
१
चुनाव
घातै घात
जनतालाई मासु भात !
२
चुनाव
नेताको खेती
जनताले गर्ने मरिमेटी !
३
चुनाव
नमस्कार गर्दै
सामदाम दण्डभेद छर्दै !
४
चुनाव
साँढेको जुधाइ
साना बाछाको मिचाइ !
५
चुनाव
नेताको परीक्षा
जनताको हातमा नतिजा !
- सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही

१
चुनाव
घातै घात
जनतालाई मासु भात !
२
चुनाव
नेताको खेती
जनताले गर्ने मरिमेटी !
३
चुनाव
नमस्कार गर्दै
सामदाम दण्डभेद छर्दै !
४
चुनाव
साँढेको जुधाइ
साना बाछाको मिचाइ !
५
चुनाव
नेताको परीक्षा
जनताको हातमा नतिजा !

१
बिहानी
मनमोहक जिन्दगानी
ढलपल कर्कलाको पानी !
२
निर्वाचन
मत परिणाम
नेताको मनमा जन !
३
निर्वाचन
जित्नेको मन
पछि बिर्सने आफ्नोपन !
४
भाषण
सगरमाथा चुम्ने
नजिते लगानी डुब्ने !
५
दिनभर
जनताको माँझमा
जितेपछि बिर्सने साँझमा !

१
आँखा
हेर्न तरिका
बहने सुन्दर सरिता !
२
प्रेम
सम्झनाकाे राप
दिलकाे अमिट छाप !
३
मुटु
प्राणकाे मुली
संसारिक सुखकाे पाली !

काठमाडौ, २४ बैशाख। साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको ५०औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ४५ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरि एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
शृङ्खलाका लागि राखिएको तस्बिर

[१]
बाबा
सन्तानको सार
जोखिम सहन तयार !
✍️
भवानी घिमिरे
सर्लाही ।
[२]
पिता
कर्मकाे पहिचान
सन्तान प्रतिकाे अभिभारा !
✍️
राेशन पराजुली
धरान।
[३]
पिता
सन्तानका पुल
जीवनयापनको आधार मुल !
✍️
मुना दाहाल
सर्लाही ।
[४]
पिता
सन्तानको आधार
सम्मान गरौँ सदावहार !
✍️
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’
संखुवासभा हाल मलेसिया
[५]
पिता
अन्धकार चिर्ने
भोलिको पथ प्रदर्शक !
✍️
आर्त अकुलीन
कैलाली
[६]
बाबा
सङ्घर्षशील यात्रा
जोखिम सहदै समर्पण !
✍️
कमला देवकोटा
पाल्पा
[७]
पिता
एक पुल
भुत वर्तमान भविष्यको !
✍️
उमेश कार्की
खाँदबारी ७ सङ्खुवासभा।
[८]
जिम्मेवारी
सन्तानको भविष्य
यसैमा अल्झिएको जिन्दगानी !
✍️
हिमाल अम्मै
घोडाघोडी कैलाली
[९]
साँघु
भविष्य निर्माता
बाटो देखाउने प्रकाश !
✍️
कण्ठराजगिरी
टीकापुर कैलाली
हाल अस्ट्रेलिया केनबेरा।
[१०]
चुनौती
बाबाको उत्सर्ग
सन्तानको समुज्वल भविष्य !
✍️
श्रीकृष्ण शर्मा
पोखरा
[११]
पिता
बलियो सेतु
सन्तानको सुन्दर भविष्य !
✍️
वसन्त अनुभव
घोराही, दाङ
[१२]
पिता
सन्तानका आधार
सहयोगमा सदा तत्पर !
✍️
सुमित्रा पोखरेल
काठमाडौं
[१३]
बुवा
अन्धकारको दियो
सुन्दर भविष्य निर्माता !
✍️
राम न्यौपाने
[१४]
बुबा
भरपर्दाे राजमार्ग
दुर्घटना नहुने यात्रा !
✍️
टंकबहादुर अालेमगर
उदयपुर १ नम्बर प्रदेश ।
[१५]
पिता
सन्तानको लागि
