Category: मुख्य खबर

[१]
१.
कतै छ पानी
कतै छ सुख्खा
मिल्दैन मौसमको भविष्यवाणी ।
२.
डुब्न लागिसक्यो घाम
महिना छ असारको
आली हिलोको काम ।
३.
समय आफैँले छोप्नुपर्छ
पर्खँदैन कसैलाई यसले
समयमा धान रोप्नुपर्छ ।
✍️

सतीश पण्डित

[२]
१.
सुधारौँ आफ्नो बानी
अरूको क्षति चाहँदा
आफ्नै हुन्छ हानी ।
२.
सधैँ नम्र बोल्नू
रुखो बोलेर हुँदैन
बोलीमा मह घोल्नू ।
३.
आफ्ना लागि बाँच्नू
अरूको पिर नगरी
आफ्ना खुसी साँच्नू ।
✍️
काजल न्यौपाने

भोजपुर।

[३]
१.
असारे राेपाइँ गरेर
सबै किसान मिली
राखौँ अन्न भरेर ।
२.
प्लास्टिकले शरीर छाेपौँ
असार पन्ध्रमा रमाउँदै
छुपुछुपु धान राेपौँ ।
३.
असारे गीत गाएर
काम गरौँ खेतमा
अचार राेटी खाएर ।
✍️
रबि पाैडेल

दक्षिण भारत

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको २३ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६८ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- २३ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-
—++—

…
१,
मौसमी चाल चाले
बाँझोमा उम्रिन्छन् आशाहरू
पसिनाले उमार्न थाले ।
२,
खुट्टा तान्नु पहिले
आफ्नो पाइला चालौँ
हातमा फल जहिले ।
३,
पाखुरी होस् स्थायी
लक्ष्यित योजना बनाए
यात्रा बन्दछ फलदायी ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  …
  १,
  हजारौँ फूलहरू फुलिरहे
  सुन्दर ती बगैँचामा
  कति भमराहरू डुलिरहे।
  २,
  लेखिराखौँ हरेक चरण
  पुराना दिनका कथाहरू
  झिल्काले गराउॅंछ संस्मरण ।
  ३,
  जिन्दगी नाटक हो
  हामी अभिनय गर्दैछौँ
  सत्पात्र बन्ने को ?
• दीप गोले तामाङ, चन्द्रपुर, रौतहट
  …
  १,
  मौसम अनुसारको काम
  नगरी नहुने यता
  छैन जाने ठाम।
  २,
  भइन्जेल पाखुरीमा बल
  उमेर पुगेपछि नसकिने
  जोसुकैले पनि हलचल।
  ३,
  पाइन्छ खोज्दा रहलपहल
  पाखुरी बजार्दा सबैले
  हातमा आउँछ फल।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१(हालः-अमेरिका,बोस्टन)
  …
  १,
  मौसमको हलचल हुँदैछ
  थिएन पानीको आशा
  असारे मनसुन छुँदैछ ।
  २,
  मानो रोपेर मुरी
  अन्न फलेर आए
  लाग्ला सुनको धुरी ।
  ३,
  फलाउँछ मानव अन्न
  धान्न मानव जिन्दगी
  ईश्वर रहेछन् धन्न ।
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  दाम छैन गोजीमा
  कसो गर्ने होला ?
  छु कामको खोजीमा |
  २,
  खान पाइॅंदैन बसेर
  अल्छी भयौँ भने
  हिॅंडौँला पेट कसेर |
  ३,
  मनसुनले घात गर्‍यो
  कतै सुख्खा अति
  कतै पहिरो झर्‍यो ?
• सरिता सेढाई धादिङ
  …
  १,
  सम्बन्ध बीचको पहिरो
  बाह्य आँकलन नगर्नु
  असर यसको गहिरो ।
  २,
  परदेसिनु बाध्यता थियो
  म फर्की आउँछु
  जलाई राख्नु दियो ।
  ३,
  आवश्यकताको पहाड देखेर
  म पनि परदेसिएँ
  जिम्मेदारी थाप्लोमा बेरेर।
• दिवाकर चाम्लिङ्ग राई, खर्साङ्ग ,दार्जिलिङ
  …
  १,
  हुनुपर्छ पहिला आँट
  गर्न केही प्रगति
  दु:ख पीडा साटासाट ।
  २,
  राम बसे वनैमा
  केवल एक आदेश
  सिताजीलाई राखेर मनैमा ।
  ३,
  देखिॅंदैन बाहिरी चोट
  भित्री छिया छिया
  अर्धमृत भेटियो बोट ।
• ईश्वर साउद, रामारोशन गाउँपालिका- ६, सुदुरपश्चिम अछाम
  …
  १,
  बस्नुपर्छ मानेर डर
  वर्षाको महिना सुरु
  प्रकृतिको हुँदैन भर।
  २,
  जीवन बिस्तारै चल्छ
  मिहिनेती बन्दै जाऊ
  गरे सुन फल्छ ।
  ३,
  नछाडौँ आफ्नो कर्म
  सबैलाई बचाउनु पर्ने
  किसानको ठुलो धर्म ।
• शंकर कार्की, मकवानपुर
  …
  १,
  हुन्छ यहाँ बारम्बार
  महिलामाथि हुन्छ जहिले
  हत्या, हिंसा बलात्कार ।
  २,
  सुन्दा मन रुन्छ
  हाम्रो देशमा छाउपडी
  कहिले अन्त्य हुन्छ ?
  ३,
  बरु बढोस् सुनको
  बिन्ती गर्छु सरकार
  नबढोस् भाउ नुनको ।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  नहुनु गल्ती भयो
  रिस थाम्न नसक्दा
  क्षति बढ्दै गयो।
  २,
  संसारमा दुई जात
  कतिको घरभित्र रोइलो
  परिवारभित्र देखिन्छ अन्तरघात।
  ३,
  कसैलाई हेपेर नबोलौँ
  समय एकनास हुँदैन
  अर्काको इतिश्री नखोलौँ।
• चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
  …
  १,
  मानव हिॅंड्ने बाटोमा
  सफलता मिलोस् सधैँ
  हुर्की खेलेको माटोमा ।
  २,
  योग अभ्यास गरौँ
  शरीर फुर्तिलो बनाई
  मनमा खुसी भरौँ ।
  ३,
  बगैंचामा फूल फुल्छन्
  सुगन्धित फूलको बासनामा
  भमरा झुम्मिएर डुल्छन्।
• राज कुमार राजभण्डारी खोटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम कोलोनी राधे राधे, भक्तपुर
  …
  १,
  हजारौँ फूल फुलिरहोस्
  मगमग बासन छरी
  सदाबहार जिन्दगीमा झुलिरहोस्।
  २,
  असारमा धन रोपाइँ
  चटारो भयो धेरै
  बाढीबाट ज्यान जोगाई ।
  ३,
  खेतालो छैन अब
  के गर्ने खै ?
