~<•>~~~~~~
[१९]
१)
मनपर्छ राताे फूल
मेरो मायाले दिए
हुँदैन कहिल्यै भुल ।
२)
मनमा माया हुन्छ
सधैंँ तिम्रो माझमा
यादले झन छुन्छ ।
३)
कस्तो रहेछ माया
सधैँभरि उसले मात्रै
दिन्छ सितल छायाँ ।
✍️
सहयात्री शाेभा अर्याल
रुपन्देही, बुटवल
~~~~~~<•>~~~~~~
[२०]
१)
वीर गाेर्खे नेपाली
बैरीको सामु झुक्दैन
नेपालकाे झन्डा उचाली ।
२)
अन्यायको विराेध गरेर
नारीलाई मुक्ति गरौँला
क्रान्तिकाे सन्देश छरेर ।
३)
महिला  हिंसा अति
कति चुपचाप बस्छौ ?
देशलाई भयाे खति ।
✍️
राज कुमार राजभण्डारी "खाेटाङ्गे"
मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी भक्तपुर ।
~~~~~~<•>~~~~~~
[२१]
अनेक मोहमा बाँचेका
नखाई नखाई रोगमा
कस्लाई भनेर साँचेका
२)
हिमाल चम्किलो हिउँले
बसेका रमाई रमाई
तराई धानको बिउँले ।
३)
धनीको घमण्ड धनले
नभए खान लाउन
गरिबले माग्छ मनले ।
✍️
अम्बिका अधिकारी
झापा बिर्तामोड
~~~~~~<•>~~~~~~
[२२]
१)
मानवीय धर्म होस्
देखिन्छ महोदय भोलि
आडम्बर डाँडा कटोस् ।
२)
जिम्मेवारी बोझ मान्नेले
सम्बन्ध गाँस्न हुँदैन
मनोमानी विकास ठान्नेले ।
३)
विश्वमा परिचित नेपाली
संस्कृति जोगाउन सकौँ,
हामी हौँ गोर्खाली ।
४)
केही होइन वचन
कसैका लागि साथी
देखावटीका मात्र सज्जन ।
५)
समान हुँदा आँखाहरू
नजर हुन्छ्न् बेग्लाबेग्लै
हाम्रो मिल्दैनन् भाखाहरू ।
६)
निहित राष्ट्रिय परम्परा
मासिँदैन हत्तपत्त हजुर
गाडिएर असहिष्णुताको जरा ।
७)
फूलसँग काँडा हुन्छ
सौँदर्य वासना रुँचाउने,
घोच्छ भन्दै रुन्छ ।
✍️
पृथक प्रकृति
झापा
~~~~~~<•>~~~~~~
[२३]
१)
यहाँ न्याय पाउन
पर्दाेरहेछ हेर हामीले
सेतो कात्रो लाउन ।
२)
हुने आखिर मानहानि
न्याय माग्दा खेरी
प्राण खोसेर खानी ।
३)
देशको लागि मर्छु
बैरीले दखल दिएमा
त्यसको प्राण हर्छु ।
✍️
सीमा कार्की समर्पण
~~~~~~<•>~~~~~~
[२४]
१)
दलका नेता तगडा
भ्रमकाे खेतीमा विकास
कुर्सीमा मात्र झगडा ।
२)
भागबण्डामा राम्राे विकास
देशकाे गिर्दो साख
गणतन्त्रकाे मुख्य निकास ।
३)
भ्रष्टकाे ठूलै लर्काे
बाँच्न कठिन भयाे
बजार भाउ चर्काे ।
✍️
प्रद्युम्न चालिसे
~~~~~~<•>~~~~~~
[२५]
१)
नराखाैँ मनमा पाप
मिजासले भइन्छ राम्राे
छाेड्नुपर्छ समाजमा छाप ।
२)
पिरकाे भारी बाेकेर
शिर उठाउन गाह्राे
बसाैँ कहाँ राेकेर ।
३)
सबैलाई उस्तै देखेँ
दु:खकाे भुमरीमा बाँचेकाे
त्यसैले कहानी लेखेँ ।
✍️
सन्दीप विश्वकर्मा
  प्यूठान (हाल:पाल्पा)
~~~~~~<•>~~~~~~
[२६]
१)
सबैका आफ्नै कथा
फरक हुन्न केही
निस्कन्छ उस्तै व्यथा ।
२)
आफैँ  बाँधिने नीति
मान्छे  बनाउन सकोस्
बल्ल बस्नेछ थिति ।
३)
खति शक्ति  अति
जो महत्वाकाङ्क्षी  छ
आखिर बिग्रन्छ मति ।
✍️
मनोहरी पौडेल
गैडाकोट १
२०८०/९/९ साँझ -:५:५६
~~~~~~<•>~~~~~~
[२७]
१)
भन्छौ सुखमा बसौँला
अफ्नो बस्ती  छोडेर
कुन सहरमा पसौला ?
