Category: मुख्य खबर

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको दोस्रो शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला सञ्चालन गरिएको हो । यो शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार वसन्त अनुभवले बताउनु भयो । झिल्का कविताको उन्नयन र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको उहाँले बताउनुभयो ।

यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शनिवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गर्ने गरेको शृङ्खला संयोजक/झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले बताउनुभयो ।

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- २ का लागि झिल्काकार त्रय भवानी पोखरेल, दीपा गुरुङ र कला ढकालका उत्कृष्ट झिल्काहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।

[१] भवानी पोखरेलका उत्कृष्ट झिल्काहरू

१.
मनकाे गाँठाे फुकाएर
मलाई दिलमा राख्नु
यसाे कतै लुकाएर ।
२.
खाेज्दा कतै नभेटिने
भेटेकाे ठाउँमा जाँदा
झल्काे केही नमेटिने ।
३.
हिँड्नू आफ्नै बाटाेमा
जहाँ गए तापनि
फर्किनू यही माटाेमा ।
✍️
भवानी पोखरेल
कपिलवस्तु

[२] दीपा गुरुङका उत्कृष्ट झिल्काहरू

१.
जोख्दा तोला  तोला
शब्द छानी छानी
गल्ती नगर्नु होला ।
२.
भमरा भुल्छ रसमा
समय हुन्न साथी
कसैको नि वशमा ।
३.
डर छैन हेर
मृत्यु देखी पनि
जीवनको दिशा फेर ।
✍️
दीपा गुरुङ
काठमाडौँ

[३] कला ढकालका उत्कृष्ट झिल्काहरू

१.
ऋणको भारी बोकेर
बाआमा एक्लै  छोडी
आँखाको  आँसु  रोकेर ।
२.
सम्झौता  छिटो  गर
यातायातको अवस्था हेरी
खाल्डो  चाडो भर ।
३.
मिलेर  काम गर
देश बनाउने कुरामा
अरूको  भर नपर ।
✍️
कला ढकाल
झापा दमक

