Category: विचार

सनम रोका
त्यो रात निकै ठूलो पानी पर्‍यो। सायद त्यो सङ्लो पानीले मेरो मनलाई अझ बढी धमिलो बनाउँदै गइरहेको थियो।
जति सङ्लो पानी आकाशबाट बर्सिदैँ थिए। त्यति नै मेरो मन र तन निकै ठूलो धमिलो बाढीले धमिल्याइरहेको महशुस यत्रतत्र भइरहेको थियो। जसरी पानी पर्दै जाँदा अड्किएर रहेका स-साना कणहरु पखाँलिदै थिए त्यति नै ममाथि ठूला-ठूला चट्टानहरु बर्सिदैँ थिए।
खै, यो पानी र मेरो सम्बन्ध निकै फरक लागिरहेको थियो।
पानीले आफ्नो कर्तव्य बिर्से जस्तो! तर मैले नि मेरो कर्तव्य त कहाँ सम्झेँ र?
५ वर्ष भएछ आफ्नो कर्तब्यलाई प्लास्टिक बेरेर एउटा कुनोमा फ्याँकिदिएको। रुँदै गरेको बच्चालाई फकाउनुको साटो चड्कन लगाएर हिड्ँको। मैले पाएको संस्कार, व्यवहार, नियम, वचन सब बिर्सेर झोला बोकी खाडी पसेको।
स्कुल पढँदा शिक्षकहरुले बडो ठाटिएर भन्नुहुन्थ्यो- ‘नेपालमा गर्न सके सुन फल्छ।’ सैद्धान्तिक कुराहरुमा रोप्न, फलाउन, सन्तुष्टि हुन, सुख प्राप्त गर्न, भोको पेट भर्न लगायतका धेरै कुराहरु मज्जाले सिकियो।
यहाँ गर्न नसकिने के छ? कृषि, पर्यटन, उद्योग, व्यापार आदि इत्यादि, इत्यादि। खै पैसा हुनेले गर्छन् कि? मलाई त थाहा भएन।
दुई छाक टार्न नि गाह्रो पर्थ्यो मेरो परिवारलाई। विभिन्न दार्शनिकहरूका कुरा सुनियो, पैसाले मात्र सुख पाउन सकिँदैन। तर हजुर, भोको पेटले पनि त निन्द्रा नलाग्ने रहेछ।
सामान्य साक्षर म, भोको पेट र नोटले मलाई पढ्न दिएन। सात जनाको पारिवारिक जिम्मेवारीले ढपक्कै ढाकेको थियो मलाई।
अनि उनी मेरी दुलही! उनको पनि त अनेकन इच्छाहरु होलान्। बुबाआमा निकै वृद्ध भइसक्नु भएको थियो। धेरै रोगबाट ग्रस्त पनि। दिनहुँ औषधि खाइरहनुपर्ने वृद्ध भएका बाआमालाई स्याहार्नुपर्ने अवस्थामा गरिवीले मलाई भने विदेश तर्फ ढकेलिरहेको थियो।
एकजना भाइ र दुई जना बहिनीहरु, उनीहरु पढ्दै थिए। उनीहरुका पनि त ठूला-ठूला सपनाहरु थिए।
भाइ सहरमा ठठिएका विशाल महलहरु देखाउँदै भन्थ्यो ‘म पनि यस्तै डिजाइन गर्छु, मलाई इन्जिनियर बन्नु छ।’
बहिनीहरु दिनरात नभनी बिरामीको सेवामा खटिएका नर्सहरुको कामको तारिफ गर्दै भन्थेँ- ‘हामी त नर्स नै बन्ने हो।’
सपनाहरुको पहाडले थिचे जस्तो महशुस भयो। मेरा पनि त सपनाहरु थिएँ। जुन हाल ‘आधारहीन शब्द जस्तो, नबग्ने खोला जस्तो’ काम नलाग्ने भएका छन्।
मेरा दौँतरीहरु प्रायः विदेशी भइसकेका थिए, उनीहरुसँग सम्पर्कमा रहँदा ‘मैले त चार/पाँच ठाउँमा जग्गा किनिसके, फलना ठाउँमा घर जोडे, निकै सम्पन्नता व्यक्त गर्थें।
अब साँच्चै झोला बोक्नुपर्यो, मैले निर्णय गरेँ। निर्णयसँगै आमाबुबाको गलेको शरीर, चाउरिएको मांसपेशी, संर्घषलाई पूर्णविराम लगाइसकेको पाखुराहरु, अब त तैले हामीलाई डोहोर्‍याउनुपर्छ भन्ने समयमा चट्क्क छाडेर कसरी जाउँ?
परिवार छाडेर भर्खरै आएकी उनीलाई मैले यति चाँडै छाडेर परदेश लाग्दा उनको मनमा के बित्ला, कसरी मन बुझाउँली, मनोकल्पनाका साथ केही दिन बिते। अन्त्यमा परदेशी हुनका लागि सम्पूर्ण प्रक्रिया पुर्‍याएर म खाडी मुलुक तर्फ लम्किएँ।
‘भनाइ अर्को, काम अर्को’ सहज थिएन खाडी मुलुकको बसाइ।
न दशैंमा आशीर्वाद लिन पाएँ न साथिभाइसगँ मच्ची मच्ची पिङ्ग खेल्न पाएँ, मैले पाएको सिर्फ खाली निधार थियो।
पालो पर्खेर पिङमा झुन्डिँदाको आनन्द खै परदेशको लिफ्ट चढ्दा नपाइने रहेछ। दशैंको बेला रमाइलो देश त्यो दिन, परदेशमा म भने चर्को घाममा रापिरहेको थिएँ।
हरेक बिहान उठ्दा एक्लो भएपनि हर रातका सपनीमा उहीँ गाउलेसँग खेल्थेँ, आमासँग झगडिन्थें, बाले भनेको नमानेर गाउँ तिरै कुदथेँ।
दिनभर बाटोमा सलल बगेका कारहरुमा भविष्य खोज्थेँ, अग्ला बिल्डिङमा भविष्य देख्थेँ तर सपना जस्तो सजिलो विपना कहाँ थियो र?
तिहारमा वर्षौदेखि बुनिएका सयपत्री र मखमलीका मालाहरुले मेरो बाटो हेर्दाहेर्दै आशा मारिसकेका थिए।
जल र तेलको धारा लगाउँदै लगाइदिएको टीका सम्झिँदै दुबोको त्यान्द्रोले कानमा तेल राखिदिँदा काउकुती लागेर बहिनीहरुसँग हाँसेको हाँसो वा उपहार दिएको कपडा अहिले पनि साँचेर राखेको छु। ‘देउसुरे, देउसुरे’ को भाका मानसपटलमा सधैं गुन्जिन्थेँ।
‘तिजमा मेरो लागि बसेको व्रत मैरै हातले पानी पिलाएर व्रत टुङ्गाएका’ ती दिनहरु नसम्झेका कुनै पल थिएन।
सायद समयले थोत्रो बनाउँने कोसिस गरिरहेका थिए तर मनले सधैं ताजा बनाउन हर प्रयास गरिरहन्थेँ।
आज पनि यतै छु तर, एकरति पनि खुसी छैन म। तन परदेशमा भएनि मन भने उतै स्वदेशमै छ। डाँडापाखा, वनपखेरा, परिवार, आफ्ना, सबैको गहिरो सम्झना आउँछ, हरेक दिन।
भौतिक आरामदायीका धेरै कुराहरु देखेपनि आत्मिय आराम देख्न नसकेको धेरै भयो। ‘आज भात खादिनँ, मिठो छैन’ भन्दा आमाले मायाले ‘खा’न’ भनेका सम्झनाहरु दिमाखबाट कहिलेकाहीँ मनसम्म आउँन खोज्छन, अनि भक्कानिन्छु।
खोइ धेरै भयो यहाँ मायाले कसैले नबोलाएको। आफ्ना भनेर विश्वास गरेका पात्रहरुले नि लुट्ने रहेछन् यहाँ!
भर्खरैको घटना सम्झिँन्छु, बिरामी भएर लखतरान भएर सुत्दा परिवारको साह्रै याद आयो। गाउँमा त छिमेकीले पनि ‘जेठोलाई के भयो?’ भनेर सोध्दै आउथेँ र भन्थेँ ‘जेठोलाई वैद्यकोमा लानुपर्छ।’
म असन्चो हुँदा, खान मन नलाग्दा उनी पनि मसँगै भोकै बसेको, मेरो चिन्ता गरेको, दाइलाई कस्तो छ नि भनेर भाइबहिनीहरुले सोध्दाका कुराहरू एकादेशको कथा जस्तो लागेर आउँछ।
विदेशीनु रहर कसलाई पो होला र? बाध्यता र विवशता, परिस्थितिले रुमलिँदै परदेशी भएँ म। मलाई त स्वदेश नै फर्किउँ भन्ने लाग्छ, तर खै! साहुको ऋण तिर्न सक्या छैन। आमा-बुबालाई औषधि किन्ने पैसा अझै जुटाउन सक्या छैन। भाइबहिनीहरुको सपनाहरु अझै जिउका तिउँ छन्।
साथिहरुसँग कहिलेकाहीँ कुरा हुन्छ। भन्छन्- पैसा त टन्नै कमाइस् होला है? अब त हामीसँग बोल्न नि फुर्सद हुदैँन नि तँलाई, ठूलो भइहालिस्! कहिले फर्किन्छस्? फर्किँदा एउटा दामी फोन ल्याइदे है।’
अनि म मज्जाले हाँसेर हँसिलो मुहारका साथ कुरालाई अन्त्य गर्छु। अनि लाग्न थाल्छ, सम्बन्धहरु त सब भौतिक त हुने रहेछन्, विदेश भनेको त पैसा टिप्न त गइने रहेछ। पीडा भुलाएर रगतसँग दुई पैसा साट्दै छु। सबैको आवश्यकता बढ्दो छ। भनिन्छ नि- नमरी स्वर्ग कहाँ देखिन्छ, देख्नलाई त मर्नैपर्छ।
यतिकै मेरो घरबाट आमाको फोन आयो, हतास आवाजमा भन्दैँ हुनुहुन्थ्यो, ‘ए जेठा, हेर न तेरो बुबा एक्कासी बेहोस भएर लड्नुभयो। कसलाई बोलाउने, छेउछाउमा कोही ठिटाहरु पनि छैनन् के गर्ने होला?’
आमाको त्यही वाक्यसँगै म निशब्द भएँ।
हो, यही समस्याको परिणाम हो परदेशी जीवन। परदेशीनु सबैको आ-आफ्नो बाध्यता होला। जे कारणले परदेशी भएपनि यसको मूल कारण भनेको विवशता, अभाव र समस्या नै हो।