  देशमा बुढाबुढी सब।
• एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
  …
  १,
  अन्जान बस्तीहरू ढल्दै
  गरिबी गाँसबास उठ्यो
  एकोहोरो भएर टल्दै ।
  २,
  समाउने हाँगो हुँदैन
  देखेन जनता रोएको
  नेतालाई छाँगाले छुँदैन ।
  ३,
  कति गर्छौ अत्याचार
  पालो गर्दै खाई
  कहाँ टुङ्गिन्छ भ्रष्टाचार ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  …
  १,
  देश बचाउ अभियान
  चाल्नु पर्छ सबैले
  भुल्न हुन्न स्वाभिमान।
  २,
  आत्मनिर्भर आफैँ बन्नुपर्छ
  दस नङ्ग्रा खियाई
  बाँझो खेत खन्नुपर्छ।
  ३,
  देशको सिङ्गो कथा
  टुलुटुलु हेर्छ सरकार
  कर्णालीको दर्दनाक व्यथा।
• काजल न्यौपाने, भोजपुर
  …
  १,
  अकासमा उदाए जून
  जगमग उज्यालो गरी
  उद्यानमा फक्रिए प्रसून।
  २,
  अकेली एकान्त वनमा
  सुकुमारी शकुन्तला बसेकी
  निर्धक्क शान्त मनमा !
  ३,
  अषाढमा धान रोपाइँ
  पाकेपछी मङ्सिरमा काटेर
  गरौँला परालको दाइँ ।
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  बोक्दैछु विदेशीको भारी
  मनभरि पीडा छ
  बाँझै घुरेनको बारी !
  २,
  पुगेछन् सत्तामा खुनी
  मरुभूमि तुल्य बनाए
  स्वर्ग जस्तो भूमि !!
  ३,
  हाँसो छैन ओठमा
  राक्षसको साम्राज्य भो
  बाढी पस्यो गोठमा ।
• ऋजु दिल्पाली, इटहरी
  …
  १,
  मन भयो रसिलो
  सबै मिलेर एकता
  यो रहेछ कसिलो।
  २,
  सबै मेरो हुँदैन
  ईश्वरको आशीर्वाद सबैलाई
  दुःखले कसलाई छुँदैन।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ
  …
  १,
  गूगलमा अन्न फल्दैन
  नानीहरू घोप्टिएर नबसौँ
  यसरी जीवन चल्दैन।
  २,
  खेतमा हलो चलाउनु
  सबैले आलस्य त्यागेर
  मानाको मुरी फलाउनु।
  ३,
  समयको सदुपयोग गरौँ
  आज पसिना बगाएर
  भोलि ढुकुटी भरौँ ।
• बिके मुखिया, दार्जिलिङ, भारत
  …
  १,
  अविकसित हाम्रो गाउँ
  समस्याहरुले चित्कार छडेर
  देउराली रोएको ठाउँ !
  २,
  युवा परदेश पलायन
  तीन शब्दमा सिमित
  समस्यै समस्याको जीवन।
• बि.कुलुङ, दार्जिलिङ, रंगबुल
  …
  १,
  तातिइन् पृथ्वी पाल्नलाई
  रमाउँदैछन् किसान खेतीमा
  अनाज फलाउन थाल्नलाई ।
  २,
  एउटै ध्यान किसानको
  निस्वार्थ श्रम गर्दछन्
  अन्न ऐश्वर्य निसानको ।
  ३,
  जुधेर पृथ्वीसँग रमाई
  मस्किन्छिन् धर्ती जब
  देखेर कोदाली समाई ।
• रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ
  …
  १,
  मौसमी जलवायु चल्यो
  धर्ती सिॅंन्चित हुँदाखेरि
  फसल राम्रो फल्यो ।
  २,
  पाइला पाइला चालेर
  प्रगतिपथमा सबै लम्कौँ
  वैमनस्यता रिसराग फालेर ।
  ३,
  छन् खेतबारी बाँझो
  फेरि हराभरा बनाउन
  मिलाऔॅं हामीले चाँजो ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा
  …
  १,
  किसान खेतमा डुलेको
  असारे झरि परेर
  सबै दु:ख भुलेको।
  २,
  पुर्वमा रोपाइँ हुँदैछ
  बेलैमा पानी परी
  किसानले हिलो छुँदैछ।
  ३,
  सिमसिम पानी परेको
  काधमा कोदाली बोकेर
  बेँसीतिर ओराली झरेको ।
• कला ढकाल, झापा
  …
  १,
  महिना यो असार
  रोपिन्छ धान खेतमा
  चलेकै छ घरबार।
  २,
  माटोमा पसिना बगाई
  माटोमै जीवन बिताउँछन्
  बाली अनेक लगाई।
  ३,
  पहिला आफू बाँचेर
  अरूलाई पनि बचाउँछन्
  राख्दैनन् तिनले साँचेर।
• सतीश पण्डित
  …
  १,
  कृषिमा ल्याए आधुनिकता
  उत्पादन हुन्थ्यो धेरै
  त्यागे सामन्ती मानसिकता ।
• लोक वहादुर छेत्री लामिछाने, मोदी गा पा २ देउपुर, पवत
  …
  १,
  सिमसिमे पानी परेको
  कुट्टो कोदाली बोकी
  बेँसी खेत झरेको ।
  २,
  बेँसी खेत धाउॅंदै
  गरौँ काम मज्जाले
  असारे गीत गाउॅंदै ।
• वेल थोकर तामाङ, बकैया _८, मकवानपुर
  …
  १,
  को छ अजम्बरी
  जन्मेको हो मर्न
  बाँचिॅंदैन त सधैँभरि ।
  २,
  घाम सङ्ग छायाँ,
  ट्याक्कै परपुरक जस्तो
  दोहोरो हुन्छ माया ।
• शम्भु गजुरेल
  …
  १,
  बाँकी जस्ताको त्यस्तै
  अचेलको ताजा खबर
  छैन पहिलेको जस्तै।
  २,
  शोषण गर्छन् श्रमिकमाथि
  काम अनुसारको दाम
  पाइॅंदैन भन्छन् साथी ।
  ३,
  नभई नहुने पानी
  निकास नभएको खण्डमा
  बर्खामा गर्छ हानी ।
• पृथक प्रकृति ,झापा
  …
  १,
  भनेर पनि नहुने
  जिन्दगी रहेछ दोधारको
  मनले पनि नछुने ।
• प्रेम थापा “मन”बागलुङ “
  …
  १,
  आगो र पानी
  नमिल्ने एकापसका पूरक
  यस्तै सोच्छे सानी ।
  २,
  भाग्यको पछि लागेर
  कर्मशील बन्न नसके
  पाइन्न केही मागेर ।
  ३,
  भोकले भोजन मागेछ
  परिबन्दमा फँसेर पो
  नखाएको विष लागेछ ।
• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर (हाल- एनेलकुटी, सिरहा)
  …
  १,
  धान रोप्ने बेलामा
  घामा लाग्यो टलल
  जाउ साँइली मेलामा ।
  २,
  ब्याडे दाई आए
  हातमा बिउ लिई
  रोपाहारले रोप्न पाए ।
  ३,
  किसान हामी रमाउॅंदै
  खेतबारीमा गएर हेर
  हलो जुवा समाउॅंदै ।
• बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ ४ झापा
  …
  १,
  लुकेर हान्छौ जहाँ
  जीवन जान सक्छ
  प्रत्यक्ष आऊ, यहाँ ।
  २,
  झुठको तिम्रो खेती
  कहिले सुध्रिन्छौ तिमी
  दुनियाँले छुँदा तेति ।
  ३,
  यहाँ मौसम फारेको
  पानी आउँदैन होला
  हेर किसान हारेको !
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि
  …
  १,
  मौसम भयो आहा !
  ऋतु रोपाइँको पनि
  किसानको यत्ति चाहा ।
• नागेन्द्रप्रसाद यादव
  …
  १,
  पनौतीको हिले जात्रा
  खानुपर्छ मिलाएर फल
  चिउली केराको मात्रा !
