Category: ताजा अपडेट

यस साताको (५२औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार शुक्रराज कुँवरको लघुकथा ‘बगैँचाको फूल’, लघुकथाकार प्रभादेवी पौडेलको लघुकथा ‘सन्तान’ र लघुकथाकार सविता के.सी.को लघुकथा ‘हतारो’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।
~<•>~

१) लघुकथा: बगैँचाको फूल

✍️ शुक्रराज कुँवर
घरकी बुहारी नानीले ‘खाना खाने बेला भयो’ भनेर सासू ससुरालाई जनाउ गरिन् । दुई बुढाबुढी जसै खाना खाने टेबुलनेर आए बुढालाई हेर्दै बुढी गनगनाइन्-
“कुकुरलाई जस्तो फ्यात्त राखेर जान्छन् ।”

बुढीको कुरा सुनेर बुढा बा ले भने- “भो भो धेरै गनगन नगर् । यत्ति भएपनि खान लाउन दिएका छन् । मलाई पनि छोराबुहारी नातिनातिनासङ्गै बसेर खान मन छ नि ! तर के गर्नु, आफूले केही गर्न सकिने होइन । चित्त बुझाउनुपर्छ ।”

उता भान्सामा बुहारी नानीले सबै कुरा सुनिरहेकी थिइन् । उनले आफ्ना पतिलाई भनिन्- “धेरै दिनदेखि बाआमाले सङ्गै बसेर खाना खाउँ भनिरहनुभएको छ । म त सक्दिनँ है ! आफैँ जान्नुस् ।”

“खै ! के भएका यी बुढाबुढी, बनाई तुलाई खानदिएकै छ । सङ्गै खान बस्यो, ख्याँक ख्याँक र खुँक खुँक गर्छन् । खाँदै गयो र्याल झार्दै गर्छन् । कस्तो घिन लाग्छ मलाई त । आँ ! छोड्देऊ भयो, गनगन गर्दै गर्छन् ।” पतिले आफ्नी पत्नीको काँध थाप्दै भने ।

त्यसैबेला खेल्न गएका केटाकेटी दगुर्दै आए । “ल ल हात सात धोएर खाना खान बस ।” बुहारी नानीले छोराछोरीलाई स्नेहपूर्वक भनिन् ।

“अरूबेला त स्कूल जाने हतार हुन्छ । छुट्टीको दिन, हजुरबुवा हजुरआमासङ्गै बसेर खाने हामी त !” भन्दै नातिनातिना हजुरबुवा हजुर आमाको छेउमा गएर बसे ।

“हजुरआमालाई त खान पनि आउँदैन, मुखबाट कति र्याल झारिसेको हजुरले ।” नाति केटोले माया जताउँदै हजुरआमाको मुख पुछिदियो ।

नाति केटोको माया देखेर हजुरआमा पुलकित भइन् र बुढा तर्फ फर्केर मधुर मुस्कान छाडिन् ।
बुढीको पुलकित हाउभाउ देखेर बुढा बा ले भने- “देखिस् त ! कति सुवासित छ बगैँचाको फूल ?”
बलभद्रपथ , धरान १०
२०८०/११/२०

२) लघुकथा: सन्तान

✍️ प्रभादेवी पौडेल
“बुढा ! म अब धेरै बाँच्दिनँ होला । एकपटक छोराहरूको मुखसम्म हेरेर मर्न पाए हुन्थ्यो ।” भनेर हस्पिटलबाट भर्खर डिस्चार्ज भएर घर आएकी कौशल्याले पुण्यलाई भनिन्।
यो सुनेर उनी निकै दुःखी हुँदै आफ्ना अमेरिका भएका दुवै छोरालाई पालैपालो फोन लगाए । सायद कामको व्यस्तता हो या समयको फरकले गर्दा हो बुढी बिरामी भएदेखिनै उनले पटकपटक फोनमा प्रयास नगरेका होइनन् तर ‘कहिले निद्रा त कहिले काममा छु पछि कुरा गरौँला’ भन्दै अरू कुरै नसुनी उनीहरुले फोन राख्दै आए ।

आमाको अवस्था नाजुक छ भन्ने खै कसले खबर पुर्‍याएछ कुन्नि ! जेठो आमाको अन्तिम अवस्थामा मुखमा पानी हाल्न टुप्लुक्क आइपुग्यो ।
मर्ने बेलामा ‘कान्छा ! कान्छा !’ भन्दै आमाको श्वास रोकियो । यो देखेर बाले जेठालाई सोधे- ” ठुले ! भाइ खै त ?”
बाको कुरा सुनेर जेठाले सजिलै उत्तर दियो- “म पनि त्यति सजिलै कहाँ आउँन पाएको हुँ र ? अनेक ताल बिन्ती गर्दा बल्लतल्ल मालिकले दस दिनको छुट्टी दियो । परदेशको बसाइँ, घरको लोन, केटाकेटीको पढाइ, एकदिन काममा नगए मुखमा माड लाग्दैन । पटकपटक एउटै मान्छे नेपाल आइरहन अनुकूल नमिल्न सक्छ, त्यसैले हामीले त पालो गरेका बा !”
भरतपुर ९ , चितवन
२०८०/ ११/ २६

