साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको १३ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शनिवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।
साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- १३ का लागि झिल्काकारत्रय संगीता खरेल, राजनारायण राई र निर्मल शर्माका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।
साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू ~<•>~
[१] १. मुटु दुख्ने खेल खेल्नु थियो भने किन गर्यौ मेल? २. गरेर मीठा बात धोकाले पराकाष्ठा नाघ्यो रोएर बिताउँदैछु रात ! ३. पाइँदोरहेनछ हेर देखेर भावीको खेल अनौठो ल्याउनुपर्ने भाग्यमा लेखेर ! ✍️ संगीता खरेल चन्द्रागिरी ८ काठमाडौँ ————<•>———– [२] १. भोक तब तोडिन्छ जब रगत पसिना दश नङ्ग्रा जोडिन्छ । २. रगत, पसिना बहन्छ घाम, पानी सहॅंदै मजदुर मजबुर रहन्छ । ३. साहेब भनिरहन्छ काम उभिएर भिर, पखेरामा गरिब खोजिरहन्छ माम ! ✍️ राजनारायण राई राजदल बस्ती सोनादह ————<•>———– [३] १. बेच्दैनन् साग तरकारी विदेशमा पसिना बेच्छन् राखेर बाँझो खेतबारी ! २. बर्खाको झरी लगातार उदास मन नरमाइलो त्रासमा भिजेको संसार ! ३. विश्वमै सम्मान होस् बुझी पसिनाको मूल्य मजदुरले गर्व गरोस् ! ✍️ निर्मल शर्मा ————<•>———–
विशेष झिल्का लेखन अभियानको दसौँ शृङ्खला (श्रमिक दिवस विशेष) सम्पन्न
झिल्का लेखन अभियानको दसौँ शृङ्खला (श्रमिक दिवस विशेष) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालले अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवसको अवसरमा उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियोे ।
झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलामाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ७७ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ ।
सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू- —————<•>—————
१// १. जीवनमा नपर्दै असिना पाऊन् ज्याला हजुर श्रमिकले नसुक्दै पसिना ! २. नलगाई मेसिनझैँ काम श्रमिकलाई दिऔँ हमेसा काम गरेपछि आराम ! ३. पुगोस् इच्छा चाहना बाँचुन् श्रमिक सम्मानपूर्वक श्रमिक दिवसको शुभकामना ! ✍️ वसन्त अनुभव घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ —————<•>————— २// १. अमेरिकाको सहर थियाे श्रमजीवी मजदुरलाई त्यहाँ केही अधिकार दियाे । २. ठुलाे आन्दोलनमा लागे कम्पनी बन्द गरेर सिकागाेका मानिसहरू जागे । ३. मई दिवस आयाे अधुरै मजदुरका अधिकार आठ घण्टा पायाे । ✍️ रबि पाैडेल दक्षिण भारत पाण्डेचरि —————<•>————— ३// १. श्रमिक बढेर देशमा बेरोजगार, दुःखी भए नाटकी नेता भेषमा ! २. श्रमको मूल्य चुकाऊ परदेशीको दुःख नदेखी अत्याचारी भ्रष्ट लुकाऊ ! ३. अन्धकार भयो बेलामा सन्तानको इच्छा पुर्याऊ पसिनाले भिज्नु मेलामा ! ✍️ अम्बिका अधिकारी झापा बिर्तामोड —————<•>————— ४// बाँचाैँ श्रम गरेर जीवन बन्छ सुखी मनमा शान्ति भरेर ! ✍️ ताराप्रसाद चापागाईँ धुनिबेसी, धादिङ —————<•>————— ५// भोक तब तोडिन्छ जब रगत पसिना दश नङ्ग्रा जोडिन्छ । ✍️ राजनारायण राई राजदल बस्ती सोनादह —————<•>————— ६// १. धानौँ श्रम गरेर मानव यो चोला पवित्र कर्म भरेर ! २. श्रमिकलाई श्रमको चाहना श्रमिकले कर्म गर्छन् श्रम दिवसको शुभकामना ! ३. लेऊ सधैँ आत्मशान्ति मानव जन्म गौरव नराख मनमा भ्रान्ति ! ✍️ बेदु न्यौपाने🇳🇵 —————<•>————— ७// १. पसिनाको मूल्य कस्तो नसम्झिनु होला हजुर यहाँ श्रमिकलाई सस्तो ! २. गरेर खानु राम्रो श्रमिकलाई हेला गर्नु नराम्रो बानी हाम्रो ! ३. सबैले बुझौँ भावना श्रमको इज्जत गरौँ श्रमिक दिवसको शुभकामना । ✍️ लक्ष्मण देउवा डोटी हाल भारत —————<•>————— ८// नगरौँ अब बेर पसिनाको मूल्य श्रमिकले पाउनुपर्छ सबैले हेर ! ✍️ सरिता सेढाई धादिङ —————<•>————— ९// १. गर्छन् श्रमिक काम देशकै लागि भनी दिएनन् उचित दाम ! २. श्रमिकले श्रम गर्छ बुझ्न कठिन भयो मालिकले ढुकुटी भर्छ । ३. श्रम गरेर बाँचौँ विश्वमा सन्देश छरेर पसिनाकाे मूल्य साँचौँ । ✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर । —————<•>————— १०// १. श्रमिकले गर्छन् श्रमदान उनीहरूको मेहनतको कदरमा सधैँ गरौँ सम्मान ! २. उनीहरू भोगिरहे शोषण छाडेनन् तर पनि गर्न हाम्रो पोषण ! ३. श्रमजीवीले परिश्रम गरे उनीहरूको लागि लड्दै नेताले गोजी भरे ! ✍️ विमल खतिवडा माइला सिलगढी, भारत —————<•>————— ११// १. श्रमले दिन्छ पहिचान जीवनमा आउँछ खुसी गरौँ श्रमिकको सम्मान । ✍️ रुना कर्माचार्य दाहाल चितवन —————<•>————— १२// १. आफ्नो भर परौँ शुभकामना छ सबैमा श्रमिकको सम्मान गरौँ ! ✍️ अनिता भण्डारी ताप्लेजुङ —————<•>————— १३// १. श्रम जीवनको आधार छ दु:ख सबैलाई कसैले मान्नुहुन्न हार ! २. गर्नुपर्छ धेरै श्रम खुसी मिल्ने आसमा पसिनको मूल्य कम ! ✍️ भुपेन्द्र राना मगर धादिङ —————<•>————— १४// १. ज्यालादारी काम गरेर चलेन जिविकोपार्जन श्रमिकको ठेकदार ठग परेर ! २. श्रम दिवस मनाऔँ सबैलाई शुभकामना भन्दै चेतना पनि जनाऔँ ! ✍️ कला ढकाल झापा —————<•>————— १५// १. अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवस श्रमको मूल्यको अभावमा श्रमिकहरू भएकाछन् विवश ! ✍️ डम्बर थामी ‘अनुपम’ कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा । —————<•>————— १६// १. बुझे पसिनाको मुल्य स्वयम् अनि राष्ट्रले हुन्थ्यो विकास अतुल्य ! ✍️ मनोहरी पौडेल गैडाकोट १ —————<•>————— १७// १. श्रमिक हाम्रो धन श्रमै परिचय उसको विशाल हुन्छ मन ! ✍️ डुकछिरिङ लेपचा मिरिक -भारत —————<•>————— १८// श्रमको सम्मान गर श्रमले भकारी भर्दै उत्साहकाे बिउ छर ! ✍️ जी.वि.कश्यप घाेराही,दाङ —————<•>————— १९// १. सम्मान श्रमको गरौँ पूजा गरेर कर्मको खुसी, ऎश्वर्यले भरौँ ! ✍️ इमान सिंह के.सि. व्यास ९ धनुबेसी,कलेस्ति,तनहुँ —————<•>————— २०// १. गर्ने असल कर्म श्रमिक हुन्छन् मेहनती श्रम उसको धर्म ! २. श्रमको गरौँ सम्मान एकजुट बन्न हामी सबैलाई गरौँ आव्हान ! ३. जो अघि सर्छ लक्ष्य भेट्छ उसैले जसले श्रम गर्छ । ✍️ नवशिला नवदेव मार्ग, लालभित्ती,मोरङ। —————<•>————— २१// १. मनाइन्छ मजदुर दिवस कसले हेर्ने पीडा मजदुर सङ्घर्षमा विवश ! २. सबैको गरिदिन्छ काम हुँदामात्र खान्छ ऊ छैन कतै आराम ! ३. काम गरिने बलले बिरामी हुँदा गाह्रो पेट भर्ने जलले ! ✍️ कार्की डिबी माकुम सुनवल -४, नवलपरासी —————<•>————— २२// सहेर आङमा घामपानी पसिनाको उचित मुल्य नपाइने श्रमिकको कहानी ! ✍️ बिके मुखिया दार्जिलिङ भारत —————<•>————— २३// १. आज श्रमिक दिवस वाचा गरौँ सम्मानको नपारौँ श्रमिकलाई विवश ! २. नपरोस् गर्नु सामना सुनिश्चित होस् अधिकार मजदुर दिवसको शुभकामना ! ✍️ तोया नाथ चापागाईं दमक,झापा,नेपाल —————<•>————— २४// १. दैनिक गरेर काम पीडा सहेर बाँचेका श्रमिक राखेर नाम ! – आर्त अकुलीन —————<•>————— २५// १. रगत पसिना पिउने हामी तुच्छ प्राणी श्रम बेचेर जिउने ! २. बनेर बाँच्दैछौँ मरेतुल्य इमानदारीलाई बेचेर समाजमा मिल्दैन सही मूल्य ! ३. तिख्खर बन्छ घाम चल्छ आँधीहुरी जीवनमा उदाहरण कुल्ली काम ! ✍️ बि.कुलुङ दार्जिलिङ रंगबुल —————<•>————— २६// १. सहिदहरू रहुन् अमर मजदुरहरू एक हौँ श्रमजीवीकै धर्ती सगर ! ✍️ सुरेशकुमार पाण्डे दाङ घोराही १८ —————<•>————— २७// १. ससारभरका श्रमिकले पाउने सुविधा कि अधिकार दिनभरि बिदा मनाउने ! २. सबैभन्दा निरीह लाग्छ दृष्टिकोण श्रमिकप्रति साराको अवस्थामाथि टिठ जाग्छ ! ३. श्रमिकप्रति गरौँ सम्मान ससारका प्रसिद्ध मानिसहरू श्रमबाटै भए महान ! ✍️ पारसमणि खतिवडा सूर्योदय ३ इलाम, हाल सूर्यविनायक भक्तपुर । —————<•>————— २८// १. दिवस यो श्रमिक के मनाउनु उत्साहले विदेशिँदा युवा क्रमिक ! ✍️ ध्रुव श्रेष्ठ खोटाङ,हाल काठमाडौँ । —————<•>————— २९// १. कुरा गर्छन् धेर हुन्छ दु:खकष्ट जहिल्यै हामी श्रमिकमाथि हेर ! ✍️ सीमा कार्की समर्पण मेलचोक पर्सा —————<•>————— ३०// १. एकदिन सुटुक्क आयो अधिकार दिनै जानेन कसले खुसी पायो ? २. दुनियाँ चकित परे म हाँसेको देखेर सारा शासक मरे ! ३. अधिकार मागेर लेऊ विडम्बना कस्तो छ मूल्यभरिको पसिना देऊ ! ✍️ नीमा छिरिङ भोटिया जलढका कालेबुङ —————<•>————— ३१// १. श्रमजीवी मानव हामी खाएर पसिनाको कमाइ बाँच्दछौँ इज्जत थामी ! २. शोषण दमन हटाऊँ समान हक अधिकार दिलाई सबै अटाऊँ ! ✍️ विवश पारदर्शी झापा —————<•>————— ३२// १. श्रमको सम्मान गरौँ जिवन सुखी बनाउन मनमा खुसी भरौँ l २. काम सानो हुदैन सन्तुष्ट रहने मान्छे अरूको देखेर रुँदैन l ३. एउटै हुन्छ लगाव महिला पुरुष भनी किन गरिन्छ भेदभाव ? ✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी —————<•>————— ३३// १. एकताको शक्ति महान मई दिवस भाइचाराको श्रमिकको क्रान्ति प्रमाण । २. श्रमको समय निर्धारण आन्दोलन भएको हेमार्केटमा श्रमजिवीको क्रान्ति निवारण । ३. पर्व मइ दिवस राहत सर्वहारा मुक्तिको अमर भएर