  २,
  मानो रोपेर मुरी
  फलाउनु पर्ने बेला
  नहुनु कोही दूरी ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …
  १,
  बर्सात नहोला जस्तो
  सुक्न लागेछ गराहरू
  रोपाइँ नहुँदा कस्तो ।
  २,
  बीउ उखेलेर सारा
  पानीले धोका दियो
  मनसुनको कस्तो पारा ।
  ३,
  आकाशको भरमा खेती
  बादललाई कति पर्खनु
  उमेर ढल्केछ सेती ।
• भगवती दवाडी ,झापा
  …
  १,
  टाढ़ा नजिकका भेटियो
  हात समाई रमाउँदै
  झिल्काले सबैलाई समेटियो।
  २,
  झरी नयनको कुनामा
  कसैले नदेखी खस्यो
  आफ्नै दौराको तुनामा।
  ३,
  जिन्दगीको गोरेटो साह्रो
  धोका खाँदै हिॅंड्नुमा
  जिउनु एकदमै गाह्रो।
• अन्मोल मुस्कान, तकदाह छाउनी, दार्जिलिङ
  …
  १,
  धान रोप्नुपर्छ भनेर
  बिदेश हिॅंडेको उनी
  रुपियाँ देखाउँछन् गनेर ।
  २,
  सबैको मन रिझाउन
  सकिन्न रहेछ कहिले
  थाल्दछ चसक्क बिझाउन ।
  ३,
  रिसाएको जस्तो मुहार
  एकपटक मुस्काउन भन्छु
  मागेर फेरि गुहार ।
• मोती सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा
  …
  १,
  पानी पर्यो आज
  बाटो छ हिलो
  नभेटौँ है साँझ।
  २,
  मनमा माया अपार
  साथमै लैजाऊ मलाई
  एक्लै रुन नपार ।
• साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्
  …
  १,
  कर्मयोगी हुन्छ किसान
  गर्दैन फलको आशा
  चाहिॅंदैन भवन आलिसान ।
  २,
  गर्नुपर्छ धेरै कष्ट
  प्रकृति बन्छ शत्रु
  गर्छ उपज नष्ट ।
  ३,
  उत्पादन गर्छ अन्न
  खुवाउॅंछ टन्न सबैलाई
  पर्छ जमिन खन्न ।
• डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची
  …
  १,
  सङ्गत अनुसारको फल
  अवश्य मिल्नेछ साथी
  तर नगर्नु छल ।
  २,
  देखियो मिठो सपना
  उपभोग गर्न पाइन्न
  ईश्वरको गर्नु जपना
  ३,
  श्रमिक निरोगी हुन्छ
  देश विकासको आधार
  विभेदले मन छुन्छ ।
• प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे
  …
  १,
  आयो रोपाइँको बेला
  खेल्छन् युवा युवती
  हिलो छ्याप्ने खेला।
  २,
  हुँदैन फुर्सद खाने
  एउटै कुरा ध्यानमा
  खेतमा सबरै जाने।
  ३,
  कोही रसिया गाउँछन्
  असारे गीतको पारखी
  गीत सुन्न धाउँछन्।
• अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान,कालेबुङ, भारत
  …
  १,
  आषाढमा धान रोप्ने
  हिउँदमा पिरती लगाई
  हातमा नाम खोप्ने ।
  २,
  पाइला अगाडि चाल
  आउन सक्छ नजिकै
  बर्षातमा नदीको छाल ।
  ३,
  सफलता हात पार्न
  पर्छ अब सबैले
  खेतबारीमा मन सार्न ।
• ललिता गिरी, सिन्धुली, हाल काठमाडौं
  …
  १,
  जोधाहा रहेछन् ओहो!
  दुष्ट नेतालाई जहिलेसुकै
  सत्ताको मात्रै मोहो l
  २,
  सकिएन गर्न जोहो
  कसरी भेटिन्छ कुन्नि
  छाक टार्ने गोहो l
  ३,
  आत्मनिर्भर बनौँ सबै
  परालम्बी भयौँ भने
  आनन्द मिल्दैन कबै l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १,
  अल्छीलाई महान ठानिन्छ
  मुलुक सतीले सरापेको
  गर्नेहरूको खुट्टो तानिन्छ ।
  २,
  न्यायको मरिसक्यो आस
  दोषीलाई दिन्छ उन्मुक्ति
  निर्दोषलाई सधैँ कारावास ।
  ३,
  जिन्दगी हुन्छ जञ्जालमा
  तर राम्रो देखाइन्छ
  हेर सामाजिक सञ्जालमा ।
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …
  १,
  अस्पटलाग्दो छ पर्खाइ
  बुझिन्छ समयको मूल्य
  मनको अनौठो सोचाइ ।
  २,
  जिम्मेवारी कस्तो बाध्यता ?
  कर्तव्यबोधले थिचिएको जीवन
  गर्न नसकिने मध्यस्तता ।
  ३,
  अधुरो सपनाहरू लथालिङ्ग
  समेट्न खोज्दा खोज्दै
  जिन्दगी दोबाटोमा ठिङ्ग ।
• दिल ठकुरी, टिस्टा भेल्ली दार्जिलिङ्ग
  …
  १,
  भोजन जुटाउन वर्षको
  असारमा रोपाइँ गरेर
  आयो समय हर्षको ।
• लक्ष्मी रिजाल, रुपनगर, सप्तरी ।
  …
  १,
  ब्रह्माण्ड तातो भयो
  प्रलय हुन्छ भन्ने
  सबैको सातो गयो
  २,
  प्रकृतिलाई पनि गाह्रो
  नियम विपरीत गर्दिन्छन्
  बाँच्नलाई पनि साह्रो ।
  ३,
  घामपानी जस्तो भइदिऊॅं
  नत्र हुन्छ अप्ठ्यारो
  नियम अनुसार गइदिऊॅं ।
• सविता भट्टराई, जनकपुर
  …
  १,
  मनभित्र पस्यो अशान्त
  हुरी बतास चलेर
  समय आयो दुःखान्त।
  २,
  हाँगा नहोस् समाउने
  टेक्नुलाई पाए भुईॅं
  त्यही उभिएर रमाउने।
• राजनारायण राई, राजदल बस्ती सोनादह
  …
  १,
  असारे झरी पर्दैछ
  किसानलाई आफ्नै चटारो
  रोपाइँ गर्न झर्दैछ।
• शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ
  …
  १,
  आयो असारे झरी
  रुझायो तन मेरो
  पग्लिएँ सुस्तरी सुस्तरी ।
• ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी, धादिङ
  …
  १,
  आगोलाई नठानौँ सानो
  हेलचक्राई गरेको हामीले ,
  जलाई दिन्छ छानो ।
  २,
  घरमा आगो लाग्दाखेरि
  बोलाऔॅं दमकल सबैले
  नोक्सान हुँदैन फेरि ।
  ३,
  आगोले ताप दिन्छ
  दुरुपयोग हुन गएमा,
  हाम्रो खुसी छिन्छ ।
• सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा, नेपाल
  …
  १,
  कुरीतिको मारमा पर्‍यो
  मानव समुदाय समाजमा
  नगर्ने काम गर्‍यो ।
  २
  विदेशीको दास सरकार
  देशको लगाम अन्तै
  शासन उस्तै व्यवहार।
  ३
  सरकारमा हुन्छ मारामार
  मुद्दा हुँदैन देशको
  गर्न नपाएर भ्रष्टाचार।
• सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८
  …
  १,
  मादकतामा बैँसालु मन
  देखेपछि मेरो सामुमा
  तरङ्गियो यो मायालुपन।
  २,
  अनगिन्ती सपना सजाउँदै
  जीवनको उत्तरार्ध पनि
