Category: मुख्य खबर

काठमाडौंः विश्व बैंकले आफ्नो ताजा प्रतिवेदन ‘नेपाल डेभलपमेन्ट अपडेट : सुधारहरू जसले सार्वजनिक लगानीलाई तीव्र पार्छ (Reforms to Accelerate Public Investment)’ मा चेतावनी दिएको छ कि नेपालको अर्थतन्त्र चालु आर्थि‌क वर्ष २०२५–२६ मा निकै सुस्त हुन सक्छ । यसको मुख्य कारण पछिल्लो राजनीतिक अस्थिरता र सार्वजनिक अशान्ति हो ।

विश्व बैंकका अनुसार, नेपालको आर्थिक वृद्धिदर २०२५–२६ मा घटेर २.१ प्रतिशतमा पुग्ने अनुमान गरिएको छ, जुन २०२४–२५ मा ४.६ प्रतिशत थियो । तर यदि पुनर्निर्माणका कामहरूमा तीव्रता ल्याइयो भने, २०२६–२७ मा यो दर ४.७ प्रतिशतसम्म पुग्न सक्ने सम्भावना छ ।

🔻 राजनीतिक उथलपुथल र आर्थिक संकट

२०२५ सेप्टेम्बरमा जेन–जेड (Gen-Z) द्वारा नेतृत्व गरिएको व्यापक विरोध प्रदर्शनले तत्कालीन प्रधानमन्त्री के.पी. शर्मा ओलीको सरकारलाई ढालिदिएको थियो । ती प्रदर्शनहरू हिंसात्मक बनेका थिए, जसमा ७० भन्दा बढी मानिसको मृत्यु भयो र सरकारी तथा निजी सम्पत्तिमा अरबौँ नेपाली रुपैयाँको क्षति पुगेको थियो ।

त्यसपछि, देशमा सुशीला कार्कीको नेतृत्वमा एक गैर–राजनीतिक अन्तरिम सरकार गठन गरिएको छ, जसलाई २०२६ मार्च ५ मा आमनिर्वाचन गराउने जिम्मेवारी दिइएको छ ।

🏨 पर्यटन र सेवा क्षेत्रमा गहिरो असर

विश्व बैंकका अनुसार, आर्थिक सुस्तीको सबैभन्दा ठूलो प्रभाव सेवा क्षेत्रमा पर्नेछ ।

• पर्यटन उद्योगमा विदेशी पर्यटकको आगमन घट्ने सम्भावना छ ।
• बीमा क्षेत्र पनि सम्पत्ति नोक्सानीका कारण प्रभावित हुनेछ ।
• यी कारणले रोजगारी, आम्दानी र निजी लगानीमा नकारात्मक असर पर्ने चेतावनी दिइएको छ ।

⚠️ गरिबी निवारणमा असर

विश्व बैंकले हिंसा र विनाशका कारण गरिबी निवारणका प्रयासहरूमा ठूलो झटका लागेको बताएको छ ।

गरिबी दर (दैनिक ४.२ अमेरिकी डलरको मापदण्डमा) हालको ६.२% बाट बढेर ६.६% पुग्ने अनुमान गरिएको छ ।

🏗️ सरकारले सुरू गर्‍यो पुनर्निर्माण योजना

नेपालका अर्थमन्त्री रमेश्वर प्रसाद खनालका अनुसार सरकारले “इण्टिग्रेटेड बिजनेस रिकभरी प्लान (Integrated Business Recovery Plan)” सुरू गरेको छ ।

यस अन्तर्गत प्रभावित व्यवसायहरूलाई अनुदान, कर छुट र सञ्चालन सहायता प्रदान गरिनेछ ।

इन्फ्रास्ट्रक्चर मर्मत तथा निर्वाचन तयारीका लागि सार्वजनिक स्रोतहरूको पुनः विनियोजन गरिएको छ ।