कष्ट सहन तयार !
✍️
धनमाया चौधरी
कैलाली
[१६]
भविष्य
बाबाको साथ
असल जिन्दगीको दौड !
✍️
खेमराज पुरी
कैलाली
[१७]
सफलता
बुबाको साथ
जटिल ठाउँमा पुल !
✍️
घनश्याम पौडेल
[१८]
पिता
घरको खम्बा
सन्तानको बलियो काध !
✍️
बुद्धिमान चौधरी
सुरुङ्गा ४ झापा
[१९]
पिता
पुल सर्वदा
सन्तान हिड्ने बाटोको !
✍️
बिके माकजु
भक्तपुर ।
[२०]
पिता
जीवन दाता
सत्मार्ग हिडाउने ज्ञाता!
✍️
पशपती राई
खोटाङ
[२१]
बुबा
महत्त्वपूर्ण मान्छे
मीठासपूर्ण जीवनको भान्से !
✍️
रामप्रसाद पुरी
खाेटाङ,बादेल ।
[२२]
पिता
महत्त्वपूर्ण नेतृत्व
घरकाे बलियो खम्बा !
✍️
श्रद्धा आचार्य
पोखरा
[२३]
पिता
सन्तानको समस्या
सहज गराउने बाटो !
✍️
मंगला उपाध्याय
[२४]
बुबा
कर्तव्य निवारक
जीवन अर्पण सार्थक !
✍️
जमुना कायस्थ
पोखरा
[२५]
पिता
कर्तव्यको भारि
गरेको पूरा जिम्मेवारी !
✍️
बुद्धिप्रसाद लामिछाने
कैलाली
[२६]
पिता
सन्तानको मार्ग
देखाउॅछन् त्यागेर स्वार्थ!
✍️
सरस्वती श्रेष्ठ
[२७]
बुवा
मार्गदर्शक सन्तानकाे
अँध्यारोमा दीप उज्यालोकाे!
✍️
टीकाराम जाेशी
टीकापुर
[२८]
पिता
जीवनभर श्रम
वृद्धावस्थामा नपुगुन् आश्रम!
✍️
मन्दिरा सेढाई
मलेखु,धादिङ
[२९]
पिता
पिडा लुकाई
सन्ततिको प्रगतिमा रम्ने !
✍️
गोपालप्रसाद पौड्याल
[३०]
जिम्मेवारी
काँधको भारी
सन्तानको शीतल छहारी !
✍️
कविता आचार्य
कैलाली
[३१]
पिता
जिन्दगीको सार
सन्ततिको जीवन आधार ।
✍️
रमेश प्रभात
चितवन ।
[३२]
पिता
दयालु मन
सन्तानमा जीवन समर्पण !
✍️
सुधा बास्कोटा ढकाल
[३३]
बुवा
सन्तानका लागि
सदैव अथक प्रयास !
✍️
मिलन के. सी.( थापा)
पोखरा
[३४]
पिता
प्रेरणाका स्रोत
जिवनदाता ममताले ओतप्रोत !
✍️
प्रेम थापा “मन”
बागलुङ
[३५]
ममताको
खानी सदैव
जीवन्त रहने पिताजी!
✍️
सुशिला पौडेल
[३६]
पिता
जिम्मेवारीका प्रतिमुर्ति
कठिनाइबाट तार्ने पुल !
✍️
शिव खनाल जीवम
रुपन्देही
[३७]
पुर्याउँदै
राम्रो ठाउँमा
बुई चढाएर छोरा !
✍️
पुष्प शायरा
विराटनगर
[३८[
पिता
जिन्दगीको पुल
दु:ख निवारण सकुसल !
✍️
घनश्याम पौडेल
पोखरा
[३९]
पिता
संकट निवारक
उज्ज्वल भविष्यकाे मार्गदर्शक ।
✍️
नारायण प्रसाद उपाध्याय
कैलाली ।
[४०]
पिता
जीवनको रहस्य
वास्तविकता जिन्दगीको भोगाइ !
✍️
सविता के.सी.
[४१]
पिता
जिन्दगीको पुल
बाँच्न सिकाउने गुरु !
✍️
रामराजा के. सी.
फर्पिङ, काठमाडौं
[४२]
सिँढी
उक्लिने बाटो
बाबुआमाको नैतिक कर्तव्य !
✍️
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
[४३]
भरोसा
पिताको पिठ्युँ
सन्तान प्रतिको जिम्मेवारी !
✍️
होम प्रसाद
सुनसरी ।
[४४]
सन्तान
पिताको आँखा
हत्केलामा सन्तानको ज्यान !
✍️
उर्मिला पन्त पाण्डेय
ज्ञानेश्वर ,काठमाण्डौँ
[४५]
पिता
पुल सर्वदा
सन्तान तर्ने खोल्सोको ।
✍️
बिके माकजु