२० वैशाख, काठमाडौं । उपत्यकाका जिल्ला प्रशासन कार्यालयले कोरोना भाइरसको दोस्रो लहर नियन्त्रणका लागि भन्दै एकसाता निषेधको आदेश जारी गरेका छन् । तर उपत्यकामा कोरोना भाइरस संक्रमणको दर दैनिक बढिरहेको छ ।

विज्ञहरुका अनुसार निषेधाज्ञाले काम गर्‍यो वा गरेन भन्ने पुष्टि हुन कम्तीमा एक साता कुर्नुपर्छ । यद्यपि निषेधाज्ञाको समयमा पनि देखिएको भिडले महामारी नियन्त्रणको प्रयासमा नै असर गर्नसक्ने कतिपयको चिन्ता छ ।

काठमाडौंका प्रमुख जिल्ला अधिकारी कालिप्रसाद पराजुली भन्छन्, ‘अझै निषेधको आदेशको पालना नहुने र संक्रमणको अवस्था बढ्दै जाने हो भने गत वर्ष जस्तै पूरै ठप्प पार्नुपर्ने स्थिति आउन सक्छ ।’ नागरिक आफैं सचेत नभएसम्म महामारी नियन्त्रणको सरकारी प्रयास सफल नहुने उनको बुझाइ छ ।
सीडीओ पराजुलीका अनुसार दुई दिनपछि फेरि एक साताका लागि थप हुने निषेधको आदेश जारी हुँदा थप कडाइका गर्ने तयारी छ । महामारी नियन्त्रणमा काठमाडौंमा भइरहेका प्रयास र हालको अवस्थाबारे काठमाडौंका सीडीओ पराजुलीसँग गरिएको संक्षिप्त कुराकानी :
कोभिड–१९ को महामारी नियन्त्रणका लागि निषेधको आदेश जारी भएको पाँच दिन भइसक्यो । सडकमा सवारी चाप धेरै घटेको देखिँदैन, कार्यान्वयन फितलो भएको हो ?
काठमाडौं, भक्तपुर र ललितपुरका हामी तीनजना प्रमुख जिल्ला अधिकारी बसेर १६ गतेदेखि २२ गतेसम्म लागि निषेधाज्ञा जारी गरेका थियौं । त्यसमा अत्यावश्यक सेवाहरु सञ्चालन गर्न दिइएको अवस्था छ ।
सरकारी कार्यालय, बैंक तथा वित्तीय संस्था, सञ्चारलगायत सञ्चालनमा कुनै बाधा गरिएको छ । ती क्षेत्रका सवारीसाधनहरु सञ्चालन भएकाले पनि केही भिड देखिएको हुनसक्छ ।
शनिबार हामी अनुगमनमा पनि निस्किएका थियौं । अन्य दिनको तुलनामा प्रायः सबै बन्द थियो । सरकारी कार्यालय, बैंक तथा वित्तीय संस्थाको गाडी नचल्दा मुभमेन्ट एकदमै नियन्त्रित हुँदो रहेछ । तर, आइतबारदेखि कार्यालय खुल्दा फेरि चाप देखिएको छ । त्यसैले यसलाई सीमित गर्नुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ ।
हामीले अहिले अत्यावश्यक सेवाबाहेकका सरकारी कार्यालयहरुलाई सीमित गर्न भनेका छौं । सेवाग्राहीको चाप हुँदैन भनेपछि कर्मचारी र सवारीसाधनको संख्या पनि घटाउनुपर्‍यो । बैंक तथा वित्तीय संस्थामा पनि सीमित कर्मचारी राखेर सेवा प्रवाह गर्नुपर्ने भनेका छौं ।
अहिले अति नै आवश्यक पर्ने सवारीसाधन मात्रै सञ्चालन गर्न दिएर अन्यलाई थप कडाइ गर्ने अवस्थामा हामी पुगेका छौं ।
गत वर्ष लकडाउन हुँदा पूर्णतः ठप्प भएको धेरैलाई याद छ । त्यसैलाई आधार मानेर कतिपयले ‘यस्तो पनि निषेधाज्ञा हुन्छ र’ भनेर व्यंग्य गर्ने गरेका छन् । तपाईंलाई के लाग्छ ?
मैले अगाडि पनि भनिहालेँ, सरकारी कार्यालय, बैंक तथा वित्तीय संस्था लगायतका कार्यालयहरु पनि खुलेका छन् । त्यसकै कारणले गत वर्षको जस्तो पूर्णतः ठप्प हुन नसकेको हो । तर पछिल्लो समयको परिस्थिति हेर्दा यतिले मात्र पुग्ने स्थिति छैन ।
भोलि संक्रमण दर अझै बढ्दै गयो भने स्थितिलाई नियन्त्रणमा लिन थप कदम चाल्नुपर्ने हुन्छ । दुई/चार दिनको स्थिति हेर्दा केही नियन्त्रणमा आउँछ कि भन्ने छ । तर मत्थर हुने अवस्था छैन । स्थिति जटिल बन्दै गए, गत वर्ष लकडाउनमा जस्तो स्थितिमा पुग्नुपर्ने हुनसक्छ ।
निषेधाज्ञाको कार्यान्वयनमा प्रशासनले अनुरोध गर्ने हो । यो नागरिककै लागि हो । तर जसलाई परेको छैन, उहाँहरुले चाहिँ पास पाए हुन्थ्यो, हिँड्न पाए हुन्थ्यो भन्ने लाग्दो रहेछ । यो बाध्यात्मक अवस्था हो भन्ने सबैले बुझ्नुपर्छ । रोग लागेका मान्छेका अनुभव र भोगाइ सुन्दा पनि सचेत हुनुपर्ने अवस्था छ । त्यसैले आवश्यकताविना घरबाट ननिस्किने, निस्किनै परे पनि सामाजिक दूरीको पालना गर्ने, मास्क तथा सेनिटाइजरको नियमित प्रयोग गर्ने गर्नुपर्छ ।
बैंक तथा सरकारी कार्यालय खुल्ने भनिएको छ, तर नागरिक जो सेवाग्राही पनि हुन्, उनीहरुलाई चाहिँ हिँडडुलमा रोक लगाइएको छ । यो अलि अमिल्दो भएन र ?
केही कार्यालयहरु खोल्नै पर्ने हुन्छ । जस्तै, जिल्ला प्रशासन, स्वास्थ्य, खानेपानी, बजार अनुगमन गर्ने वाणिज्यलगायत । यद्यपि, त्यहाँ काम गर्ने कर्मचारी र सवारीसाधनको संख्या सीमित गर्न भनेका छौं ।