जावस। ✍️ दिल ठकुरी दार्जिलिङ —————<•>————— ३४// १. श्रममा खटिन्छ श्रमिक मिल्छ खुसी थोरै उसैलाई पीडा अधिक ! २. श्रममा पिल्सिन विवश उचित न्यायमा कमजोरी तथापि मनाऔँं दिवस ! ✍️ प्रेम थापा “मन”बागलुङ —————<•>————— ३५// १. हनन् नहोस् अधिकार भ्रष्टाचारले ग्रसित भयो विश्व सारा संसार ! २. कुनै कारखाना चल्दैन श्रमिकहरू छैनन् भने किकास फल फल्दैन ! ३. अत्याचारी बढ्न नपाओस् मजदुरका खुन पसिनाको मूल्य कहिल्यै नहराओस् । ✍️ पृथक प्रकृति ,झापा —————<•>————— ३६// १. निर्माण गर्दछन् उनैले पसिनाको धारा बगाउन सक्दैन अरू कुनैले ! २. पुरा होओस् चाहना संसारका कामदार वर्गलाई श्रमिक दिवसको शुभकामना ! ✍️ कृष्णकुमार वैद्य बनेपा ९, काभ्रे —————<•>————— ३७// १. गरौँ हामी सम्मान रगत पसिना बगाउने श्रमिक वर्ग महान । ✍️ गंगाराम यादव औरावनी २ सुनसरी —————<•>————— ३८// १. मूल्य कहिले पाउने पसिना बगाउने मजदुर भएनन् कहिले छाउने ! २. नगरे मजदुरले काम बन्द हुन्छन् उद्योगधन्दा पाउँदैनन् राम्रो दाम ! ३. नगरौँ श्रमिकलाई घिन अधिकार पाइँदैन कठै विदा दिएर एकदिन ! ✍️ संगीता खरेल चन्द्रागिरी ८ काठमाडौं —————<•>————— ३९// १. मनाइन्छ दिवस वर्षेनी पाउँदैनन् बालकले काम मानवाधिकारले के गर्नी ? २. फोस्रा भाषण नेताको मात्र मन्चमा गुन्जने श्रम खेत गराको ! ३. बेची पसिना विदेशमा महङ्गोमा आयात सामान उल्टो ऋण केशमा ! ✍️ लोक बहादुर छेत्री लामिछाने पर्वत —————<•>————— ४०// श्रमको सम्मान गरौँ सानो, ठूलो नभनी सबैमा सुभावना छरौँ ! ✍️ त्रिलाेचन भण्डारी मेचीनगर,झापा —————<•>————— ४१// १. श्रमको सम्मान गर्नू तिमीलाई मालिक बनाउने श्रमिकको भर पर्नु ! २. निरन्तर खटेको बेला हुनसक्छ काममा गल्ती नगरौँ श्रमिकलाइ हेला ! ३. मजदुर दिवस मनाऔँ विश्राम लिएर कामबाट एकछिन खुसीले रमाऔँ ! ✍️ केपी गौतम —————<•>————— ४२// १. गरौँ सबैले कदर चिनेर श्रमिक हाम्रो नहोस् कतै बदर ! २. पूरा गरौँ चाहाना सक्दो साथ दिएर नदिई कुनै ताना ! ३. अमुल्य हिरा मोती एकजुट भएर खोजौँ छरेर देशमा ज्योति ! ✍️ अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा । —————<•>————— ४३// १. मायाको नाटक गर्नेहरू तिमीहरूको ढाड जोगाउनु दिनरात पछाडि पर्नेहरू ! २. गजब नाटक आहा यो जुनीमा पुग्दैन तिम्रो दुष्ट चाहा ! ३. छु आँसुले रुझेको जीवन अनि सङ्घर्षलाई मैले राम्ररी बुझेको ! ✍️ सुष्मा मगर, रोल्पा हाल भारत —————<•>————— ४४// १. श्रमिक देखिन्छन् डटेका चन्द्र, सूर्य, धरती निःशुल्क छन् खटेका ! २. बन्नेभन्दा नि बनाउने जन्मेको कोख श्रमिक संसारै कर्मी जनाउने ! ३. वर्षभर रहोस् चाहना शुभकामना समस्त कर्मीलाई सुख, समृद्धिको कामना ! ✍️ नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर । —————<•>————— ४५// १. श्रमको मूल्य चिन उत्पादन हेर विनाश्रमको हुँदैन, बुझ्दैनौ किन ? २. यो देशमा श्रमको छैन मूल्य कत्ति केवल प्रचार भ्रमको ! ३. युवा विदेशिए श्रमलाई नसुनौँ नेताका भाषण चिरौँ तिनका भ्रमलाई ! ✍️ देव कृष्ण काफ्ले पोखरा १कास्की —————<•>————— ४६// १. श्रमको फल मिठो पसिना बगाउन सके चाहे होस् ढिडोपिठो ! ✍️ सुरेश कार्की —————<•>————— ४७// १. यता श्रमिक दिवस कस्तो कुचाल भयो युवा विदेशिन विवश ! २. लगाइन्छ चर्का नारा बोलीमा लोली मिलाई टार्न केवल झारा ! ३. श्रमप्रति निष्ठा जगाई कर्तव्यपथमा लम्काैँ हामी अन्यायलाई दूर भगाई ।! ✍️ जयनारायण नेपाल (इलाम हाल सूर्यविनायक २ बालकोट ) —————<•>————— ४८// १. श्रमिककाे श्रमको भित्र विकाश बग्दछ धेरै हुन्छ दिव्य चित्र ! २. दिलाऔँ श्रमिकलाई हक सत्पात्र मानेर देशकै साथमा जोडेर बक ! ✍️ हरिगाेपाल प्रधान काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार —————<•>————— ४९// १. छैन पर्याप्त पोषण श्रमिक मजदुर जनलाई सर्वत्र हुन्छ शोषण ! २. मनाऔँ श्रमिक दिवस सुलभ रोजगार दिऔँ नबनाई श्रमिक विवश ! ३. दिनभर गरेर काम भोकै सुत्छन् श्रमिक भरपेट छैन माम ! ✍️ अरुण कुमार भुजेल गोरूबथान,कालिम्पोङ,भारत। —————<•>————— ५०// १. श्रममै रहेछ गुन कदम हजुर बढाएमा सकिन्छ आकाश छुन ! २. पसिनाको मूल्य हुन्छ सकुन्जेल यसलाई बगाऔँ प्रगतिले शिखर छुन्छ ! ✍️ शशीश्री आचार्य बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ —————<•>————— ५१// १. श्रमिक पनि मानव सद्भावले काम गरौँ नबनी निर्दयी दानव ! २. इमानदारीसँग गर्छ काम मूल्य खोज्छ पसिनाको दिनू उचित दाम ! ३. सिपको कदर गरौँ श्रम अस्तित्व हो श्रमिकमा सद्भाव छरौँ ! ✍️ ऋजु दिल्पाली ईटहरी १ सुनसरी । —————<•>————— ५२// १. मजदुरका कति पिर श्रम गरुन् जति पाउँदैनन् खान खिर ! २. पसिनाको मूल्य हेर उनीहरूको मेहनत सधैँ खोलामा गयो खेर ! ✍️ शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ —————<•>————— ५३// १. नगरेसम्म अलिकति काम कसैले कहिले पनि नखानुस् है माम ! २. विनाकामको त्यो माम दु:ख दिन्छ शरीरलाई बनाइदिन्छ है जाम ! ✍️ दीपा समभाव दुबेकोल —————<•>————— ५४// १. खाऔँ श्रमले डटेर चल्दछ सहज जिन्दगी स्वास्थ्य कुशल रहेर ! ✍️ भगवती दवाडी ,झापा —————<•>————— ५५// श्रमिक हुन् देवता गर्नुहुन्न फरक हेराइमा चाहिन्छ उसलाई सम्मानता ! ✍️ राधा चाम्लिङ ( साया), खोटाङ —————<•>————— ५६// १. बाँचौँ श्रम गरेर आत्मनिर्भरता आफूमा राखी शान्तिको कामना भरेर ! २. सफलता हासिल गर्न माटोमा बिलाए कति यो भोकोपेटलाई भर्न ! ✍️ बिकास छेत्री अञ्जान कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ। —————<•>————— ५७// १. गर्न नपरोस् सामना दु:खकष्टको श्रमिकले अब श्रमिक दिवसको शुभकामना! ✍️ बाल कृष्ण श्रेष्ठ, सोलुखुम्बु —————<•>————— ५८// १. श्रमिकले पसिना पोख्छन् अनौठो बस्यो परम्परा लुट्नेले धनै जोख्छन् । ✍️ सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ —————<•>————— ५९// १. श्रमिकलाई दिएर हित पर्याप्त पारिश्रमिक दिनू श्रमजीवीकाे भएन जित ! २. भाषण सिद्धान्तले नहुने बाेल्ने कम गराैँ गराैँ गरेर देखाउने ! ३. श्रमिकको हित गराैँ सबै हामी मिलेर सद्भावले देश भराैँ ! ✍️ रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ । —————<•>————— ६०// १. श्रमिकले श्रम गरेजति ज्याला पाउँछन् कहिले मन पोल्छ भतभती ! २. गर श्रमिकको सम्मान उनीहरूको श्रमले गर्दा तिमीले पाउँछौ माम ! ३. आफू परिश्रममा अल्छी गरिबले परिश्रम गर्छन् हेपेर हान्छौ बल्छी ! ✍️ मङ्गला उपाध्याय —————<•>————— ६१// १. नष्ट हुँदैछ अधिकार बिचमा छन् लुटेराहरू श्रमिक लाग्दैनन् पार ! २. बनाउँदै श्रमिक दिवस कसले देख्छ पीडितहरू बाँचेको भई विवश ! ३. काम गर्ने कालु श्रेय लिदै अगाडि मकै खाने भालु ! ✍️ कृष्ण देउबा डडेलधुरा आलिताल दुई गाङ्गखेत मटेला —————<•>————— ६२// १. श्रम गरेर खाऊ बन्ने गर स्वाभिमानी नमोल कसैको पाउ ! ✍️ मन्दिरा सेढाई मलेखु,धादिङ —————<•>————— ६३// १. पसिना घामको तापमा नित्य पिसिन्छन् मजदुरहरू मालिकको शोषण चापमा ! २. पसिनाको मोल गर्छन् श्रम नगर्नेहरूले सधैँ गरिब जनता मर्छन् ! ✍️ प्रेम शर्मा ” एकान्त प्रेमी कालेबुङ —————<•>————— ६४// १. दैनिक मिलिरहाेस् काम नबसून् श्रमिक खाली हातमा पराेस् दाम ! २. श्रम गर्ने चाहना दैनिक जीवन धान्नेलाई श्रमिक दिवसको शुभकामना ! ✍️ श्रीकृष्ण धामी – बझाङ —————<•>————— ६५// १. पसिनाको मुल्य कहाँ ? फगत हुन्छ परिश्रम छाक टर्दैन जहाँ । २. विदा दिन्छ सरकार यहाँ मजदुर दिवसको गर्दैन राम्रो व्यवहार ! ३. हुनेखाने घुम्छन् रहरमा सच्चा मजदुर भने बाटो खन्दैछन् सहरमा ! ४. परिश्रम बनाउ पहिचान हुँदैन काम ठूलोसानो गर्वले पालौँ जहान ! ✍️ कमला —————<•>————— ६६// १. मूलधन हाे श्रम पसिनाकाे भए कमाइ कहिले फल्दैन भ्रम ! २. परिवार पाल्न खाडी गाउँघर भयाे सुनसान खेतबारी बन्याे झाडी ! ३. अन्न तिमी धन्न खुसीले गर्दछु खेती तिमीविना त रहन्न ! ✍️ प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे । —————<•>————— ६७// १. पूर्ण होस् चाहना मर्का बुझोस् सरकारले श्रमिक दिवसको शुभकामना ! २. सत्तासिन बन्दछन् ठूलो दु:ख गर्छन् श्रमिकले बिरामीमा छैन औषधीमुलो ! ३. नभुलौँ कसैले सत्यता दिनरात खट्ने श्रमिक हामी सबैका देवता। ✍️ शान्ता पौडेल भट्टराई टङ्कीसिनवारी, मोरङ —————<•>————— ६८// १. देश हामीले पालेकाे कन्जुस नगर ज्यालामा देखाैला सत्ता फालेकाे ! २. श्रमलाई सम्मान गराैँ देशकाे विकास गर्न श्रमिकमा साहस भराैँ । ३. श्रमविनाकाे त्यो कमाइ साथी कहाँ आउँछ काममा लागाैँ रमाई ! ✍️ हिरालाल न्याैपाने बानपा ८, सल्यान। —————<•>————— ६९// १. श्रमको मूल्य पाउनुपर्छ ज्याला मजदुर गरेर खानु अनि लाउनुपर्छ । २. श्रमिकको गरौँ सम्मान अनि मात्र हाम्रो बढ्दै जान्छ शान ! ३. हाम्रो आफ्नै चाहना हामी आफैँ श्रमिक सबैलाई एकमुष्ठ शुभकामना ! ✍️ ललिता गिरी सिन्धुली —————<•>————— ७०// १. अनिवार्य श्रम गरौँ मेरो नारा हो पाखुरीले सौन्दर्य भरौँ ! २. पूजा हो काम सानो, ठुलो नमानौँ मेहनतले फलाउॅंछ दाम ! ३. आफूमा विश्वास पलाए संसार जित्न सकिन्छ कर्मले पहिचान बनाए ! ✍️ म्यामराज राई, भोजपुर —————<•>————— ७१// १. श्रम हाे धन बन्ने सबकाे प्याराे हाँसाैँ खुसी मन ! २. पसिनाले सधैँ नुहाऊ फल प्राप्तिका निम्ति तिमी पाखुरी खुलाऊ ३. काम सबै समान मिलेर लागाैँ जुटौँ सानाे, ठूलाे नमान ✍️ फूलमाया कुलुङ- साेलुखुम्बु —————<•>————— ७२// १. कानुनमा मात्र लेखियो मजदुरको ती अधिकार श्रमिकमा पीडा देखियो ! २. बस्नुपर्ने पाखुराको भरमा एकदिन काम नगरेपछि बल्दैन चुल्हो घरमा ! ३. सबको पुगोस् चाहना अन्तर्राष्ट्रिय श्रमिक दिवसको सबैलाई दिन्छु शुभकामना ! ✍️ धड्कन जैशी अछाम —————<•>————— ७३// १. आज श्रम दिवस शरीरलाई आराम दिई भइयाे मनाउन विवश ! २. दैनिक श्रम गराैँ तब भइन्छ स्वस्थ सबैमा प्रेरणा भराैँ ! ✍️ काेपिला अधिकारी गाेरखा —————<•>————— ७४// १. श्रमको खेती गरेर मेहनतको कमाई खानु मनमा शान्ति भरेर ! ✍️ सरस्वती श्रेष्ठ —————<•>————— ७५// १. सबैले श्रम गराैँ यसैमा मिल्छ सन्तुष्टि मनमा खुसी भराैँ ! ✍️ उर्मिला के.शी. धनकुटा । —————<•>————— ७६// १. गरेर श्रमकाे सुधार कागजमा होइन व्यवहारमा सुनिश्चित हुनुपर्छ अधिकार ! ✍️ शालिकराम दाहाल चा न पा ३ झाैखेल भक्तपुर —————<•>————— —-<••:जय झिल्का! जय साहित्य!:••>—-
साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको १५ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ । साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६६ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।
झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।
साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- १५ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-
… १, फूलहरू भाग्न थाले परागसेचन गर्न छोडेर चम्चामा हाम फाले । २, ठालुको काम खोज्छन् चुनावमा मुख मिठ्याउॅंदै मतपत्रमा अरूलाई रोज्छन् । ३, उनको परेपछि लगानी घाटामा कसैले गर्दैन के नगरोस् मनोमानी !
म्यामराज राई … १, के छ मरिलानु ? सबै यहीँ छोडेर रित्तै पर्दछ जानु ! २, यो भागदौड पेलापेल निष्काम छ दुनियाँमा तेरोमेरो भ्रमको खेल ! ३, विशुद्ध पारौँ काया सेवामा मन लगाऔँ त्यागौँ यी मोहमाया !
वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ … १, कस्तो निष्ठुरी रहेछ उपहार मैले दिएको त्यसै छोडेर गएछ । २, थाहा पाएर खायौ खुर्सानी पिरो हुन्छ पोल्दा चाल पायौ । ३, आमाको काख प्यारो संसारमै अमूल्य बिछ्यौना नगर्नु वचन सारो ।
शशीश्री आचार्य, बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ … १, होडबाजी कति ठुला नाप्ने केही होइन एउटै ड्याङ्गको मुला । २, देखाउन कति जानेको मह घोली बोलीमा एकोहोरो बनाई तानेको । ३, बुझौँ सबैले कुरा नपरौँ अन्धकारको भुमरीमा भित्रभित्रै चलाउँछन् छुरा।
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा … १, जीवनमा भोकतिर्खा सहनु घरमा ठाकठुक हुन्छ कहिल्यै कसैलाई नकहनु । २, सबैले खुट्टा तान्छन् सहनु ठुलो सफलता आफ्नैले झटारो हान्छन् । ३, अग्रजसित मुख नचलाऔॅं पालो सबैको आउँछ अनुशासित भनेर कहलाऔॅं ।
चुडामणी देवकोटा, चनपा – १३, काठमाडौँ … १, भौतारिने काम नगर अर्काले गर्दिन्छ भन्ने कहिल्यै भर नपर। २, व्यक्त गर्न लेखियो उकुसमुकुस ती भावनालाई मेल खाएको देखियो । ३, पोलेको छ भतभति दिलमा लागेपछि चोट बाँच्नु छैन एकरति।
कला ढकाल, झापा … १, बलेछ आँखामा आगो त्यही भएर अनायास चुँडिएछ प्रेमको धागो । २, एकापसमा प्रेमभाव साटौँ जोगाउन हाम्रो पर्यावरण रुख बिरुवा नकाटौँ। ३, ज्ञान चेतना बाडौँ ए ! दिदीबहिनीहरू हो चटक्कै छाउगोठ छाडौँ।
डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा … १, बेला फूलहरू फुल्ने सबैतिर ढकमक्क पार्दैछन् देख्दा मन डुल्ने। २, देश दोहन भयो युवा पङ्क्ति नजागे नेपालीको अस्तित्व गयो। ३, फूलको मिठो वासना त्यस्तै सुगन्धित बनौँ सबैमा छ कामना।
अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१, हालः-अमेरिका,बोस्टन। … १, विनाश भयो कति ? बढ्यो जताततै आगोलागी जनधनको भयो क्षति । २, सुरक्षित बस्न भनौँ छरौँ ज्ञानको ज्योति हामी सचेत बनौँ ।
अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ … १, सबै रहेछन् भातमारा भाषण मात्र ठोकिरहने, आँट नभएका हुतिहारा। २, जहिल्यै भाका सार्छन् भोकै मार्छन् गरिबलाई, गर्नेलाई पछि पार्छन्। ३, मुखले रामराम भन्ने भित्रभित्रै तिनैले मेरो, रहेछन् खेदो खन्ने।
नवशिला, नवदेव मार्ग , लालभित्ती, मोरङ … १, हावाको वेगमा हिॅंड्नुपर्छ होइन शत्रुसँग डराउने बुद्धि लगाएर भिड्नुपर्छ।
देवी पन्थी … १, चाहिन्छ भाषा, भेष असल सङ्गत नहुँदा एक्लै जिउनु वेश । २, कुँडिन्छ सधैँ मन दुरुपयोग धेरै भयो भ्रष्टाचार गरेको धन । ३, भरिएको छ डम्म सफा हुँदैन खोला ठुलो बाढी नआएसम्म ।
ऋजु दिल्पाली, इटहरी … १, फुलहरु ल्याउछन् खुसी कस्तो स्वार्थी भमरा ? उड्छन् रस चुसी । २, सबैभन्दा सजिलो काम नेता कमाउन सक्छन् पैसा अनि नाम । ३, गर्नुपर्छ निष्काम कर्म प्रतिफल मात्र खोजेर कसरी हुन्छ धर्म ?
दीपा समभाव, दुबेकोल खोटाङ … १, धनले बिगार्यो मन आफ्नै दुनो सोझ्याउँछन् अतृप्त मानव जन ।
मन्दिरा सेढाई, मलेखु,धादिङ … १ कोठामा घाम परेर हिँडौँ धर्म मार्गमा ईशको नाम गरेर ! २ विकास होस् कामना सङ्घर्ष जीवन आखिरी पीडाको गरौँ सामना ! ३ सेवा सबैको धर्म जुटेर मानव बाटोमा मिलेर गरौँ कर्म !
आर्त अकुलीन … १, जीवनको जोड घटाउ हुन्छ दु:ख कहिलेकाहीँ तर पिर हटाऊ ।
प्रेम थापा “मन”बागलुङ … १, भक्तिमा प्रभु गुणगान परोपकार गर्दै गरेमा त्यो हुन्छ महादान । २, मनमा बत्ती बालौँ संस्कार सत्सङ्ग सद्भाव स्वयम् हृदयमा पालौँ । ३, समस्याको हुन्छ समाधान तर्क मन नमिल्दा सदैव हुन्छ घमासान ।
सन्तु खत्री … १, सबैले दियो भोट खाएर चुनाव जिताएपछि हातमा पायो नोट। २, मनलाई सम्झाएर आएँ दुनियाँ रमाइलो लाग्थ्यो आज एक्लो पाएँ। ३, ईश्वरमा गर्दछु आश केही छैन कसैलाई नबन कहिले निराश।
नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ … १, वैशाखको प्रचण्ड घाम पाखुरामा छोडेर गयो निशानी कालो डाम। २, पौरखले पाक्छ दाल नित्य अल्छि जनले बुन्छन् ईर्ष्यालु जाल। ३, उठाऔॅं हलो कोदालो स्वदेशमै सुन फल्छ नबन प्रवासमा गोठालो।
बिके मुखिया, दार्जिलिङ, भारत … १, मह जम्मा गरी डुल्छ माहुरी उद्यानमा सारा जीवन भरी ! २, वासना हुन्छ फूलमा टिपेर व्यर्थ नफाल्नु परेर चुलबुले भुलमा। ३, कर्तव्य गर्नु भुक्तिको शक्तिको दुरुपयोग नगरी बाटो रोज्नु मुक्तिको।
विवश पारदर्शी, झापा … १, पुरानो घाउ बल्झियो किन होला कुन्नि मन उतै अल्झियो । २, नचाहिने कुरा भनी मलाई बन्नु छैन घमण्डी अनि धनी। ३, उनकै माया लाग्यो किन होला कुन्नि भेट्ने रहर जाग्यो ।
गोबिन्द्र राज तिमिल्सेना, बडिमालिका – ७, बाजुरा … १, कसैको हत्या गरेर संसार जित्न सकिन्न जान्छौँ एकदिन हरेर। २, उज्यालो दीप बालेर अगाडी बढ्न सिकौँ मनको रिस फालेर । ३. मिलेर अगाडि बढ्नुपर्छ सफल बन्नकै लागि हरेक सङ्घर्षमा लड्नुपर्छ।
लक्ष्मण देउवा डोटी, हाल भारत … १, नभुल मात्र मेवामा मोहमाया पर सारेर लाग सामाजिक सेवामा l २, ढुकुटी ठान्यौ पेवा अलिकति डर मान ईश्वरले गर्दैछ चेवा l ३, काम गर्छौ कमालको सत्ता समिकरण सधैँभरि सानो ठुलो बगालको l
बाबुराम गौतम, गुल्मी … १, लिएर नहुने चिज किन सन्ताप लिन्छौ ? छोडेर खुसी खिच। २, आनन्द, खुसी, सुख होइन किनेर पाइने पिरोल्छ यसलाई दुख। ३, सुटुक्क पाए चिन्न दुःखका औषधी यहाँ , हुन्थेन वर्गमा भिन्न।
मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १ … १, तिम्रो सकिनँ हुन । धनको गारो चाहिने कहाँ पाउ सुन ? २, बसेर गरौँ कुरा पीडा जति भुलिन्छन् वाचा हुन्छन पूरा । ३, सधैँ अध्यारो मुख बाल एकछिन बत्ती पाउला स्वर्गीय सुख ।
हिरालाल न्यौपाने ,सल्यान, कोटमौला … १, कसैलाई नराम्रो नभन्नु फर्किदा पच्दैन भने जानीजानी पीडक नबन्नु। २, कर्ममा निरन्तर लागौँ आउनेछ पक्कै समय व्यर्थ नबसौँ जागौँ। ३, केही सौम्य याद जिन्दगीमा कहिलेकाहीँ त्यही नितान्त हुन्छ उन्माद।
पृथक प्रकृति ,झापा … १, आज या भोलि मर्न थाहा छैन बोलौँ मिठो बोली २, जिन्दगी दुईदिने चोला बाँचुन्जेल राम्रो होस् भोलि के होला ! ३, दुनियाँमा बाँच्न गाह्रो बिचमा परियो मानव गरिखाने मान्छेलाई साह्रो ।
बेदु न्यौपाने … १, नि:स्वार्थ ध्यान गरौँ सक्ने दान गरी ईश्वरमा भर परौँ ।
ज्ञानेन्द्र क्षत्री … १, कहिलेसम्म मौन बस्ने प्रकृतिको स्थिर रूप पानी बनेर खस्ने। २, भ्यागुताको बिहे गरेर सताउने कहिले हो प्रकृति रौद्र झरेर। ३, मुर्रा आएर हाँस्ने उपहारको नाममा जनावर साटेर सम्बन्ध गाँस्ने।
संगीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौं … १, मन्दिर किन धाउँछौ गरिबलाई गर्छौ हेला तिमीले के पाउँछौ । २, लेखेर चिट्ठी आमालाई तातो घाममा छु खबर दिनु मामालाई । ३, लगाउँछौ आगो बनमा डढेर सबै नस्ट पिर छैन मनमा ?