१.
चुनाव
सम्झँदा पनि
बान्ता आउने मलाई !
२.
उम्मेदवार
दिमाग नभएको
पैसा निकै भएको !
३.
पैसा
कति सस्तो
महँगिने चुनाव लगत्तै !
• डा. देवी पन्थी/ विराटनगर

——————————————–
“पाँच तत्त्व पाँचै विकार, पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार “
विधा :- पञ्चाङ्ग
अभ्यास गर्ने थलो :- पञ्चाङ्ग पाठशाला
मिति:- २०७९/ ०१/२०
………………………………………….
प्रशिक्षक:-
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
नारायण प्रसाद निरौला
भाषा शुद्धीकरण सुझाव :-
सुशीला पौडेल
सविता के.सी.
चन्द्रावती अधिकारी
सङ्कलक :-
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
सहजकर्ता :-
महासचिव
रामराजा के. सी.
======================
अनुप्रास र स्थायी आफुखुसी राखेर १६ अक्षरमा पञ्चाङ्ग बनाउनु होला ।
पञ्चाङ्ग ०१
जनता हार्दा चुनाव अहिले सार भएन
जनमत आयो आर्कैको अब पार भएन
पाँच वर्षमा आएको चुनाव खेरै जाने भो
जनता मरे नेतालाई कैले मार भएन
नेता थिए जनता एकदेखि चार भएन ।
🙏सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” ।
पञ्चाङ्ग ०२
लेक र बेसी, प्रीतको बोट, सारेर जानुछ ।
सबैले मिली, प्रेमको फल, झारेर जनुछ ।
जीवन मार्ग, हेरेर जानु, मानिस सबैले ,
आँखाको आँसु, मनको पीडा, तारेर जानुछ ।
आखिर पल, सृष्टिको माया, मारेर जानुछ ।
🙏आर्त अकुलीन, कैलाली।
पञ्चाङ्ग ०३
चुनाव खेल खेल्दामा एक जित हाे अवश्य ।
हुँदैन द्राेह गरेर बसे हित हाे अवश्य ।
पाइन्न पार बाेकेर रिस राग हाे शत्रुता ,
मिलेर रहे विकास गरे मित हाे अवश्य ।
जित्नु र हार्नु दौडमा हुने रीत हाे अवश्य ।
🙏भवानी घिमिरे, सर्लाही ।
पञ्चाङ्ग ०४
सातु सर्वत खाने दिन आजै परेछ हैत
शिवकाे बिहे वार्षिकाेत्सव् आजै रहेछ
हैत सत्य युगमा हिमालयकी पुत्री पार्वतीकाे
बिहे भएर कलि युगिमा आस्था झरेछ हैत
सनातन धर्मिले याे महत्व गरेछ हैत ।
🙏मधुसूदन प्रसाद घिमिरे ।
पञ्चाङ्ग ०५
हावा हुरीबाट जोगाउने एउटा घर होस्
सुखदुःखमा साथ निभाउने वर होस्
तब जिन्दगीमा सन्तुष्टि मिल्छ सफल हुन्छ
पर्दा हातमा हात दिने उस्तै भर होस्
गोत्र कन्यादान गरे नि उही थर होस् ।
🙏सविता के.सी. काठमाडौं ।
पञ्चाङ्ग ०६
चुनावकाे यहाँ धेरै चटाराे छ जतातता
गाउँघर डुली हिड्ने हताराे छ जतातता
उत्तरसँग आएर दक्षिण मिल्छ के गरी
पूर्व र पश्चिमी चाेसाे पसाराे छ जतातता
सत्ता भित्र गुताईने लठाराे छ जतातता
🙏ताेयानाथ सुवेदी, काडाघारी,काठमाडौं ।
पञ्चाङ्ग ०७
साइनो गाँस्दै घर दैलोमा आउँछ है फेरि
सय बाँड्दै लाखौं उठाउन धाउँछ है फेरि
कति सुत्छौ मस्त? जनता अब त जाग्नुपर्छ,
भोट माग्न मुकुण्डेले चिप्लो लाउँछ है फेरि
लय फेर्दै पुरानो गीत नै गाउँछ है फेरि।
🙏अरुण कु.भुजेल
गोरूबथान,कालेबुङ्ग,भारत।
पञ्चाङ्ग ०८
एक छाक टार्न दिनदिनै गिट्टी कुट्नु पर्छ
काम गर्न आफ्ना परिवारसँग छुट्नु पर्छ
भयावह अवस्था बुझ्छौ, बुझ्दैनौ हाम्रो प्रश्न
निमुखा हेप्नेका मन नै बेसरी खुट्नु पर्छ
यस्तो असमानता रोक्न नै हामी जुट्नु पर्छ ।
🙏प्रेम थापा “मन”बागलुङ ।
पञ्चाङ्ग ०९
सहर गाउँ उराल्दै गीत गाएछ चुनाव
गठबन्धन एकल लड्न लाएछ चुनाव
सिध्दान्तहिन कुचेष्टा लिए जनता रूवाइ
अर्कैकाे दल जिताइदिन धाएछ चुनाव
अाफ्नैमा भाेट सजाय भाेग्न अाएछ चुनाव ।
🙏सुरेश चन्द्र घिमिरे, लमजुङ ।
पञ्चाङ्ग १०
समयमा ठाउँमा नपुग्दा हार लाग्ने रैछ
केही गर्छु भन्दा पनि जाँगर नै भाग्ने रैछ
सञ्जालबाट मुक्ति पाउन नी गार्है छ अब
परिस्थिति अनुसार मन सारा माग्ने रैछ
सादा जीवन उच्च भावना भोकै जाग्ने रैछ ।
🙏जमुना आचार्य, सिन्धुपाल्चोक ।
पञ्चाङ्ग ११
आजभोलि म घरदैलोमा लागेकाेछु राम्ररी
त्यसैले त हाेला म साह्रै नै थाकेकाेछु राम्ररी