३) लघुकथा: हतारो

✍️ सविता के.सी.
उनी डाँको छाडेर रोइरहेकी थिइन् । मैले सोधेँ- “तिमी किन यसरी रोएकी ?”
“गुरुबा त बित्नुभयो ।” उनले भनिन् ।
“ला, हो र ! कहिले बित्नुभयो ?” मैले सोधेँ ।
“आजै”
“अजम्बरी त को छ र संसारमा ? तर उहाँ अमर हुनुहुन्छ । उहाँको कृतिले उहाँलाई अनन्तकालसम्म अमर बनाउने छ ।” म भनिरहेको थिएँ । उनी रोइरहेकी थिइन् । “यति धेरै मन नदुखाऊ । कर्म पो गर्ने हो ।”
उनले भनिन्- “म स्टेजमा उभिएर माइकमा चिच्याइरहेकी थिएँ । उहाँको उपचारको लागि सहयोग मागिरहेकी थिएँ । जसले सहयोग गर्छु भनेन, एकपटक हालखबरसम्म सोधेन । पार्थीव शरीर अस्पतालबाट निकालेको पनि छैन । तर उसले फेसबुकमा फोटो सहित हार्दिक श्रद्धाञ्जली राखेछ । अनि त ! कम्ता मन दुखेन मेरो ।”
दाहसंस्कार नगरी श्रद्धाञ्जली लेख्ने चलन नै थिएन । म पनि झसङ्ग भएँ । “स्वार्थी मानिसहरू यस्तै हुन् । नाम चाहन्छन् । यस्तै बेला हो मानिसको व्यवहार चिन्ने । अब नरोऊ ।”
म पनि मन भारी पारेर हिँडे । मानिसको व्यवहार यस्तो पनि हुन् नि !

साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।

यस साताको (५२औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार शुक्रराज कुँवरको लघुकथा ‘बगैँचाको फूल’, लघुकथाकार प्रभादेवी पौडेलको लघुकथा ‘सन्तान’ र लघुकथाकार सविता के.सी.को लघुकथा ‘हतारो’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।
~<•>~

१) लघुकथा: बगैँचाको फूल

✍️ शुक्रराज कुँवर
घरकी बुहारी नानीले ‘खाना खाने बेला भयो’ भनेर सासू ससुरालाई जनाउ गरिन् । दुई बुढाबुढी जसै खाना खाने टेबुलनेर आए बुढालाई हेर्दै बुढी गनगनाइन्-
“कुकुरलाई जस्तो फ्यात्त राखेर जान्छन् ।”

बुढीको कुरा सुनेर बुढा बा ले भने- “भो भो धेरै गनगन नगर् । यत्ति भएपनि खान लाउन दिएका छन् । मलाई पनि छोराबुहारी नातिनातिनासङ्गै बसेर खान मन छ नि ! तर के गर्नु, आफूले केही गर्न सकिने होइन । चित्त बुझाउनुपर्छ ।”

उता भान्सामा बुहारी नानीले सबै कुरा सुनिरहेकी थिइन् । उनले आफ्ना पतिलाई भनिन्- “धेरै दिनदेखि बाआमाले सङ्गै बसेर खाना खाउँ भनिरहनुभएको छ । म त सक्दिनँ है ! आफैँ जान्नुस् ।”

“खै ! के भएका यी बुढाबुढी, बनाई तुलाई खानदिएकै छ । सङ्गै खान बस्यो, ख्याँक ख्याँक र खुँक खुँक गर्छन् । खाँदै गयो र्याल झार्दै गर्छन् । कस्तो घिन लाग्छ मलाई त । आँ ! छोड्देऊ भयो, गनगन गर्दै गर्छन् ।” पतिले आफ्नी पत्नीको काँध थाप्दै भने ।

त्यसैबेला खेल्न गएका केटाकेटी दगुर्दै आए । “ल ल हात सात धोएर खाना खान बस ।” बुहारी नानीले छोराछोरीलाई स्नेहपूर्वक भनिन् ।

“अरूबेला त स्कूल जाने हतार हुन्छ । छुट्टीको दिन, हजुरबुवा हजुरआमासङ्गै बसेर खाने हामी त !” भन्दै नातिनातिना हजुरबुवा हजुर आमाको छेउमा गएर बसे ।