  आउँदैछ सारङ्गी बजाउँदै।
  ३,
  खहरे जसरी गडगडाउँदै
  आउँदैछ सरर सुसाएर
  बैँसालु वसन्त हडबडाउँदै।
• घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही
  …
  १,
  झिल्का लेखौँ तेसरी
  दुनियाँ हाँसोस् सम्झॅंदै
  पेट मिचिमिचि बेसरी ।
  २,
  दाम्लो बाट्नु चोयाको
  माया लगाउनु सोचेर
  हालत होला खोयाको।
• होमप्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी
  …
  १,
  अन्योलमा हुन्छु कहिले
  गन्तव्य भेट्न नसकी
  भौँतारिने गर्छु जहिले ।
  २,
  बहकिन मन हावामा
  तर पलपल पिल्सिॅंदै
  तातो रापिलो तावामा ।
  ३,
  प्रत्येक श्वासप्रश्वास गनेर,
  आशक्तिमै पो डुब्दैछु
  अजम्बरी शरीर भनेर ।
• दीपा गुरुङ्ग (समभाव), खोटाङ्ग
  …
  १,
  आकाशमा जून तारा
  हेरेर रमाएका आफैँ
  खुसीमा दुनियाँ सारा
  २,
  नदीको कलकल पानी
  पानी सबैको जीवन
  सबैको आँखाको नानी
  ३,
  उकालीको बाटो राम्रो
  बस्तीहरू सदा हराभरा
  अनुपम गाउँघर हाम्रो
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  शरीरभित्र छ पसिना
  मनसुन परिवर्तन हुँदा ,
  आए खेतमा असिना ।
  २,
  सफलताले पाइला चाले
  परिश्रम गर्दा जिन्दगीमा ,
  खुसीले हर्ष थाले ।
  ३,
  देशमा नेताको मोजमस्ती
  विकास नहुदाँ हजुर
  सुख्खा भो गाउँबस्ती ।
• श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
  …
  १,
  असार मासे गीत
  गाउनु पर्छ आई
  लाएर हिलोसँग मीत ।
  २,
  छैन फुर्सद खानलाई
  मुठीले मुरी उब्जाउन
  छिटो मेला जानलाई।
  ३,
  मेलो तयार भयो
  बाउसेले आली लाएपछि
  रोपाहार रोप्न गयो ।
• दुर्गा भट्टराई, मोरङ
  …
  १,
  छुपुछुपु धान रोपौँला
  पानी पर्यो भने
  पुरानो घुमले छोपौँला।
  २,
  मानो रोपेर मुरी
  असारको मङ्सिरमा भित्र्याउने
  नढाल्नु है हुरी ।
• सङ्गीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौ
  …
  १,
  वैदेशिक रोजगारको असर
  युवाहरू सबै विदेशमा
  वृद्धहरू मात्र गाउँघर।
  २,
  खेती गर्ने बेलामा
  बाँझो रह्यो खेतबारी
  कोही छैनन् मेलामा।
  ३,
  बाध्यता र रहर
  कस्तो बन्यो परिस्थिति
  रित्तिॅंदैछ गाउँ सहर।
• ज्ञानबहादुर क्षत्री, सन्धिखर्क – २, अर्घाखाँची।
  …
  १,
  बेला असार मासको।
  गरौँ रोपाइँ छुपुछुपु
  खोलौँ सृजना सहकालको ।
  २,
  असारे झरी बेला
  अमूल्य प्रकृतिको वरदान
  भर्ने आस्थाको मेला ।
• हरिगोपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगाबजार
  …
  १,
  मुठीबाट मानो फलाउने
  यसरी काम गरेर
  कृषकले जीवन चलाउने ।
  २,
  अरूको कुरा काट्न
  छोड सबै जाऔॅं
  खेतबारीमा पसिना साट्न ।
  ३,
  छत्री घुमले छोपेर
  पानी परेको बेला
  रमाउँछौ धान रोपेर ।
• लक्ष्मण देउवा डोटी
  …
  १,
  फुलेको सुन्दर फूल
  नफक्रेको कोपिला टिप्ने
  नगर्नु है भूल ।
  २,
  बगैंचा बिरुवाले भरौँ
  स्वस्थ जीवन बाँच्नलाई
  नित्य कर्म गरौँ ।
  ३,
  देखिन्छ सुन्दर सप्तरङ्ग
  मनको मैलो हटाई
  पर्नुपर्छ हामी दङ्ग ।
• जयनारायण नेपाल, इलाम (हाल सूर्यविनायक २, बालकोट भक्तपुर)
  …
  १,
  यो असारको महिना
  रोप्ने धान मैले
  पुछ्दै निधारको पसिना ।
  २,
  टन्टलापुर घाम चर्को
  हिलोमा छुपुछुपु रोप्छु
  धान नमानी झर्को।
  ३,
  हातमा बीउ समाई
  गुनगुनाई असारे भाका
  खेल्छु हिलो रमाई।
• रुना कर्माचार्य दाहाल ,चितवन
  …
  १,
  काम ठग्ने राजयोगी,
  पाउँछ उसले पृष्ठपोषण,
  दिक्दारमा छन् भुक्तभोगी।
  २,
  पहाडका बेँसी टार
  गाउँघर बाँझै खाली
  मेटिॅंदैछ हाम्रो सार ।
  ३,
  शासकले खेरै फाले
  स्रोतहरू अनुपम नेपालको
  धमाधम छोड्न थाले।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १, नवलपरासी वसुपू
  …
  १,
  मन्द मुस्कानको ओठ
  बिर्सन पीडाका चुस्की
  मनभरि चुलिएको चोट ।
  २,
  स्वप्न नगरको सपना
  चाहना रमरम नशाको
  बिर्सन्न यथार्थ कपना ।
• ममता पौडेल, बुढीगङ्गा- मोरङ
  …
  १,
  मान्छेको स्वभाव घमण्डी
  स्वार्थको सीमा नाघ्दछ
  हुन्छ क्षति उग्रचण्डी ।
  २,
  बर्खायाममा बाढी, पहिरो
  लापरबाही गर्दा मान्छेले
  प्रकृतिलाई दुख्छ गहिरो ।
  ३,
  क्षतिको हिसाव नगरौँ
  दैवीप्रकोप न्यून गर्न
  होसियारीसाथ काम गरौँ ।
• पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
  …
  १,
  रहरमा बाँध बाँधेर
  ओठमा मुस्कान भर्दछु
  हाँसो, आँशु साँधेर।
  २,
  असारे भाका मेलामा
  घन्कियो गैरी खेतमा
  रोपाइँ गर्ने बेलामा।
  ३,
  खेतमा धान रोपियो
  असार गई मङ्सिर
  महिनाको आस बोकियो ।
• सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही बुटवल
  …
  १,
  अक्सिजन हाम्रो प्राण
  रुख जीवन हाम्रो
  खानाले बढ्छ त्राण ।
  २,
  नारी पुरुष बराबरी
  भेदभाव नगर्दा राम्रो
  जीवन चल्छ सराबरी।
  ३,
  रुँदै जीवन जाला
  अल्छी भाव सङ्गाल्दा
  दु:ख वर्षाउने चाला ।
• हिरालाल न्यौपाने ,बानपा ८, कोटमौला सल्यान
  ::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

झिल्का लेखन अभियानको २० औँ शृङ्खला (मनसुन विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।

झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ७७ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुन्छ तर समध्वनीक हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