नजाउँ भनेपनि पार्टीमा लागि हालियाे नि त
समाजमा पार्टीकाे इज्जत राखेकाेछु राम्ररी
मासुभात उम्मेदवारकाे खाएकाेछु राम्ररी ।
🙏नवराज भट्ट, महेन्द्रनगर, कञ्चनपुर ।
पञ्चाङ्ग १२
उमेरमा त भिर पाखामा गइदोरहेछ
बुढेसकालमा बिरामी नि भइदोरहेछ
तिमीहरूको उमेरमा हामी के के गर्थौ
अझ उमेर ढल्के पिढीमा रहिदोरहेछ
त्यो बेला जसले जे भनेनी सहिँदोरहेछ ।
🙏सुमित्रा पोखरेल काठमाडौं
पञ्चाङ्ग १३
०१
सुरुमा दिलमा बास बस्ने गरी आउँने छन्
नपाउन्जेल जहिले पछि पछि धाउँने छन्
जब आफ्नो स्वार्थ पूरा हुन्छ नि तब उनैले
स्वच्छ पवित्र प्रेमलाई पाखा लगाउँने छन्
जिन्दगी भरि पिडाकाे आँसुमा डुबाउने छन् ।
०२
अरूलाई फकाउने बानी गज्जबको छ तिम्रो
कसैसँग लजाउने बानी गज्जबको छ तिम्रो
धेरै नौटंकी नाटक देखाउनु पर्दैन अब
कोही पछि लगाउने बानी गज्जबको छ तिम्रो
कसैलाई हटाउने बानी गज्जबको छ तिम्रो ।
०३
घाइते मुटु लिएर हिँडेको देख्ने को छ र
फाटेको दिल सिएर हिँडेको देख्ने को छ र
जिन्दगी त हासीखुसी रमाउने को लागि पो
गुनमा खुन दिएर हिँडेको देख्ने को छ र
तनाव हुँदा पिएर हिँडेको देख्ने को छ र ?
०४
खुनको बदला खुनले तिर्ने छु
परि आए मुटु,कलेजो चिर्ने छु
मुखले ठिक्क पार्ने नगर्दा हुन्छ
झ्यालबाट भए पनि म छिर्ने छु
खराब व्यक्तिलाई मैले पिर्ने छु ।
०५
पैसा र पावरको कुरा नगर तिमी
जिन्दगीमा कसैको भर नपर तिमी
मुखले फुर्ति लगाउने धेरै छन् यहाँ
कुराले अघि सार्यो भने नसर तिमी
जहिले उम्रिने बीज मात्रै छर तिमी ।
🙏सुशीला पौडेल ।
पञ्चाङ्ग १४
मेरो भग्यमा लेखेको मात्र पाउँछु होला
बिपरित दिशामा सदैव धाउँछु होला
बिधाताको नियम थाहा पाउन सके त
इच्छा लागेको कुराहरू नै लाउँछु होला
तिमीले दिलैले बोलाएमा आउँछु होला ।
🙏देविकी के.सी. , काभ्रे हाल बिरगंज ।
पञ्चाङ्ग १५
सपनामाथि असिना पानी परेपछि
दिनै मार सहने यो बानी परेपछि
कर्म छैन भने सुख कहाँबाट हुनु
दुःखै दुःखको अनन्त खानी परेपछि
अचानोझैँ मेरो जिन्दगानी परेपछि ।
🙏श्रीकृष्ण शर्मा, पोखरा ।
पञ्चाङ्ग १६
नजान्नेकाे फुत्की जान्छ दाउ चाैका पनि
सबैलाई एकैचाेटी आउन्न माैका पनि ।
कहिले पालाे कसैकाे हाे कहिले कसैकाे
चैतमासे खडेरीमा के काम नाैका पनि?
उही अमृत उही बीष हुन्छ लाैका पनि ।
🙏चन्द्रावती अधिकारी, कोहलपुर बाँके ।
पञ्चाङ्ग १७
बाघकाे छाेराे बाघै हुन्छ हेर स्याल हुँदैन
घमण्डले खान्छ नै एकदिन ख्याल हुँदैन
छाेड्न सक्नु पर्छ खराव अाचरण सबैले
धनदेखि काेही नचुहाउने -याल हुँदैन
पर्मात्माकाे अाँखा नपर्ने कुनै झ्याल हुँदैन ।
🙏रामराजा के.सी.
फर्पिङ, काठमाडौं ।
पञ्चाङ्ग १८
गाउँ सहर घन्काउदै गित छाउँछ चुनाव
जनता र नेता बिचमा मीत लाउँछ चुनाव
घर समाजमा डुलाउँदै झुकाउँदै माथ
सत्य युगका देवताका गित गाउँछ चुनाव
फूल हार पहिराएर जित धाउँछ चुनाव
🙏सरिता काफ्ले कोहलपुर बाँके ।
पञ्चाङ्ग १९
जहाँतहीँ चुनावको माहोल चलेको छ हेर्नुस्
एकअर्को बिच पार्टीमा आगो बलेको छ हेर्नुस्
प्रचार प्रसारका निम्ति नै तछाड मछाड गर्दै
हिडेर शरीरलाई बेस्सरी गलेको छ हेर्नुस्
मानिसले स्वार्थका लागि पनि छ्लेको छ हेर्नुस् ।
🙏आर्मित्मा थापा मगर
स्याङ्जा ।
पञ्चाङ्ग २०
साहित्यको भोक हो यो मेटिँदैन कहिले
भोक लाग्दा खानेकुरा भेटिँदैन कहिले
यस्तै गरि निशा लाग्ने सबैलाई नै होकि
लेख्दा लेख्दै निद्रा आए लेटिँदैन कहिले
सारङ्गी ता आफैँआफ रेटिँदैन कहिले।
🙏गुणानिधि घिमिरे, हाल अमेरिका ।
पञ्चाङ्ग २१
आफू बलियो भएदेखि उछिन्न मन लाग्छ
असहाय भएपनि सबै किन्न मन लाग्छ
दुःखी गरिबीको कोही छैनन् यस जगतमा
सामन्तीलाई त घुनसँगै पिन्न मन लाग्छ
सहयोगीलाई मौकामा नै चिन्न मन लाग्छ ।
🙏निर्मला सुवेदी , बागलुङ।