त्यसैगरी, क्षतिग्रस्त सार्वजनिक र निजी सम्पत्तिहरूको मर्मतका लागि एक “पुनर्निर्माण कोष (Reconstruction Fund)” पनि स्थापना गरिएको छ ।

खनालका अनुसार, “यी पहलहरूको उद्देश्य निजी क्षेत्रमा पुनः विश्वास जगाउने र अर्थतन्त्रलाई स्थिर गतिमा ल्याउने हो।”

💡 विश्व बैंकका सिफारिसहरू

विश्व बैंकका माल्दिभ्स, नेपाल र श्रीलंकाका निर्देशक डेभिड सिस्लेनले भने —

नेपालका लागि सार्वजनिक लगानीमा तीव्रता ल्याउन अत्यावश्यक भएको बताए ।

उनका अनुसार विकास, रोजगारी र समृद्धि बढाउन नेपालले —

• परियोजना योजना र बजेट प्रक्रिया सुदृढ गर्न,
• भूमि अधिग्रहण र रूख कटानी प्रक्रिया सरल बनाउन,
• क्यास व्यवस्थापनमा दक्षता ल्याउन, र
• प्रोक्योरमेन्ट (खरिद) कानूनहरूमा संशोधन गरी परियोजना कार्यान्वयनलाई छिटो बनाउन जरुरी छ ।

देशलाई अहिले स्थायित्व र न्याय चाहिएको छ — उत्तेजना होइन।

,✍️ तुल्सी राम आचार्य

दुई महिनाभित्रै जेन्जी प्रमुख मिस्टर गुरुङले आफ्नै पहलमा नियुक्त गृहमन्त्रीको राजीनामा माग्नु केवल राजनीतिक असन्तुष्टि होइन, संस्थागत अस्थिरताको संकेत हो। राज्यका अङ्गहरूबीचको अविश्वास र प्रतिस्पर्धा यो स्तरसम्म पुग्नु चिन्ताजनक छ।

आजबाट सेवा निवृत्त भएका प्रहरी प्रमुख खापुङमाथि यात्राप्रतिबन्ध लगाइएको घटनाले प्रहरी प्रशासनमाथि डर, धम्की र आरोपको वातावरण झन् गहिरो भएको प्रमाण दिन्छ। यस्तो व्यवहारले प्रहरीको मनोबल बढाउँदैन, बरु खस्काउँछ।

२३ गतेको घटनालाई ‘हत्या’को रूपमा चित्रण गर्दै जनभावना उचाल्ने प्रयासले केवल सुरक्षाकर्मीको आत्मविश्वास होइन, शासनको मेरुदण्डमै चोट पुर्‍याएको छ। संवेदनशील विषयलाई राजनीतिक रंग दिन खोज्नु न्याय प्रणालीमाथिको विश्वास कमजोर पार्ने काम हो।
आज कानूनी शासनभन्दा पनि भीडको मनोविज्ञानले शासन गरिरहेको अनुभूति बढ्दै गएको छ — रुल अफ ल होइन, हुल अफ ल।
सामाजिक सञ्जालमा फैलिएका विषालु टिप्पणीहरू र केही मिडियाका कथित “विश्लेषण” हरूले स्थिति अझ जटिल बनाइरहेका छन्। आलोचनाको नाममा दण्डमुक्तिको संस्कारलाई वैधानिकता दिन खोजिँदैछ। यस्तो प्रवृत्तिले राज्यको शासकीय ढाँचा नै हल्लाउन सक्छ।
सार्वजनिक सम्पत्ति जलाउने, तोडफोड गर्ने वा नष्ट गर्ने कुनै पनि काम कुनै सन्दर्भमा पनि स्वीकार्य हुन सक्दैन। यदि प्रहरीले त्यस्ता अपराध रोक्ने क्रममा बल प्रयोग गर्नुपर्‍यो भने त्यसको विरोधमा उभिनु बौद्धिकता होइन, कायरता हो।
देशलाई अहिले आवश्यक छ — स्थायित्व, संयम र न्याय। राजनीतिक लाभका लागि संस्थाहरू कमजोर पार्ने प्रवृत्ति रोकिएन भने कानूनी शासन होइन, भीडको शासन स्थायी बन्ने खतरा बढ्दै जानेछ।