मन्त्रिपरिषद् बैठक र कोभिड–१९ संकट व्यवस्थापन समिति (सीसीएमसी) को पनि त्यही निर्णय छ । यसलाई चाहिँ २२ गतेपछि दोस्रो चरणको निषेधाज्ञामा थप कडाइ गर्दै लानेछौं । हामी अझै सीमित गर्ने पक्षमा छौं ।
तपाईंहरुले निषेधाज्ञामा कडाइ गर्ने हरेक दिन बताउँदै आउनु भएको छ । रुपन्देहीमा निषेधाज्ञाको पालना नगर्नेलाई एक महिना जेल सजाय तोकिएको भन्ने पनि आएको छ । उपत्यकाको कडाइ पनि त्यस्तै खाले हुन्छ ?
रुपन्देहीको घटना मैले पनि समाचारमा पढेको हुँ । निषेधाज्ञा उल्लंघन गर्नेलाई धरौटी तोकियो, त्यो तिर्न नसकेर जेलमा गएको अवस्था हो । काठमाडौं उपत्यकामा पनि अहिले मास्क नलगाउनेलाई जरिवाना गराउनका लागि प्रहरीलाई चिट काटेर दिइसकिएको अवस्था छ ।
हामीले सबै पक्षलाई अहिलेसम्म अनुरोध गरिरहेका छौं । तर फेरि पनि कसैले आदेश उल्लंघन गर्छ, जबरजस्ती गर्छ भने त्यसलाई चाहिँ संक्रामक रोग ऐन, २०२० र स्थानीय प्रशासन ऐन, २०२८ को अनुसार पक्राउ गरेर मुद्दा पनि चलाउनुपर्ने हुनसक्छ ।
जनस्वास्थ्यविज्ञहरुले निषेधाज्ञा महामारी रोकथामका लागि तयारीको समय भएको बताउँछन्, यो समयमा प्रशासनले चाहिँ के गरिरहेको छ ?
आइसोलेसन सेन्टर स्थापना गर्नुपर्‍यो भने कहाँ–कहाँ सम्भव होला भनेर शनिबार जिल्ला प्रशासन कार्यालयले निरीक्षण तथा अनुगमन गरेको छ । वीर अस्पतालको नयाँ भवन बनेको छ, त्यसलाई तत्काल सञ्चालन गर्न सकियो भने एक सय/दुई सयसम्म आइसोलेसन बनाउन सकिन्छ कि भनेर छलफल गरिरहेका छौं । भवनको खास क्षमता ५ सय क्षमता हो ।
अहिले राधा स्वामी सत्सङ्ग केन्द्रमा पनि अक्सिजन सपोर्टसहितको आइसोलेसन सेन्टर स्थापन गर्ने प्रयास गरिरहेका छौं । त्यस्तै, जनमैत्री अस्पतालको आइसोलेसन सेन्टर तत्काल चालू हुँदैछ ।
मनमोहन अस्पतालमा पनि बेडहरु सबै छ, तर अक्सिजन लगायत केही भौतिक पूर्वाधारको कमी छ । त्यसलाई व्यवस्थापन गर्नुपर्छ भनेर प्रशासनसहित सम्बन्धित स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय, काठमाडौं महानगरपालिकालाई अनुरोध गरिरहेको अवस्था छ ।
अहिले काठमाडौंमा संक्रमणको अवस्थालाई कसरी हेरिरहनु भएको छ ?
पछिल्लो समय तीब्ररुपमा संक्रमण दर बढिरहेको छ । यसलाई व्यवस्थापन गर्नका लागि अस्पतालको शय्याहरु थप्नुपर्ने आवश्यकता छ । आइसोलेसन सेन्टरहरु थप गर्नुपर्छ । अक्सिजनसहितको आइसोलेसन सेन्टरहरुको आवश्यकता महसुस गरेका छौं ।
त्यसका लागि स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालय र अन्य सरोकारवाला निकायले पनि आवश्यक समन्वय र सहकार्य गरिरहेका छन् । अहिले धेरै जस्तो व्यक्तिहरु होम आइसोलेसनमा हुनुहुन्छ । तर धेरैलाई अक्सिजनसहितको आइसोलेसनको आवश्यकता छ, त्यसमा सहज स्थिति बनाउन प्रयास गरिरहेका छौं ।
अहिले नागरिकहरु कस्तो अवस्थामा उपत्यकाबाट बाहिर जान सक्छन् ?
सोमबारसम्म आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय हवाइ सेवा रोकिएका छैनन् । काठमाडौं उपत्यका छिरिसकेपछि विदेश जाने व्यक्तिहरु विमनस्थलसम्म जान पाउनुहुन्छ । विभिन्न देशबाट आउनेहरु एयरपोर्टबाट बसपार्कमा जानुहुन्छ । ती त्यस्ता खाले नागरिकलाई सहजिकरण गरिरहेका छौं । अतिआवश्यक अवस्थामा बाहिर जाने हकमा सहजिकरण गरिरहेका छौं ।
बाहिर जाने नै संख्या बढी देखिन्छ । उपत्यका आउने क्रम कम छ । उपत्यका आउन अत्यावश्यक काम हुनुपर्छ, बिरामी, सरकारी कार्यालयका कर्मचारी, बिहेलगायतको हकमा मात्र दिइएको छ । बाहिर जाने विषयमा पनि अवस्था हेरेर मात्र पठाउने गरिएको छ ।
गत वर्षको लकडाउन धेरै मजदुरहरु काठमाडौंमा हातमुख जोर्न समस्या भएर हिँडेरै गाउँगाउँ गए । अब फेरि पनि निषेधाज्ञा थपिँदै जाँदा नागरिक समस्यामा पर्न सक्छन् । त्यसबारे प्रशासनले केही सोचेको छ ?
प्रशासनले निषेधाज्ञा लगाउनु अगावै दुई दिन घर जानलाई समय दिएको थियो । त्यसैले धेरै नागरिकहरु घर गइसक्नु भएको छ । तर निषेधाज्ञा थप लम्बिँदैन जाने अवस्था भयो वा थप कडाइ गर्दै जानुपर्ने स्थितिमा यहीँ रहनु भएका थप व्यक्तिहरु पनि प्रभावित बन्न सक्ने कुरामा सचेत छौं ।
हाम्रो पहिलो प्राथमिकता त सकेसम्म जोरजाम गरेर डेरामै बस्न अनुरोध गर्ने हुन्छ । किनभने, अहिले जो जहाँ छौं, त्यहीँ बस्दा हामी सुरक्षित हुन्छौं । तर अफ्ठ्यारै स्थिति छ भने घर जानलाई सहजीकरण पनि गरिदन्छौं ।