रबि पौडेल दक्षिण भारत पाण्डेचरि … १, विकासदेखि निकै पर हाम्रो देशको अवस्था घुसखोरी भ्रष्टाचारीहरूमा निर्भर। २, सम्झेर नौनाडी गल्छ युवा जमात खाडीमा वृद्धहरूद्वारा देश चल्छ? ३, आर्थिक अवस्थाको मार कर्णधार सारा विदेशमा? पलायन भइरहेछ लगातार ।
बि.कुलुङ, दार्जिलिङ, रंगबुल … १, रचनाहरूले तिमिलाई छुनेछन् पढन्त भए जिन्दगीमा आनन्दित मन हुनेछन् । २, महसुसहरू अनुभव भएछन् भूतकाललाई हामीले समझेर नराम्रा आचारणहरू गएछन्। ३, जीवनका पानाहरू पल्टिॅंदैछन् अतितका घटनाहरू बिर्सेर समस्याहरू आफैँमा सल्टिॅंदैछन्।
केन्टरमेश क्षेत्रीय, रोल्पा … १, अकेलो निष्ठा मजबुर पत्थर बीचमा चम्किलो अन्जान छन् कोहिनुर । २, जसको साथमा लाख अरूको अन्जुली खाली भरिन्छ उसको काख ।
कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा – ९, काभ्रे … १, फूलको जस्तो सुवास तिम्रो स्पर्शमा पाउॅंछु आनन्दमय हुन्छ मधुमास । २, अर्ध तनमय भएछु तिम्रो साथ पाउँदा शिरमा सिन्दुर भरेछु । ३, आऊ, मुसुक्क हाँसेर नयनमा भिज्ने गरी बसौँला प्रीति गाँसेर ।
फूलमाया कुलुङ-साेलुखुम्बु … १, प्रभुमा मन लागोस् यही छ कामना दु:ख वेदना भागोस् । २, माया बस्यो गाढा सम्झनाले सताइरहँदा हरपल जान सकिएन टाढा । ३, जहाँ रहे पनि यो दुखी संसारमा मन रहोस् धनी ।
त्रिलोचन भण्डारी, मेचीनगर,झापा … १, होडबाजी प्रकृति सक्नलाई वातावरण बिग्रॅंदै गइरहेछ चाहिँदैन भविष्य बक्नलाई । २, मायाको शीतल छायाँले कसरी धानौँ तिमीलाई दायाँ अनि बायाँले । ३, बर्सेनि बिग्रँदो प्रकृति विचारौँ सकिन्न बाँच्न हेरेर पैसाको भकारी ।
रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ … १, रितुजस्तै छ घाम मुटुमा छोएर गयो बिर्सन नसक्ने नाम । २, विचारले पाक्छ भात अन्छीपनको त्यो शून्यता नेता छोड्छन् हाम्रोसाथ । ३, मेरो देशको नाम नेपालमै फल्छ सुन नेता लागे दाम ।
कृष्ण देउबा, डडेलधुरा, आलिताल २ गाङ्गखेत … १, कसैलाई घृणा नगर्नु हेरेर उनको व्यवहार शब्द राम्रो भर्नु।
गंगाराम यादव, औरावनी २ सुनसरी … १, तिमी हिजोका चल्ला काम भन्दा कुरा बढी गर्छौ हल्ला । २, काम गर्छ कालु जङ्गलमा डुलि हिड्ने मकै खान्छ भालु । ३, भुक्ने कुकुरले टोक्दैन नगर धेरै फुर्ती खानलाई जुङ्गाले रोक्दैन ।
देव कृष्ण काफ्ले, पोखरा १,बगर,कास्की … १, गरिबी भोकायो सहेन जकाएर नाङ्गै भिडमा अर्काको जुठोमा मरेन । २, अर्कैको पोल्टामा जन्मेर झाडीमा पुनर्जन्म लियो मायाको जालमा अन्मेर । ३, उडायो सपना हुरीले परदेश गइ कमाउ रहेन के चुरीफुरीले !
अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड … १, आनन्दको समय चोरेर आत्मिक सम्बन्ध गाँसे सौन्दर्यको ढुकुटी फोरेर। २, आँखाको नानीभित्र रमाई भावनालाई भावले अचेट्दै कोमल स्पर्शको रजाइँ। ३, मौनताको पर्दाभित्र अचेटेर कल्पनामा रमाउँदै आज नेत्र स्पर्शमा दपेटेर।
घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही … १, सत्कर्मका बाटो रोज्नु। सही गलत छुट्याई गन्तव्य आफैँ खोज्नु। २, रोपेर बिरुवा माटोमा मलजल गरी हुर्काउनु पसिना चुहाई पाटोमा। ३, नदेख सपना कोरिया मेहनतको फल मिल्दछ फाँडेर बस खोरिया।
सरस्वती श्रेष्ठ रुपन्देही बुटवल … १, कमाइन्छ मन्नगे धन श्रम गर्न सकियोस् स्वास्थ्य रहोस् तन। २, मिठो मसिनो राम्रो व्यवहार या बोली रुखो अति चाम्रो। ३, आसमा बस्न नपरोस् बरु पौरखी कर्मलाई सबैले सम्मान गरोस्।
अरुण कुमार भुजेल, गोरू बथान,कालिम्पोङ, भारत … १, जिन्दगी रहने भो बाँचे युगयुगान्तर अनन्तकाल सुन्दर हुने हो । २, प्रेमले बाँच भन्छन् दिलमा दु:ख अनि चोटैचोट पो गन्छन् । ३, सधैँ छाडी जानेलाई फर्क भन्ने छैन जाओस् याद सजाई ।
मनुहाङ किराँती सोलु, महाकुलुङ – ५ … १, देशको कार्यभार उठाउन गर्नु भन्छन् हातेमालो , जनताको साथ पाउन! २, सुकिला लुगा लगाई गर्छु निस्वार्थ सेवा , जनताको घरमा धाई । ३, वाचा पूरा गर्छु के गरूँ एक्लै , जनताको भरमा पर्छु ।
सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा, नेपाल … १, वरिपरि फुल्छ फूल घुमफिर आएर त्यही मेरी भमरोको भुल ! २, सहन चाहिँ सहनु जस्तै परिस्थितिमा पनि हुदैँन भन्छन् कहनु ! ३, आँसुको खोलो बगाइ ढाक्नु पर्दैछ सधैँ कालो चस्मा लगाइ !
अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान … १, नौ शब्दको कथा कोरौं झिल्का सरर खोली भित्री व्यथा। २, झिल्का साहित्य एक फुर्छन शब्द अनगिन्ती सृजना हुन्छन् अनेक। ३, सृजनशील ती हातहरू बोक्छन् कलम अविछिन्न बिताउँदै अनेक रातहरू।
तोया नाथ चापागाईं, दमक, झापा, नेपाल … १, चिप्लो बोल्न जान्दिनँ ठिक्क अरुको अगाडि बनावटी कुरा मान्दिनँ । २, आफ्नो कर्तव्य छोडिएन अपराध लुकाउन छिपाउन राजनीतिक खोल ओडिएन । ३, मानव भएर बाँचौँ कर्म गरौँ मानवकै समाजमा कीर्ति साँचौँ ।
पारसमणि खतिवडा, सूर्योदय ३ इलाम (हाल सूर्यविनायक भक्तपुर) … १, भाग्यमा लेखेको कुरा टारेर टर्दैन भन्छन् ती अति सुरा। २, कर्म पछिको फल हात फैलायो भने गर्छन् भगवान्ले छल।
कोपिला अधिकारी, सिरानचोक – ७,गोरखा … १, मुहान सुक्दै गयो खडेरी मच्चियो बेस्सरी पानीको हाहाकार भयो | २, आउँछ मन कुँडेर स्वास्थ्यमा समस्या आयो धुलो धुँवा उडेर | ३, जङ्गलमा डढेलो गयो भाग्ने ठाउँ छैन जीवजन्तुको उठीवास भयो |
सरिता सेढाई, धादिङ … १, थाहा छ मलाई नपोलिएको कोहि छैन नकोरेर नै सलाई । २, मै हुँ ठान्नेले टेकेको हुन्न स्वर्ग दन्तेकथा मात्र जान्नेले । ३, किन बोल्यौ दुर्वाच्य? कर्म-धर्म मेरै हो चाहिॅंदैन भाग्य अपाच्य ।
कमला पौडेल … १, दुनियाँ यस्तै रहेछ, राम्रो सोच्दा सोच्दै मन भारी भएछ! २, किन यति साह्रो कहिलेकाहीँ त लाग्छ बाँच्न कति गाह्रो ! ३, राम्रो गर्छु भन्दाभन्दै अप्ठ्यारोमा परिने रहेछ गयो दिन गन्दै!
शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ … १, मनभरि पीडाको पोको खुसी हुन्छु भन्ने मनमै रह्यो धोको । २, दुःखले झेल्दै गयो कर्मले ठगेर होला आज नसोचेको भयो । ३, अन्तिम निर्णय गर्दैछु नसोध्नु कसैले मलाई केही दिनमै मर्दैछु ।
ललिता गिरी, सिन्धुली … १, हुँदैन भावनामा बहकिएर यथार्थ इतिहास लेखियोस् परिश्रम, लगनशीलले माझिएर। २, इरादालाई फत्ते गर्नुछ दिएको बचन पालनमा सात समुन्द्रसम्म तर्नुछ । ३, फर्किनुपर्छ फेरि दार्जिलिङमा कविताको सेतु लगाउँछु एकोहोरो नहेर्नु मिलिङमा।
दिल ठकुरी टिस्टाभेल्ली दार्जिलिङ … १, खुसीको उपहार झिल्का, सद्भावना सधैँ सङ्गाली मनमुटावहरू सब मिल्का । २, नववर्ष भएछ गर्मी , मौसम भयो निष्ठुर पापी बढे विधर्मी ।
शम्भु गजुरेल, सिन्धुली … १ , भरोसाको बिच बाटोसम्मै लाग्यो ठुलो दिवार टुट्यो भरोसा अचम्मै। २. जिजीबिषामै पर्यो खाडल तमासेहरूको त्यो भिड बज्यो विक्षिप्तताको मादल ।
हरिगोपाल प्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार … १, तन काम्यो धामीसरि फूलेको सुवास समीपमा प्रेमिल घमाइलो मनभरि । २, छचल्क्याई सुगन्धले छालहरू मनको घडा भरिएर यौवनका उद्भव तालहरू । ३, स्वप्निल तलाउ खनाएर खहरेझैँ उर्लिएर रुझायो कुनाकाप्चा निथ्रुक्कै बनाएर।
ममता पौडेल, बुढीगङगा-२ , मोरङ … १, युवा बजारमा फालाफाल डलरमा मोलतोल गरी भए नेता मालामाल । २, देशका कथित नेतागण कलङ्कको टीका लगाई जान्छौ कहाँ भन ? ३, कति माग्ने भिक्षा सुन्दर देश नेपालमा चाहिन्छ सीप शिक्षा ।
जयनारायण नेपाल, इलाम (हाल सूर्यविनायक – २, बालकोट, भक्तपुर) … १, एकजुट भए बन्नेछ सुन्दर देश विश्वको नेपाल सबले भन्नेछ। २, माया गरौँ देशको संरक्षण गर्नुपर्छ सबले भाषा कला भेषको ३, सगरमाथा शिर हाम्रो कला संस्कृतिमा धनी नेपाल देश राम्रो ।
रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन … १, सम्झाएर बारबार जसलाई कुरा कोटाउॅंदै पैसाको अत्तोपत्तो छ कसलाई ? २, राजा हुनलाई पहिले माग्नुपर्ने हुन्छ भिख कहाँ पाइन्छ अहिले ?