२)
अल्छी कतै बस्दैन
जता चहारे पनि
मुखमा माड पस्दैन ।
✍️
उमा दाहाल
सुन्दरहरैँचा-१० मोरङ
~~~~~~<•>~~~~~~
[२८]
१)
तनमनले गीत गायाे
लौ कस्ताे अचम्म
मथिङ्गल नै जलायाे ।
२)
देश हाँक्ने भन्छन्
उँभाे लगाउने भन्दै
मात्र खाल्डो खन्छन् ।
३)
भन्ने बेला प्रजातन्त्र
सिकाउछ कान फुक्दै
देश डुबाउने मन्त्र ।
✍️
हरिगाेपाल प्रधान
काभ्रे पलाञ्चाेक बनेपा १४ साँगा बजार।
~~~~~~<•>~~~~~~
[२९]
१)
झिल्का नयाँ कविता
हामी सबै मिलेर
लेखौँ भन्छिन् बबिता ।
२)
देशको माया बोकेर
विदेशमा भइयो अहिले
छातीमा किला ठोकेर।
३)
समस्याका हुरी कति
जुध्न सिकौँ सबैले
बाधा रहन्नन् रति ।
४)
मनमा अत्यन्त  खुसी
स्वच्छ वातावरण होओस्
जीवनमा नआओस् ढुसी।
५)
आउँछन् बाधा जीवनमा
पन्छाउन सिकौँ सबैले
रहन्नन् बाँकि जनमा ।
६)
समयको यो खेल
साना जहिल्यै चेपुवामा
भैदिए हुन्थ्यो मेल ।
७)
दशमा सुन्ना सय
जाओस् शान बढ्दै
झिल्काको होस् जय ।
✍️
अर्जुन प्रसाद चौलागाई
रामेछापः-सुनापति-१
हालः-अमेरिका,बोस्टन।
~~~~~~<•>~~~~~~
[३०]
१)
किन हिँड्छौ तर्केर
बसेकी छौ तिमी
आखिर मृत्यु पर्खेर ।
२)
रोकिन्न नदी बहन्छ
सागरलाई भेट्न उसले
जस्तै झमेला  सहन्छ ।
३)
दिएर अरूलाई दुख
पाउन्नौ तिमीले कहिल्यै
यस जुनिमा सुख ।
✍️
धुर्व श्रेष्ठ
~~~~~~<•>~~~~~~
[३१]
१)
गर साथि कर्म
सफल जीवन बनाउने
सङ्घर्ष हो धर्म ।
२)
मन्दिरमा छन् मुर्ति
खुट्टा टेक्न सक्दैन
किन ठूलो फुर्ती
३)
समय भयो कोल्टो
जसले सक्छ लुट्न
उसकै ठूलो पोल्टो ।
✍️
दीपा तिम्सना पौडेल- ईलाम
~~~~~~<•>~~~~~~
[३३]
१)
ठाेक गाेली जनतालाई
कुम्ल्याऊ सम्पत्ति राष्ट्रकाे
बचाउँछन् छिमेकी आई ।
२)
मान्छे अज्ञानी भएर
मूर्ख बन्छ घरिघरी
सिमा नाघ्दै गएर ।
३)
बेइमानी भन्छाै किन
इमानी छु जहिल्यै
बुझाैला कुनै दिन ।
✍️
तारा प्रसाद चापागाईँ
धुनिबेसी
~~~~~~<•>~~~~~~
[३४]
१)
महल देखिन्छ सहरमा
बैङ्कभित्र  छन् पैसा
बाध्यता हाेइन रहरमा ।
२)
आमाको सुन्दर चोली
सधैँभरि सुन्न पाउँ
मिठो  मिठो   बोली ।
३)
चुनावको बेला टाेली
नेता आएपछि गाउँमा
बोल्छन् अनेकन बोली ।
✍️
श्री कृष्ण धामी
बझाङ
~~~~~~<•>~~~~~~
[३५]
१)
धुलै उडेको माटो
विकासको पर्खाइमा जनता
कहिल्यै बन्दैन बाटो ।
२)
चिसोले गरिबलाई सतायो
वर्षैपिच्छे आउने मौसमी
पवनले तुवाँलो हटायो ।
३)
दिनको सुनौलो बिहानी
रोजगारी गरेर हरपल
बित्न पाओस् जिन्दगानी ।
४)
दान जानी नजानी
दयाले हुनेछ  कल्याण
जिन्दगी हुनेछ खरानी ।
✍️
भगवती दवाडी, झापा
~~~~~~<•>~~~~~~
[३६]
१)
मन्त्रीलाई नमस्कार भन्यो
झुक्यो सलाम गर्‍यो
देश कहाँ बन्यो ?