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको दोस्रो शृङ्खला आइतवार सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाजको आयोजनामा यो शृङ्खला सञ्चालन भएको हो । साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यास शृङ्खला विगतको शृङ्खलामाझैँ सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ४ दर्जन झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक आदिको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्काहरू-
……………………………
१,
फल हेर्नु पहिले
मलजलमा ध्यान दिॅंदै
कर्म गर अहिले ।
२,
उम्रिन्छ पैसाको बोट
लाग्छ, विदेशी भूमिमा
धन कमाउने अठोट ।
३,
युवा शक्ति विदेश
देशमा नागरिक खाँचो
हराभरा बनाउन परिवेश ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  ……………………………
  १,
  तिमीले बुझेनौ मलाई
  त्यसैले रातदिन कराएँ
  यो मन जलाई ।
  २,
  रातदिन दुःख विदेशमा
  आमाले छोरालाई भन्छिन्
  आऊ हाम्रै परिवेशमा ।
  ३,
  घरको पुकार सुन
  चोक र गल्ली
  अनि चौतारी गुन ।
• शशी आचार्य
  ……………………………
  १
  राजनीति व्यापार भयो
  देश नाङ्गेझार पार्न
  नेता विदेश गयो।
  २
  हामी सामाजिक बन्नुपर्छ
  त्यो व्यवहारले मात्र
  सबैको हित गर्छ।
  ३
  नागरिक देशभक्त हुनुपर्छ
  दुस्मन डराउँछ सधैँ
  सबैको हित गर्छ।
• सुरेशकुमार पाण्डे, घोराही – १८, दाङ
  ……………………………
  १,
  नेपाल बेची खाएर
  भन्दैछ आन्दोलन गर्छु
  लज्जाले म सर्माएर।
  २,
  बेरोजगारको भर्ती नेपाल
  जित्छ मतदान बुढाले
  बर्बाद बनायो हाल।
  ३,
  उम्रिॅंदैन पैसाको बोट
  देशमा केही गर्नु
  पसिना बगाएको नोट।
• एवाइ प्रभात, सहिदभूमि-३, छेन्ताङ, धनकुटा
  ……………………………
  १,
  विद्रोह चाल बोकेर
  विकास छैन देशको
  के बस्छौ खोकेर ?
  २//
  पटक पटक गरेर
  जनता ठग्ने चालले
  अन्जान सिधा परेर ।
  ३//
  देखायौ त्यो अन्धोपनले
  विश्वास गर्दा पनि
  छलेर, ढाँटेर जनले ।
• अम्बिका अधिकारी, बिर्तामोड, झापा
  ……………………………
  १.
  हिमालमा चुलियो हिउँ
  मायालुलाई चौतारीमा बोलाएर
  गुराँसको फूल दिउँ।
  २.
  म धर्तीमा टेकेर
  आकाश हेर्दै छु
  तिमीलाई नै देखेर।
• होम प्रसाद नेउपाने, धरान, सुनसरी ।
  ……………………………
  १,
  सधैँ अगाडि बढ्न
  शिक्षा हो सार
  गाह्रो नमान पढ्न ।
  २,
  माया गर्छु भन्यो
  भर मलाई पारेर
  अरू कसैको बन्यो ।
  ३,
  हेर कति राम्रो !
  मन लोभिन्छ यहाँ
  ईलाम जिल्ला हाम्रो ।
• दीपा तिम्सिना पौडेल, ईलाम
  ……………………………
  १,
  दिलले दिल जलाई
  भो नसोध भो
  छोडेर गएपछि मलाई ।
  २,
  भयौ अचम्मै अटल
  बेचेर हिॅंडेछौ भन्छन्
  कुन कर्मको फल ?
• प्रेम थापा “मन”बागलुङ
  ……………………………
  १.
  मन भित्रको चोट
  कसले हो देख्ने
  टुटेको भाग्यको खोट।
  २.
  लिन्छन् गनीगनी नोट
  पाएपछि गायब हुन्छन्
  दिएर नराम्रो चोट।
  ३.
  छ्याप्छ्याती हुन्छन् अहिले
  दिनु भन्दा अगाडि
  कुरा बुझ पहिले ।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६, संखुवासभा ।
  ……………………………
  १.
  जन्मभूमिको माया थियो
  बस्ने वातावरण नभएर
  विदेशले आश्रय दियो।
  २.
  जन्मभूमि सकिॅंदैन बिर्सन
  जहाँ गए पनि
  गाउॅंघरमै हुन्छ मन।
  ३.
  समस्या कसले टार्छ
  सुनाएर नसुन्ने बहिरो
  बरु जिउॅंदै मार्छ।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, सुनापति-१ , रामेछाप (हालः-अमेरिका, बोस्टन)
  ……………………………
  १,
  लैजाला टोपी खोसेर
  नबस आफ्नै भाईको
  घरमा आगो झोसेर।
  २.
  लोभको थैली भरेर
  बिताउँछन् लोभीले जिन्दगी
  लैजाने के मरेर ?
  ३.
  जान्छ एकदिन ढलेर
  खरानी हुन्छ जिन्दगी
  चिताको माथि जलेर।
• बिके मुखिया, दार्जिलिङ, भारत
  ……………………………
  १,
  देशका सहिदको रगत
  भ्रष्टाचारीको लागि बग्यो
  सत्ताको भर्‍याङ फगत ।
  २,
  संविधानको रक्षा भन्दै
  आदर्श सिद्धान्त विपरीत
  मख्ख भोट गन्दै ।
  ३,
  राजनीतिमा लाजले छुॅंदैन
  मुर्छा पर्‍यो कानुन
  भ्रष्टको नैतिकता हुँदैन ।
• प्रद्युम्न चालिसे
  ……………………………
  १,
  बोट लटरम्म फलेको
  असह्य गर्मी दिन
  चिसो बतास चलेको ।
  २,
  उपकार फलदायी हुन्छ
  कर्मबिना आशा फलको
  इच्छा राख्ने रुन्छ।
  ३,
  मन आस्था ढलेको
  शोभायमान हुन्छ मन्दिर
  सधैँ दियो बलेको ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  ……………………………
  १.
  मरेपछि गुणगान गाउँछन्
  कस्तो रहेछ परम्परा ?
  जिउँदैमा आडम्बरी हराउँछन्।
  २.
  भोका नाङ्गा हेर्दैनन्
  ढुङ्गामा दूध ओइराउने,
  पुरातन सोच फेर्दैनन्।
  ३.