यही हात होइन, त्यसले छोएको ? म यो हात काटेर फालिदिन्छु। यही हात समाएर जिन्दगीभर साथ निभाउने कुरा गरेको थियो खुब’,  हात काटेर फाल्न चक्कु खोज्न थालें। तर चक्कु भेटिएन। 

राम्रोसँग प्याज पनि नकाट्ने भुत्ते चक्कु थियो कोठामा। त्यही जैरे चक्कु पनि भेटिएन। 
यसो सम्झें त्यसले छोएको के/के छ ?
सम्झिँदै गएँ। 

उफ् खुट्टाका पैंतालाबाहेक केही बाँकी   नरहने  रहेछ। झन् मलाई रुन मन लाग्यो। मेरो यत्रो विश्वासमाथि कति सजिलै घात गर्न सकेको होला ?म यसरी बाँच्न सक्दिनँ। आत्मालाई पीडा दिएर मलाई सास फेर्नै गाह्रो भो। 
त्यही बेला आमाको बेस्सरी याद आयो। 
हरेक पीडामा सबभन्दा पहिला हृदयले सम्झिने मान्छे आमा। उहाँको काखमा लुटुपुटु परेर डाँको छोडेर रुन मन लाग्यो।

एकचोटि आमालाई भेट्छु र मर्छु भनेर म गाउँ लागें। यो सहरमा मरे पनि मेरो लास उठाउने कोही छैन। जसलाई आफ्नो भनेको थिएँ, उसले लात्ती मुटुमै हानेको थियो। त्यसैले अब मर्नै भए पनि गाउँ जान्छु।
घर आएको दुई दिन भएको थियो। एक मिनेट सास फेरेर मलाई यो धर्ती हेर्न मन थिएन। मलाई कसैको माया लागेको थिएन। चाहना सबै खतम भएका थिए। 
मलाई नुहाउन जरूरी थिएन। जसले मर्ने योजना बनाएको छ , त्यसलाई किन नुहाउन पर्यो र ! तर पनि के गरूँम र कसो गरूँम भयो र आमालाई भनें 
‘पानी तताइदिनु नुहाउन पर्यो।’ 
तातो पानीले नुहाउन मन लाग्यो मलाई। 
अँगेनामा देप्चीभरि पानी बसालेर आमा कचौरामा तोरीको तेल लिएर आउनुभयो, र भन्नु भयो
‘नानी आइज कपालमा तेल लगाइदिन्छु।’कपाल नै कस्तो फुङ उडेको तेरो। सहरमा कहिले तेल लगाउने होइन होला।
हुनतः मेरो  कपालमा तेल लगाउन पनि जरूरी थिएन। 
म अब कसको लागि राम्री बन्नु थियो र ? मेरो कपाल राम्रो भएको हेर्ने को थियो र ?तर म चुप लागेर आमालाई तेल लगाउन दिइरहें। 
मैले  मनमनै आमालाई सम्झाएँ। 
‘आमा जति माया गर्नु आजै गर्नु है। मेरो यो अन्तिम रात हो। हामी आमाछोरीको यो साथ अन्तिम हो। त्यो रात म आत्महत्या गर्दै थिएँ। बाँच्न सक्ने क्षमता नष्ट भएको थियो। त्यसैले म यो सास रोकिदिन चाहन्थें। 
कपालमा तेल लगाइदिँदै आमाले अचानक मैले कल्पनै नगरेको कुरा भन्नुभो
‘मेरी छोरी मैले सोचेभन्दा हिम्मतवाली रै’छ। म भन्दा पनि हिम्मतवाली।’
आमा काठमाडौं आउँदा त्यो मान्छेको बारेमा सुनाएको थिएँ। आमाले भेट्न खोज्नुभएको थियो। तर त्यो मान्छेले अनेक बहाना बनाएर आएन। हिँड्ने बेला आमाले तैंले हामीले भन्दा धेरै पढेकी छस्, बुझेकी छस्। के राम्रो, के नराम्रो आफैं छुट्याउन सक्छेस्। मेरी छोरीले राम्रै मान्छेको संगत गरेकी होलिस् भन्नुभएको थियो। बुवालाई यो सम्बन्धको बारेमा केही नभन्नु भनेर पठाएको थिएँ। 
त्यसैले मलाई के भएको हो आमाले थाहा पाइसक्नु भएको थियो। 
तर तँ हिम्मतवाली रै’छस्। आज तैंले हिम्मत हारेकी भए । तैंले कुनै त्यस्तो कदम उठाएकी भए। म मेरो छोरीलाई खोज्न कहाँ जान्थे होला ? र मैले कहाँ पो भेट् आउँथें र ? तँ मेरो छोरीमात्र होइनस् नि, मुटुको टुक्रा होस्। तँलाई मैले पेटमै हुँदैबाट माया गर्न थालेकी हुँ।
त २४ वर्षकी भइस् तर तँलाई मैले माया गर्न थालेको २५ वर्ष भएछ। तँबिना म बाँच्नै सक्दिनँ। तर तैंले मैले जस्तो हरेस खाइनस्। आमा रून थाल्नुभो। म छाँगाबाट खसें। मैले केही नभनी आमाले मेरो अवस्थाको बारेमा थाहा पाइसक्नु भएको थियो। 
म त्यो रात मर्दै थिएँ। म मायाको अभावमा मर्दै थिएँ। 
आमाले थप्दै जानुभयो। 
‘तेरो बुवासँग बिहे हुनुभन्दा अघि म पनि तँजस्तै एक जना मान्छेसँग प्रेममा थिएँ। तर उसले मलाई झुक्काएको रहेछ। घरमा श्रीमती र छोराछोरी रै’छन्। त्यो थाहा पाएपछि मलाई बाँच्न मन लागेन र गण्डकीमा गएर हाम फालें। तर मलाई बाँच्नु लेखेको रै’छ। तँजस्तो राम्री छोरी लेखेको रहेछ। तेरो बुवाजस्तो माया गर्ने श्रीमान लेखेको रहेछ र बाँचें। गाँउलेहरूले देखेर खोलाबाट निकालेका थिए।
खोलामा डुबेर मर्नबाट बचाए पनि पछि गाँउलेहरूले पटक/पटक मारे। कसको भुँडी बोकेकी छ, नत्र त्यसै खोलामा कस्ले फाल हान्छ भनेर कुरा काट्न थाले। गाउँमा बुवालाई विभिन्न काममा बहिष्कार गरिँदो रहेछ। गाउँलेहरूको छि:छी: र दुर्रदुर्र सहनुपर्दा पनि आमाबुवाले मलाई एक शब्द बोल्नु भएन। 
त्यतिबेला मलाई किन केही भन्नु भएन होलाजस्तो लागेको थियो। आजकाल बुझ्दा लाग्छ। आफ्नो सन्तानले जस्तोसुकै गल्ती गरे पनि माफ गर्दिने हृदय हुँदो रहेछ बाउआमासँग।
पछि हामी पहाड छोडेर तराई झर्‍यौं। तेरो बुवासँग मेरो बिहे भयो। मलाई हरेक पुरूष त्यी मान्छे जस्तो स्वार्थी हुन्छ लाग्थ्यो। 
तेरो बुवासँग भेटेपछि लाग्यो यो समाजमा असल पुरूष पनि रहेछन्। नारीलाई सम्मान गर्ने, माया गर्ने पुरूष भेटिँदो रहेछ। 