२)
परदेश गएर नमर्नु
देशमै नेता बनेर
खुब उन्नति गर्नु।
३)
कमाए मान्छे गन्छ
कुकुर हजुर नकमाए
विदेशिनु बाध्यता बन्छ ।
✍️
बि.कुलुङ
दार्जिलिङ रंगबुल
~~~~~~<•>~~~~~~
[३७]
१)
काम गरेर देखाउँ
असल बाटो हिँडेर
समाजमा नाम लेखाउँ ।
२)
समाजमा चेतना जगाउँ
परोकार पुण्य कर्मको
सेवामा मन लगाउँ  ।
३)
छोटो जीवनको चोला
अविरल बग्दछ पानी
ओरालो झर्दछ होला ।
✍️
होम प्रसाद नेउपाने
धरान,सुनसरी।
~~~~~~<•>~~~~~~
[३८]
१)
झेल्दै बेरोजगारी कहर
पलायन हुँदैछन् युवाहरू
देश विदेशको सहर ।
२)
विनागुरुको शिक्षा ज्ञान
गर्न सकिन्छ कसरी
लगाए पनि ध्यान ।
३)
आउँछ नयाँ साल
फेरिन्छ पुनः भित्तेपात्रो
फेरिँदैन गरिबको हाल ।
✍️
बिके मुखिया
दार्जिलिङ, भारत।
~~~~~~<•>~~~~~~
[३९]
संसार सुन्दर सृष्टि
स्नेह माया ममता
गर्ने वात्सल्य वृष्टि ।
२)
कोमल कञ्चन मन
ममत्व दिने आमा
नरित्तिने स्नेही धन ।
३)
आमा प्रथम गुरू
तोते बोली भाषा
शिक्षा घरबाट शुरू ।
✍️
कार्की डिबी माकुम
सुनवल-४, नवलपरासी
~~~~~~<•>~~~~~~
[४०]
१)
गन्तव्यको भयङ्कर आकार
कहिले होला युवाहरूको
सुनौलो सपना साकार ।
२)
हरघडी गर्नुपर्छ काम
परदेशी मेसिन हो
त्यत्तिकै पाइन्न दाम ।
३)
के हुँदैछ ? जगत
जताततै छ अशान्ति
दिनदिनै बग्दछ रगत ।
✍️
डम्बर थामी 'अनुपम'
कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा ।
~~~~~~<•>~~~~~~
[४१]
१)
मनमा   माया   पालेर
कुरेर   बस्छु   पियारा
आशाको दियो बालेर ।
२)
आँखामा  तिमी  बसेछौ
मायाको भारी बिसाउन
सुटुक्कै दिलमा  पसेछौ ।
३)
छातीमा   टाँस   मलाई
नजाऊ   छाडी   कहिल्यै
हृदय     मेरो     जलाई ।
✍️
नवशिला
नवदेव मार्ग, लालभित्ती,मोरङ।
~~~~~~<•>~~~~~~
[४२]
१)
विश्वलाई चिनाउने सगरमाथा
बसेको   छ    हृदयभरि
बोकेर अनमोल गाथा ।
२)
म एक्लै जान्थेँ
त्यो पारी वनमा
काफल टिपी खान्थेँ ।
३)
वरिपरि हरियो वन
देखेर खुशी छायो
रमायो झन् मन ।
✍️
अनुग्रह राना मगर 'पुष्प'
पाँचखपन नपा - ६ संखुवासभा ।
~~~~~~<•>~~~~~~
[४२]
१)
अल्छिपना कतै चल्दैन
मिहिनेत आवश्यक जहाँसुकै
पैसा रुखमा फल्दैन ।
२)
बाआमाको मन हुरुक्क
सबै होइनन् कतिपय
देश छोड्दा फुरुक्क ।
३)
यहीँ फल्छ सुन
चाहिन्छ मिहिनेत कडा
मनमा कुरा गुन ।
✍️
शान्ता पौडेल भट्टराई
टङ्कीसिनवारी,  मोरङ
~~~~~~<•>~~~~~~
[४३]
१)
आसिन पिँजडाको भित्र
कल्पिएर सुन्दर कथा
कोरिन्छ खुल्ला चित्र ।
२)
कड्किएर दिन्छ आदेश
कुल्चिएर भान फुक्काको
यताउति नगरेकै वेश !