  ढिकी, जाँतो हरायो
  प्रविधिको भयो विकास,
  अचेल आलस्य मौलायो।
• पृथक प्रकृति, झापा
  ……………………………
  १,
  रिनको भारी बोकेर
  बाआमा एक्लै छोडी
  जाँदैछु परदेश छोडेर ।
  २,
  सहिद दिवस मनाऊ
  माघ सोह्र गते
  सालिकमा माला लगाऊ।
  ३,
  मिलेर काम गर
  देश बनाउने कुरामा
  अरूको भर नपर।
• कला ढकाल, झापा
  ……………………………
  १,
  नराख्नु आस पहिले,
  गर्ने गर्नु सबैले
  निष्काम कर्म जहिले ।
  २,
  विषय सुखमा अल्झेर
  बस्नु हुन्न प्रदेशमा
  फर्क माटो सम्झेर ।
  ३,
  आउला भनी फर्केर
  लेकबेँसी, बनजङ्गल, झरना
  बसिरहेका सधैँ पर्खेर ।
• दीपा समभाव, दुबेकोल -खोटाङ्ग (हाल बुनपा काठमाडौ)
  ……………………………
  १,
  तराई, पहाड, हिमाल
  साझा हाम्रो फूलबारी
  प्यारो हाम्रो नेपाल ।
  २,
  दुखिरहन्छ यो मन
  रहर पूरा गर्नलाई
  चाहिने रहेछ धन।
  ३,
  गर्नलाई रहेछ घात
  माया गर्छु भनी
  किन दियौ हात ?
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  ……………………………
  १ .
  बास बस्ने घर
  मानवलाई सधैँ चाहिन्छ
  गाँसको पनि भर ।
  २
  हिमाल पहाड तराई
  हामी सबै नेपाली
  कोही छैन पराई ।
  ३.
  साथ सहयोग जोड्नु
  नराम्रो मान्छेलाई सबैले,
  मन, मुटुबाट छोड्नु ।
• श्री कृष्ण धामी, सुदूरपश्चिम बझाङ
  ……………………………
  १,
  पहले कति रमाए
  तिमीलाई भेटेपछि हजुर
  जिन्दगीको परिभाषा समाए।
  २,
  सेवा सबैको गर
  नबस कसैलाई पर्खी
  छैन जिन्दगीको भर।
  ३,
  देश चलाउने हात
  छ असल चाहिएको
  हुनेछ सबैको साथ।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ, भारत
  ……………………………
  १,
  असल सोच लिनु
  सधैँभरि सेवक बनी,
  समाजलाई साथ दिनु।
  २,
  घर छाडी गएको
  पराईलाई खुसी पारेर,
  सबैको प्यारो भएको ।
  ३,
  भोग विलासमा अल्झेर
  हराउनु हुन्न परदेशमा,
  घर आउ सम्झेर ।
• राज कुमार राजभण्डारी “खोटाङ्गे”,
  मध्यपुर ठिमी – ५, संगम कोलोनी भक्तपुर ।
  ……………………………
  १.
  चिस्याउन आउँछ माघले
  जतिसुकै भोकाए पनि
  खाँदैन घाँस बाघले ।
  २.
  भयो माघ आधा
  ओकले हिउँदे निसान
  सेताम्मे तुसारो बाधा ।
• कृष्णकुमार वैद्य , बनेपा ९, काभ्रे
  ……………………………
  १,
  सीमाभित्र बस मन
  हैन खुला संसारमा
  स्याहारी आफ्नै तन।
• रचना शर्मा प्रतीक्षा, ललितपुर ।
  ……………………………
  १ ,
  छैन लुगा ऊनी
  आयो पुस माघ
  बालाऔॅं, आउ धुनी ।
  २ ,
  जता हेर्योसेताम्य
  टुसारो अतिनै पर्‍यो
  कहिले होला साम्य?
  ३ ,
  जब लाग्छ फागुण
  तब वसन्त छाउँला
  हट्छ चिसो अवगुण।
• हरिगाेपाल प्रधान, काभ्रे पलाञ्चोक बनेपा १४, सँगा बजार ।
  ……………………………
  (१)
  नदिएपछि प्रमाणपत्रले खान
  धनीपुर्जा धितो राखेर
  बाध्यता परदेश जान।
  (२)
  राजनीतिले सौदाबाजी गर्छ
  उच्चतम योग्यता पुगेका
  युवाशक्ति बिदेसिनु पर्छ।
• पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
  ……………………………
  १,
  नुन,चुक घाउमा
  मैले रोजेको सरकार
  मलाई सिध्याउने दाउमा ।
  २,
  हिजोको जिन्दावादको नाराले
  सत्तामा पुर्‍यायो नेतालाई
  दु:ख पायो साराले ।
  ३,
  एक, दुई, तीन
  व्यवहार यस्तै रहे
  फेरिन्न जनताको दिन ।
• चिरञ्जीवी ढकाल, नेपालगन्ज-२०, राँझा एयरपोर्ट बाँके
  ……………………………
  १
  जिन्दगीमा रमाईलो गरौँ
  समाज प्रगति चाहॅंदैन
  अरूको आशा नगरौँ ।
  २
  समाजले साथ दिॅंदैन
  भोली गरौँला नसोचौँ
  खोसेर कसैले लिँदैन ।
  ३
  अर्काको भरमा नपरौँ
  गरौँ आफ्नो कर्म
  अरूलाई उक्साउने नगरौँ ।
• चुडामणी देबकोटा, चनपा – १३, काठमाडौ
  ……………………………
  १
  पैसोले गर्नु गर्‍यो
  भए मान्छे बदनाम
  पशुभन्दा तल झर्‍यो ।
  २
  सकिएन समस्यालाई रोकेर
  बेटुङ्गो यात्रामा निस्किॅंदैछु
  बाध्यताको पोको बोकेर।
  ३
  सात समुद्र तरे
  कोही फर्किए हजुर
  कोही उतै मरे ।
• बि.कुलुङ, दार्जिलिङ, रंगबुल
  ……………………………
  १)
  झुटो बोल्ने बानी
  हुन्छ हानी आफैंलाई
  जान यति बाबुनानी ।
  २)
  किताबले दिन्छ ज्ञान
  खेर समय नफाले
  पढाईमा देउ ध्यान ।
  ३)
  पुर्‍याएर सुन्दर ढङ्ग
  बोल विनम्र भई
  बनाऊ सबै दङ्ग ।
• रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
  ……………………………
  १,
  ऋतुहरूमा खास वसन्त
  लागेर चोटहरू अनायसै
  झिल्काकार भएँ अनन्त।
  २,
  चोटमा मल्हम भरिएला
  बिसेक बनेर आउॅंछु
  पीडाको समुद्र तरिएला।
  ३,
  डालीमा फूलहरू खिल्नेछन्
  चोटहरू सह्य भएपछि
  पुनः सबैसँग मिल्नेछन्।
• दार्जिलिङ भारत।
  ……………………………
  १
  को होला खोई ?
  खोजी रहेछु म
  मेरो बन्ने जोई ।
  २
  चाहिॅंदैन अनुहार राम्रो
