नेपाल तामाङ घेदुङ पूर्वी क्षेत्रीय समन्वय समिति दमाम साउदी अरबको आयोजनामा साउदी अरबको पूर्वी शहर दमामको सिहातमा आज एउटा कार्यक्रम गरी मनाइने भएको छ।
उक्त कार्यक्रम बिहान ११ बजेदेखि सुरु हुने समितिले जनाएको छ।

ल्होसार’ शब्द ‘ल्हो’ अर्थात् वर्ष वा साल र ‘छार’ वा ‘सार’ अर्थात नयाँ भन्ने दुई शब्द मिलेर बनेको छ ।

यस दिन तामाङ समुदायले विशेष परम्परागत अनि सांस्कृतिक महत्त्वका साथ ल्होसार मनाउँदछन् । यसरी नेपालको उच्च पहाडी भेग र पहाडी भेगमा बसोबास गर्ने तथा देशविदेशमा छरिएर रहेका तामाङ समुदाय लगायत सम्पूर्ण बौद्धमार्गीहरुको घनत्व रहेको क्षेत्रमा पनि आजको दिनलाई हर्ष बढाई गर्दै नयाँ वर्ष मनाउने गरिन्छ ।

नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको लेखनाथ प्रवचन कक्षमा विहीबार आधा दर्जन बढी पुस्तकहरू विमोचन भएका छन् । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा आयोजित उक्त कार्यक्रममा दुई दर्जन बढी व्यक्ति तथा संस्थाहरू विभिन्न सम्मानले सम्मानित पनि भएका छन् ।

विमोचित पुस्तकहरूमा ‘छन्दाहार’ संयुक्त टुक्का कवितासङ्ग्रह, ताराप्रसाद चापागाईंको ‘आवाजका रेखाहरू’ टुक्का कवितासङ्ग्रह, बाबुराम पाण्डेको ‘पत्थर’ टुक्का कवितासङ्ग्रह, दीपा गुरुङ समभावको ‘कल्पनाका छालहरू’ टुक्का कवितासङ्ग्रह, बेदु न्यौपानेको ‘मौन तरङ्गहरू’ टुक्का कवितासङ्ग्रह, पुष्पा राईको ‘बह’ टुक्का कवितासङ्ग्रह र चूडा निर्भीकको ‘छन्द व्यञ्जना’ टुक्का कवितासङ्ग्रह रहेका छन् ।

कार्यक्रममा प्रदान गरिएका विभिन्न सम्मानहरू मध्ये ‘वर्ष उत्कृष्ट टुक्काकार सम्मान-२०८१” पुरुष तर्फ दाङका सुरेशकुमार पाण्डे र महिला तर्फ बाँकेकी पुष्पा सुवेदी आचार्यलाई प्रदान गरिएको छ ।

त्यस्तै ऎतिहासिक रेकर्ड राख्ने ३ जना साहित्यकारलाई ऐतिहासिक प्रबल टुक्का साहित्य सम्मान २०८१ बाट सम्मान गरिएको थियो। सम्मान पाउनेमा पुष्पा राई (खाेटाङ), इन्दु श्रेष्ठ (चितवन) र चूडा निर्भीक (गाेरखा) हुनुहुन्छ ।

साथै टुक्का साहित्य समृद्धि सम्मान २०८१ बाट ५ जना स्रष्टाहरूलाई सम्मान गरिएको थियो । सम्मान पाउनेमा रामशरण न्याैपाने (भक्तपुर), ज्ञान बहादुर छेत्री (अर्घाखाँची), बाबुराम पाण्डे (अर्घाखाँची) दीपा गुरुङ समभाव (खाेटाङ) र वेदु न्याैपाने (काठमाडाैँ) हुनुहुन्छ ।

त्यस्तै टुक्का साहित्य प्रवर्धन सम्मान २०८१ बाट ३ जना साहित्यकारलाई सम्मान गरिएको थियो । जसमा हन्नाह छेत्री (दार्जिलिङ), प्रेम थापा “मन” (बागलुङ) र अच्युत घिमिरे (भुटान) हुनुहुन्छ ।
साथै टुक्का साहित्य प्रवर्धन सम्मान २०८१ (संस्थागत) २ वटा सञ्चार गृहलाई प्रदान गरिने भने तापनि काेटगढी साप्ताहिकलाई मात्र प्रदान गरिएको थियो ।