… ✍️ आर्त अकुलीन
१
यात्रा
भिरको बाटो
एउटा पीरको जीवन !
२
नववर्ष
पुरानै प्रवृत्तिहरू
केवल फेरिएको पात्रो !
३
प्रकृति
सौम्य शालीनता
मनमा प्रतिबिम्बित सृष्टि !
४
दम्भ
काँडाको पीडा
मनको कालो तुवाँलो !
५
अरिङ्गाल
आफैमा सजीव
सजीवकै प्रमुख शत्रु !
६
पहरा
पत्थरको खानी
सुख दु:खको कहानी !
७
आँगन
सुन्दर बगैंचा
चारैतर्फ विष वमन !
८
ईशान
सबैभन्दा महान
सन्तान खोज्दै पहिचान !
९
उडुस
पाएमा रगत
नपाएमा खाली सुत्ने !
१०
माया
पिरतीको फूल
सफा पानीको मूल !

साताका तीन लघुकथाको चौधौँ शृङ्खलामा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चमा यो साता प्रेषित गरिएका मातातिर्थ औँसी विशेष लघुकथाहरू मध्ये निम्न तीन लघुकथाहरू (उपहार, भर्चुअल नाता र आमाको गुनासो) छनोट गरी प्रकाशन गरिएको छ।

✍️ वसन्त अनुभव
मातातीर्थ औँसीको दिन । विहान सबेरै उठेर नुहाइ धुवाइ गरेँ। आमा भने आफ्नो कोठामा सुतिरहनुभएको थियो ।
“आमा ! आज हजुरको मुख हेर्ने दिन । हजुरलाई के उपहार दिऊँ ?” चियाको कप दिदै मैले सोधेँ ।
“मलाई केही चाहिन्न, बाबु ! सबै पुगेको छ । केही दिनु पर्दैन ।” आमाले ठाडै इन्कार गर्नुभयो।
“तैपनि आमा ! आज विशेष दिन । हजुरले उपहार त लिनैपर्छ। भन्नु त के दिऊँ ?!” मैले आफ्नो कुरामा जोड दिएँ।
“सबै कुरा पुगेकै छ, बाबु ! साह्रै जिद्दी गरिस् । दिने नै भए, एउटा राम्रो मोबाइल किनेर ल्याइदे ।” बल्लतल्ल आमाले मुख फोर्नुभयो।
केही समयपछि पसलबाट मोबाइल लिएर आएँ । आमालाई फलफूल, मिष्ठान्न खुवाएर मोबाइल उपहार दिएँ । आमाबाट आशिर्वाद ग्रहण गरेँ ।
“तँ साह्रै लोभी छस्, आफ्नो लागि केही गर्दैनस् । अरुको लागि मात्र कति खर्च गर्छस् बाबै । मोबाइल फुटेको कति दिन भइसक्यो, किनेकै होइन । यो मैले तेरै लागि मगाएको थिएँ।” मोबाइल मलाई नै फिर्ता गर्दै आमाले भन्नुभयो।
“तर आमा ! .. तपाईंको उपहार ..।” अप्ठ्यारो मान्दै मैले भनेँ।
“तर सर केही होइन्, खुरुक्क राख् । मलाई उपहारमा यी, यस्ता भौतिक वस्तु केही चाहिन्न । यस्तै मीठो बोली र असल व्यवहार भए सबै पुग्छ, बाबु ।” आमाले बिचमै टोक्नुभयो ।
घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ
२०७९/०१/१७ शनिबार

✍️ नवराज शर्मा
“यो तपाईंको पनाति ! यी नाति र नातिनीबुहारी ! अब पालैपालो टिका लगाइदिनुस् ।” मैले चोरऔँलाले सबैलाई देखाउँदै भनेँ ।
” मैले पनि देख्या’छु, तैँले देखाउनु पर्दैन् ।” भन्दै आमाले सबैलाई दसैँको टिका र जमरा लगाई दिनुभयो । सबैले दर्शन भने । आमाले खुट्टा तेर्साई दिनुभयो । मुसुमुसु हाँस्दै ढोग गरेँ । टिका लगाउने काम सकिएपछि हामी भान्छा कोठातिर लाग्यौँ । खान बस्नु अघि, मैले ल्यापटपको स्क्रीन दाग नबसोस् भनेर स्प्रिटले सफा गरेँ ।
दिउँसो भान्जा, भान्जी , बहिनी, ज्वाईं, दाजुभाइ सबै आए । टिका लाए । गए । तर जो आएपनि एउटै कुरा सोध्थे, ” छोरा छोरी आउलान् त ?”
“आउँछु भन्या’छन् ।” मेरो एउटै जवाफ हुन्थ्यो । आफ्नो सन्तानको उज्ज्वल भविष्यको कामना गर्दै उच्च शिक्षाको लागि विदेश पठाएपछि उनीहरू पनि त आफ्ना सन्तानको सुखद भविष्यको सपना देख्दा हुन् ! कामना गर्दा हुन् ! त्यो कुरा किन हो कुन्नी म जानी जानी बिर्सन्थेँ । म जतिचोटि “आउँछन्” भन्थेँ, आमा त्यतिपटक मेरो मुखमा पुलुक्क हेर्नुहुन्थ्यो ।
आज औँसी । आमाको मुख हेर्ने दिन । मैले ल्यापटप खोलेँ । एकछिन पछि पर्दामा छोरा-बुहारी, छोरी- ज्वाईं, नातिनातिना देखिए । हामी भर्चुअल संसारमा थियौँ, हाम्रो भर्चुअल बैठक जारी थियो ।
” ल आमाको मुख हेर !” मैले भनेँ ।
सबैले दर्शन भने । एकछिन रमाइलो भयो ।
भर्चुअल भेटघाट र भलाकुसारीपछि खाना खाएर म कोठातिर लागेँ, यसो ढल्किन भनी । आँखा झपक्क के लागेको थियो, ” मेरो मुख हेर्दैनौ, बाबु ? आज आमाको मुख हेर्ने दिन ।” कानमा आवाज ठोक्किए जस्तो लाग्यो । तन्द्राबाट ब्युँझिएँ । भित्तातिर हेरेँ । भित्तामा आमाको तस्बिर थियो । माला लगाएको तस्बिर मुसुमुसु हाँसे जस्तो लाग्यो । “मसँग पनि त भर्चुअल नाता बाँकी होला नि बाबु !”
वीरगन्ज
हाल भक्तपुर- १