३)
कहेर समृद्धिको मन्त्र
पारिन्छ भिमकाय पल्टा
रहन सदावहार स्वतन्त्र ।
✍️
रानाजी, काठमाडौँ
२०८०।०९।२१
~~~~~~<•>~~~~~~
[४४]
१)
लागेपछि इमानको खडेरी
मान्छेलाई सकिँदो रहेनछ
सुधार्न बनेपछि अटेरी  ।
२)
आफ्नाले ठग्छन् आफ्नैलाई
हरायो मान्छेमा आज
आफन्त अनि दाजुभाइ ।
३)
नदेखाऊ मित्र अहङ्कार
सबैले गर्छन् मूल्याङ्कन
बन बरु इमानदार ।
✍️
बाबुराम पाण्डे
शितगंगा अर्घाखाँची
~~~~~~<•>~~~~~~
[४५]
१)
सोझो सिधा ठाने
भनेको माने सबै
गलहत्तिएर भएँ जाने ।
२)
खुल्ला छ दिल
चिलबिल हुन्न पार्नु
अनि पाउँछौ श्लील।
३)
नयनमा हराउँने गर्छु
लुटपुट लुटपुट गर्दै
तिम्रै भर पर्छु ।
✍️
अच्युत घिमिरे
सर्पाङ, भुटान🇧🇹
~~~~~~<•>~~~~~~
[४६]
१)
अहिंसा मानव धर्ममा
सफलता मिल्नेछ अवश्य
विश्वास   गर  कर्ममा ।
२)
मेहनती शिखर चड्दछ
नतर्स  असफल   हुँदैमा
घोडा   चढ्ने   लड्दछ ।
३)
आँखामा सपना पालेर
निरन्तर बढ्नोस् लक्ष्यमा
कदम कदम सम्हालेर ।
✍️
Lumbini Sahitya Pratisthan
~~~~~~<•>~~~~~~
[४७]
१)
मनमा आँधी चल्दैछ
बुझ्ने साथी नहुँदा
पीडाले छाती जल्दैछ।
२)
देवी द्याैता भाकेर
यात्राको थालनी गरियो
छातीमा ढुङ्गा राखेर ।
३)
पैसामा चासो गर्दैछन्
पराई मुलुक पुगी
नेपाली कयाैँ मर्दैछन् ।
✍️
केशवप्रसाद ढकाल 'प्रीतबीज'
सिरान्चाेक-७, उपल्लो गाेहाेरे, गाेरखा।
~~~~~~<•>~~~~~~
[४८]
१)
चल्दैछ सुगन्धको लहर
घुम्न मन भयो
मायालुको सुन्दर सहर ।
२)
कायामा अल्झेको माया
त्यसैले भेटेपछि  तिमीलाई
लाग्छ आफ्नै छाँया ।
३)
दिनरात हर प्रहर
त्यही मनको मन्दिरमा
बस्न जाग्यो रहर ।
✍️
दीपा गुरुङ्ग (समभाव)
बुनपा१२ काठमाडौ
~~~~~~<•>~~~~~~
[४९]
१)
बिरालो चोर पल्केको
घरमा भयो आतङ्क
भुसको आगो सल्केको ।
२)
फाटेर आकाश खुलेछ
आखिर फ्याउरो करायो
बारीमा बाँस फुलेछ ।
३)
हेर मसानघाट जाग्यो
देखेर मुर्दाहरू अगाडि
सबैलाई डर लाग्यो ।
✍️
आर्त अकुलीन
~~~~~~<•>~~~~~~
[५०]
१)
तारा उदाउँदा राति
कति राम्रो देखिन्छ
पिँढीमा कमिलाकाे ताँति ।
२)
सिक्दै जाउँ झिल्का
मान्ने होइन गाह्रो
फाल्न कुसंस्कारको छिल्का ।
३)
छैन खबर मेराे
व्यर्थै तेराेमेराे किन ?