—————<•>—————

[१]
१//
उधुम गर्मीको आहत
एकाएक प्रवेश मनसुनको
भयो तनमनमा राहत ।
२//
गर्मी कतै झरी
प्रकृतिको एकछ्त्र राज
गर्दै हिँड्छ मनपरी ।
३//
भगवान् तिम्रै भर
नहोस् मानवीय क्षति
बाढी पहिरोको डर ।
✍️
वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
————-==———–
[२]
१//
जतासुकै चल्छ भनसुन
त्यसैले आउन यसपालि
गाह्रो मान्दैछ मनसुन ।
✍️
दीपा समभाव, खोटाङ्ग
————-==———–
[३]
१//
जताततै वर्षा भेल
म कसरी बुझौँ
दैवको यो खेल ।
२//
किसानलाई बन्यौ सहारा
अनेकौँ रूप तिम्रो
कसैको तिमी हत्यारा ।
३//
कोही छन् रमाएका
सर्वस्व गुमाउनेहरू चाहिँ
बलिन्द्र आँसु बगाएका ।
✍️
विमल खतिवडा माइला, सिलगढी, भारत
————-==———–
[४]
१//
गर्जन्छ मेघ खहरे
मल हाले लहरिन्छ
खेतमा तरकारी लहरे ।
२//
परेको परेकै झरी
भन्दैछन् काफल पाक्यो
हाँगामा बसेर चरी ।
✍️
बिके मुखिया, दार्जीलिङ, भारत।
————-==———–
[५]
१//
प्रकृतिप्रदत्त यो मनसुन
भित्र्याउनलाई चाहेको बेला
लाग्दैन कसैको भनसुन ।
२//
बनाएर रेखा बक्र
आउँछ मनसुन घुम्दै
बनाउँदै न्यूनचापिय चक्र ।
३//
आउँछ कहिले झाडीबाट
प्राकृतिक लीला अचम्मको
आउँछ बङ्गालको खाडीबाट ।
✍️
डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा ।
————-==———–
[६]
१//
कति पर्खनु मनसुन
धैर्यको बाँधै चर्कियो
चल्छ कि भनसुन ?
२//
विक्षिप्त बन्यो पश्चिम
प्रकृति हुँदा पक्षपाती
नहुँदा वर्षा सिमसिम !
✍️
चिरञ्जीवी ढकाल, नेपालगन्ज -२० राँझा एयरपोर्ट बाँके
————-==———–
[७]
टारी खेतमा पानी
मनसुन सुरू भयो
कृषिमा गरौँ लगानी ।
✍️
मन्दिरा सेढाई, मलेखु,धादिङ
————-==———–
[८]
१//
धेरै भयो गर्मी
वायुमण्डल नै खल्बलाएर
किन बन्छन् अकर्मी ?
२//
विदेशमा मनसुनको भर
फरक हुन्छ दिनमै
तर नमान्नु डर ।
३//
एकनास नहुँदा मनसुन
बाढी पहिरोको डरले
नपरोस् कसैले रुन ।
✍️
अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१ हालः-अमेरिका,बोस्टन!
————-==———–
[९]
१//
मनसुन सुरु भयो
अन्त्य कैले हुने ?
धेरै बाढी गयो ।
२//
जटिल मौसम परिवर्तनले
चट्याङ झरेको धेरै
मान्छे मर्‍यो बिजोगले ।
३//
विकासले विनाश ल्यायो
देश गरिब बनाएर
जनता लाटो बनायो ।
✍️
एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
————-==———–
[१०]
आकाशमा उडे कर्याङ्गकुरूङ
मनसुन आएन तैपनि
खडेरीले मकै खर्याङ्गखुरूङ ।
✍️
सुरेश कार्की, हाल सिड्नी अष्ट्रेलिया
————-==———–
[११]
१//
आउँदै मनसुन जल
छन् किसान खेतबारीमा
पाइँदैन बिउ मल ।
२//
गर्जँदै आयो मनसुन
छैन मल बिउ
चल्छ निकै भनसुन ।
✍️
मन थापा, पोखरा २१ कृस्ती
————-==———–
[१२]
१//
तिमी वर्षादको पानी
म मनसुनी हावा
गर्मी भयो सान्नानी ।
२//
आँखामा गाजल लगाऊ
चमक्क चम्काउँदै बिजुली
तिमी मनसुनमा रमाऊ ।
✍️
होमप्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी ।
————-==———–
[१३]
मनको मिठो झरी
सम्झना गराउँछ तिम्रो
सायद बर्खामा परी ।
✍️
नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ
————-==———–
[१४]
१//
माैसममा आधारित खेत
राहत भएन किसानलाई
सरकारको खुलोस् चेत !
२//
जलवायु परिवर्तनकाे असर
कसर छाेडेनन् किसानले
तर उत्पादन पसर ।
३//
जलवायु परिवर्तनकाे न्युनीकरण
उत्थानीकरण गर्नुपर्छ मिली
हुन्छ वातावरणकाे सबलीकरण ।
✍️
डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल
सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची
————-==———–
[१५]
१//
खेतबारी हुँदैछ रसिलो
प्रकृति खुल्दैछ हराभरा
मनसुन भइदियो ढिलो ।
२//
तात्तिनु पर्छ किसान
छ अन्न उब्जाउनु
गरेर भूमिमा श्रमदान ।
✍️
भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ
————-==———–
[१६]
१//
परेको परेकै पानी
मनसुन आगमन हुँदैछ
खुसी छिन् सानी ।
२//
मनसुनको महिना असार
धान रोपाइँको चापाचाप
नपर्नु बसेर लम्पसार ।
३//
माना रोपेर पाथी
धानको रोपनी गरौँ
परमा चलाउनु साथी ।
✍️
मोती सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा ।
————-==———–
[१७]
१//
पूर्वमा वर्षाको भेल
बस्ती डुबानमा परेको
कस्तो दैवको खेल ।
२//
आकाशे पानीको भर
गर्नुपरेको छ किसानलाई
नपरेमा हुनेछ डर ।
३//
मनसुन सक्रिय बन्दैछ
सजक रहन सरकारले
सबैलाई सूचना भन्दैछ ।
✍️
कला ढकाल, झापा
————-==———–
[१८]
१//
चर्काे लाग्यो घाम
मनसुनको भर नहुँदा
भएन खेतमा काम ।
२//
बल्ल मनसुन आयो
वर्षा सुरु हुँदा
मनमा खुसी छायो ।
३//
कतै वर्षा झरी
मौसमकाे भर छैन
बस्ने पो कसाेगरि।
✍️
राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर ।
————-==———–
[१९]
१//
सुखदुःख भयो मनसुन
एकैनासको छैन केही
चट्याङ बाढी अवगुण ।
२//
मान्नुपर्छ प्रकृतिको चलन
मान्छेको हुँदैन हातमा
भएपनि कुनै दलन ।
३//
किसानलाई झन् खुसी
मनसुन बन्यो राहत
हराभरा एकदम भूमि ।
✍️
पृथक प्रकृति ,झापा
————-==———–
[२०]
भित्रिएछ यहाँ मनसुन
हुनेछ धान रोपाई
प्रभुले गरेका भनसुन ।
✍️
कार्की डिबी माकुम
————-==———–
[२१]
१//
मन भयो छिन्नभिन्न
आगोझैं तातो रापले
हिँडे पङ्खा किन्न ।
२//
मनसुन सुरु भयो
पानीको बहावमा
राप सेलाएर गयो।
३//
झमझम पानी पर्यो
गर्मी लजाउँदै हजुर
अलिअलि पछि सर्यो ।
✍️
शशीश्री आचार्य
बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ
————-==———–
[२२]
१//
पानी नपरेरै सतायाे
पसिना बगेकाे छ
मन निकै अतायाे !