✍️ सावित्री अधिकारी
“काकी नमस्कार ! सन्चै हुनुहुन्छ?”
“ओहो सानी! कैले आइस् तँ? भाग्यमानी भएस्, खै सन्चो भनुँ कि बिसन्चो ! सधैँ यस्तै त हो, नानी ! गर्न केही सकिदैँन । शरीरमा देखिने राेग केही छैन्, खाली नाटक गरेजस्तो । ठिकै छ नानी ! यस्तै हो ।” एक्कासि छिमेकीको छोरी सानीलाई देखेर रमाले सुस्केरा हाल्दै बोलिन्।
“ए ! के भएको होला त खै ! म हिजो आएकी काकी, यसपालि औँसी पनि छुट्टीकै दिन पर्यो । फेरि भोलि पनि मजदुर दिवस, छुट्टी छ । त्यसैले हिजो साँझ आइपुगेको । आमालाई पनि अलि सन्चो छैन। आएको बेला हजुरलाई बोलाएर जाउँ भनेर नि ! अनि सिमा खै त काकी? कि आएकी छैन?”
“के आउँथी र नानी ! कहिले पो आएकी थिई र ! न तीजमा आउँछे न औँसीमा। खै कति निष्ठुरी भाकी हो ।”
“टाढा भएर त होला नानी ! गाडीमा सन्चो पनि हुँदैन । त्यसैले होला, हिड्नै मन लाग्दैनँ । कहिल्यै नआउने भएर होला मलाई त आइन भनेर पिर पनि लाग्दैन।”
“ए ! यसपालि त छुट्टी छ, आएकी भए हुन्थ्यो नि ! म त आइ होला, भेट हुन्छ भन्ठानेको त। अनि दाइ भाइहरू पनि कोही आएनन् ?”
“आउदैनन् बा ! कोही आउदैनन् । सबै आ-आफ्नै ठाउँमा ब्यस्त छन्। घरमा भएकी एउटी बुहारी पनि घुम्न गएकी छ। ऊ हुँदा त पहिले मेरो मुख हेरेर मात्र माइत जान्थी । छुट्याउदैनथी । यसपालि ऊ पनि नहुँदा शुन्य लागेको छ ।”
बिहानै भिडियो कल गरेका थिए सबैले, त्यसैमा चित्त बुझाएँ । अब के गर्नु, यस्तै रहेछ संसार ! माया उँधो सर्छ भन्थे, हो रहेछ नानी। तँ आइस् मलाई सबै छोराछोरी आए जतिकै भो। बिहान पसल जाँदा तातो जेरी पकाउदै रहेछ, अलिकति ल्याएको । काका पनि पूजामा जानुभा’को आइपुग्नु भा’छैन । एक्लै खानै मन लागेन । ल अब आमाछोरी मिलेर खाउँ।” मुहार केही उज्यालो पार्दै रमाले थालभरि जेरी लिएर आइन्।

१
असिना
साना ठूला
गर्जनले पुछिएको पसिना !
२
भीषण
वर्षाको भारी
भिजेका हाम्रा खेतबारी !
३
चुनावी
हर्ष उल्लास
असिनाले पारेको बित्यास !
३
समय
हुरी बतास
नाङ्गा बनेका घरधुरी !
४
सख्खर
पानीको घोल
सातु सर्वत अनमोल !
५
समय
तृतीया अक्षयको
सातु सर्व महिमाको !
६
शिव
प्रणय सतीसँगको
महिमा दान पुण्यको!
७
मरेका
चराचुरुङ्गी प्रकोपले
बेघर बनेका तारामण्डले !
८
जल
नभए निर्जन
जीवन्त प्राणको आधार !

काठमाडौ, १७ बैशाख । साप्ताहिक ‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको ३१औँ शृङ्खला शनिबार सम्पन्न भएको छ ।
अभ्यासमा ४७ जना टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक तथा प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आएको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष एवं कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो ।
‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको ३१औँ शृङ्खलाको लागि समाजका वरिष्ठ टुक्काकार राजेशराज गड्तौलाले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
किन गर्छौ व्यर्थै रिस राग तितो वचन बोली,
मर्दाखेरी जानैपर्छ हामी सबले हात खोली ।
✍️ राजेशराज गड्तौला