त्यस्तै टुक्काश्री साहित्य सम्मान २०८१ बाट छन्दाहार संयुक्त टुक्का कवितासङ्ग्रहमा समावेश हुनुभएका सम्पूर्ण टुक्काकारहरूलाई ( नदोहरिने गरी ) प्रदान गरिएको थियोे । सम्मान पाउनेहरूमा ललिता “दाेषी”, सुस्मिता अधिकारी, तारा घिमिरे स्वेच्छा, पद्मा काश्यप पाण्डे, विवश पारदर्शी, नेत्रबहादुर श्रेष्ठ, प्रमोद नेपाल, अमृता रामदाम, वासुदेव ठकुरी, कृष्ण बजगाई, नवराज भट्ट, नवराज न्याैपाने ‘माैन’,वविकास छेत्री अञ्जान, शान्ति भुजेल र शालिक राम दाहाल हुनुहुन्छ ।

शुभकामना मन्तव्य दिनुहुँदै प्रमुख अतिथि एवम् नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका कुलपति भुपाल राईले साहित्य जनतासँग जोडिएपछि उसको अतिरिक्त मोहतिर ध्यान जान नसक्ने बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “अक्षरको खेती गर्नेहरूले अतिरिक्त मोहमा ध्यान दिँदैन । साहित्य लेख्ने मान्छेले गलत काम गर्दैन र गलत काम गर्ने मान्छेले साहित्यकार नै हुँदैन ।”
“टुक्का साहित्य अभियानले दुईटा काम गरेको छ, पहिलो यसले कवितालाई जनतासँग जोड्ने काम गरेको छ । अर्को यसले अतिरिक्त लोभ/मोहबाट जोगाउने काम गरेको छ ।”

कार्यक्रमका विशिष्ट अतिथि एवम् चारु साहित्य प्रतिष्ठानका अध्यक्ष डा. देवी पन्थीले शुभकामना मन्तव्य दिनुहुँदै “पछिल्लो समय नेपालमा नै प्रार्दुभाव भएका टुक्का, झिल्का, उदक, चारु लगायत थुप्रै काव्य विधाहरू रहेका छन् । ती मध्ये टुक्काले अग्रणी स्थान हासिल गरेको छ ।” भन्नुभयो । साथै उहाँले कविता लेख्दा अत्यन्त सजग भएर लेख्नुपर्ने बताउनुभयो । साथै कवितामा व्याकरणीय अशुद्धी, वचन, काल दोष नहोस् भन्ने तर्फ ध्यान दिनुपर्ने बताउनुभयो ।
कार्यक्रममा संस्थापक सल्लाहकार अरुण नदी खत्री, सल्लाहकार/सम्पादक रामशरण न्यौपाने, ज्ञान बहादुर क्षत्री लगायतले आफ्नो शुभकामना मन्तव्य दिनुभएको थियोे ।

टुक्का साहित्य समाजका अध्यक्ष ताराप्रसाद चापागाईं विदेशी भूमि रहनुभएका कारण आउन नसक्दा उहाँले पठाउनुभएको शुभकामना मन्तव्य चापागाईंका सुपुत्र रिजन चापागाईंले वाचन गरेर सुनाउनु भएको थियो । त्यस्तै दार्जिलिङ टुक्का साहित्यिक संस्थाकी संयोजक हन्नाह छेत्रीले पठाउनुभएको शुभकामना सन्देश कार्यक्रमका उद्घोषक एवम् टुसासका महासचिव चूडा निर्भीकले पढेर सुनाउनुभएको थियोे ।

कार्यक्रममा ललिता दोषी, डा.देवी पन्थी, पुष्पा राई, चूडा निर्भीक, बाबुराम पाण्डे, अरुण नदी खत्री, रश्मी रिमाल, कमला देवकोटा, रमादेवी बानियाँ, दीपा गुरुङ, शोभा आचार्य लगायतले टुक्का कविता वाचन गर्नुभएको थियोे ।
कार्यक्रममा टुक्का साहित्य समाजकी सचिव जमुना आचार्य कोइरालाले आफ्नो मन्तव्य द्वारा स्वागत गर्नुभएको थियोे ।
कार्यक्रममा राष्ट्रिय गानको समाप्तिसँगै दिवङ्गत टुक्काकार अम्बिका अधिकारीको स्मृतिमा १ मिनेट मौनधारण गरिएको थियोे ।
कार्यक्रममा विभिन्न विधाका प्रवर्तक/अध्यक्ष, संस्थापक सल्लाहकार, वर्तमान सल्लाहकार, संस्थापक पदाधिकारी, पत्रकार, टुक्काकार, टुक्का अभियन्ता, पाठक लगायत सयौँ शुभ चिन्तकहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