तँ जन्मिदा बुवा अरूले देख्छन् भनेर गोठ पछाडि गएर रोएका थिए रे। खुसीले आँसु थाम्न नसकेर रोएको भन्नुहुन्थ्यो। सानो, प्यारो मान्छे जन्मिदा मन थाम्न नसकेको कुरा गर्नुहुन्थ्यो। 
हामी तँलाई गाली गर्छौं। तर तँलाई भन्दा बढी हामी आफैंलाई नराम्रो लाग्छ। बस् हामी व्यक्त मात्र गर्दैनौं। माया व्यक्त गर्नै नजानी– नजानी पनि हामी तँलाई अथाह माया गर्छौं।
तँ पहिलोचोटि नछुने हुँदा हजुरआमासँग झगडा गरेर अर्काको घरमा लुकाउन दिएका थिएनन् तेरो बुवाले। मेरो छोरीलाई दु:ख हुन्छ भन्थे। हजुरआमाले पल्लो कोठामा तेरो विस्तारा लगाइदिनु भयो। त्यो रात पहिलोचोटि तँ एक्लै सुत्नुपर्दा तेरो बुवा निदाउनै सक्नु भएन। उठ्दै झ्यालबाट हेर्दै बस्नुभएको थियो। छोरी मान्छेको लागि यस्तो कठोर नियम कसले बनाई दिएको होला भनेर रिसाउनु हुन्थ्यो।
अझ तँलाई अर्को रमाइलो कुरा सुनाउँछु। तँ जम्मा दुई महिनाकी भएकी थिइस्। म सुत्केरी नै थिए। राति सुत्ने बेलामा ‘सानु म त आजकल तिमीसँग भन्दा अर्कैको प्रेममा डुब्न थालेको छु भने। 
अफिसमा काम गर्दा उनैको याद आउँछ। टोलाई रहन मन लाग्छ।  साथीहरूले पनि सर लबमा पर्नु भो के हो भन्छन्। म त झसंग भएँ। मन दुख्यो। घरमा श्रीमती सुत्केरी भएपछि लोग्ने अर्कैको प्रेममा पर्छ भनेर आमाहरूले कुरा गर्नुहुन्थ्यो। श्रीमती सुत्केरी हुँदा बिग्रेको लोग्ने कहिले सुध्रिँदैन पनि भन्नुहुन्थ्यो। मनै चिसो भएर आयो। 
निदाएका तेरा निर्दोष आँखालाई हेर्दै काखँमा च्याप्थें। र भन्थें हेर न यति राम्री मेरी प्यारी छोरी छन्। यिनलाई भन्दा धेरै माया मैले तिमीलाई गर्नै सकिनँ। मलाई लाग्थ्यो, म तिमीलाई सबसे धेरै माया गर्छु। तर जब छोरी यस धर्तीमा आइन् मेरो मायाको बाढी छोरीतिरै निशाना बनाएर बग्छ। 
त्यो पल मैले संसारको सबै खुसी पाएजस्तो लाग्यो। मलाई मर्नको लागि छोडेको मान्छेलाई सम्झेर बस्ने मलाई कहिल्यै फुर्सदै भएन। बरू मलाई कहिलेकाहीँ त्यो मान्छेसँग यति खुसी भएर बाँच्थें होला जस्तो लाग्दैन। जति तेरो बुवाले खुसी दिनुभयो। एक दुई जना मानिस गलत हुँदैमा संसार अँध्यारो हुँदैन। यो सुन्दर संसारमा आउन पाउनु सौभाग्यको कुरा हो। 
आमाको कुराले म झस्कें, कहाँनिर मलाई मायाको अभाव थियो?
म किन र कसको लागि आत्महत्या गर्दै थिएँ ? जसले मलाई मर्नको लागि छोडेर गएको थियो, त्यसको लागि ? ए आमा तिम्ले आज नसम्हालेकी भए… 
त्यसपछि, मलाई आफैंदेखि घृणा लाग्न थाल्यो। मसँग के अधिकार आत्महत्या गर्ने? न मैले आफूलाई आफैंले जन्माएको हुँ ? न हुर्काएको हुँ ? न पढाएको हुँ ?के मैले आफैंलाई कहिले प्रेम गरें ? आमाबुवाको त्याग र तपस्याको सम्मान गरे ?त्यो पल आफैंसँग प्रश्न गर्ने हैसियत गुमाएको थिएँ।
मेरो आमाबुवा। जसले मलाई यत्ति पनि दुःख हुन्छ कि भनेर ख्याल गरेर हुर्काउनु भो। मेरो सुख र राम्रो भविष्यको खातिर दिनरात दुःख गर्नुपर्दा उहाँहरू आजसम्म थाक्नुभएको छैन। 
मैले आमाबुवासँग मनमनै माफी मागें। मनमनै उहाँहरूको खुट्टा ढोगें। गल्ती गरेर पनि झुक्नु नपर्ने,माफी माग्नु नपर्ने आमाबुवा नै रहेछन्। 
सबथोक बिर्सेर जीवनमा अगाडि बढ्छु भनेर काठमाडौं फर्किएँ। आफ्नो पढाइमा ध्यान दिन थालें। जीवनको लक्ष्य बनाएँ। बलियो अठोटका साथ अगाडि बढ्ने प्रयास गर्न थालें। मेरो हरेक अप्ठ्यारो परिस्थितिमा लड्न साथ र साहस दिने आमाबुवा हुनुहुन्थ्यो। उहाँहरूले गर्व गर्ने छोरी बन्नु थियो। 
एकदिन, अचानक खाना बनाउँदा–बनाउँदै ग्यास सकियो। ग्यास पसल मेरो कोठा नजिकै थियो। म पसल अगाडि उभिएको थिएँ। साहुजी पसलमा थिएनन् त्यसैले यताउता हेर्दै थिएँ। अलि परबाट कोही चिने जस्तो, देखेजस्तो मान्छे आइरहेको थियो। 
एउटा हातमा छोरी बोकेको थियो। अर्का हात उनको श्रीमतीले समातेकी थिइन्। यदि नचिनेको मान्छेको हुन्थ्यो भने त्यो सुन्दर परिवार थियो। तर मान्छे त्यही थियो जसको कारण मलाई त्यो दृश्य सुन्दर लागेन।
नजिकबाट भेट भएर पनि त्यो मान्छे मलाई चिन्दै नचिनेको जसरी गयो। 
मलाई धोका दिएर त्यसलाई पनि शान्ति छैन होला भन्ने थियो। तर म गलत थिएँ। मेरो भावनासँग खेलवाड गरेर, मेरो जिन्दगी बर्बाद पारेर, मर्न बाध्य बनाएको उसको नजरमा कहीँ–कतै आत्मग्लानी थिएन। 
मलाई छोडेकोमा एकरत्ति पश्चताप थिएन। ऊ खुसी थियो। ऊ मलाई देखे नदेखेझैं गरेर हिँड्यो। 
जिन्दगीभरिको साथ उसलाई चाहिएकै थिएन। मसँग समय बिताउनेभन्दा बाहेक अरू केही लक्ष्य थिएन। तर मैले त्यसैलाई प्रेम मानें। 
आत्महत्या गरेर त्यसलाई चैनले बाँच्न दिन्न भन्ने लागेको थियो। 
उफ् मेरो भ्रम। हेर त्यो कति चैनले बाँचेको रहेछ। आत्महत्या गरेको भए यो सब देख्न पाउँथें ? मैले राम्रोसँग बुझें, मान्छे चिन्न पनि बाँच्नुपर्ने रहेछ। 