२//
बादल पानी पठाइदेउ
निकै कठिनाई भयाे
समस्या तिमी हटाइदेउ !
३//
असारकाे खेती लगाऔँ
खेती राम्रो बनाएर
कृषकले समस्या भगाऔँ !
✍️
रबि पाैडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि।
————-==———–
[२३]
१//
भएन राम्रो मनसुन
काम गर्न नेपालमा
चाहिन्छ राम्रो भनसुन।
२//
प्राणीको तागत भर्दछ
मनसुन समयमा भए
समस्या सबै टर्दछ ।
३//
मनसुनले बन्छ जीवन
सर्वत्र ल्याउँछ यसले
जीवन जगतमा परिवर्तन।
✍️
सतीस पण्डित
भानु६ चुँदी तनहूँ
हाल चनपा६ मातातीर्थ
————-==———–
[२४]
१//
आयो असार मास
मनसुन सुरुवात हुने
हुन्छ सबैको आस ।
२//
वन बनाए घडेरी
मनसुन सुरु नहुँदा
लागे सर्वत्र खडेरी ।
✍️
कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
————-==———–
[२५]
आहा ! बादल वर्षियो
पर्‍यो चट्याङ झिलिक्क
मेरो मनै तर्सियो ।
✍
नवशिला, नवदेव मार्ग, लालभित्ती,मोरङ।
————-==———–
[२६]
सक्रिय बन्दैछ मनसुन
प्रकृति मात्रै यस्तो
चल्दैन कसैको भनसुन ।
✍️
शंकर कार्की, मकवानपुर।
————-==———–
[२७]
१//
बाहिर पानी परेको
किसान खुसी भएर
हर्षका आँसु झरेको ।
२//
सक्रिय भयो मनसुन
गर्नुपर्दैन अब कसैलाई
बाली लगाउनलाई भनसुन ।
३//
आकासे पानीको भर
पहाडका किसानको जिन्दगी
सोचेभन्दा हुन्छ पर ।
✍️ देवकृष्ण
————-==———–
[२८]
१//
चल्छ नेपालमा मनसुन
वित्यासै पार्छ कहिलेकाहीँ ,ल
बाँच्नै गर्नुपर्छ भनसुन ।
२//
तराई डुबाउने भलले
पहाड पहिरोले क्षति
माटो भिज्दैन मलले ।
३//
संसारको अनुपम देश
उचाइमा विविधता हुँदा
सिके बसाइँ वेश ।
✍️
मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १
————-==———–
[२९]
१//
कुद्छ बुट्टा कर्मीले
अस्वस्थ बनाइदियो हेर
यहाँ सबैलाई गर्मीले ।
२//
सुरु भयो असार
पर्नसकेको छैन पानी
सुक्दैछ खोला बगर ।
३//
तातो चर्को घाममा
पसिना बगाउँदै किसान
व्यस्त छन् काममा ।
✍️
दिप गोले, चन्द्रपुर-१पौराई रौतहट
————-==———–
[३०]
१//
आउदैछ तुफानी मनसुन
कताकता सुन्दैछु मैले
मिल्नेभए गर्नहुन्थो भनसुन ।
२//
सास फेर्नै गाह्रो
खै कसरी बाँच्ने
पानी नपरी साह्रो ।
३//
कतै सुनिन्छ पहिरो
हामीलाई भयो जातिबिती
मनसुन आओस् गहिरो ।
✍️
सुनगाभा पोखरेल
————-==———–
[३१]
१//
प्राकृतिक प्रकोप मनसुनमा
जीवन आफैँ समालौँ
चेतनाको मीठो धुनमा ।
२//
समय बितेर रुनुमा
पीडा मात्रै सकिन्छ
विपत्तिले अनायसै छुनुमा ।
३//
भयानक रूपमा देखिन्छ
खेलाँची नसम्झौँ यसलाई
सतर्कताले दुर्घटना छेकिन्छ।
४//
झुट होइन लेखेको
मैले यस्ता घटनाहरू
आफ्नै आँखाले देखेको।
५//
मनसुनको गीत गाएको
हल्कामा नलिनु कहिल्यै
जनचेतनाको निम्ति सजाएको।
✍️
अन्मोल मुस्कान, तकदाह छाउनी, दार्जिलिङ।
————-==———–
[३२]
१//
तिमी झरी आउछाै
र मेरो पेटमा
शक्तिको दिप जलाउछाैै ।
२//
तिम्रो तागत मनसुन
कति छ कति
तिर्न नसकिने गुन ।
✍️
ईश्वर साउद (भिक्षु), रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम
————-==———–
[३३]
१//
सबैले मौका छोप्नु
मनसुन सुरु भयो
मिलेर धान रोप्नु ।
२//
असार मासको बेला
खेतमा काम गर्छन्
भएर सबै भेला ।
३//
पर्‍यो मुसलधारे पानी
बाढी पहिरो गएर
पुर्‍याउँछ होला हानी ।
✍️
अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान, कालेबुङ, भारत।
————-==———–
[३४]
१//
प्रकृतिको खेल मनसुन
आउँछ आफ्नै खुसीमा
कसैको चल्दैन भनसुन ।
२//
गर्मीले पसिना बगेको
मनसुन धर्तीमा आउन
एक्कासी वर्षा खसेको ।
३//
गर्मीले तितरबितर आहत
प्राणी प्रकृतिको भरमा
वर्षाले दियो राहत ।
✍️
बेदु न्यौपाने
————-==———–
[३५]
१//
कस्तो अचम्म आज
मनसुन बद्लिएर आयो
जताततै गर्दै राज ।
२//
न्याय दिने काम
कर्तव्य हो सबैको
गरौँ मिली रोकथाम ।
✍️
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा ।
————-==———–
[३६]
१//
मौसम ऋतु अनुसार
कहिले प्रचण्ड गर्मी
कहिले आउँछ तुषार ।
२//
वनस्पति हाम्रो आधार
आएर मनसुन समयमा
कृषिमा आओस् बहार ।
✍️
सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
————-==———–
[३७]
१//
बल्लतल्ल भित्रियो मनसुन
हर्षको साथ किसानहरू
गुनगुनाउछ्न् आफ्नै धुन ।
२//
आउनेछ बाढी पहिरो
जोगाउन गाह्रो ज्यान
नेपालीको पीडा गहिरो ।
✍️
वेल थोकर तामाङ, मकवानपुर //बस्तिपुर
————-==———–
[३८]
१//
सुन्दैन कसैको भनसुन
सबै सतर्क रहौँ
बदलिँदै आयो मनसुन।
२//
खोलातिर नजानुस् जानीजानी
पहिरोको जोखिम छ
पर्दैछ सबैतिर पानी ।
✍️
चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
————-==———–
[३९]
१//
जोखिममा छ घर
मनसुन भित्रियो देशमा
पहिरो जाने डर ।
२//
पानि पर्‍यो अति
जताततै पहिरो गएर
जनधनको भयो क्षति।
✍️
अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
————-==———–
[४०]
१//
गर्मी यसपालि जस्तो
बढेर नजावस् फेरि