ईश्वर साउद, सुदुरपश्चिम रामारोसन – ६, अछाम … १, राम्रोसँग सोची बोल नघोच बोली वचनले अशान्तिको नबजाऊ ढोल। २, मनमा मिले शान्ति हर्ष उमङ्ग छाउँदै आउनेछ मुहारमा कान्ति ।
राज कुमार राजभण्डारी खोटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी – ५ संगम कोलोनी राधे राधे भक्तपुर। … १, दुई जनाको जन्ती उनी पनि गए, गाउँ ठाउँबाट अन्ती । २, आफ्नो ठाउँमा सान देशमा चिनाउनु हामी, सबैले मिलेर पहिचान । ३, गाउँ समाज हाम्रो सबै मिलेर गर्नु , सधैँ काम राम्रो ।
श्रीकृष्ण धामी – बझाङ … १, पाएनन् प्राणीले बाँच्न आगो सल्कियो जङ्गलमा सकेन पंक्षी नाँच्न। २, फल नौलो बन्यो पाएन ऋतु कुर्न औषधीले दिन गन्यो। ३, देखाए जादुको ऐना मख्ख परे जनता गरे भविष्यको बैना।
सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ … १, सत्ताको खेल देखेर छक्क पर्दछु आफैँ बस्छु झिल्का लेखेर । २, हिमालपारिको त्यो देशमा युवा पसिना बगाउदै चिनारी आफ्नै भेषमा ।
बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ – ४ झापा … १, झारपातहरू उखेल्छिन् आमा बाग सुशोभित बनाउन संरक्षण गर्ने मामा। २, फूलको शोभा हुन्नन् झारपातहरूको संसर्ग भएमा मायाले कसैले छुन्नन्। ३, रातले पर्खने बिहानी विरहीले कात्ने रात भिजेको त्यो सिरानी।
काठमाडौँ । साप्ताहिक ‘टुक्कामाथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १३२ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा नेपाल लगायत विश्वका ६२ जना नेपाली भाषी टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक/ प्रशिक्षक एवम् टुक्का साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो । टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १३२ औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
प्रतिनिधि टुक्का- १३२ ~<•>~ भनेकै छु समृद्धि, ल्याउँछु म भनेर असन्तोषी रै’छौ तिमी खोज्दै छौ झन् धेर ? वसन्त अनुभव ~<•>~ [१] छैन अपुग नै, छन् सबै मालामाल खान पिउन भाषण छ फालाफाल । ✍️ वसन्त अनुभव घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ ~<•>~ [२] भाषण जस्तै धनकाे ओइराे फालाफाल आफ्नैतिर साेझ्याउने हाे समृद्धिकाे छाल । ✍️ ताराप्रसाद चापागाईँ धुनिबेसी । ~<•>~ [३] जति भए नि नपुग्ने असन्तोषी मन दुखी बनाउने संसारमा पापी धन। ✍️ संगीता खरेल काठमाडौँ ~<•>~ [४] समृद्धि त यहाँ ल्याउनसम्म नै ल्याए सामान्यले खोइ कहाँ के पाए ? त्यसका फल धेरै ठुलाबडा नेता र उनका वरिपरिकाले खाए । ✍️ पवनकुमार बुढाथेाकी काठमाडौँ ~<•>~ [५] समृद्धि यिनीहरूले कागजमा ल्याउॅंछन् भाषण सुन्ने जनले अझै खै के पाउॅंछन् ? ✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई रामेछापः-सुनापति-१ हालः-अमेरिका,बोस्टन। ~<•>~ [६] जान्न अन्त मलाई मेरै घर प्यारो आफ्नै जमिन जोत्छु भए पनि सारो । ✍️ शशीश्री आचार्य बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौं ~<•>~ [७] देशमा नै समृद्धि लेराउँछु भन्न त भन्यौ तर पैसाको रास आफ्नै परिवारमा गन्यौ। ✍️ सुशीला शिखा काठमाडौँ कागेश्वरी ~<•>~ [८] भन्ने मात्र गर्छौ छोपी दाउ, मुर्ख बनाएर भो अब बसिनसक्नु, पुरै देश गनाएर। ✍️ अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा । ~<•>~ [९] घाेषणा पत्रमा लेखिन्छ समृद्ध नेपाल बनाउने नारा सत्तामा पुगेपछि देशको अर्थतन्त्र ध्वस्त पारेउ सारा । ✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर । ~<•>~ [१०] पीर नगर हात राखी गालामा समृद्धि ल्याउँछु नि मेरै पालामा । ✍️ डम्बर थामी ‘अनुपम ‘ कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा । ~<•>~ [११] बस्न बाध्य भएका छन् जनता नेताहरू कै नाटक हेरेर उहीँ नेता हुन् जता पनि के विकास हुन्छ मात्र पाटी फेरेर । ✍️ अनिता भण्डारी ताप्लेजुङ ~<•>~ [१२] चुस्यौ रस आफू खाेस्टा फ्याँकेऊ सदा हामीतिर लाजसरम पचाउनेलाई केकाे लाग्छ पिर ? ✍️ त्रिलाेचन भण्डारी मेचीनगर, झापा ~<•>~ [१३] भो नगर तिमीले समृद्धिका कुरा मुखमा राम राम बगलीमा छुरा । ✍️ पुष्पा सुवेदी नेपालगन्ज,बॅाके। ~<•>~ [१४] कागज र भाषणमा मात्र समृद्धि ल्याउँछु भनेर कहाँ हुन्छ गरि नदेखाएसम्म जतिसुकै राम्रा नारा होस् मन कहाँ छुन्छ ? ✍️ सतीश पण्डित भानु ६ चुँदी तनहूँ हाल चनपा ६ मातातीर्थ ~<•>~ [१५] आशा नै हो जीवनको बलियो आधार कल्पना नगरे कहाँ मिल्नेछ आकार ? ✍️ कार्की डिबी माकुम सुनवल-४, नवलपरासी ~<•>~ [१६] चप्पल पड्काइ सहर छिरे अहिले छ है महल राजनीतिले बदलिदियो अहिले चहलपहल । ✍️ नवशिला, नवदेव मार्ग , लालभित्ती,मोरङ। ~<•>~ [१७] चुनाव हुँदा चर्को चर्को लगाई हिँड्थ्यौ नारा माखो मारेनौ जितेपछि देखाई छाड्यौ पारा । ✍️ विके माकजू , भक्तपुर । ~<•>~ [१८] औलो दिदा डुँडो ताक्छौ, खुट्टो दिए घुडो माग्छौ समृद्धि दिन खोज्दा खैराते किन पर भाग्छौ ? ✍️ विवश पारदर्शी झापा ~<•>~ [१९] यथार्थमा तिम्रो सपना अब आफैँसॅग राख हामी नेताले गरेको भ्रष्टाचारको स्वाद चाख । ✍️ राजेशराज गड्तौला कॅाडाघारी, काठमाण्डौ ~<•>~ [२०] विकासको लहरै लाउछु,भन्थ्यो यहाँ नेर, कठै उ पनि त भाषणमा,मात्रै रह्यो हेर । ✍️ एवाइ प्रभात सहिदभुमि धनकुटा ~<•>~ [२१] समय र मान्छे बदलिए, मन उस्तै तिमीमाझैँ हुँदैछ यता ममा दुरुस्तै ! ✍️ दीपा समभाव दुबेकोल खोटाङ्ग ~<•>~ [२२] बाहिर छँदा अति सार्है गुड्डी हाँक्ने तिम्रो बानी सत्तामा पुगेपछि पछार्यौ बिरोधी छानीछानी । ✍️ प्रेम थापा “मन”बागलुङ ~<•>~ [२३] देशको निमित्त हामी बाँचौंँ यसैले दिलमा माया राखौँ । ✍️ नीमा छिरिङ भोटिया ~<•>~ [२४]. सबैले मनमा सन्तोष लिने गर सफल बन्न कसैको भर नपर । ✍️ लक्ष्मण देउवा डोटी हाल भारत । ~<•>~ [२५] सक्छौ नया आशा उमारिदिनु सक्दैनौ पुरानो नमारिदिनु । ✍️ रघु थापा, सु न पा १. ~<•>~ [२६] पीडामा बाँच्न गाह्रो मुटुको व्यथा साह्रो ! ✍️ आर्त अकुलीन ~<•>~ [२७] हेर्दै जाऊन् मैले के के गर्नेछु आफू हसुरी कनिका छर्नेछु ! ✍️ कमला देवकोटा, पाल्पा ~<•>~ [२८] भने जस्तो पुगेकै छ किन मान्नु पिर , तलमाथि भएमा चलाउला नि तिर । ✍️ बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा ~<•>~ [२९] हातमा हात मिलाइ खाेलाैँ समृद्धिकाे नाैँलाे ढाेका देश सम्मुनत बनाउँ, नपाराैँ आफूमात्र पाेका। ✍️ हरिगाेपाल प्रधान काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार । ~<•>~ [३०] कस्ताे खालकाे समृद्धि हाे तिमीले ल्याउछु भनेकाे कहिले हेर्न पाइएला खै देश समृद्धि बनेकाे । ✍️ भवानी पाेखरेल (बाबू विराज) बाणगङ्गा १ चार नम्बर कपिलवस्तु ~<•>~ [३१] भोलिको दिनको छैन कसैले देखेको भावीले छैठीको दिनमा के छ लेखेको ? ✍️ कला ढकाल, झापा ~<•>~ [३२] वाचा कसमका पोकापोकी मैलियो देशमा निराशा र वितृष्णा फैलियो । ✍️ रचना शर्मा प्रतीक्षा, ललितपुर ~<•>~ [३३] खुट्टा मेराे नतान भाे कस्ताे हाेला मैले आकाश छुँदा जातभात जादैन साथी दुखी असक्तकाे लुगा धुँदा । ✍️ हिरालाल न्याैपाने, सल्यान काेटमाैला। ~<•>~ [३४] बन्यौ अचम्म गर्ने देश समृद्धि जन खातिर तिमी थिर गर्छौ जहिले काम कुरो एकातिर कुम्लो बोकी ठिमीतिर । ✍️ इन्दु श्रेष्ठ,चितवन ~<•>~ [३५] भाषणको उन्नति देखाई यहाँ गर्छन् सबै विकास सत्ता हात पारेपछि तिनैले सोर्दैछन् आफ्नै निकास । ✍️ अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान 🇧🇹 ~<•>~ [३६] समृद्धि ल्याउँछु भनेर मात्र कसो गर्नु नसके ल्याउन हुनेछ फेरि फाटिमर्नु । ✍️ इमान सिंह के.सि. व्यास ९ धनुबेसी कलेस्ति तनहुँ ~<•>~ [३७] भयो, परेन तिम्रो धन चाहिएन अति रहोस् यो देश, माटो नहोस् है कुनै दुर्गति । ✍️ मोती सुब्बा दार्जिलिङ भारत। ~<•>~ [३८] ढाँटेर साधा, काम गर्ने बेला त बाधा, गाग्रीमा पानी आधा आफू भयाै गाधा, ठानेउ आफैँलाई राधा, तर पुर्खाै नाधा । ✍️ रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ ~<•>~ [३९] सिधा साधा सबैलाई एउटै थालमा मुस्दैछ अभागीको रगत पसिना एकदमै चुस्दैछ । ✍️ अन्मोल मुस्कान ~<•>~ [४०] शोषण र दोहनको, आगो मात्रै बाली समृद्धिका कुरा गर्छौ, छोटेराजा पाली। ✍️ रामशरण न्यौपाने, भक्तपुर ~<•>~ [४१] पालैपालो फेरिन्छ शासक सबैले ल्याउँछ समृद्धिको कुरो आफूले भरपुर कमाउँछन् छोड्छ समृद्धि थपक्क अधुरो । ✍️ कृष्णकुमार वैद्य बनेपा ९, काभ्रे ~<•>~ [४२] तिम्रो समृद्धि कहिलेसम्म पर्खेर बसौ युगौँ जुटिसक्यौ आसै आसमा खुसी हुनेहरूको सारा जीवन लुटिसक्यौ । ✍️ अम्बिका अधिकारी झापा बिर्तामोड ~<•>~ [४३] कैयौँपटक सपनामा नेपाललाई, सिङ्गापुर बनाए झुक्याए पुरानोमा नयाँ खोल राखेर, भोटलाई मनाए । ✍️ सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ ~<•>~ [४४] भने मात्रै पुग्छ हजुर गर्नुपर्दैन जति नै आस दिए पनि मनै सर्दैन । ✍️ धनुष न्यौपाने यात्री जुम्ला ~<•>~ [४५] भोट माग्दा चिल्ला कुरा हामीबीच छोड्यो जितेपछि बाटो फेरि अर्कैतिर मोड्यो । ✍️ भगवती दवाडी ,झापा ~<•>~ [४६] सदियौँदेखि भन्ने गर्छन् सरकारले, ल्याउँछु देशमा समृद्धि घुसखोरी देशमा बिगबिगी छन् अनि कसरी हुन्छ देश वृद्धि ? ✍️ Hari Narayan Chaudhary ~<•>~ [४७] चौकीको लालच देखाएर भाषणमा भोटको नै चल्यो चाल बेरोजगारको भाँडो भरिएपछि युवाहरू भए बेहाल। ✍️ बिकास छेत्री अञ्जान कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ। ~<•>~ [४८] जालझेल बुनेर अति भयाे कति लुट्ने त्याे दिन अवश्य आउने छ जनले चुट्ने । ✍️ प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे । ~<•>~ [४९] मुखले बोलेर हुन्न भाइजी गरेर देखाउनुपर्छ तालसहितकोे बाजा बजेर संसार भेटाउनुपर्छ । ✍️ नन्दलाल आचार्य सिद्धार्थटोल, उदयपुर । हाल- एनेलकुटी, सिरहा । ~<•>~ [५०] थुप्रै पुस्ता बितिसके समृद्धिको आसमा बस्दा सन्तोषी कहाँ हुन सकिन्छ भोकले भुँडी कस्दा । ✍️ अरुण कुमार भुजेल गोरूबथान,कालिम्पोङ,भारत। ~<•>~ [५१] आशा भराेसा देखाई विश्वासिलाे बन्नेहरू मानव श्रम पसिना किन्दै नाेट गन्नेहरू । ✍️ Bhanu Pokharel ~<•>~ [५२] बारम्बार भ्रष्टाचारीहरू नै देशको सत्तामा आयो खुब उन्नति गर्यो देशले नभएकै समृद्धि पायो। ✍️ बि.