टुक्का साहित्य समाजका का.वा.अध्यक्ष वसन्त अनुभवको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रमको सञ्चालन भने महासचिव चूडा निर्भीकले गर्नुभएको थियोे ।

दाङ, १६ माघ
वरिष्ठ साहित्यकार प्रा.डा.गोपीन्द्र पौडेलको ‘यात्राका धुन’ नियात्रा सङ्ग्रहको दाङ घोराहीमा परिचर्चा कार्यक्रम सम्पन्न भएको छ । नेपाल पत्रकार महासंघको सभाहलमा बुधबार उक्त कार्यक्रम सञ्चालन भएको थियोे ।

राप्ती साहित्य परिषद् दाङका अध्यक्ष यम रेग्मीको अध्यक्षता एवं राप्ती साहित्य परिषद्का केन्द्रीय सल्लाहकार तथा निवर्तमान अध्यक्ष पुरुषोत्तम खनालको प्रमुख आतिथ्यमा तथा वरिष्ठ साहित्यकार गणेश विषम र उत्तमकृष्ण मजगैयाँको विशिष्ट आतित्यमा कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियो।

नियात्रा सङ्ग्रह यथार्थपरक र कलाको दुवै पक्षले उत्कृष्ट रहेको समीक्षकहरूको भनाइ थियो भने लेखकले नियात्रा लेख्दाका आफ्ना अनुभूतिहरू सुनाउनुभएको थियो।

कार्यक्रममा विशिष्ट अतिथिको रूपमा रहनुभएका वरिष्ठ साहित्यकार गणेश विषम, उत्तमकृष्ण मजगैयाँ, महाकाव्यकार बूनु लामिछाने, साहित्यकार नारायण नेपाललगायतले शुभकामना मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो।

सो कार्यक्रममा लेखक सङ्घ दाङका अध्यक्ष खगराज न्यौपाने, दाङ साहित्य तथा सांस्कृतिक प्रतिष्ठानका अध्यक्ष डिल्लीराज श्रीधर, सर्वोदय पुस्तकालयका अध्यक्ष सुशील गौतम ,प्रेस काउन्सिलका केन्द्रीय सदस्य शरद अधिकारी, प्रगतिशील लेखक संघ दाङ शाखाका सचिव पुरन शर्मा, राप्ती साहित्य परिषद् दाङ शाखाका सल्लाहकारहरू डा.लोकराज पराजुली, कमलमणि देवकोटा, दीपक शर्मा ‘समीर’ प्रगतिशील लेखक सङ्घ केन्द्रीय सदस्य रामप्रसाद जैसी’ पत्रकार तथा महेन्द्र बहुमुखी क्याम्पसका उपप्राध्यापक सुदर्शन रिजाल,अध्ययन मञ्च दाङका संयोजक सूर्य विसी, रेडियो मध्यपश्चिम एफ.एम.का अध्यक्ष मधुसुधन वैद्य’ नयाँ युगबोध राष्ट्रिय दैनिकका गोविन्द खड्का, गोरक्ष राष्ट्रिय दैनिक खेमराज रिजाल, रेडियो मध्यपश्चिम सम्पादक छवि पुरी, पत्रकार प्रकाश चौधरी लगायत विभिन्न संघसंस्थाहरूको गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो।

त्यसैगरी सो कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार यज्ञबहादुर डाँगी, साहित्यकारहरू छवि किरण ओली, प्रमोद धिताल,शेषमणि रिजाल, गिरीप्रसाद पन्थी, गेहराज पौडेल, हरिप्रसाद पौडेल , लेखराज रेग्मी, रमेश पौडेल, महेशकुमार न्यौपाने, हरिप्रसाद पाण्डे ,वीना रोका क्षेत्री, नमराज देवकोटा, धनसिंह गिरी, एक नारायण चापागाईं, तिलापन्थी, एकराज शर्मा अधिकारी ,गिरिराज खनाल, कृष्णप्रसाद गौतम शरद गौतम, नारायणप्रसाद श्रेष्ठ,सर्जन गौतम, विजयराज पौडेल, नारायण पन्थी,हरि पौडेल, केशवराज रिजाल ,थम्मन प्रसाद पन्थी, विष्णुप्रसाद गौतम, देवेन्द्र रिजाल, गोपाल भुसाल अभिलाषी ,रिमा गौतम
लगायत दर्जनौं साहित्यकारहरूको गरिमामय उपस्थिति रहेको थियो।
राप्ती साहित्य परिषद् दाङ शाखाका उपाध्यक्ष सुरेशकुमार पाण्डेले स्वागत मन्तव्यबाट शुभारम्भ भएको कार्यक्रम सञ्चालन कोषाध्यक्ष सुशीला आचार्य गर्नुभएको थियो भने धन्यवाद मन्तव्य दामोदर पौडेलले राख्नुभएको थियो।