मौसम बिग्रियो कस्तो ।
२//
मनसुनी वर्षा लागेर
दर्केर पर्यो पानी
आयो उत्साह जागेर ।
३//
रमाउँदै लगाउने बाली
रोपेर धान खेतमा
उब्जाउने टन्न यसपालि ।
✍️
पुष्पा राई, ऐसेलुखर्क, खोटाङ ।
————-==———–
[४१]
१//
कता अल्मलियो मनसुन
बढेर ताप सूर्यको
छट्पटिए तारा जून ।
२//
आउँछ छिट्टै पानी
लामो खडेरी पर्दा
आत्तिने हाम्रो बानी ।
✍️
पुष्पा सुवेदी, नेपालगन्ज,बॅाके।
————-==———–
[४२]
१//
सुरु भयो मनसुन
किसानको मुहारमा हाँसो
मनमा मीठो धुन ।
२//
लाग्दैन अब जून
वर्षा सुरु भयो
निरन्तर मनसुनको धून ।
३//
बाधीले पहिरो जान्छ
सचेत बनौँ सबै
घरखेत नै लान्छ ।
✍️
साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्ग।
————-==———–
[४३]
१//
बादल गर्जँदै आयो
गर्‍यो जलले स्पर्श
धर्तीमा खुसीयाली छायो ।
२//
मनसुन सुरु भयो
प्रचण्ड राप हेर
शीतल भएर गयो ।
३//
मुसलधारे पर्दा पानी
सबैलाई लाग्यो डर
बाढी, पहिरोको हानी ।
✍️
रुना कर्माचार्य दाहाल ,चितवन
————-==———–
[४४]
१//
याे वर्षकाे मनसुन
कृषक पट्यारीमा दिक्दारीमा
कसैकाे लागेन भनसुन ।
२//
टन्टलापुर घाममा चराहरू
आवाज सुनिँदैन ढुकुरकाे
सुकेर चर्किए गराहरू ।
३//
माैसम बिग्रिएर राेगहरू
रित्तिँदैछन् भकारी किसानका
बढ्दैछ चिन्ता शोकहरू ।
✍️
हिरालाल न्याैपाने ,बानपा ८, काेटमाैला सल्यान
————-==———–
[४५]
१//
मनसुन यता सरेन
असार लाग्दा पनि
अझै पानी परेन l
२//
मनसुन पूर्वतिरै लुक्यो
सहन नसकी घाम
खेतीपाती सबै सुक्यो ।
३//
कतै वर्षे भेल
जथाभाबी धर्ती भत्काउदा
बिग्रियो प्रकृतिको तालमेल l
✍️
बाबुराम गौतम, गुल्मी
————-==———–
[४६]
१//
मनसुन सुरु भयो
कसरी कटाउनु बर्खा
जताततै बाढीपहिरो गयो |
२//
चाहिने भन्दा अति
पानी पर्‍यो भने
हुन्छ धेरै खति |
✍️
सरिता सेढाई धादिङ
————-==———–
[४७]
१//
उपयुक्त माैका छाेपाैँ
मनसुन भित्रिएको बेला
जुटेर धान राेपाैँ ।
२//
भएर हामी भेला
चलाउनुपर्छ अब साथी
धान राेपाइँकाे मेला ।
३//
देखिन्छ प्रकृति रसाएकाे
मनसुन आएर हाेला
खुसीले पानी खसाएकाे ।
✍️
केशवप्रसाद ढकाल ‘प्रीतबीज’
सिरान्चाेक-७, उपल्लो गाेहाेरे, गाेरखा
————-==———–
[४८]
१//
मनसुन बल्लतल्ल आयो
त्यसैले गर्दा हजुर
गाउँमा खुसी छायो ।
२//
धनबिरेले काम पायो
मनसुनले गर्दा नै
जानुकीसँग मायापिरती लायो ।
३//
चौतारीको पसले मर्यो
समय जति सबै
खेतबारीले जफत गर्यो ।
✍️
नन्दलाल आचार्य, बेलका-२, सिद्धार्थटोल, उदयपुर । हाल- एनेलकुटी, सिरहा ।
————-==———–
[४९]
१//
कृषिप्रधान मेरो देश
पानी आउने आशमा
किसानको फुलिसक्यो केस ।
२//
उतैबाट आउनुपर्छ मनसुन
देश कसले चलाउने
त्यतैबाट आउँछ भनसुन ।
३//
सधैँ छ्याप्छौ हिलो
एक गरो रोपेर
देखाउँछौ किन फिलो ?
✍️
पशपती राई, खोटाङ ।
————-==———–
[५०]
१//
चर्को लागे घाम
घाम लागेको बेला
गर्नुहुँदैन है काम ।
२//
अलिकति लागेछ झरी
राेपाइँको बेला हजुर
खेतमा सबैको मनपरी ।
३//
किसानलाई पानीको भर
मनसुन सफा नहुदाँ
बाढी, पहिरोको डर ।
✍️
श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
————-==———–
[५१]
१//
पूर्वमा मनसुन सरेको
आयो असार नलाग्दै
बेसरी पानी परेको ।
२//
आकाश गर्जिन्छ स
आकाश कालोनिलो गरी
मनमा लाग्यो डर
चट्याङ पर्दा बेसरी ।
✍️
दुर्गा आचार्य, मोरङ
————-==———–
[५२]
१//
खेतीमा हुन्छ डर
मनसुनी वर्षाको पनि
छैन कुनै भर ।
२//
सुख्खा यो वर्ष
मनसुन गडबड भयो
छैन मनमा हर्ष ।
३//
सुख्खा बादल झरी
मनसुनको ठेगाना छैन ।
दुख हुने सधैँभरि ।
✍️
जयनारायण नेपाल, इलाम हाल सूर्यविनायक २, बालकोट ,भक्तपुर
————-==———–
[५३]
१//
मनसुन आयो भन्छन्
गर्मीले पराकाष्ठा नाघ्यो
महिना औॅलामा गन्छन् ।
२//
गर्मी कि झरी
मार्न लाग्यो आजकल
बॅाच्ने के गरी ।
३//
किसान आत्तिएका छन्
मनसुन आयो होला
बीऊ मासियो झन् ।
✍️
राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ
————-==———–
[५४]
१//
आयो मनसुनी पानी
खडेरीले सताएको बेलामा
गरौँ खेतमा लगानी ।
२//
गर्जेर आयो पानी
मान्छे कृषिप्रधान देशका
उकासौँ है जिन्दगानी ।
३//
मनसुन सुरु जब
गर्मीको चाप पनि
बिस्तारै सेलाउँदैछ अब ।
✍️
दुर्गा भट्टराई, मोरङ
————-==———–
[५५]
कतिको ज्यान लियो
यो गर्मीले गर्दा
खाली नोक्सानी दियो ।
✍️
सनत रोकाय बिवश, कुशे गा.पा ८, जाजरकोट
————-==———–
[५६]
मनसुन समय जस्तो
हुँदैन अरू समय
फलेछन् धान कस्तो ।
✍️
गंगाराम यादव, औरावनी २ सुनसरी
————-==———–
[५७]
१//
वर्षातको धैर्यता टुट्यो
मनसुन कहाँ गयो
गर्मीले मुटु फुट्यो ।
२//
कतै बाढी भेल
असारे खेत भरी
कतै धुलोको खेल ।
३//
डाँडा ढाकेको कुहिरो
कर्मयोगी किसानको मर्म
पहाडमा आएको पहिरो ।
✍️
धनमाया चौधरी, कैलाली
————-==———–
[५८]
आयो बङ्गालको खाडीबाट
मनसुन झुक्काएर वहने
कसरी जोगिने बाढीबाट !