[१]
मानिसको जात त्यस्तै रिस नगरे बॅाच्न गाह्रो,
अर्काको आरिस नगरी खाना पच्न अति साह्रो ।
✍️
राजेशराज गड्तौला
रतुवामाई- १०, मोरङ, हाल- प्रवास
[२]
खाली हात आयौँ हामी जान्छौँ खाली हात,
ब्यर्थै केको रिस राग गर्छौ केमा मात ।
✍️
वसन्त अनुभव
घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ
[३]
तँछाड मछाड लडाई अनि झगडाकाे मूल,
उँधाे बाटाे आरिस अनि घमन्डीपन हाे भुल ।
✍️
ताराप्रसाद चापागाईं
धुनिबसी, हाल प्रवास ।
[४]
जिन्दगी मेरो बाँचेको छ, बोकेर रङ्गिन सपना,
तिम्रा प्रत्येक शब्दहरूका, कटुता सधैँ जपना।
✍️
प्रदीप के रिमाल
इटहरी, सुनसरी
[५]
मानिस बुद्धिमान हो, नबोलौँ मिथ्या बोली,
मर्दा सबै जानुपर्छ, चढी बाँसको डोली।
✍️
लक्ष्मी श्रेष्ट
बिर्तामोड झापा
[६]
दुखी मानिसलाई कहिल्यै हेला होँचो नगर,
आखिर धरती छोडी जानु छ जिउँदै नमर।
✍️
रतन पाण्डे’पारतन’
दार्जीलिङ।
[७]
एउटै शरीर बनेको छ मिली हाड,
पाउने केही होइन रिस राग छाड ।
✍️
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’
संखुवासभा हाल मलेसिया
[८]
सत्य जान्दाजान्दै सक्दिनँ आरिस नगरी,
सायद फर्कन्न सुर्ता भड्खालोमा नपरी ।
✍️
अच्युत घिमिरे
भुटान बाट 🇧🇹
[९]
मान्छेबाट गल्ती हुन्छ सच्याउने मान्छेबाटै,
सबै मिले बढ्छ पाइला नमिले बन्छ माटै।
✍️
म्यामराज राई
भोजपुर हाल-जापान
[१०]
बचाउन गाह्रो भयो अपराधीबाट समाज,
मीठो नारा देखाई प्रोत्साहन गर्ने बढे आज।
✍️
पौडेल विमुन्स
पोखरा कास्की
[११]
के लिएर आएका थियौ मानव के लिएर जान्छौ,
किन तिमी आफूलाई कहिल्यै नमर्ने प्राणी ठान्छौ?
✍️
सुरेशकुमार पान्डे
दाङ घोराही १८
[१२]
बिना कारण जब अरूको खोइरो खन्नेछौ,
तिमी पनि अवश्य अगचको जालो बन्नेछौ ।
✍️
प्रेम थापा “मन”
बागलुङ
[१३]
मर्नुपर्छ जान्दाजान्दै मान्छे रिस राग गर्छन्,
अनगिन्ती चोट र पीडाका भुमरीमा पर्छन् ।
✍️
बिके माकजु
भक्तपुर ।
[१४]
नाम,दाम ईज्जत सबै कमाउँने हो बाँच्दा खेरि ,
आउँछ आउँदैन अर्को जुनी खै मोज गर्न फेरि।
✍️
होम प्रसाद नेउपाने
धरान,सुनसरी
[१५]
बाँचुन्जेल हो तेरो मेरो किन गर्छौ छुच्चो बोली,
जानैपर्छ परलोक आखिर दुई हात खोली ।
✍️
बेदु न्यौपाने
काठमाडौ
[१६]
लोभ, पाप, भय, क्रोध साँच्नुहुन्न कहिल्यै,
मर्दाखेरि खाली हात जानुपर्छ जहिल्यै ।
✍️
डम्बर थामी ‘अनुपम’
कालिन्चोक गा.पा. -६, दोलखा ।
[१७]
रित्तै आयो रित्तै जान्छ मानिसको चोला,
रिस राग किन राख्नु फाइदा के होला ?
✍️
बुद्धिमान चौधरी
सुरुङ्गा ४ झापा
[१८]
रिस गर्नेलाई गर्न देऊ साथी आफैँ झाँको झर्छ,
हेर्दै मात्रै जानुपर्छ समयमा आफैँ छक्क पर्छ।
✍️
दीपक ठटाल जलन
खरसाङ ३०.०४.२२
[१९]
जानुपर्छ आखिर सबेलाई छोडी,
किन गर्छौ रिस राग व्यर्थ मन तोडी।
✍️
सुरेखा चाम्लिंग**
-भक्तपुर//
[२०]
एकातिर छ काम कुरा कुम्लो बोकी हिँड्छौ अन्तै तिर,
राम सिवाय खै के भनौँ? व्यर्थै खोज्छौ हाम फाल्ने भिर।
✍️
अरुण कु.भुजेल
गोरूबथान,कालेबुङ्ग,भारत।
[२१]
धर्म सत्कर्म, ज्ञान गुन परलोकमा पाइन्छ रे लान,
मरेपछि पाइन्छ पाइदैन भ्रष्टाचार गरेर खान ।
✍️
रिजाल विनोद
बेलबारी ०२ मोरङ
[२२]
जानुपर्छ सुम्पिई इज्जत, दाैलत, धन,
फेरि पनि किन गर्छन् लालच सानाे मन ।
✍️
रामकृष्ण दुवाडी
पाेखरा
[२३]
गर्नुहुन्न रुखाे व्यबहार अनि बाेली,
नाङ्गै आयौँ अनि नाङ्गै जानुपर्छ भोलि ।
✍️