उमेश कुशवाहा
वीरगञ्ज, पर्सा— मधेस प्रदेशका मुख्यमन्त्री सरोजकुमार यादवको नियुक्ति असंवैधानिक भएको भन्दै जनमत पार्टीले वीरगञ्जमा आज विरोध प्रदर्शन गरेको छ।

पार्टीका नेता तथा कार्यकर्ताहरूले मुख्यमन्त्री यादवलाई बर्खास्त गर्न र तत्कालीन प्रदेश प्रमुख साबित्री सुवेदी भण्डारीविरुद्ध कानुनी कारबाही गर्न माग गरेका छन्। प्रदर्शनका क्रममा सहभागीहरूले ‘संविधानको मर्म विपरीत गरिएको नियुक्ति खारेज गर’ भन्ने नारासहित जुलुस निकालेका थिए।

जनमत पार्टीका नेताहरूका अनुसार यादवलाई संविधानको धारा विपरीत नियुक्त गरिएकोले यो कदमले लोकतान्त्रिक मूल्य र संविधानको उल्लङ्घन गरेको छ। उनीहरूले यस्तो निर्णयले प्रदेशमा राजनीतिक अस्थिरता बढाउने चेतावनी समेत दिएका छन्।

वीरगञ्जको घण्टाघर क्षेत्र वरिपरि गरिएको प्रदर्शनमा पार्टीका केन्द्रीय र स्थानीय नेताहरूको उपस्थिति रहेको थियो। शान्तिपूर्ण तर तीव्र नाराबाजीसहितको प्रदर्शन केही घण्टा सञ्चालन भएको बताइएको छ।

---

रियाद । अन्तर्राष्ट्रिय पत्रकार महासंघ अमेरिका–साउदी शाखाद्वारा साउदी अरेबियास्थित नेपाली दूतावास रियादमा परिचयात्मक तथा अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ।

गत ७ नोभेम्बर शुक्रबाका दिन संचालित कार्यक्रममा महासंघका पदाधिकारीहरूको परिचय, संस्थाको उद्देश्य, दूतावाससँगको सहकार्य, र साउदीमा रहेका नेपाली श्रमिकका समस्या समाधानका विषयमा विस्तृत छलफल गरिएको थियो।

कार्यक्रममा दूतावासका नियोग उप–प्रमुख तथा कार्यवाहक राजदूत सृजना अधिकारी, श्रम काउन्सेलर कविराज उप्रेति, र द्वितीय सचिव दिनेश सिवाकोटीको तथा पत्रकार महासंघका पदाधिकारीहरुको उपस्थिति रहेको थियो।

महासंघका अध्यक्ष बिष्णु घिमिरेले संस्थाको उद्देश्य र गतिविधिबारे जानकारी दिँदै श्रमिकको हक–हितका विषयमा मिडियाको सक्रिय भूमिका आवश्यक रहेको उल्लेख गर्नुभयो ।

दूतावास रियादकी कार्यवाहक राजदूत अधिकारीले साउदीमा रहेका मिडियालाई एकताबद्ध बनाएर संस्था स्थापना गरेकोमा धन्यवाद व्यक्त गर्दै, दूतावास सदैव नेपाली श्रमिकको पक्षमा काम गर्ने प्रतिबद्धता जनाउनुभयो। उहाँले छिट्टै दुई देशबीच श्रम सम्झौता हुने र त्यसले श्रमिकलाई राहत मिल्ने जानकारी पनि दिनुभयो।

श्रम काउन्सेलर उप्रेतिले कम्पनीबाट भाग्नुपर्ने अवस्था, सम्झौता विपरीत काम, आत्महत्या, भिसा प्रमाणीकरण, सेल्टर समस्या लगायतका विषयमा प्रकाश पार्दै, संघ–संस्थाको सहकार्यले यी समस्या समाधानमा टेवा पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गर्नुभयो।