पारेर मुहार अँधेराे ।
✍️
रबि पाैडेल
दक्षिण भारत पाण्डेचरि ।
~~~~~~<•>~~~~~~
[५०]
१)
रहिछौ तिमी काली
राम्री देखिएकी लगाउँदा
ओठमा रातो लाली ।
२)
आउ दिलमा बस
मनमा सजाउँला तिमीलाई
मायाले मलाई कस ।
३)
सुन्दर सपना सजाई
घरबार हामी जोडौँला
पिरतीको गीत गाई ।
✍️
बुद्धिमान दनुवार (सुरुङ्गेली कान्छो)
कनकाई ४ झापा
~~~~~~<•>~~~~~~
[५१]
१)
सपनाको एक उडान
आराम सुख दिने
बनाउॅंछु रङ्गीन बगान ।
२)
रोजगारी मागेको बोली
कठै ! मेरो देश
सरकारले सोचेछ गोली ।
३)
देशलाई चाहिने युवा
देशमा निराशा बढ्यो
नेतृत्वको जताततै खुवा ।
✍️
म्यामराज राई
~~~~~~<•>~~~~~~
[५२]
१)
मनमा माया जाग्यो
सम्झिदा सधैँ उसलाई
थकान पनि लाग्यो ।
२)
आँखामा आँसु हुन्छ
बिर्सन सक्दिनँ उसलाई
सम्झिएर मन रुन्छ ।
३)
आगो नै उकेल्नुपर्छ
जिन्दगी खेल हो
अनेक तिकडम गर्छ ।
४)
लिएर लक्ष्य मनमा
परिवर्तन हुनुपर्छ हामी
एकपल्ट आफ्नै जीवनमा ।
✍️
चेतन खनाल (दाह्रीवाला)
बंगलाचुली १ दाङ।
~~~~~~<•>~~~~~~
[५३]
१)
कुहिरोले घाम  लुकायो
न्यानो कपडा चाहिने
महङ्गीले नेटो कटायो ।
२)
थरथर मुटु कमाउने
पारिलो घामको आशमा
न्यानो कपडा सुकाउने ।
३)
शितलहर चल्दैछ तराईमा
सदा होसियार रहौँ
हिमपात बढ्दैछ हिमालमा ।
✍️
सुर्य रेग्मी
~~~~~~<•>~~~~~~
[५४]
१)
स्वभाव देखायो तुच्छ
वरिष्ठ ठान्छ मान्छे
व्यहोरा पशुको पुच्छ ।
२)
सर्वाधिकार लेखकमा हुने
सर्वस्व गुमाई छपायो
कुनामा बसेर रुने ।
३)
आक्रोशमा रिस देखायो
थियो अव्यक्त भाव
शत्रुमा नाम लेखायो ।
✍️
राजेशराज गड्तौला
कॅाडाघारी, काठमाण्डौ
~~~~~~<•>~~~~~~
[५५]
१)
हाँस्न मन लाग्छ
तिम्रो छेउमा बस्दा
दुःख पीडा भाग्छ ।
२)
तिमीलाई अप्ठ्यारो पर्दा
सदा साथ दिन्छु
तिम्रो आँसु झर्दा ।
३)
तिमीलाई त सुटुक्क
याे मुटुमा राख्दा
माया लाग्छ कुटुक्क ।
✍️
उर्मिला के.शी.