केही दिनयता हामीकहाँ आँखाले प्रष्टै देख्ने र शरीरले तत्कालै महसूस गर्ने गरी प्रदूषण फैलिएको छ । हाम्रो शहर पहिल्यैदेखि धेरै प्रदूषित थियो, अहिले प्रष्ट महसूस भएको छ । यो विषयले महत्व नपाएको मात्र हो, हामीले आमाको पेटमा हुँदादेखि नै दूषित हावा लिइरहेका छौं ।
एक हप्तायता धेरै मानिसले आँखा पोल्ने, घाँटी खस्खसाउने, टाउको दुख्नेलगायत समस्या भोगिरहेका छन् । स्वस्थ मानिसलाई प्रदूषणले पारेको तत्कालीन असर हो, यो । दम रोगीहरूलाई त यसले सिकिस्तै पारेको छ । अस्पतालहरूमा यो प्रष्ट देखिएको छ । खोकी बढेर अस्पताल आएकामध्ये धेरैलाई प्रदूषणको कारणले यस्तो भएको भन्ने थाहा समेत छैन ।
गाह्रो भएर पनि विभिन्न कारणले अस्पताल आउन नसकेका बिरामीहरूलाई ‘इन्हेलर’ को मात्रा बढाउन, सकेसम्म घरबाहिर ननिस्कन सुझाव दिइरहेकी छु । प्रदूषणको कारण बिरामीहरूको स्वास्थ्य खराब हुँदै गएको, मानिसको आयु विस्तारै–विस्तारै घटाउँदै लगेको थाहा पाउँदा फोक्सो सम्बन्धी डाक्टर भएको नाताले मलाई निकै नमज्जा लागिरहेको छ ।
केही दिनयता हामीकहाँ आँखाले प्रष्टै देख्ने र शरीरले तत्कालै महसूस गर्ने गरी प्रदूषण फैलिएको छ । हाम्रो शहर पहिल्यैदेखि धेरै प्रदूषित थियो, अहिले प्रष्ट महसूस भएको छ । यो विषयले महत्व नपाएको मात्र हो, हामीले आमाको पेटमा हुँदादेखि नै दूषित हावा लिइरहेका छौं ।
एक हप्तायता धेरै मानिसले आँखा पोल्ने, घाँटी खस्खसाउने, टाउको दुख्नेलगायत समस्या भोगिरहेका छन् । स्वस्थ मानिसलाई प्रदूषणले पारेको तत्कालीन असर हो, यो । दम रोगीहरूलाई त यसले सिकिस्तै पारेको छ । अस्पतालहरूमा यो प्रष्ट देखिएको छ । खोकी बढेर अस्पताल आएकामध्ये धेरैलाई प्रदूषणको कारणले यस्तो भएको भन्ने थाहा समेत छैन ।

गाह्रो भएर पनि विभिन्न कारणले अस्पताल आउन नसकेका बिरामीहरूलाई ‘इन्हेलर’ को मात्रा बढाउन, सकेसम्म घरबाहिर ननिस्कन सुझाव दिइरहेकी छु । प्रदूषणको कारण बिरामीहरूको स्वास्थ्य खराब हुँदै गएको, मानिसको आयु विस्तारै–विस्तारै घटाउँदै लगेको थाहा पाउँदा फोक्सो सम्बन्धी डाक्टर भएको नाताले मलाई निकै नमज्जा लागिरहेको छ ।

यो बेला अति आवश्यक काम नपरिकन घरबाहिर ननिस्कनु नै राम्रो हुन्छ । दीर्घरोगीहरूले औषधि टुटाउनुहुँदैन । मर्निङ वाक गर्नेहरूले घरभित्रै व्यायाम गर्नुपर्छ ।

हावामा फैलिएका धुलीकणमा सल्फर डाइअक्साइड, नाइट्रोजन डाइअक्साइड, ग्राउण्ड लेभल ओजनलगायत मानव स्वास्थ्यको लागि अत्यन्तै हानिकारक रासायनिक पदार्थहरू मिसिएको हुन्छ । हावाको धुलीकण अत्यन्तै सूक्ष्म भएकाले सीधै फोक्सो र रक्तनलीहरूमा प्रवेश गर्छ । त्यसले शरीरमा धेरै नकारात्मक असर पार्न थाल्छ । यसले हृदयघात, पक्षघात जस्ता असर देखाउँछ । क्यान्सर र डिमेन्सिया हुने सम्भावना बढ्छ ।
सन् २०१५ को एउटा रिपोर्टले शिशु मृत्युको प्रमुख कारण प्रदूषणलाई मानेको छ । गत वर्ष विश्वभर प्रदूषणको कारणले एकमहिना मुनिका पाँच लाख शिशु मरेको अर्को रिपोर्ट छ । प्रदूषणले दम रोगीहरूको मृत्यु हुने सम्भावना ४० प्रतिशत र मुटुरोगीको २० प्रतिशत बढाउँछ । प्रदूषणले क्यान्सरका बिरामीको मृत्यु हुने जोखिम १९ प्रतिशत बढाउँछ । त्यस्तै, ‘स्ट्रोक’ हुने जोखिम २० प्रतिशत बढाउँछ । हृदयघात, पक्षघात, क्यान्सर र डिमेन्सिया हुने सम्भावना २० प्रतिशत भन्दा बढी देखाउँछ ।
सवारी साधनहरूले सल्फर डाइअक्साइड, नाइट्रोजन डाइअक्साइड जस्ता घातक रसायन हावामा मिसाउँछन् । सवारी साधनले निकाल्ने धुवाँले ग्राउण्ड लेभल ओजन बढाउँछ । थोत्रा सवारी साधन र कमसल पेट्रोलियम पदार्थका कारण हाम्रो जस्तो गरिब देशहरूमा बढी प्रदूषण हुन्छ । ‘आमाकै पेटमा हुँदा प्रदूषित हावा खाएको’ यसै भनिएको होइन ।
घरभित्रकै हावाले पनि मानिसलाई असर गरिरहेको हुन्छ । आधाभन्दा बढी नेपाली अहिले पनि खाना पकाउन दाउरा र गुइँठा प्रयोग गरिरहेका हुन्छन् । हाम्रो देशमा खाना पकाउने महिला नै हुन्छन्, जसको कारण गर्भवतीहरूले आफ्नो गर्भमा रहेका सन्तानलाई समेत प्रदूषित हावा खुवाइरहेका हुन्छन् ।