द्वितीय सचिव सिवाकोटीले दूतावासले श्रमिकका हितमा जारी गरेको ‘हाते पुस्तिका’ साउदीभरका नेपालीसम्म पुर्‍याउन संघका प्रतिनिधिहरूलाई आग्रह गर्नुभयो।

जेन जी को नेतृत्व गर्दै आएका सुदन गुरुङले गृह मन्त्री ओमप्रकाश अर्यालले सरकार गठनको 2 महिना हुँदा समेत जेन जी र जनताले चाहेझै काम गर्न नसकेको हत्यारालाई र” “भ्रष्टाचारीलाई कारबाही गर्न नसकेको भन्दै पद छाड्न भनेका छन् । गुरुङले आफ्नो फेसबुक पेजमार्फत हाम्रो अलोकप्रिय गृहमन्त्रीको लागि सन्देश भन्दै पद छाड्नकालागि अनुरोध गरेका छन् ।

सुदन गुरुङ गुरुङको स्टाटस जस्ताको त्यस्तै …

हाम्रो अलोकप्रिय गृहमन्त्रीको लागि सन्देश

तपाईंले जनताको भरोसा पूरा गर्न सक्नुभयो छैन।

देशभरबाट “हत्यारालाई कारबाही गर” “भ्रष्टाचारीलाई कारबाही” गर भन्ने आवाज उठ्दा “जेन्जीलाई कारबाही” गर सुन्ने गृह मन्त्रीको पदमा टाँसिएर बस्नु राष्ट्रप्रति अपमान हो।

सहिदको रगत सम्झनुहोस्। नेपाल र नेपालीको आशा र आँसु सम्झनुहोस्।

काम गर्न नसके पद छोड्ने गर्नुभएको वाचा सम्झनुहोस्।

ओमप्रकाश अर्याल ज्यू, अब त्यो समय आएको छ किनभने अब दुई महिना हुन लागिसक्यो न त कुनै भ्रष्टाचारलाई कारबाही भो न त कुनै हतियारालाई।

अहिलेसम्म के हुन्छ कि भनेर देशको हितको लागि लड्दा मैले भ्रामक समाचार द्वारा यत्रो अपमान देखि चरित्र हत्या समेत सहेर बसे । कुनै स्पष्टीकरण पनि दिन उचित ठानिन्न किनभने मैले सोचेको थिएँ कामले देखाउँछ र कामले बोल्छ अनि नेपाली जनताले बुझ्नेछन् एकदिन,र अझै पनि देश बन्छ भने, करोडौँ अट्याकहरू सहन तयार छु तर अब तपाईंबाट आशा मरिसकेको छ।

हामी लड्यौं योग्य, इमानदार, र परिणाम देखाउने नेतृत्वका लागि।

हामी भ्रष्टाचार अन्त्य र राष्ट्रको भविष्य सुरक्षित गर्न उठ्यौं।

अब भीत्र मनमै सोच्नु होला—“चुनाब गराएर निक्लिन्छु, THE YOUTHS OF NEPAL ARE NOT STUPID, WE ARE WAITING.

त्यसैले चेतना होस् ।

चुनाबको नाटक नचलोस्।

८४ को चुनाव ८२ मा सार्नलाई गरिएको आन्दोलन होइन यो ।

नेपाली जनता र जिन्जीका मागहरू सम्बोधन हुँदैन भने यसपालिको चुनाव हुन दिइने छैन।

अझै पनि गृहमन्त्रीको पदमा टाँसेर जुका जस्तो बस्नुहुन्छ भने दुई दिनपछिको प्रेस कन्फ्रेन्सले तपाईंको भविष्य निर्धारण गर्नेछ। प्रधानमन्त्रीको प्रिय पात्रो भनेर कुर्ची बच्छ भनेर सोच्नुहुन्छ भने यो तपाईंको भ्रम हो।