सुर्खेत । रुकुम पश्चिममा माया, प्रेममा परी विवाह गर्न भागेका केटाकेटी घरभित्र मृत भेटिएका छन् । मृत भेटिनेमा त्रिवेणी गाउँपालिका–४ खुम्चेरी गाउँमा १९ वर्षीय लोकेन्द्र खड्का र १९ वर्षकै सपना पुन मगर रहेको जिल्ला प्रहरी कार्यालय रुकुम पश्चिमका सूचना अधिकारी ऋषि पाठकले जानकारी दिए ।

उनका अनुसार सपना वडा नम्बर ६ की हुन् । सपनालाई लोकेन्द्रले चार दिनअघि विवाह गर्ने भन्दै भगाएका थिए । स्थानीयले सोधिखोजी गर्दा उनीहरू शनिबार बिहानै ९ बजेतिर लोकेन्द्रकै घरमा रहेको अस्थायी टहरामा दुवै मृत भेटिएको पाठकले बताए । लोकेन्द्र झुन्डिएको अवस्थामा फेला परेका थिए भने सपनाको शव भुइँमा थियो ।

प्रहरीका अनुसार लोकेन्द्रको आमा बिरामी थिइन् । उनका बुबाले श्रीमतीलाई उपचारका लागि नेपालगञ्ज लगेका थिए । त्यही समयमा घरमा यस्तो घटना घटेको हो ।

प्रहरीले आमाबुवा आएपछि मात्रै आवश्यक कानुनी प्रक्रिया सुरु गरेर घटनाको अनुसन्धान गर्ने बताएको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको आप्रवासनसम्बन्धी नीतिका कारण अमेरिकामा भएका ३ हजारभन्दा बढी नेपाली ६ महिनाभित्रै नेपाल फिर्ता हुने देखिएको अमेरिकाबाट प्रकाशित समाचार पोर्टल नेपयोर्कले जनाएको छ । गैरकानुनी रूपमा अमेरिकामा बसोबास गरेका र बसोबास गर्ने कानुनी आधार कमजोर भएर अदालतबाटै फैसला आएकाहरू अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको यस नीतिको मारमा पर्ने भएका हुन् ।
ट्रम्पले यसै साता कार्यकारी आदेश जारी गर्दै अवैध आप्रवासनमाथि कडाइ गर्नु र लाखौं आप्रवासीलाई देश निकाला गर्ने आफ्नो लक्ष्यलाई तीव्रता दिन निर्देशन दिएका छन् ।

नेपयोर्कका अनुसार स्वदेश फर्किनुपर्ने बहुसंख्यक नेपाली २४ जुन २०१५ पछि अमेरिका पुगेकाहरू रहेका छन् । अमेरिकाले पछिल्लो ४ वर्षमा १ सय ३ नेपालीलाई फर्काइसकेको छ । सन् २०२१ मा ३८, २०२२ मा २४, २०२३ मा २५ र सन् २०२४ मा १६ नेपालीलाई नेपाल फर्काएको थियो । हालसम्म करिब ३ हजार ५ सय नेपालीले अमेरिकी अध्यागमनबाट देश निकालाको आदेश पाएका छन् ।

अध्यागमन तथा भन्सार प्रवर्तन (आईसीई)ले जारी गरेको तथ्यांकअनुसार निष्कासनको अन्तिम आदेश प्राप्त भए पनि हाल १ हजार ३ सय ६५ नेपाली कुनै पनि प्रकारको सुरक्षाबिना अमेरिकामा बसोबास गरिरहेका छन् । तिनीहरूसँग अस्थायी संरक्षित स्थिति (टीपीएस) वा अन्य कुनै कानुनी सुरक्षा नभएकाले आईसीईले उनीहरूलाई हिरासतमा राखेमा तुरुन्तै निर्वासनको सामना गर्नुपर्नेछ । केही भने स्वेच्छाले देशबाट बाहिरिसकेका छन् ।