कुलुङ दार्जिलिङ रंगबुल ~<•>~ [५३] समृद्धि नै ल्याउँछु भन्दै भयौ आफैँ मालामाल आफू भयौ पूर्णता जनतामा गर्यौ महाजाल । ✍️ बेदु न्यौपाने ~<•>~ [५५] के गर्न सक्छौ भन्ने बुझेका छन् सारा मुखले मात्र ठिक्क पार्ने तिम्रो पारा । ✍️ प्रतिज्ञा प्रतिज्ञा मेहेलकुना सुर्खेत ~<•>~ [५६] सुख समृद्धि, आस नगर्नु सबैले पाउने भाग्यमानी उहीँ हुन्छ नेताको पछि धाउने । ✍️ होम प्रसाद नेउपाने धरान,सुनसरी । ~<•>~ [५७] फ्याँकेर जनतामाझ सधैँभरि समृद्धिको जाल मृत्युपर्यन्त नै हुने भयौ आफूमात्रै मालामाल l ✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी ~<•>~ [५८] समृद्धि त मात्र भोट माग्ने भाँडो रहेछ कुर्सी प्राप्तिसँगै समृद्धि अलप भएछ। ✍️ तोया नाथ चापागाईं दमक,झापा,नेपाल ~<•>~ [५९] पहिले आफूलाई नेल्सन मण्डेला जस्तै हो भन्यौ अहिले सारा देश र जनता पुरिने खाल्डो खन्यौ । ✍️ रमेश दियाली सिटोंग दार्जिलिङ। ~<•>~ [६०] कुरा बढी काम नगर्ने अगुवा सबै अल्छी अब पालो युवाहरूको देशमा खेल्ने बल्छी । ✍️ पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ ~<•>~ [६१] विकास नारामा सिमित भयो, कमाउमा जीवन हेर विश्वासले मत दियौ बालुवामा पानीझैँ गयो नि खेर। ✍️ शंकर कार्की, मकवानपुर। ~<•>~ [६२] तछाडमछाडको यो दुनियाँमा बाँच्न गाह्राे समृद्धि ल्याउछु भन्नेहरू नै लड्दै छन् साह्रो । ✍️ शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ । ~<•>~
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १५३ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६० जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
अभ्यासका लागि राखिएको तस्बिर:
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन अभ्यास शृङ्खला- १५३ मा सहभागी उदक यात्रीका सुन्दर उदकहरू-
[१] तुलो मापनको साधन जिम्मेवारी छ ठुलो !
वसन्त अनुभव [२] तुलो इतिहासको पाटो आधुनिकताले मेटाएको बाटो !
संगीता खरेल चन्द्रागिरी-८, काठमाडौं [३] तुलाे जाेख्ने सबै दलित अछुत नजाेख्ने !
“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग चित्रपट भाग :-७७ सतहत्तर औँमा हामी पुगेका छौँ ।
लेख्नु पर्ने पञ्चाङ्ग सङ्ख्या :- ०१
मिति:- २०८१/०१/१३गते
आदरणीय पञ्चाङ्ग अनुरागी एवम् स्रष्टाज्युहरू हार्दिक नमस्कार ” पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल” को आधिकारिक दर्ता पछिको:७७[सतरौऔं] चित्रपटमा छौं।
यहाँहरुलाई हार्दिक स्वागत गर्दै
यस् शृङ्खलामा दिइएको चित्र अनुसारको विम्बात्मक तथा गहन मौलिक भाव झल्किने एक पञ्चाङ्ग शनिबार बेलुका ९:०० बजे भित्र आफ्नो नाम र ठेगाना सहित कमेन्ट बक्समा लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध गर्दछौं!
साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।
यस साताको (५५औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार मुक्ति गौतमको लघुकथा ‘डर’, लघुकथाकार राजेश भट्टराईको लघुकथा ‘जात’ र लघुकथाकार रबि पौडेलको लघुकथा ‘युवाविहीन समाज’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् । ~<•>~
१. लघुकथा: डर
✍️ मुक्ति गौतम आज धेरै दिनपछि पुतली फुरफुर उड्दै आयो र एउटा गुलाबको बोटलाई परिक्रमा गर्दै भन्यो– “के भयो गुलाब दाई ? अनुहार पनि निन्याउरो छ । सुनसान छ खोई त जहान, छोराछोरी ? एक्लै हुनुहुन्छ ?”
बोटले हल्लिँदै हल्लिँदै भन्यो- “खै के भनुँ ! भनिसाध्यै छैन, पुतली ! कहाँ हो कुन्नि ठ्याक्कै शिवजी जस्तै देउता उत्पत्ति भए अरे । फूल चढाउने भनेर असतीहरूले निमिट्यान्नै पारेर जम्मै फूल चुँडिहाले नि ।”
पुतलीले फेरि भनी- “तिमी काँडाहरूको के काम घोचिदिनु नि ! के हेरेर बस्यौ तिमीहरू ? काँडाहरूले गम्भीर भएर भने- “के गर्नु र पुतली ! मान्छे सारै चतुरो ! हामीसँग तर्की तर्की भएभरका फूलका मुन्टाहरू चुँडिहाले । हाम्रो त ट्वाल्ल परेर हेर्ने बाहेक कुनै विकल्प थिएन ।”
भँवरो घुनुन घुनुन गर्दै भन्न थाल्यो- “कोमल फूल भएर जन्मिने दिन गए, अब कठोर ढुङ्गा भएर जन्मनु पर्छ । किनकी मान्छे ढुङ्गासँग डराउँछ……।” अनि त फूल चढाउँछ ।
काला पहाड, मणिपुर
२. लघुकथा: जात
✍️ राजेश भट्टराई “तँ किन जहिले पनि मेरो सामुन्ने पर्छेस् ?” “पर्छु भनेर होइन, आफ्नो खेतमा जाँदा जम्काभेट भएको ।” “बुढेसकालमा मलाई एक्लो बनाएर मुखमुखै लाग्छेस् ?” “धेरै गाली नगर्नुस् । तपाईँकै छोरा मेरो पछि लाग्नुभएको हो ।” “अरू सन्तानहरू विदेशिए । बुढी झुन्डिएर मरी । त्यही कान्छो छोरा थियो, बुढेसकालको सहारा; त्यसले पनि तँ पानी नलाग्ने जातको छोरी भगायो र छुट्याइदिएँ ।” “मलाई जस्तै आमालाई पनि नराम्रो भनेर सहन नसकेर मर्नुभयो ।” “अझ बढ्ता बोल्छेस् ? मेरो खेतमा नटेकिकन गएस् आफ्नो खेतमा । तेरो पाइला पर्यो भने त, माटो पनि मर्छ ।” गाँठो पर्यो मुटुमा । भक्कानिइन् र ‘टेक्दिनँ हजुरको खेतमा, अरूकोमा टेकेर पनि पुग्छु, आफ्नो खेतमा ।’ भन्दै धरधरी रुँदै गइन् ।
आँफै पकाएर खान्थे उनले । पछि भने बुढेसकालले समात्यो । नसक्ने भए । तर छोराबुहारी कसैले पकाएको खाएनन् । भोकै बसे । एकदिन भने धेरै गाह्रो भयो । बल्लबल्ल उठेर झ्याल बाहिर हेरे । देखे बुहारी छिमेकीसँग गफ गरिरहेको । कचौराले झ्याल हानेर आवाज निकाले । बुहारीले हेरेपछि आउन इसारा गरे, आइन् । भने- “बुहारी पानी खानदेऊ ।” झसङ्ग हुँदै भनिन्- “मैँले छोएको त चल्दैन नि बुवा !” “नचलाई सास गएन, देऊ ।” नजिकै भएको बेलामा पानी सारेर ख्वाइदिइन् । दुई घुट्को निलेपछि टाउको हल्लाए । छोडिन् ख्वाउन । बुहारीको हात समाते र भने- “बुहारी ! जस्ले जीवनको अन्तिम समयमा साथ दियो, उसैलाई जिन्दगीभर दुत्कारेँ । मलाई माफ ग…….l” गयो प्राण । सैनामैना११,रुपन्देही
३. लघुकथा: युवाविहीन समाज
✍️ रबि पौडेल गाउँघर अहिले शून्य छ । छन् त वृद्ध अवस्थाका आमाबाबाहरू । गाउँमा काम गर्ने बल भएको मानिस छैन । खनजाेत,भारी बाेक्नेदेखि कुनै अप्रिय घटना घटेमा सहयोग गर्ने मानिस छैन ।
चमेलीकाे घरदेखि सन्तोषकाे घर धेरै टाढा छ । दिउँसो करिब एक बज्दै थियाे । मोबाइलमा रिङ बज्यो । उठाउनेबित्तिकै चमेलीले सहयोग चाहियो भनिन् । ‘के सहयोग हाेला ?’ सन्तोषले विनम्रतापूर्वक कुरा राखे । उनले गाउँमा एक जनाकाे मृत्यु भएको र लास उठाउन मानिस नभएको कुरा राखिन् ।
समाज अहिले यस्तै छ । ‘हुन्छ, म व्यवस्था मिलाउँछु भन्दै अरू दुई जना साथी खाेजेर सन्तोष चमेलीकाे गाउँतर्फ लागे । दक्षिण भारत पाण्डेचरि
साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको १२ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शनिवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।
साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- १२ का लागि झिल्काकारत्रय जय नारायण नेपाल, पारसमणी खतिवडा र कोपिला अधिकारीका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।
साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू ~<•>~
[१] १. चेतनाको राँको बाली जागरुक बन युवा विकृतिको जालो फाली । २. अतिले हुन्छ खति सधैँ व्यवहार गर्नु सोचेर चाहिने जति । ३. मिहिनेत पसिनाको कमाइ मनैदेखि गर्व गराैँ फल खाउँ रमाई ! ✍️
जय नारायण नेपाल ———<•>——-
[२] १. चुनावमा मौन अवधि पैसा, खसी, भाले भोट फकाउने ओखति । २. पाएको निसङ्कोच हान्ने पैसाको पछाडि नलागी असल प्रतिनिधि छान्ने । ३. मत दिएर हेर्नुपर्छ सुकर्म गर्छन् गर्दैनन् अर्को चुनावमा फेर्नुपर्छ । ✍️ पारसमणि खतिवडा सूर्योदय ३ इलाम, हाल सूर्यविनायक, भक्तपुर ———<•>——-
[३] १. प्नाकृतिक साैन्दर्ययुक्त वन वसन्तले हरियाली भर्दा खुसी थियाे मन। २. स्वच्छ हावा हरायाे चर्काे खडेरी पर्दा आगलागीले धुँवा भरायाे । ३. जङ्गलमा आगाे हाँस्याे जङ्गली जनावरको बासस्थान हेर नराम्ररी मास्यो । ✍️
साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको १४ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ । साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ५९ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।
झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।
साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- १४ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-
… १, असफलता सफलता हो जरा खोज्दै जाँदा मेहनत गर्छ जो । २, मूर्तिसम्म बन्न मूर्तिले घनसित ठोकिॅंदै अनगिन्ती सम्पन्नता आउॅंछ फुर्तीले । ३, अनन्त नाम रहिरहन एकजुट चाहिन्छ एकापसमा सफल गोहोमा हिॅंडिरहन ।
म्यामराज राई, भोजपुर … १, साह्रै दु:खको खानी ज्वालामुखी भयो जीवन मन जलेर खरानी ! २, गर्छन् हर्ष बढाइँ हार सुनिश्चित छ व्यर्थै बेतुकको लडाइँ ! ३, फेक्छौ षड्यन्त्रको जालो उज्यालो देखिन्छ अनुहार मन निस्पट्ट कालो !