धनकुटा
~~~~~~<•>~~~~~~
[५६]
१)
बिरानो ठाउँ रहेछ
साथ दिन आउँ
ऊ एक्लै भएछ ।
२)
कान्छी पनि आइछ
बोकेर सुन्दर फूलमाला 
चौतर्फी उधुमै छाइछ ।
३)
मायाको चिनो ल्याएँ
पाएँ तिमीमा खुसी
त्यसैले तिमीसँगै आएँ ।
✍️
शशिश्री आचार्य
बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ
~~~~~~<•>~~~~~~
[५७]
१)
स्वतन्त्र भई बाँच्नुपर्छ
आफ्नो कर्म गरेर
हक आधिकार साँच्नुपर्छ ।
२)
अधिकार भन्दै गन्छौ
कर्तव्य निर्वाह नगरेर
स्वतन्त्र भएन भन्छौ ।
३)
चाहना धेरै थिए
गर्ने अनुपम कर्म
केहीमा हत्कडी लगाइदिए ।
✍️
धनुष न्यौपाने
गुठीचौर गाउँपालिका ०४ बिगारे जुम्ला

“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग भाग: सतहत्तराैंमा हामी पुगेका छौ। सम्पूर्ण पञ्चाङ्ग स्रष्टाहरुमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध छ:
अभ्यास पाठशालाको अभ्यास श्रृङखला दर्ता पछिको भाग :-७७ ——————————-

विधा :- पञ्चाङ्ग
अभ्यास गर्ने स्थान :- पञ्चाङ्ग अभ्यास पाठशाला
मिति:- २०८०/०९/२३गते
बुधबार बेलुका ०९ बजेसम्म पञ्चाङ्ग वा समपञ्चाङ्ग पठाउनु हुन अनुरोध छ।
……………………………………….

प्रशिक्षक:-
……………
गुणनिधि घिमिरे
घनश्याम पौडेल
तोयानाथ सुवेदी
………………………
भाषा शुद्धीकरण:-
———–
जमुना आचार्य
भवानी घिमिरे
पुष्पा नेपाल सुवेदी

सङ्कलक :-
———-
दुर्गा रिजाल आचार्य

संयोजक:-

सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” ======================

अक्षर सङ्ख्या:- [बराबरी]
अनुप्रास :- आफुखुसी
स्थायी :- अनिवार्य

पञ्चाङ्ग:०१
मीठो बाेली पनि बहकाउने भाँडाे भयाे।
कुव्यवहार चाहीँ बिझाउने काँडाे भयाे।
काे कस्ताे हुन्छ निधारमा लेखिएकाे हुन्न,
एउटाकाेे जिन्दगी अर्काेलाई घाँडाे भयाे।
धन्य समय मान्छे चिन्नलाई चाँडाे भयाे।
सुशीला पाैडेल

पञ्चाङ्ग:०२
दुश्मनले खाडल खन्ने छ।
दुनियाँले देख्दा वाह भन्ने छ।
जिन्दगी सुख दुःखका घेरा हो,
गन्न नसकिने धेरै पन्ने छ।
याद अविष्मरणीय बन्ने छ।
ह्यारिस

पञ्चाङ्ग:०३

शार्दूलविक्रीडित छन्द
sss, iis, isi, iis, ssi, ssi, s =१९

कौसीमा बसने अलाप गरने , मिलाप मेरै भयो।
साथीको मनमा रहेर किनहो, बिलाप धेरै भयो।
काहाँको रणमा बचेर अमली ,सोचेर काट्ने थियौ,
साथीको घरमा अनेक बर्षमा ,आएर खेरै भयो।
चौतारी सपक्कै विरानी भएको , सोचेर तेरै भयो ।

✍️सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” पाल्पा ।

पञ्चाङ्ग:०४

औँसीकाे रातलाई जूनकाे आशा हुने।
नयाँ बेहुलीलाई सुनकाे आशा हुने।
आशा र विश्वसले चलेकाे जगतमा,
बिरामीलाई बाँच्न खुनकाे आशा हुने ।
अभाव जीवनमा नुनकाे आशा हुने ।

भवानी घिमिरे
सर्लाही ।

पञ्चाङ्ग:०५
दिन दिन जाडोले पेली रहेछ।
मनभित्र तर्कना खेली रहेछ।
बाहिर जान आउन पनि गाह्रो,
हालखुट्टा त्यतिकै जेली रहेछ।
जडाउरीले जाडो छेली रहेछ।
घनश्याम पौडेल,पोखरा

पञ्चाङ्ग:०६
दिनहुँ चिसोले जीउ गलेको छ।
जठराग्नीले शरीर ढलेको छ।
आसै आसमा सत्यानास हुन् थाल्यो,
भित्र यो मन भत्भती जलेको छ।
द्वन्द, मुठभेड देश चलेको छ!