“हजुरआमालाई त खान पनि आउँदैन, मुखबाट कति र्याल झारिसेको हजुरले ।” नाति केटोले माया जताउँदै हजुरआमाको मुख पुछिदियो ।

नाति केटोको माया देखेर हजुरआमा पुलकित भइन् र बुढा तर्फ फर्केर मधुर मुस्कान छाडिन् ।
बुढीको पुलकित हाउभाउ देखेर बुढा बा ले भने- “देखिस् त ! कति सुवासित छ बगैँचाको फूल ?”
बलभद्रपथ , धरान १०
२०८०/११/२०

२) लघुकथा: सन्तान

✍️ प्रभादेवी पौडेल
“बुढा ! म अब धेरै बाँच्दिनँ होला । एकपटक छोराहरूको मुखसम्म हेरेर मर्न पाए हुन्थ्यो ।” भनेर हस्पिटलबाट भर्खर डिस्चार्ज भएर घर आएकी कौशल्याले पुण्यलाई भनिन्।
यो सुनेर उनी निकै दुःखी हुँदै आफ्ना अमेरिका भएका दुवै छोरालाई पालैपालो फोन लगाए । सायद कामको व्यस्तता हो या समयको फरकले गर्दा हो बुढी बिरामी भएदेखिनै उनले पटकपटक फोनमा प्रयास नगरेका होइनन् तर ‘कहिले निद्रा त कहिले काममा छु पछि कुरा गरौँला’ भन्दै अरू कुरै नसुनी उनीहरुले फोन राख्दै आए ।

आमाको अवस्था नाजुक छ भन्ने खै कसले खबर पुर्‍याएछ कुन्नि ! जेठो आमाको अन्तिम अवस्थामा मुखमा पानी हाल्न टुप्लुक्क आइपुग्यो ।
मर्ने बेलामा ‘कान्छा ! कान्छा !’ भन्दै आमाको श्वास रोकियो । यो देखेर बाले जेठालाई सोधे- ” ठुले ! भाइ खै त ?”
बाको कुरा सुनेर जेठाले सजिलै उत्तर दियो- “म पनि त्यति सजिलै कहाँ आउँन पाएको हुँ र ? अनेक ताल बिन्ती गर्दा बल्लतल्ल मालिकले दस दिनको छुट्टी दियो । परदेशको बसाइँ, घरको लोन, केटाकेटीको पढाइ, एकदिन काममा नगए मुखमा माड लाग्दैन । पटकपटक एउटै मान्छे नेपाल आइरहन अनुकूल नमिल्न सक्छ, त्यसैले हामीले त पालो गरेका बा !”
भरतपुर ९ , चितवन
२०८०/ ११/ २६

३) लघुकथा: हतारो

✍️ सविता के.सी.
उनी डाँको छाडेर रोइरहेकी थिइन् । मैले सोधेँ- “तिमी किन यसरी रोएकी ?”
“गुरुबा त बित्नुभयो ।” उनले भनिन् ।
“ला, हो र ! कहिले बित्नुभयो ?” मैले सोधेँ ।
“आजै”
“अजम्बरी त को छ र संसारमा ? तर उहाँ अमर हुनुहुन्छ । उहाँको कृतिले उहाँलाई अनन्तकालसम्म अमर बनाउने छ ।” म भनिरहेको थिएँ । उनी रोइरहेकी थिइन् । “यति धेरै मन नदुखाऊ । कर्म पो गर्ने हो ।”
उनले भनिन्- “म स्टेजमा उभिएर माइकमा चिच्याइरहेकी थिएँ । उहाँको उपचारको लागि सहयोग मागिरहेकी थिएँ । जसले सहयोग गर्छु भनेन, एकपटक हालखबरसम्म सोधेन । पार्थीव शरीर अस्पतालबाट निकालेको पनि छैन । तर उसले फेसबुकमा फोटो सहित हार्दिक श्रद्धाञ्जली राखेछ । अनि त ! कम्ता मन दुखेन मेरो ।”
दाहसंस्कार नगरी श्रद्धाञ्जली लेख्ने चलन नै थिएन । म पनि झसङ्ग भएँ । “स्वार्थी मानिसहरू यस्तै हुन् । नाम चाहन्छन् । यस्तै बेला हो मानिसको व्यवहार चिन्ने । अब नरोऊ ।”
म पनि मन भारी पारेर हिँडे । मानिसको व्यवहार यस्तो पनि हुन् नि !