वसन्त अनुभव, घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ … १, सफलता मेहनतले पाइन्छ गरेर नुनको सोझो गुनले गुन लाइन्छ । २, खोलाको पानी धमिलो मनको मैलो पखाल नबनाऊ मन अमिलो । ३, कर्म गरेर देखाऊ झिल्का कविता लेखेर इतिहासमा नाम लेखाऊ ।
बेदु न्यौपाने … १, मनको शान्ति खोज्दैछु हुनसक्छ कसैले हराएको त्यही हुनुपर्छ रोज्दैछु। २, छेउकुना नहेरी नहिॅंडनु अपरिचितको नगर्नु विश्वास दुश्मनसित सोझै नभिडनु । ३, रोजेको केटी बल्लतल्ल भित्राउन सकिनॅं समयमा परिरहेछु अब अलमल्ल ।
दिल ठकुरी, दार्जिलिङ … १, करायो करायो गयो षड्यन्त्र ठाउँको ठाउँ विकास नहुने भयो ! २, तारा सम्झेर हिॅंड जूनसम्म त पुगिएला आफ्नै आलस्यसँग भिड । ३, भयो अब नगरौँ अरूको भर लागेन दिवास्वप्नमा कहिल्यै नपरौँ !
अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान … १, मलाई गरिबीले भगायो बाध्यता थियो जानु ऋणले परदेश पठायो। २, फर्की आए रमाउँला भत्कियो घर आज नयाँ घर बनाउँला।
सनत रोकाय बिवश, कुशे गापा -८, जाजरकोट … १, असफलताले सिकाउॅंछ पाठ कहिलेकाहीँ त्यस्तो हुँदैमा मान्नु हुन्न उराठ। २, गरौँ असल कर्म केही दुःख पर्दैमा नबिर्सौँ आफ्नो धर्म। ३, देखाऔँ कर्म गरेर बिर्सनु हुन्न आफ्नो के लगिन्छ मरेर।
अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१, हालः-अमेरिका, बोस्टन … १, धोकाको सहरमा डुलेछु थाहा नपाई तिम्रो मुटु माझ फुलेछु। २, भावीले लेखेको कर्म आफन्त सबै पराई कसले बुझिदिन्छ मर्म ? ३, नबनाऊ मन खिन्न आजसम्म मैले कसैको सकिनँ मन चिन्न ।
लक्ष्मण देउवा, डोटी … १, हाँस्ने र हसाउँने सबैको मन दुख्छ नगर्नु काम फसाउने। २, खोलिदिन्छ मनको ढोका जीवनभर आएर बस कहिल्यै नदिनु धोका । ३, तिमी मनको राजा दुलही बनाएर लैजाऊ मलाई बजाएर बाजा ।
ललिता गिरी सिन्धुली, हाल काठमाडौं … १, राम्रो काम टिक्दैन खाली देखाउने हो पालिस नलाए बिक्दैन । २, परिश्रम गर्ने हार्दैन निरन्तर कोसिस गरे शत्रुले असर पार्दैन । ३, सुन्दर पहाड मगमगायो लालीगुराँस ढकमक्क फुलेर त्यसैसँग वसन्त छायो ।
शशीश्री आचार्य, बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौं … १, आनन्दको उत्सव मनाउन आत्मविश्वास हुनपर्छ आफैँमा आफूलाई उद्यमशील बनाउन । २, बितेर जाने जिन्दगानी सुखदुःख जीवनका पाटा दिनप्रतिदिन बितिरहने जवानी । ३, विगत सम्झेर पछुतो गरिरहन्छन् सबै यहाँ कोही हुँदैनन् अछुतो ।
गुणनिधि घिमिरे अमेरिका … १, बाध्यताले परदेश गयौँ झन् दुःखको रास सधैँलाई मुग्लानी भयौँ। २, मर्दाका छैनन् मलामी बिहेका जन्ती समेत भन्छन् गणतन्त्रविद् हामी। ३, व्यवस्था हेर्दा दिक्दार महॅंगी उस्तै अपराधी फैलियो देशमा भ्रष्टाचार।
सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८ … १, झिल्का कविता लेखन मन भावनाको तालमेल कार्य व्यवस्थाको प्रवर्धन ।
रामशरण गैरे … १, बन्द गर भाषण हैन फोस्रा नारा असल बनाऊ शासन । २, सधैँभरि गफ सुनियो प्रगति आफ्नै गरे, जनतामा भ्रम बुनियो। ३, भएन जनताको काम जसको हातमा पर्यो उसैले पारे झ्वाम।
शंकर कार्की, मकवानपुर … १, उडेको थियो आकाशमा रङ्गीन सपनाहरू बोकेर फर्कियो रातो बाकसमा । २, सपना नदेख साथी यहाँ केवल हुन्छन् भ्रष्ट नेता माथि । ३, सकिन्न केही गर्न हामी सबै हार्यौ सिवाय बाँकी मर्न ।
ध्रुव श्रेष्ठ, खोटाङ, हाल नरेफाँट काठमाडौ … १, भुल्छन् आफ्नो गल्ती एकदम खुसी हुन्छन् अरूको बनाएर चल्ती। २, दाइजो प्रथालाई हटाई शिक्षाको ज्योति दिऔँ छोरीलाई महत्त्व पढाइ । ३, विकासको नाममा भ्रष्टाचार हुनुपर्छ सुशासन देशमा अब नगरून् अत्याचार ।
पृथक प्रकृति ,झापा … १, फूल फुल्छ रङ्गीचङ्गी फलको बोट नभाँचिदेऊ मेरो प्यारो सङ्गी । २, फूलको जीवन उस्तै हामी पनि देखिन्छौँ हेर ! साथी दुरुस्तै । ३, हामी आफैँलाई सच्याऔॅं हामी सबैजना मिलेर फूलको बोटलाई बचाऔॅं ।
सुष्मा मगर रोल्पा, हाल भारतको हिमाचल प्रदेश … १, खानलाई जुँगाले छेक्दैन गर्नलाई इच्छाशक्ति भए वैरीले पाइला टेक्दैन । २, जुट्नुपर्छ कम्मर कसेर फुट्छ मूल विकासको हुँदैन आलस्य बसेर । ३, मनको धोको फेरेर देश बनाउन जुटौँ बन्दैन बाटो हेरेर ।
पारसमणि खतिवडा, सूर्योदय ३ इलाम, हाल सूर्यविनायक भक्तपुर … १, सपना किन्ने रहरमा जवानी अनि पौरख बेचिन्छ बिरानो सहरमा। २, यहाँ चल्छ हुरीबतास उडाउन गरीबको सपना गाँस बास कपास। ३, प्रकृतिले खसायो असिना सेताम्मे बनायो खेतबारी विध्वंस किसानको पसिना।
बिके मुखिया, दार्जिलिङ, भारत … १, मनको आनन्द खोज्दै दुनियाँ चकित परे बस आँसु रोज्दै । २, हावाको चिसो लहर तिम्रो मिठो माया कस्तो सुन्दर सहर ।
नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ, भारत … १, कोही हुन्छ फसाउने आफ्नो स्वार्थको निम्ति साथीलाई दलदलमा भसाउने। २, गाउँघर मात्र चार्ने छैन पुगेन भन्दै मागेर छाक टार्ने । ३, आफ्नो पेट भर्ने सिन्का नसारी बसेर कुरा मात्रै गर्ने ।
मोती सुब्बा दार्जिलिङ निमकी डाँडा … १, विकासका पूर्वाधार बनाऊ जनताको क्षमता हेरेर गर्ने वातावरण जनाऊ। २, ठुलो कुरा गरेका सदनमा बसेर नेताले झुठो आश्वासन छरेका। ३, जनतालाई चाहियो काम मात्र हातमुख जोर्ने अब चाहियो दाम।
कला ढकाल झापा … १, खोज्छौ तिमी कहाँ समृद्धि टाढा छैन प्रेम हुन्छ जहाँ । २, लौ अब आइदेऊ बलियो एकता गाँस्न देशको माया लाइदेऊ ।
प्रेम थापा “मन”, बागलुङ … १, खुसीको यात्रा टाढा कसैको खुसीमा रमाऔॅं प्रेमलीला रहोस् गाढा । २, ऋण नलागे जमानी अरूलाई खोजेर पठायो आखिरमा बनायो कहानी । ३, लिएपछि अरूको तिर्नुहोस् स्याललाई मासु पैँचो इमानदारी भएर फिर्नुहोस् ।
चुडामणी देबकोटा, चनपा१३काठमाण्डौ … १, ह्रदयको एक कुनामा सम्झना गर्दै कल्पिरहेछु भएझैँ गरी थुनामा । २, मायामा धूलक थियो कतिले काँडा कतिले उपहारमा फूल दियो। ३, मान्छे यसरी चिन्छन् थाहै नपाई समय सुटुक्क धोका दिन्छन्।
बि.कुलुङ, दार्जिलिङ, रंगबुल … १, भाषा प्यारो नेपाली देश अनुसार भेष लेखौँ शब्द समाली । २, अचार गुन्द्रुक मिठो हाम्रो आफ्नै पौरख पकाऔॅं ढिॅंडो पिठो । ३, नेपाली बन्धु हाम्रो सबैलाई प्यारो लाग्ने आफ्नै चलन राम्रो ।
रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ … १, हलुका बतास चल्यो भएन शीतल मन गर्मीले सत्ता ढल्यो ।
नागेन्द्रप्रसाद यादव , दाङ … १, सधैँ मानिस तर्किन्छ किन अनास्था होला ? प्रवचन सुन्दा झर्किन्छ । २, आस्था राख्दा मन कृपा पाइने आशा मृत्युमा जादैन धन । ३, सुविचारमा किन भड्किन्छ ? स्वादिष्ट भोजन खाँदा कहिलेकाहीँ पक्कै सड्किन्छ ।
कार्की डिबी माकुम, सुनवल -४, नवलपरासी … १, मिलेन जिन्दगीको हिसाब भेटिनँ संसार खोज्दा सफल हुने किताब !