प्रदूषणले हरेक दिन देखिने र दुख्ने गरी असर गरिरहेको हुँदैन । विस्तारै घातक असर गर्दै लैजाने भएकाले प्रदूषणलाई ‘साइलेन्ट किलर’ भनिन्छ । प्रदूषणले हामीलाई विस्तारै–विस्तारै मारिरहेको छ ।
प्रदूषणको असरबारे बुझ्ने, बुझाउने काममा सरकार र नागरिक दुवैको उत्तिकै भूमिका र उत्तरदायित्व हुनुपर्छ । यो बेला पनि टोलटोलमा फोहोर जलाइरहेको देखिन्छ । यो भनेको हामी नागरिकहरूले नै प्रदूषण बढाउन योगदान गरिरहेका छौं । यातायातका साधन प्रयोगकर्ताहरूले नियमित सर्भिसिङ गरे धेरै हदसम्म प्रदूषण कम हुन्छ । सरकारले विद्युतीय गाडीलाई प्रोत्साहित गर्ने नीति लागू गर्दा पनि प्रदूषण नियन्त्रण हुन्छ ।
सरकारले लिने नीति कडा र कार्यान्वयन प्रभावकारी हुनुपर्छ । हाम्रोमा प्रदूषणको मात्रा तोकिएको भन्दा सधैं बढी किन हुन्छ ? नीतिनिर्माण तथा कार्यान्वयन गर्नेहरू उत्तरदायी हुनुपर्छ कि पर्दैन ? हामीमध्ये धेरैमा उत्तरदायी हुनुपर्छ भन्ने भावना नै छैन ।
वयस्क र स्वस्थ मानिसमा अहिले देखिएको प्रदूषणको असर बढ्दै जाँदा निमोनियाको खतरा बढ्छ । दीर्घ रोगीहरूको फोक्सो त्यसै पनि नाजुक हुन्छ । यो प्रदूषणले उनीहरू अस्पताल भर्ना हुनुपर्ने, मृत्यु हुने जोखिम दोब्बर बनाइसकेको छ । दमका रोगीलाई अक्सिजन नै चाहिने अवस्था आइसक्यो । बालबच्चाको समग्र ‘ग्रोथ’ मा दीर्घकालीन असर पार्ने अवस्था छ ।
यो बेला अति आवश्यक काम नपरिकन घरबाहिर ननिस्कनु नै राम्रो हुन्छ । दीर्घरोगीहरूले औषधि टुटाउनुहुँदैन । मर्निङ वाक गर्नेहरूले घरभित्रै व्यायाम गर्नुपर्छ । अहिलेको लागि हरेक व्यक्तिले गर्ने प्रयास भनेको यिनै हुन् ।

कोरोनाकोको कहरबाट बच्न र बचाउन लकडाउन निकै कडाइका साथ पालन गरिइदै आएको थियो । इदको छुट्टिमा धेरै भिडभाड नहोस र थप संक्रमण नफैलियोस भनेर सरकारले लकडाउनलाइ थप कडाइ गर्ने सुचना जारि गर्यो।
त्यसैले उक्त अबधिभर खाधान्नको समस्या नहोस भनेर २३मे का दिन राहतको लागि कतैबाट फोन आएपछि जाने पर्खाइमा थिए । जिउ बिहानै देखि तापक्रम बढेको महसुस भइरहेको थियो। साझ पख ज्वरो बढ्दै गयो, र क्रमिक रूपमा बड्दै गयो त्यैपनी सदाझै  सनिवार  नुहाएर खाना खाने र आइतबार उपबास बस्ने चै छोडिएन । सोमबार अर्थात २६ का दिन मात्रै अलिकति खाना खाएको याद छ । त्यसपछि खानामा रुचि हुन छोड्यो, तातोपानी स्याउ र जुनार मात्रै केही खान थाले, ज्वरोको पारा उक्लिरह्ने पहिला  सिटामोल नखाएकोमान्छे म, ज्वरो सन्चो होला कि भनेर  बाध्यताबस खान्थे र जिउमा पसिना आउथ्यो र ट्याब्लेटको असर रह्दा सम्म जिउ चिसो भए पनि टाउको तातेको तातै रह्ने , तातोपानी चै खाइरह्न्थे  । केही खायोकि बान्ता हुने , जिब्रो खस्रो र बाक्लो भएको थियो । 

 ज्वरोले नियमित च्याप्दै गएपछि निकै कमजोरी महसुस हुँदै थियो , अब केहि दबाइ लिनै पर्छ भनेर २९ तारीखका दिन  नजिकैको ढाका मेडिकल गए। हनहनी ज्वरो भएकोले अस्पताल भित्र छिर्नै दिएन । फोनको भरमा औसधि लेखिएको प्रेस्क्रिप्सन पाए।चेकजाँच नगरिकन लेखिएको औषधिले उल्टो असर गर्ला कि भनेर सिटामोल र केही एन्टिबायोटिक ट्याबलेट किनेर फर्के । जति औसधि खाएनि बीस को उन्नाइस नहुने । बल्ल बल्ल ३१ तारीखमा कोविड टेस्ट गर्ने भनेर अपाइन्टमेन्ट पाइयो । लामो, ताती झन्डै 700/800 मिटरको लाइनको पालो , आफू भने एकछिन उभिन नसक्ने भएको थिए , मेरो अबस्था देखेर अस्पतालको गेट निरको लाइनमा उभिन दिए। भित्र पनि करिबकरिब 400 को हाराहारीमा मान्छे , लाइन सर्ने बेला उभिएर थचक्क बस्थे । जुन 1 तारीख तिर अब बिना उपचार मर्ने भइयो भनेर अबस्थाले संकेत गर्यो । मर्नु त पर्छ नै एक दिन तर अहिलेको मृत्यु भयानक र जनावरको भन्दा नि तलको हुने सम्झे । म त मर्ने भएं तर मेरो मृत्युको खबरलाई कसरी सह्न सक्छ, मेरो परिवारले भनेर झन्झन् म चिन्तित भए।  मेरो आबाज पनि पहिलाको जस्तो थिएन। घरमा सबै चिन्तित भएर खान खान छोडेका थिए। मन बुझाउन सकिरहेको थिएन, जुनसुकै बेला जे पनि हुन सक्छ भनेर सम्झेपछि  मोबाइलको लक खोलेर राखेको थिए, जो अहिलेसम्म अनलक नै छ । 