✍️
लोक बहादुर छेत्री
————-==———–
[५९]
१//
हृदयलाई विदारक बनाउँछ
कतिको घरवार उठाउने
मनसुनमा मानिस हराउँछ ।
२//
मनसुन आवश्यक भएको
हाँसो रोदनको वर्षा
बाढीको चपेटामा परेको ।
३//
तागत साहस मनसुनको
नेताकै रूप लिएका
चलन नसुन्ने भनसुनको ।
४//
कसैको जिन्दगी अचेतमा
बाढी पहिराले पीडित
कमिशन चल्छ बजेटमा ।
✍️
घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही
————-==———–
[६०]
वर्षियाे असारे झरी
धरा रजाेवती भइन्
उब्जाउनु बीउ छरी ।
✍️
प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे
————-==———–
[६१]
१//
जतिसुकै बाढी पहिरो
सुन्छु आजकल हेर
सरकार किन बहिरो ?
२//
मनसुनले हसायो किसान
पानीले भरियो खेतबारी
रोप्छन् किसानले धान ।
✍️
बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ ४ झापा
————-==———–
[६२]
१//
वर्षाले गरेकाे कमालमा
हेरिबसे वर्षातमा म
आउनेछु हेर सहकालमा ।
२//
गीत गाउँदै मेला
धान रोप्ने चटारो
बल्ल पर्‍यौ फेला ।
✍️
भाेलामान बर्देवा, धरान ८ सुनसरि
————-==———–
[६३]
१//
बाली लगाउन राम्रो
परे अति पानी
नोक्सान हुन्छ हाम्रो ।
२//
सिमसिम पानी पर्दा
बाली राम्रो हुन्छ
किटनासक औषधी छर्दा ।
३//
पानीले जीवन दिने
साउनको भेलले नै
हाम्रो ज्यान लिने ।
✍️
सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा, नेपाल
————-==———–
[६४]
१//
मनसुन छौ कहाँ
आकाश खाली देख्छु
आँसु मात्रै यहाँ ।
२//
धानको बीउ डढिसक्यो
वर्षा आउने आशामा
किसानको जाँगर मरिसक्यो ।
३//
आधा असार भइसक्यो
पानी पर्ने आशामा
रोप्ने बेला गइसक्यो ।
✍️
सविता भट्टराई, जनकपुर
————-==———–
[६५]
१//
काम बन्ने भनसुनले
आफ्नै परिवेश वातावरण
नेपालकाे वर्षा मनसुनले ।
२//
जय ! किसान नारामा
बस्नुपर्ने छ किसानले
सधैँ पानीविनाको धारामा ।
३//
बेवास्ता मथेर नेती
गर्छन् किसान दुःख
मनसुन पर्खेर खेती ।
✍️
रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ ।
————-==———–
[६६]
१//
अवश्य पानी पर्छ
राम्रो गर्छ मनसुनले
चारैतिर वर्षा छर्छ ।
२//
चारैतिर मनसुन छायाे
किसान ती साराका
खुसीकाे दिन आयाे ।
✍️
उर्मिला के.शी., धनकुटा
————-==———–
[६७]
१//
मनसुन एकनासकाे रहेन
बाढी र पहिराेले
किसानलाई शान्ति भएन ।
२//
कहिले चर्काे घाम
कहिले पानी दर्कने
कसरी हाेला काम ?
✍️
सुन्दरी घिमिरे
————-==———–
[६८]
१//
भएपछि बर्साद् मनसुन
अन्नबाली राम्ररी फस्टाउने
गर्नुपर्दैन कसैलाई भनसुन ।
२//
गर्छन् सबैले चर्चा
लामो खडेरी पऱ्यो
कहिले हुन्छ वर्षा ।
३//
दर्कने पानी परेर
बढेर जान्छन् खोलानाला
आउनू होस गरेर ।
✍️
गुणनिधि घिमिरे, अमेरिका
————-==———–
[६९]
१//
बल्ल आयो मनसुन
खुसी छन् किसानहरू
गाउँदै असारे धुन ।
२//
घुम्टो लाग्यो हिमालमा
चौतर्फी खुसी बाँडेर
मनसुन भित्रीयो नेपालमा ।
✍️
पूर्णबहादुर श्रेष्ठ “हृदयङकृत”, पनौती न.पा.-३,काभ्रे ।
————-==———–
[७०]
अन्तरसम्बन्ध बनायो मनसुनले
तर हाम्रो देशमा
अस्थिरता जन्मायो भनसुनले ।
✍️
प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
————-==———–
[७१]
१//
मनसुन बदलिँदै गरेको
वर्षात् लागेर होला
पानी धेरै परेको ।
२//
कृषकलाई खुसी पार्न
मनसुन सुरू भयो
पर्छ बिरुवा सार्न ।
३//
मनसुन बदलिएर होला
बढ्दै बढ्दै गयो
घरको छेउको खोला ।
✍️
लक्ष्मण देउवा, डोटी । हाल भारत चेन्नई
————-==———–
[७२]
१//
वर्षात सुरु भयो
महसुस हुँदैछ आज
अब गर्मी गयो ।
२//
मनसुन नभएर गाउँमा
बिरुवा मरेर गए
सारेको रोपेको ठाउँमा ।
३//
बुझिँदैन मनसुनको चाला
बदलिँदो मनसुनको कारण
बढ्दै गए खोलानाला ।
✍️
ललिता गिरी, सिन्धुली । हाल काठमाडौँ
————-==———–
[७३]
१//
ल्यायो मनसुनले पानी
नाङ्गा ती पाखापखेरामा
पुर्‍याउन सक्छ हानी ।
२//
ऋतु परिवर्तन हुँदा
हुन्छ चिन्ता किसानलाई
सुक्खा खडेरीले छुँदा ।
✍️
नन्दा धामी, नौगड, दार्चुला
————-==———–
[७४]
१//
रिमझिम मनसुन आयाे
सारा धरती हरियाली
किसानकाे आशा लहरायाे ।
२//
असारे भाका हाल्दै
खेतमा राेपाहार रमाउँछ्न्
मनमा विश्वास बाल्दै ।
✍️
हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगाबजार।
————-==———–
[७५]
१//
व्योम गर्जेर यसरी
झर्दा पानीको बहाव
तर्सिन्छ मन कसरी ।
२//
किसानलाई पानी चाहिन्छ
पानी परे बर्खामा
वर्षदिन खान पाइन्छ ।
३//
मौसमी हावा चलेर
क्षति कसैलाई नगरोस्
बोटबिरुवा सबै ढलेर ।
✍️
पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
————-==———–
[७६]
१//
अब भित्रियाे मनसुन
हर्षित भई किसानहरू
घन्काउँछन् असारे धुन ।
२//
हिलाेमा पिरती लगाई
पन्ध्र असार मनाऔँला
दही चिउरा खाई ।
✍️
काेपिला अधिकारी, सिरानचाेक-७ गाेरखा
————-==———–
[७७]
मनसुनी वर्षाको प्रभाव
खनजोत गर्नलाई समस्या
खेतमा पानीको बहाव ।
✍️
भगवती दवाडी

—-<••:जय झिल्का! जय साहित्य!:••>—-