मन्दिरा सेढाई, मलेखु, धादिङ … १, अधिक नगर्नु बात हुँदैन अन्त तृष्णाको जिन्दगी बन्छ घात । २, शब्दको झिल्का जोडेर अभ्यासको निरन्तरता दिनु कृति बन्दछ कोरेर ।
कमला भण्डारी ढकाल … १, लक्ष्य बोकेर हिॅंड्नुपर्छ मिल्दछ अवश्य सफलता दुखसित त भिड्नुपर्छ । २, बोकेर खुसी तनले अवश्य फुल्छ जीवनमा हेर भएर नयाँपनले । ३, हुने छैन दायाँबायाँ साचेर राख्नु बरु मैले दिएको माया।
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा … १, आफ्नै श्रममा रमाऊ निरन्तरता देऊ कामलाई श्रमको मूल्य समाऊ । २, अर्काको ईर्ष्या नगर्नु आफैँ कमाउनु सके धेरै तल नझर्नु । ३, व्यावहारिक हुन सिक विश्वास गर श्रममा पैसामा कहिल्यै नबिक ।
देव कृष्ण काफ्ले, पोखरा – १, कास्की … १, ठोक्छन् मूर्तिलाई किन ? बिगार्छन् स्वरूप कलाको सुन्दैनन् अर्ती एकछिन । २, सफलता कहाँ हरायौँ लहर थियो सूचनाको कुन भूगोलमा पलायौँ । ३, एकताको बिऊ रोपौँ विकास हुन्छ देशको द्वन्दलाई सद्धभावले छोपौँ ।
सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ … १, लालचा धेर पलाउनु यही ठुलाे कारण मन दुखी बनाउनु ।
ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी … १, सुस्केरामा भेट्छु उनलाई सुसेल्छ मन एकान्तले औॅंसीमा देख्छु जूनलाई । २, उभेर बस्दा सङ्घारमा उठ्न थाल्छ तरङ्गहरू दिलभित्रको त्यो जङ्घारमा । ३, कोरिसकेँ तिम्रो चित्र हेर्दा कर्के नजरले तीर लाग्यो मुटुभित्र ।
फूलमनया कुलुङ, सोलुखुम्बु … १, सकिॅंदैन सहन अत्याचार तर छैन हुती भ्रष्टाचारले बनाउॅंछ सरकार।
लोक् वहादुर छेत्री लामिछाने, मोदी गा पा २ देउपुर, जि:- पर्वत … १, रुपियाँको हुन्न जात उसले कुरा बुझ्यो अनि भयो हृदयघात। २, भित्ताहरू त्यतिबेला हाँस्छन् जतिबेला रङ्गीचङ्गी पोस्टहरू उसैको छातीभरि टाँस्छन्। ३, जूनको उज्यालो रातमा शत्रु, मित्र दुवैको विश्वास हुन्न बातमा।
राजनारायण राई, सोनादह दार्जिलिङ … १, भुल्छ हिजोको दुःख वसन्तको प्रेममय स्पर्शले शिशिरमा सुकेको रुख। २, पिर भुलेर हाँस्छ रोपेको उम्रिने विश्वासमा सबैसँग प्रीति गाँस्छ। ३, बगेको खोला फर्कॅंदैन बुझ्नु पर्दछ कुरा समयले कहिल्यै पर्खँदैन।
अरुण कुमार भुजेल, गोरू बथान, कालिम्पोङ,भारत। … १, कसले देख्दैन भन? सहरमा अलेख भएको भ्रष्टहरूको कालो धन l २, देश नितारे लुछेर निमुखाले छाक टार्छन् नुनिलो आँसुले मुछेर l ३, परिश्रम गर्नेले हार्दैन बस्ला बरु भोकभोकै जिउने आशा मार्दैन l
बाबुराम गौतम, गुल्मी … १, छैन कसैको भर हुनुपर्छ आफू सही लाग्दैन कसैको डर । २, बिजोक देशको हाल हाम्रो नेताको भने बेग्लै छ चाल ।
अनिता भण्डारी ताप्लेजुङ … १, गर्दिन कसैले भन्दैनन् पर पन्छिन्छन् सबै परेको बेला गन्दैनन् । २, हजुरको गजुर लाउँदै गरिबको जिन्दगी बित्छ दुष्टकै पछि धाउँदै । ३, सधैँ दुःख गर्छन् छ बत्तीको पुतलीजस्तै खुसी खोज्दै मर्छन् !
विवश पारदर्शी, झापा, … १, आदर्श सिद्धान्त मुल्य सत्तामा च्याँखे दाउ छ विकास मृतकतुल्य। २, भन्ने मन थियो भ्रष्टको कालो धन अकुत बजारमा देखियो । ३, मान र अपमान नेताको जुङ्गा लडाइँ गर्दै ह्विपले कमान ।
प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे … १, समयले साथ पाएको बहाना खोज्नु पर्दैन मनले माया लाएको। २, सभ्यताको बाटो खनोस् पुरुषोत्तम समाजको युवामा अब रामजस्तै बनोस् । ३, खहरेको जस्तै लाग्छ जीवनको भेल पनि ओर्लिने डर जाग्छ।
बिकास छेत्री अञ्जान, कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ … १, मिल्छ धारण गर्न जब पवित्र मनले त्यसको नाम धर्म २, शान्त जसको मन दुःख पीडा दर्दमा त्यही उसको धन। ३, सन्तोषी उही भयो सक्यो चित्त बुझाउन असन्तुष्टि जिउँदै गयो।
घनश्याम पन्त … १, छोटो र मिठो देखा पर्यो भर्खँरै झिल्का रुपी ठिटो । २, बस्यो कस्तो घिडघिडो लेख्न मन हुन्छ झिल्का अझै छिटछिटो । ३ हेर्दैर्छु म पलपल , देखाउॅंदो रहेछ झिल्काले समाजको तस्विर झलमल ।
दीपा समभाव, खोटाङ्ग … १, कसैले नभनी तपाईॅं सोच विचार गरी नबनौँ आफैँ मपाईॅं २, बुझेर अरुको मर्म सेवा गर्न सके हुनेछ मानव धर्म । ३, भएर असल पात्र फेरौँ मुहार देशको होइन आफ्नो मात्र ।
जयनारायण नेपाल, इलाम हाल भक्तपुर । … १, माटो छ राम्रो बाली हुन्छ त्यहाँ नभए हुन्थ्यो चाम्रो । २, के भनौँ कसलाई सबै राम्रै छ जस दिउँ उसलाई । ३, माटोमा फुलेको फूल कोपिला चुँडेर कसैले नगरौँ यस्तो भुल ।
रबि पौडेल ,दक्षिण भारत पाण्डेचरि … १, अचुक औषधीमा गनेका करेला दैनिक खाऔॅं डाक्टरले छन् भनेका । २, तितो मुख पार्छ उच्च प्रेसर भएको बिस्तारै तल सार्छ । ३, धेरै हटाउँछ रोग फाल्छ बिमार जरैदेखि हटेर जान्छ शोक ।
सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा, नेपाल … १, धेरै काम हाम्रो हामी मिलेर गर्नुपर्ने देशको सेवा राम्रो । २, लाली लगाएको ओठ गाउँघरमा सधैं किसानले , भैँसी पालेको गोठ। ३, सेवा हामीले गर्नु राम्रो काम गरेर , देशमा भोलि मर्नु ।
कृष्ण धामी – बझाङ … १, बुझेर गर्नु मतदान सित्तैमा पायो भनी नजानु भोज खान । २, विचार व्यवहार हेर हाम्रो होइन राम्रो छानेमा जाँदैन खेर ।
कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे … १ , आउॅंछ बोक्रो ओढेर चिन्नै नसक्ने गरी लान्छ धोक्रो भरेर। २ , आफ्नै लासको मलामी जाउँ कसरी भनिदेऊ ? नगरौँ दुष्टको सलामी।
हरिगोपाल प्रधान, काभ्रे, बनेपा -१४ साँगा बजार … १, उखुजस्तै होस् साथी कुभलो नचिताऊ कसैलाई छन् भगवान् माथि । २, चप्पलको सम्बन्ध जसरी छिटाले हान्दै गर्दा रहन्छ सम्झना सधैँभरि। ३, तलुवा बन्नु भएन पीडाले छोड्दा पनि दु:खले कहिल्यै छोडेन ।
केन्टरमेश क्षेत्रीय, रोल्पा … १, चुनावमा हात जोड्छौ सिध्याएर देशको ढुकुटी मातृभूमि पक्कै छोड्छौ । २, अस्ति साख्खै थियौ जेब गरम भएपछि साख्खैको ज्यान लियौ । ३, एक बोतल सुरापान अघिल्लो रात मतदानको देश डुब्यो जान।
हिरालाल न्यौपाने, सल्यान कोटमौला … १, ईश्वर श्रृष्टि मानव त्यागौँ हत्या हिंसा नबनौँ कवै दानव। २, जिन्दगी उकाली ओराली उतारचढाव जरुर आउँछ गन्तव्य विश्राम चौतारी। ३, हातका मैला धनमा नगरौँ लोभ कहिल्यै सन्तोष राखौँ मनमा।
सरस्वती श्रेष्ठ रुपन्देही बुटवल। … १, कुम्भ मेला हेरियो , धर्म तिर लागेर दिमाग पनि फेरियो । २, मरेर जाने चोला बाँच्नु पर्छ हाँसेर जिन्दगी यस्तै होला ।
बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ – ४, झापा … १, झुल्किनन् आज सविता कामले फुर्सदै छैन लेख्दिन झिल्का कविता । २, लोभी छु चाहनाको शब्द मात्र थुपार्दछु गरिब छु भावनाको । ३, लाग्दैछ मूर्खको मेला मलाई नबोलाऊ तिमी होस् उडेको बेला ।
ऋजु दिल्पाली इटहरी १ सुनसरी … १, अनुहारमा भुतुक्कै नहुनु व्यावहारिक, संस्कारित हुनुपर्छ विषाक्त चिजलाई नछुनु । २, सुखमा कति मातेको ? भोलिको विचार नगरी लगायौ कपडा फाटेको । ३, भएछौ तिमी हरामी स्वार्थ पुगेछ क्यारे दु:ख भोग्ने हामी ।
राजेश्वरी राजोपाध्याय, ललितपुर … १, रमाइलो मान्नु परेन संसार देखेर दुःखीको गरिबीले खोलो तरेन । २, सम्पत्ति बढेर भागेछ मुलुक सुन्दर पहाडी जङ्गल डडेलो लागेछ । ३, सुन्दर रङ्गीन सन्सार आँधीबेरी चल्यो यसरी खाली पारेछन भन्सार ।
अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड … १, बनाएर सानो घर ढुङ्गाको अनि माटोकोझैँ त्यही घरको भर ! २, चौतारीमा पिपल छाया चलेको सिरसिरे बतास अमर मुटुभित्र माया ! ३, मरुभूमिको तातो बगर मनमा अतृप्त तृष्णा बगरले हेरेको सगर !
काठमाडौँ । साप्ताहिक ‘टुक्कामाथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १३१ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा नेपाल लगायत विश्वका ६० जना नेपाली भाषी टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक/ प्रशिक्षक एवम् टुक्का साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो । टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १३१ औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
प्रतिनिधि टुक्का- १३१ छैन भरोसा रत्तिभर, आज हो कि भोलि कहिले पर्छ दैवको लाठी, पर्दछ गोली !
वसन्त अनुभव
[१] पाहुना हामी दुई दिनको किन गर्ने लोभ हाँसीखुसी दिन कटाऔँ नमानेर क्षोभ ! ✍️ वसन्त अनुभव
घोराहीउपमहानगरपालिका १४, दाङ
[२] रिसराग गर्नु छैन दुई दिने पाहुना जानी खुसी भै बाच्ने गरौँ नहुँदै आफ्नो शव खरानी ।
✍️ अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान🇧🇹
[३] रिसराग घमण्ड केको लागि गर्नु सत्कर्म गरेरै भावसागर तर्नु । ✍️ बिकास छेत्री अञ्जान