महामहिम राजदुतज्युलाइ कल गरि ब्यथा सुनाउदै “मलाई अब गार्‍हो छ भनेर सुनाए, राजेन्द्र अर्यालसर सङ्ग कुरा गर्दा गर्दै मेरो परिवारलाई शान्त्वना दिनुहोला सर भनेर  भक्कानिए ।
दूतावासको पहलमा 2 जूनमा दिउँसो तिर दल्ला अस्पताल गए अब म हिड्न सक्ने भएको थिएन, ह्विल चेयरमा राखेर जित बहादुर खड्कादाइले यताउता सोध्दै भए भरका सबै काउन्टरमा डुलाउनु भयो । जहाँ गयो यहाँ होइन भन्दै पठाइदिने। अन्तिममा ठाउँ छैन भनेर बाहिर निकालिदिए । बाहिर गएपछि एकपटक जितदाइले दूतावासमा सम्पर्क गर्नुभयो । पर्खिनु भनेर खबर आयो ।  त्यसको 15 मिनेट पछि नाम लिएर एक जना अस्पतालको कर्मचारी खोज्दै तुरुन्त इमर्जेन्सीको सानो बेडमा राखेर अक्सिजन स्लाइन  दिन सुरु भएपछि अब बाचिन्छ कि भनेर आसा जागेर आयो ।
यसरी रातभर बेडमै राखेर  विभिन्न चेक जाँच गर्न ल्याबमा घुमाउदै बिहानको 3 बजेछ । बिहान 5 बजे तिर डायपर लगाइदिने बेलामा आइ सि यु मा आएको थाहा पाए, किन लगाको यो डाइपर भनेर सोधे ” दिसापिसाब गर्न उठ्न मिल्दैन इसिजिका तारहरु र उपकरण छुटाउन हुंदैन त्यसैले यहीँ सब गर्नु सफा गर्न म छु नि भनेर  फिलिपनी नर्सले   केही नसोच भन्दै मलाई स्नेहका साथ सम्झाए। त्यै समयमा बेला नास्ता आयो 6 बजे तिर 9 दिन देखि अन्न नखाएको उनैले ख्वाइदिए। उनको शब्द र स्नेह  मेरो लागि अबिष्मरणिय र ताजा नै छ । काम त सबैले नै गर्दछन तर मानवियताको र इमानदारि, सहृदयी  सेवा भावले  कमैले गर्दछन।जुन व्यबहार उनले देखाए  म सधैं सम्झिन्थे त्यो मेल नर्सको सेवा भावलाई सम्झिरह्ने छु ।
तीन दिनको  सघन उपचार कक्षको उपचार पछि मलाई छुट्टै क्याबिनमा सारिएको थियो अक्सिजन र स्लाइन( 6/6 घन्टामा) छुट्ट्याएको थिएन । दुईटै हातमा केनुला लगाएको शरीर राम्रोसँग  निद्रा पर्दैन नपर्ने , एक छिन निदाउन खोज्यो कि औसधि दिन र इन्जेक्सन दिन  नर्सहरु आइ हाल्थे ।अरु दबाइ त ठिकै थियो हेरेर खान्थे नेटमा खोज्थे केका लागि भनेर । एउटा सारै ठुलो ट्याब्लेट दुईवटा खानुपर्ने एक साथ, खाएपछि बान्ता हुन खोज्ने एकदिन राति धेरै बान्ता भयो पनि, त्यसपछि त्यो ट्याब्लेट खाइन जे जे हुन्छ भनेर डस्टपिन मा हाल्दिन्थे ।घरी घरी मेरो सन्सारमा कोहि नभएको जस्तो पनि हुने रहेछ, लाग्थ्यो म कहाँ छु, चिनजानको कोइ छैन । भेट्न पनि कोइ कसैलाई नदिने मान्छे देखि मान्छे डराउनु पर्ने कस्तो भयंकर परिक्षा ? 
बिहान सधैं स्लाइन दिन र औषधि दिन स्वास्थकर्मी आइपुग्ने गरेको रुटिन नै थियो, राति बान्ता भएकोले गर्दा निद्रा नपरेर निदाएको थिएन , फोनको घन्टी बज्यो गुड मर्निङ भने ” तपाईं सन्क्रमित हुनुभएको रिपोर्ट आयो “अर्को कोठामा लान हामी आउदैछौं तयारी भएर बस्नु ” सुन्ने बितिक्कै म निकै आतिएर मृत्युनै आएको हो कि जस्तो लागेर ओछ्यानबाट उठें सकि नसकी कोठामा घुमेर सोफामा थचक्क बसेर पानी खाएं ।स्वास्थ यति कमजोर थियो कि उठेर मुख धुन सक्दैनथे। एक हातले ब्रुस अर्को हात वास बेसिनमा राखेर सहारा लिन्थे।
यति बिचलित भए कि मनमा अनेकन तर्कहरुले प्रवेश पायो, सायद अब म नबाच्ने हो। त्यै भएर मलाई छुट्टै ठाउँमा लगेर मृत्यु कुर्न पो लाने हो कि ? नभन्दै दुई जना सिस्टरहरु व्हिल चेयर लिएर आइपुगे। दैनिक प्रयोगका  सामानहरु र औसधि लिएर व्हिल चेयमा गुडाउदै अर्को कोठाको ढोका उघारेर मलाई बेडमा सहारादिएर राखे। मेरो होस ठाउँमा थिएन कोठा नियाल्न थाले  निराश मन एकैछिनमा पुलकित भएर आयो। किनकि त्यो कोठा निकै सुसज्जित थियो पर्खालमा राम्रा राम्रा तस्बिरहरु निकै आकर्षक । अक्सिजनको भेन छदैथियो , छोडेको त्यो कोठा आइ सि यु को जस्तो भएर मेरो अबस्थामा सुधार भएकोले नर्मल कोठामा सारिएको कारण सिस्टरबाट थाहा पाए। 
ज्वरो त पुरा सन्चो भैसकेको थियो। आइ सि यु मा भर्ना भएको प्रहिलो दिनमै , नाकमा रगत आएर जम्ने रहेछ , टिस्युले पुछ्दै हैरान डाक्टरलाई सोध्थे किन रगत आयो भनेर केही होइन बिस्तारै सन्चो हुन्छ न आतिनु ढाढस दिन्थे। फेरि स्वाब लियो पोजिटिभ देखियो । यसरी बार्ह दिन बितिसकेको थियो, नुहाएको थिएन। सिस्टरलाई अनुरोध गरे इन्जेक्सन लगाएपछि  मलाई साझ मात्रै फेरि इन्जेक्सन दिने भयो ,सारै दुख्यो एक छिन केनोला झिकिदिनुस प्लिज,म नुहाउछु भने, मेरो अनुरोध लाई स्वीकारेर निकालिदिइन । 
इन्जेक्सन लगाउदा पनि डराउने मान्छे।
पुनः 16 जुन मा स्वाब लिएर गयो , केही आशा पलाएको थियो। अब त निगेटिभ आउँछ कि भनेर  नभन्दै 18 तारीखमा 4 बजे तिर फोनको घण्टी बज्यो , आतिएर हलो भने ” बधाई छ त तेरो रिपोर्ट निगेटिभ आयो। ठिक परेर बस आज डिस्चार्ज हुन्छ्स। खुशी भएर जित दाइलाई फोन गरे मलाई लिन आउनुहोला । केही औसधिको थैलो , मास्क र ह्यान्ड ग्लोभ र मेरो रिपोर्ट दिएर बिदा गरिदियो दल्ला हस्पिटलले । रियादको मुख्य ठाउँ एक्जिट 4 मा अबस्थित  दल्ला हस्पिटल , त्यहाँका डाक्टर स्वास्थ कर्मीहरु प्रति आभार व्यक्त गर्दै आत्म बिभोर भएर निस्के, यस्तो उत्कृष्ट उपचार र सेवा नगरेको भए   सायद बाच्ने आधार थिएन होला । 
हुनपनि यो कोरोनाले यति गाल्दोरहेछ भोग्ने लाई मात्रै थाहा हुन्छ । घाँटी दुख्ने र नाकबाट रगत आउने रोकिन 6 महिना लाग्यो।मेरो उपचारमा संलग्न स्वास्थ्य कर्मिहरू, सुबेक्षा र आशिर्बाद दिनुहुने सबै प्रति हार्दिक नमन गर्दै आभार प्रकट गर्न चाहन्छु।
कोभ्याक्सिन लगाउदा देखिने साइड इफेक्टहरु कोरोनाकै प्रबृत्तिका हुनु स्वभाविक हो , जस्तो ज्वरो आउनु, जिउ दुख्नु , खाना नरुच्नु , आदि । फलामलाई फलामले काट्न उच्च टेम्पर गराएर बनाएको हतियार जस्तै । 
त्यसैले कोरोनाबाट वच्न  र बचाउन साबधानी अपनाउनु सर्बोत्तम उपाय हो ।