  मेरो सङ्गी होस्
  परिवारलाई भन्ने हाम्रो ।
  ३
  नसके दिन सुख
  रुवाउँदिन मेरो मान्छेलाई
  दिन्न म दु:ख ।
• बिके माकजू , भक्तपुर ।
  ……………………………
  १,
  अचार मीठो आलुको
  ट्वाक्क जिब्रो पड्काउॅंदा
  सातो उडेछ ठालुको ।
  २,
  हिजै सल्लाह गरेछौ
  आज आयो चेतना
  बल्ल जिल्ल परेछौ ।
  ३,
  जान्ने सुन्ने बनेर
  औधी गर्‍यो बाठोले
  आफ्नै खाडल खनेर ।
• कमला पौडेल
  ……………………………
  १,
  छोडेर लाज सर्म
  थप्यौ भुक्तमान जनतामा
  उल्टो गरेर कर्म ।
  २,
  चैन लुट्ने हाम्रो
  ढाँटको गर्छौ खेती
  कसरी भनौँ राम्रो ।
  ३,
  मेटी आफ्नो सान
  मुर्खता थियो हाम्रो
  तोरी छरेर धान ।
• रामप्रसाद पुरी,बादेल,खाेटाङ ।
  ……………………………
  १,
  बोलौँ सदा सोचेर
  बिझ्न सक्छ काँडा
  बोले जबर्जस्ती घोचेर ।
  २,
  देखेर तिम्रो चाल
  उदास हुने रहेछु
  आउने पनि साल ।
  ३,
  आँखा आँखा जुधेपछि
  दोधार हुन्छ मन
  प्रेमिल रहर कुदेपछि ।
• मेचीनगर, झापा
  ……………………………
  १,
  रामराज्य बनाउन खोजे
  शासकले साथ पाउँछन्
  असल कर्म रोजे।
  २,
  काम कुरा विपरीतले
  हास्यपात्र बन्नु भन्दा
  खुसी हुनु परहितले।
  ३,
  गहन विचार सिर्जनाको,
  सधैँ कदर भएदेखि,
  प्यास बुझ्थ्यो तिर्सनाको।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट – १
  ……………………………
  १.
  भन्न सजिलो हुन्छ
  मायालु निष्ठुरी भएपछि
  धर्धरी मन रुन्छ ।
  २.
  हेर मायाले एकफेर
  मनमा तिमीलाई सजाउँला
  नबस्नु तिमी सम्झेर ।
  ३.
  कोसौ टाढा जाँदैछु
  झोलामा तस्वीर बोकेर
  सम्झना साथमा लाँदैछु ।
• बुद्धिमान दनुवार (सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा
  ……………………………
  १,
  महॅंगीले गगन चुम्यो
  विलीन भयो चाहना,
  मानवको अस्तित्व गुम्यो ।
  २,
  बजार भाउ बढेर
  सहर बस्न गाह्रो
  नसकिने पुराउन हेर ।
  ३,
  मिठा सपना बुनेर
  सहर पसेको थिएँ
  फर्किए रिनले उनेर ।
• सीमा कार्की समर्पण, ठोरी गाउँपालिका -४, मेलचोक, पर्सा
  ……………………………
  क)
  फसेर पनि दलदलमा
  सत्ता सधैँ ओगट्छन्
  छल औ बलमा l
  ख)
  मूलढोका बन्द थिए
  जस्केलबाट भित्र तानी
  फूलमाला लगाई दिए l
  ग)
  नेतामा विवेक छैन
  निमुखा हुँदा पीडामा
  वेदना बुझ्ने हैन l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  ……………………………
  (१)
  हिमालमा हिउँ सेतै
  देखेर मन रमाउँछ
  हेर्न आउँछु तेतै ।
  (२)
  उकालीमा जाँदा जाँदै
  थकाइ मार्दा एकछिन
  बसेर पानी खाँदै ।
  (३)
  गयौ माया मारेर
  तिमी खुसी भयौ
  मलाई एक्लै पारेर ।
• उर्मिला के.शी., धनकुटा
  ……………………………
  १/
  सुगन्ध भए सुनमा
  हुन्थ्यो होला कस्तो
  तुलना गरौँ गुनमा।
  २/
  जन्मिन् छोरी भनेर
  नगर हेला कदापि
  बाँचुन् लक्ष्मी बनेर।
  ३/
  छोरी बुहारी बराबर
  सम्झे बढ्दछ उन्नति
  हुन्छ शान्तिप्रिय घर।
• विवश पारदर्शी, झापा
  ……………………………
  १,
  तिम्रो माया पाउनलाई
  बाआमा छोडेर आए
  तिमीसँग हात समाई ।
  २,
  घृणा पात्र बनायौ
  तिमीले मलाई होइन
  स्वार्थी के पायौ ?
  ३,
  मायाको जलमा पारेर
  फसाउने कुपात्र तिमी
  जिउँदै गयौं मारेर ।
• कविताहरी, सुन्दर हरैंचा नगरपालिका १ मोरङ
  ……………………………
  १,
  कविको भव्य भेला
  भयो विचारका प्रहार
  साहित्यमा रम्ने बेला।
  २,
  समिक्षा भयो लामो
  पाठक माथि विश्वास
  साहित्य प्रवर्द्धनको खामो।
  ३,
  अमूल्य समय दिए
  थिएन प्रतिस्पर्धा रचनाको
  मनले पदवी लिए ।
• सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
  ……………………………
  १.
  कामको राम्रो तरिका
  अचेल छन् मानिस
  व्यस्त संसार भरिका ।
  २.
  आँटेपछि कुराहरू आउँछन्
  हरेक जानकारी लिनुपर्छ
  आवश्यक पर्नेहरू धाउँछन् ।
  ३.
  भोकले भोजन माग्दछ
  आफ्नै पसिनालाई जहिल्यै
  श्रमिकले मालिक ठान्दछ ।
• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।
  ……………………………
  १)
  हुन्छ मिठो फल
  दिनदिनै हेरचाह गर्नुपर्छ
  दिनुपर्छ सधैँ जल ।
  २)
  हेरेर बाटो अघि
  बढ्दै जाऔॅं सबै
  विरहमा कहीँ नबगी ।
  ३)
  उठाई देशको झण्डा
  बोकेर हिॅंडौँ सबै
  भष्टाचारीलाई दिऔॅं दण्ड ।
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि
  ……………………………
  १,
  शिक्षाको ज्योति छरौँ
  देशलाई समृद्धितर्फ डोर्‍याउन
  भरमग्दुर प्रयास गरौँ।
  २,
  हृदयमा सन्नाटा छायो
  विगतका अनवरत यात्राका
  अस्मेल याद आयो ।
  ३,
  चौतारीमा शितल छाया
  जूनी जूनीसम्म पनि
  रहिरहोस् हाम्रो माया ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६, दोलखा ।