कमला देवकोटा, पाल्पा

पञ्चाङ्ग:०७

माना पाथी भराएर खान्छाै।
चिच्याएर कराएर खान्छाै।
खानाविनै मरेका छाै तिमी ,
थिचोमिचो गराएर खान्छाै ।

हिस्सा बिलाे छराएर खान्छाै ।

✍️केशवप्रसाद ढकाल ‘प्रीतबीज’
सिरान्चाेक-७, उपल्लो गाेहाेरे, गाेरखा

पञ्चाङ्ग:०८
कहाँनेर गल्ती भयो , कहाँनेर चुक्यौ हामी।
बढ्नुको साटो किन खै दिनदिनै सुक्यौ हामी।
गल्ती सबैको हुन्छ तर देखेनौ आफ्नो गल्ती,
बदला लिन सधैं उसकै बाटो ढुक्यौ हामी ।
सत्ताको लागि आफ्नै अनुहारमा थुक्यौ हामी ।
-पशपती राई खोटाङ ।

पञ्चाङ्ग:०९
कतिले दुई मुटु गाँसेर चाहाना छुँदा रहेछन्।
कुतिले यहाँ विछोड गराएपछि रुँदा रहेछन्।
यस्तै जोड्ने र तोड्नेको प्रक्रियामा सामेल भएरै,
भाव असल कमसल खाले कति हुँदा रहेछन्।
यिनै भाव यहाँ मानिसमा हाजिरी खुदा रहेछन्।

✍️अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान🇧🇹

पञ्चाङ्ग
अक्षर-२०

सेता दन्ते लहर संग मधुरो मुस्कान छरेर आयौँ,
एक छिन् भेट्छु भन्ने बित्तिकै तिमी त यतै सरेर आयौँ।
त्यो तिम्रो चाल मग्न पार्ने रुप ढंग नै अनौठो देखिन्छ
आहाँ तिमीले त मायालु मनै तान्ने बोलि धरेर आयौँ,
कयौँ अप्ठ्यारा बाटा अनि खोला नदिहरु तरेर आयौँ।

दुर्गा आचार्य
मोरङ

झिल्का कविताहरू
१)
तातो गोली खानुहोस्
रोजगारी सम्पन्न मुलुक
कोसेली नगद लानुहोस् ।
२)
ठुलै उत्सव मान्यो
भुसुनालाई कुल्चेर यहाँ
सिंहले बहादुरी ठान्यो ।
३)
आँसुको रङ्ग कस्तो
साउन भदौको वर्षात्
पानीभन्दा नि सस्तो ।
४)
पाच्य अपाच्य प्रथाहरू
सजिएको छ छातीभित्र
अनुभूतिका कैयौँ कथाहरू ।
५)
घनिष्ठ मित्र बनेर
लुकामारी खेल्छन् आँसुमा
आँखामा चित्र सजेर ।
६)
कस्तो हुन्छ तालमेल
रमाउँछ सधैँ स्वार्थमा
उद्देश्य बन्छ जालझेल ।
७)
सबैभन्दा पैसा ठुलो
आत्मियता टिकाउ बन्छ
स्वार्थभित्र मापन तुलो ।
८)
भर्‍याङ् बोक्ने फेदमा
भर्‍याङ चढ्ने शिखर
समाउने सधैँ खेदमा ।
९)
नयनको पानी नझार
जिन्दगीबाट धेरै टाढा
ओझेलमा मलाई नसार ।
१०)
अकालमा पर्‍यो मर्नु
कसरी पुण्य कमाउँला
डालीबाट त्यसै झर्नु ।
✍️
शरद प्रधानाङ्ग
विराटनगर – ७