सहयात्री शाेभा अर्याल
रुपन्देही १४ बुटवल
[२४]
आखिर जानैपर्छ बनाएर बाँसको डोली,
नगरौँ बाबा आमामा तितो वचन र बोली ।
✍️
भगवती दवाडी
[२५]
पढ्छाै ज्ञान लिन्छौ,माेह व्यर्थ हो भन्छाै हृदय खाेली,
अहिले सम्झना छ, विवश भई बिर्सिदिन्छौ भाेलि।
✍️
रामप्रसाद पुरी
खाेटाङ बादेल ।
[२६]
राष्ट्रघाती आरिसेहरू त मरी जाऊन्,
देशभक्त देखारिसेहरू गरी खाऊन् !
✍️
बिबस पारदर्शी
भद्रपुर – २ झापा
[२७]
बाँचुन्जेल आखिरमा किन बेमेल गर्नु,
सेवाभाव राखी सधैँ हर्षले मन भर्नु ।
✍️
जमुना आचार्य
सिन्धुपाल्चोक
[२८]
जन्मियौँ नाङ्गै अनि जादा पनि नाङ्गै घमण्ड किन ?
सक्छौ भने नाम कमाऔँ सुकर्म गरौँ हरदिन ।
✍️
शंकर कार्की
थाहा ३मकवानपुर,
[२९]
हात बाँधी आएका थियौँ, जान्छाैँ हात खाेली,
छाडी जाने हो सबै यतै, मरी जादा भोलि ।
✍️
दुर्गा वनवासी
झापा
[३०]
सधैँ गरौँ मीठो बोली नगरिकन रिस डाहा,
मित्रवत व्यवहार गरौँ भनून् सबले आहा !
✍️
रुपेश कु.सदाय
सखुवानन्कारकट्टी-३(सिरहा)
हाल-गोलबजार (सिरहा)
[३१]
तितो वचन रिस राग नगरे शान बढ्दैन,
यहाँ मरेर जाने चाेलाको खासै दान चढ्दैन ।
✍️
गणेश तिमल्सिना गति
धनुषा
[३२]
आयौँ नाङ्गै जान्छौँ नाङ्गै लानु केही छैन,
सुखसँग कोही यहाँ बाँच्न पा’को हैन ।
✍️
रुपा गौतम
बारा
[३३]
जन्मेपछि मर्नुपर्छ भन्ने भुल्छ मानिस,
लोभ लालच गर्छ व्यर्थ घमण्ड र रिस ।
✍️
राजेन्द्र बस्नेत राप्तार
जुनिचाँदे५ जाजरकोट
[३४]
रिस राग गरेर केही पाइँदैन,
मिलापले बाँचेमा धन चाहिँदैन ।
✍️
गंगा खड्का
बूढानीलकण्ठ , काठमाडौँ
[३५]
एउटा थिए गाउँमा गर्थे सधैँ नै भिडन्त,
तर आखिर उनको दाउराले नै भो अन्त।
✍️
गणेश तामाङ वाइबा
[३६]
सुन्दर रुपमा सुन्दर बोली सुहाउँछ झन,
पहिचान सुन्दर रिस राग रहित जीवन ।
✍️
बादल गुरुङ’वियोगी’
[३७]
नाङ्गै आयाैँ नाङ्गै जाने संसारकाे रित,
बाँचुञ्जेल मिठो बाेलाैँ हामी सबैसित।
✍️
मित्र उराठी गाैतम
अमरपुर, गुल्मी, हाल:तिलाेत्तमा न पा -२
[३८]
मान्छे नै हो सर्वश्रेष्ठ प्राणी तेरो मेरो किन?
त्याग रिस ईर्ष्या डाहा अनि सोच एकैछिन।
✍️
अबजस चन्द्र
झापा
[३९]
व्यर्थ हाे अर्काकाे प्रगतिमा डाहा गरि रिसले जल्नु,
सके पुरुषार्थ सिद्ध गर, पर्छ भाेलि चितामा बल्नु ।
✍️
रामकृष्ण रिजाल
बागलुङ
[४०]
फेसबुकमा फोटो किन आमा बृद्धाश्रम राखेर ?
आमा बस्छिन् छोराको भलो होस् भन्दै ईश्वर भाकेर ।
✍️
तारा घिमिरे
संखुवासभा
[४१]
रिस राग नगर है गर्छौ सधैँ नै पो किन ?
सकारात्मक सोच राखे आउँछन् राम्रा दिन ।
✍️
दुर्गा भट्टराई
[४२]
भरोसा केही छैन जिन्दगीको आज होकि भोलि,
त्यागेर रिस राग मुस्कुराइदेऊ मनै खोली ।
✍️
श्रीशा खड्गी नेवा
लगनखेल, ललितपुर
[४३]
रिस रागले खरानी बनाउने छ आफ्नै साख,
मरी जाने याे जिन्दगीमा सुवचन बोली राख ।
✍️
प्रद्युम्न चालिसे
[४४]
रिस हाे मानवकाे शत्रु उन्नतिकाे बाधक,
यसबाट टाढा रहने गर्छन् सच्चा साधक ।
✍️
भवानी घिमिरे
सर्लाही ।
[४५]
मीठो बोलेर संसारलाई आफ्नो बनाऊ,
सक्छौ भने अस्तित्वलाई देशमै जमाऊ ।
✍️
अम्विका अधिकारी
झापा विर्तामोड
[४६]
रिस हो मानवकाे शत्रु, उन्नतिको बाटो रोक्छ,
आफ्नै ज्यानको तल र माथि पत्तै नपाई बोक्छ।
✍️
दुर्गा आचार्य
मोरङ
[४७]
रिस राग राख्नुहुन्न तितो वचन बोल्नुहुन्न,
मरी जाने जिन्दगीमा मिथ्या कुरा नि खाेल्नुहुन्न।
✍️
त्रिलाेचन भण्डारी
मेचीनगर, झापा