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १४० औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६७ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।

संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।

अभ्यासका लागि राखिएको प्रतिनिधि तस्बिर :

उदक अभ्यास शृङ्खला- १४० मा सहभागी उदक यात्रीका सुन्दर उदकहरू

[१]
चितुवा
हिमाली काख
सधैँ आहार अभाव !
- आर्त अकुलीन
[२]
हिमाल
देशको मुटु
पग्लिँदै सुटु सुटु !
- सुरेशकुमार पाण्डे 
दाङ, घोराही-१८
[३]
नेपाल
दुनियाँमा कमाल
सुन्दर शान्त विशाल !
- नवराज भट्ट, कञ्चनपुर
[४]
चितुवा
हिमाली पशु
छैन देशमा आहार ।
- डुकछिरिङ लेप्चा
 मिरिक बस्ती, भारत
[५]
हिमाल
सेती सुन्दरी
बगाउँछिन् गण्डकी कोशी ! 
- सविता के.सी.
[६]
हिमचितुवा
दुर्लभ पशु    
हिमालकाे काखमा बास !
- राज कुमार राजभण्डारी 'खाेटाङ्गे'
मध्यपुर ठिमी-५,  संगम काेलाेनी, भक्तपुर 
[७]
भौतारिँदै
हिमाली चितुवा
नपाई सुरक्षित बास !
- गोपाल प्रसाद पौड्याल
[८]
हिमाल 
टल्केकाे देश
हाम्रो छुट्टै परिवेश !
- रवि पाैडेल 
दक्षिण भारत, पाण्डेचरी
[९]
हिमाल
पहाड तराई
कोही छैनन् पराई !
- अम्विका अधिकारी
झापा, बिर्तामोड
[१०]
हिमखण्ड
छुट्टै परिवेश
आनन्दको अहिले अनुभव !
- एवाइ प्रभात
सहिदभुमि-३, छेन्ताङ, धनकुटा
[११]
शिखर
हिउँ चितुवा 
प्राकृतिक सुन्दरता अवलोकन !
- दुर्गा अधिकारी भमरकोटे
कपन, काठमाडौँ
[१२]
हिमचितुवा
वातावरण बिग्रिनाले
आजकल तराई झरूवा !
- घनश्याम पौडेल, पोखरा
[१३]
हिमालय
कालो डाँडो 
नदी बगरमा परिणत !
- सोमनाथ लुइटेल 'रवि पाल्पाली'
[१४]
चितुवा 
दृश्य हिमालको
देखियो सुन्दर मिलनको !
- अनुग्रह राना मगर 'पुष्प'
पाँचखपन नपा, संखुवासभा 
[१५]
चितुवा 
आहारा खोजी
चुचुरोबाट दूर दृष्टि !
- घनश्याम पौडेल
गौरीगङ्गा नपा-९, कैलाली
[१६]
मातृभूमि
राजनीति हस्तक्षेप
बिस्तारै अस्तित्व मेटिँदै !
- शंकर कार्की, मकवानपुर
[१७]
हिमाल
देशको पहिचान
विश्वले गाउँछन् गुणगान !
- पृथक प्रकृति, झापा
[१९]
जनावर
आरक्षण क्षेत्र 
मासिँदै गाउँ प्रवेसिँदै !
- चूडामणि देवकोटा
चनपा-१३, काठमाडौँ
[२०]
हिमचितुवा
हिमालमा रमाउने 
संरक्षणको अभावमा हराउने !
- दीपा समभाव
दुबेकोल, खोटाङ्ग
हाल: बुनपा काठमाडौ
[२१]
तराई 
पहाड हिमाल 
हाम्रो प्यारो नेपाल !
- अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
[२२]
हिमाल
वन्यजन्तुको आवास
विलुप्तको संघारमा हिमचितुवा!
- राजाराम रत्गैंया, अमौरा, कैलाली
[२३]
हिउँ 
खाली हिमाल 
चितुवा बेचेर मालामल !
- बुद्धिप्रसाद लामिछाने, कैलाली
[२४]
गहना
धर्तीको उपहार
रोकौँ वन्यजन्तुको शिकार !
- हिमाल अम्मै, घोडाघोडी, कैलाली
[२५]
हिमचितुवा
संसार आफ्नै
आत्मसम्मानको लागि सङ्घर्ष !
- प्रेम थापा 'मन', बागलुङ
[२६]
हिमाल
सुन्दर शान्त
जहाँ चितुबा बसेको !
- दीपा तिम्सिना पौडेल,ईलाम
[२७]
गरिमा 
आफ़नो हिमालको
मितुवा चितुवा नेपालको  !
- मधुसूदन शर्मा, रोल्पा
[२८]
हिमाल
नेपालीको सान
गर्नुपर्छ यसलाई सम्मान !
- दुर्गा आचार्य, मोरङ
[२९]
हिमचितुवा 
प्रकृतिको रक्षक
हिमालको ममतामयी काख !
- लक्ष्मी अर्याल, काठमाडौँ
[३०]
हिमाल
चितुवाको बास
सधैँ खेप्नुपर्ने सास्ती !
- धनमाया चौधरी, कैलाली
[३१]
देश
माेहिनी परिवेश
उज्ज्वल नक्षत्र रङ्ग !
- राेशन पराजुली, धरान
[३३]
हिमाल
बाघको काख
मिलेन समान भाग !
- कमला देवकोटा, काठमाडौँ
[३४]
चितुवा
भौतारिँदै हिमालमा
आहार छैन त्यहाँ !
- चक्र शाही, लम्की, कैलाली
[३५]
हिमचितुवा
दुर्लभ वन्यजन्तु 
विश्व पर्यावरणमा प्रभाव !
- पशपती राई, खोटाङ 
[३६]
चितुवा
गर्दछ पुकार
कस्ले सुन्दछ गुहार ?
- कार्की डिबी माकुम
सुनवल-४, नवलपरासी
[३७]
हिमाल
हिम चितुवा
नेपाल आफैमा विशाल !
- कविता आचार्य, कैलाली
[३८]
चितुवा
मासेर मान्छेहरू
केवल बचाउने स्वाँग !
- ध्रुव श्रेष्ठ
[३९]
हिमाल
सर्बोच्च शिखर
पुग्ने सुन्दर उद्देश्य !
- तिला लेकाली
बेलबारी, मोरङ
[४०]
चितुवा
भौतारिँदै चारैतिर 
आहार नपाउने पिर !
- सुरेश न्यौपाने
[४१]
हिमाल
हिमचितुवाकाे खानी
नेपालमा राजा रानी !
- श्री कृष्ण धामी
[४२]
चुचुरो
चुचुरोमाथि चितुवा 
अग्लो हुनुको आभाष !
- गोपेन्द्र रिजाल, पाँचथर
[४३]
प्रकृति
निहार्दै चितुवा 
 पाउने शिकारको आसमा !
- धर्मी शाक्य, बुटवल 
[४४]
चितुवा
आहार खोजीमा
हिमाल चुचुरोमाथि बास !
- बेदु न्यौपाने
[४५]
हिमाल
सेतै देखियो
आहा सुन्दरताको प्रतीक !
- नारायण कोइराला
   तानसेन, पाल्पा
[४६]
हिमाल  
हिम चितुवा 
प्रकृतिको सौन्दर्यमा लिप्त !
- टिकाराम पुन एटम
[४७]
सगरमाथा 
सेताम्मे हिउँ
चितुवाको देखिँदैन सिकार !
- होम प्रसाद नेउपाने
   धरान, सुनसरी
[४८]
हिमचितुवा 
प्रकृतिको क्षेत्र 
संरक्षणको सधैँ अलपत्र !
- दुर्गा भट्टराई, मोरङ
[४९]
हिमाल
नेपालको  आन
हिम चितुवाको सान !
- सरस्वती श्रेष्ठ 
रुपन्देही, बुटवल
[५०]
घुम्टो 
बादल कहर 
हिमचितुवा शीत लहर !
- जमुना कायस्थ, पोखरा
[५१]
हिमचितुवा
हिउँमा बास
छैन कसैको त्रास !
 - देबकी के.सी.
[५२]
प्रकृति
अटल हिमाल
सुन्दर घुँगी चिमाल !
- धनुष न्यौपाने
गुठीचौर गाउँपालिका-४, बिगारे, जुम्ला
[५३]
चितुवा 
हिमालको टाकुरा
खोज्न कठिन आहारा !
- सरस्वती वली
[५४]
हिमाल
सगरमाथाको देश
एउटा  छुट्टै परिवेश !
- कला ढकाल
झापा, दमक
[५५]
हिमाल
सुन्दर प्रकृति
सेताम्य हिमालको हिम !
- सहयात्री शोभा अर्याल 
     बुटवल, रुपन्देही
[५६]
हिमाल
चाँदीकाे हार
मुसुक्क मुस्कुराएकाे धरती !
- भवानी घिमिरेे, सर्लाही 
[५७]
चितुवा 
बुझ्दैनन् भाव
वन जङ्गलको अभाव !
- बृन्दा बगाले, काठमाडौँ
[५८]
सिकारी
लाेभी नाेटका
शत्रु हिउँ चितुवाका !
- टीकाराम जाेशी, इमाडाेल
[५९]
ताज
आ-आफ्नो काज
उसको त्यहाँ राज !
- रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ 
[६०]
हिमचितुवा 
दुर्लभ प्राणी 
सबैको आँखाको नानी !
- डम्बर थामी 'अनुपम' 
 कालिन्चोक गा. पा.-६, दोलखा 
[६१]
आवास 
हिमचितुवा बस्ने
हिमाली कन्दरा खास !
- विवश पारदर्शी, झापा
[६२]
हिउँचितुवा
हिउँचुलीमा बास 
प्राकृतिक साैन्दर्यकाे माझ !
- श्रद्धा आचार्य, पोखरा
[६३]
हिमचितुवा 
सेताम्य हिमाल 
मनमोहक सुन्दर नेपाल !
- बाबुराम आचार्य 
  धनगढी, कैलाली
[६४]
चितुवा
हिंस्रक ज्यान
सिकारी बन्ने ध्यान !
 - म्यामराज राई
[६५]
हिमाल
प्रकृतिको उपहार
पवित्रताको गहकिलो सन्देश !
- अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान
[६६]
दुर्लभ 
हिउँ चितुवा 
गर्दैछ सङ्घर्ष अस्तित्वको !
- सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ
[६७]
नेपाल
सगरमाथाकाे काखमा
सुन्दर शान्त विशाल !
- प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर

“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग भाग: उन्नासीऔंमा हामी पुगेका छौ। सम्पूर्ण पञ्चाङ्ग स्रष्टाहरुमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन् हार्दिक अनुरोध छ:
अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्ता पछिको भाग :-७९ ——————————-

विधा :- पञ्चाङ्ग
अभ्यास गर्ने स्थान :- पञ्चाङ्ग अभ्यास पाठशाला
मिति:- २०८०/१०/०८गते
बुधबार बेलुका ०९ बजेसम्म पञ्चाङ्ग वा समपञ्चाङ्ग पठाउनु हुन् अनुरोध छ।
……………………………………….

प्रशिक्षक:-
……………
गुणनिधि घिमिरे
घनश्याम पौडेल
तोयानाथ सुवेदी
………………………
भाषा शुद्धीकरण:-
———–
जमुना आचार्य
भवानी घिमिरे
पुष्पा नेपाल सुवेदी

सङ्कलक :-
———-
दुर्गा रिजाल आचार्य

संयोजक:-

सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” ======================
अक्षर सङ्ख्या:- [बराबरी]
अनुप्रास :- आफुखुसी
स्थायी :- अनिवार्य
पञ्चाङ्ग:०१
किसानले खेत बारी राेप्न बीउ खाेज्छन् रे।
ताताेताताे भात माथि तातै घिउ खाेज्छन् रे।
दैवकाे लिला पनि अपरम्पार छ हेर,
मान्छे जति बुढाे भयाे उति निउ खाेज्छन् रे।
मखमलकाे कपडा माथि लिउ खाेज्छन् रे।

पञ्चाङ्ग:०२
असनीय पीडा सहनु कसरी ?
यो मनको बह कहनु कसरी?
जिन्दगी किन हाे अजीब लाग्दैछ,
खोलाको पानी झैं बहनु कसरी?
किनारा भएर रहनु कसरी?
सुशीला पाैडेल

पञ्चाङ्ग:०३
मायामा त हृदयले छुनु पर्छ।
दुःख र सुखमा साथ हुनु पर्छ।
जीवनमा आखिर के पाे हुन्छ र,
एक आपसकाे मैलाे धुनु पर्छ।
दुखमा सँगै मिलेर रुनु पर्छ।
ह्यारिस

पञ्चाङ्ग:०४

मायाले दिलको नजिक हुनेलाई भन्नुपर्छ।
सुखदुःख पर्दासँगै रुनेलाई भन्नुपर्छ।
गाह्रो साह्रै माया गरेपछि भन्नू उनैलाई,
दिलबाट दिलसम्म छुनेलाई भन्नुपर्छ।
मनको मैलो आँशुले धुनेलाई भन्नुपर्छ ।

✍️सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”

पञ्चाङ्ग:०५
जब चुनौतीलाई पनि सहर्ष अवसर ठान्छ मान्छे।
जब भोजनको सट्टामा अहंकारलाई नै खान्छ मान्छे।
अनि त्यसबेला पो उ साधारण मान्छे भन्दा हुन्छ भिन्दै,
राम राम भन्दै देवताले पनि भगवानै मान्छ मान्छे।
रावणको वध गर्न आखिर भगवानले छान्छ मान्छे ।
-पशपती राई खोटाङ ।

पञ्चाङ्ग:०६

सुशासनको नाममा डकार जतिसुकै ।
भ्रष्टाचारी हुन् भनेर खकार जतिसुकै ।
छँटाहा कहिले पनि गर्देन राम्राे काम ,
बन्दुक नै तेर्साएर हकार जतिसुकै ।
राष्ट्रका घुन हुन् भन्छु सकार जतिसुकै ।

प्रधुम्न चालिसे
भक्तपुर ,कटुञ्जे ।

पञ्चाङ्ग:०७

छोरी मान्छेले सुन्दर जिउ खोज्छन् ।
श्राद्धपछि पुरोहित घिउ खोज्छन्।
समय अनुसारको खोजी हुने,
सिजनमा किसानले बिउ खोज्छन् ।
झगडालु मान्छे सधैँ निउँ खोज्छन् ॥

     गुणनिधि घिमिरे अमेरिका

पञ्चाङ्ग:०८
मानव किन यति साह्रो घमण्ड गर्छन् होला।
आखिर लठ्ठी बिना खोला कसरी तर्छन् होला।
जुन कुराको पनि त आ-आफ्नै महत्त्व हुन्छ,
सम्बन्ध तोडेर अर्कोमा कसरी सर्छन् होला।
विश्वास छैन भने भर कसको पर्छन् होला ।
शोभा आचार्य गौतम
काठमाडौँ

पञ्चाङ्ग:०९

मन भित्र राखी तिमीलाई सधै माया गर्छु म।
जुनीजुनी हृदयमा प्रेमकाे वासना छर्छु म।
मेरो जिन्दगीमा आयाै तिमी त खुशी राख्छु सँधै,
आफ्नै ठानी तिम्राे जिन्दगीमा कयाैँ रंग भर्छु म।
भुली सारा दुनियाँलाई तिम्रै शरण पर्छु म।

उर्मिला के.शी.
धनकुटा

,पञ्चाङ्ग:१०

नेपाल आमा रोहि रहेकी छन् आँसु लुट्नु पर्छ आजैदेखि।
हिमाल,पहाड अनि तराई सबै जुट्नु पर्छ आजैदेखि ।
धेरै मिचिदैछन् सिमाहरु पूर्व पश्चिम तल माथि किन?
कुविचार भएकाहरु राज्य बाट छुट्नु पर्छ आजैदेखि।
अब भष्ट्रचार गर्नेहरुको मन टुट्नु पर्छ आजैदेखि ।

दुर्गा आचार्य
मोरङ

पञ्चाङ्ग:११
मन्दिरमा भगवानको बास हुन्छ भन्छन्।
सास हुन्जेल मानिसको आस हुन्छ भन्छन्।
मूर्तिलाई पुजेर जीवन बित्ने भो यहाँ,
केही नगरे नि जिउन त्रास हुन्छ भन्छन्।
जीन्दगीमा त आफ्नै मान्छे खास हुन्छ भन्छन्।
सरस्वती श्रेष्ठ इटहरी

पञ्चाङ्ग :१२

कल्पनाकाे पल भन्छु
जवानीकाे बल भन्छु
खाएमा अति स्वादिष्ट
पसिनाकाे फल भन्छु ।
गंगाजीकाे जल भन्छु ।

भवानी घिमिरे
सर्लाही।