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको सातौँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शनिवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- ७ का लागि झिल्काकार त्रय त्रिलोचन भण्डारी, शशीश्री आचार्य र ललिताका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।

साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू

~<•>~
[१]

१.
बम् बम् भोले
शिव शिव भन्छन्
डाेली बाेक्ने डाेले ।
२.
हिमाली त्याे डाँडैमा
दर्शन देऊ शिवजी
राखाैँला सदा आँखैमा ।
३.
जट्टासरि त्याे केशमा
दर्शन मिलाेस् महादेव
जहाँ जाऊँ देशमा ।
✍️ त्रिलाेचन भण्डारी
मेचीनगर,झापा
~<•>~

[२]
१.
दौरासुरुवाल र कोट
हेर ! कति सुहाएको
छैन मनमा खोट ।
२.
नेपाली हामी वीर
राष्ट्र हाम्रो मुटु
झुक्न दिदैनौँ शिर ।
३.
हिमाल पहाड तराई
सबै बराबर यहाँ
कोही छैनन् पराई ।
✍️ शशीश्री आचार्य
बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ
~<•>~

[३]
१.
नारी दिवस मनाउँदा
खोक्रो भाषण दिन्छन्
देशका ठुलाबडा भनाउँदा ।
२.
दिँदैनन् कसैले साध
खोक्रो आडम्बरीले मनाउने
नारी दिवस मुर्दावाद !
३.
न्याय नपाएको देशमा
मनाएको नारी दिवस
खुसी छैनन् त्यसमा ।
✍️ ललिता सिन्धुली
~<•>~

झिल्का लेखन अभियानको चौथो शृङ्खला (नारी दिवस विशेष) फागुन २५ गते सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त कार्यक्रम सम्पन्न भएको थियोे ।

झिल्का कविता लेखन अभियानको यस शृङ्खलामा विगतका शृङ्खलामाझैँ सहभागी सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६३ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव, आदि जस्ता विशेष अवसरहरू पारेर निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
~~~~

[१]
नारीमाथि हुने अत्याचार
मिलेर बन्द गरौँ
हत्या, हिंसा, बलात्कार !
✍️ वसन्त अनुभव
घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ
[२]
नारीमाथिको यो दुर्व्यवहार
मिलेर हामी सबै
हटाऔँ हिंसा बलात्कार !
✍️ श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
[३]
मनाउछौँ नारी दिवस
घट्छन् फेरि घटना
हुन्छौँ सहन विवश ।
✍️ रबि पाैडेल
दक्षिण भारत पाण्डेचरि
[४]
अस्तित्वहीन होइनन् नारी
छानबिन होस् सरकार
उम्कन नपाओस् बलात्कारी ।
✍️ पृथक प्रकृति, झापा
[५]
छोरीलाई भ्रूणमै तुहाउने
लैङ्गिक विभेदको पराकाष्ठा
होइन मानवलाई सुहाउने ।
✍️ कृष्णकुमार वैद्य
बनेपा ९, काभ्रे
[६]
नारीको सम्मान गरौँ
समस्या पर गरेर
अत्याचारको विरोधमा जुटौँ ।
✍️ मनोज गजमेर
सहिदभुमि गाउँपलिका ४ धनकुटा
[७]
हिंसा अन्याय अत्याचार
सहेर बस्न सकिँदैन
न्याय मागौँ बारम्बार ।
✍️ बाबुराम पाण्डे
अर्घाखाँची
[८]
नारी घातक हुँदैनन्
अत्याचार हुन्छ कसरी
समस्या नपरी रुँदैनन्
✍️ अम्बिका अधिकारी
झापा बिर्तामोड
[९]
सृष्टि सुरक्षाको सूत्र
गर्भपतन गरिदिनुस् आमा
जन्माउनुभन्दा बलात्कारी कुपुत्र ।
✍️ बि.कुलुङ
दार्जिलिङ रंगबुल
[१०]
नारी हुन् जन्मदाता
इच्छा बुझौँ उनको
प्यारी हाम्री माता !
✍️ शोभा आचार्य गौतम
काठमाडौँ
[११]
कतिसम्म सहने अत्याचार
गर्नुपर्छ शासनमा कडाइ
झनै बढ्यो बलात्कार ।
✍️ शंकर कार्की
थाहा ३ मकवानपुर
[१२]
एक भई जुटौँ
अन्त्य गर्न ज्यादती
नारी अब उठौँ ।
✍️ अनिता भण्डारी ताप्लेजुङ
[१३]
नारी लक्ष्मी पुज्नुपर्छ
गल्तीमा मौन नभई
सरकारले सत्य बुझ्नुपर्छ ।
✍️ मुक्ति काफ्ले।
असम, भारत
[१४]
छोराछोरी हुन् बराबरी
नगरौँ छोरीलाई पाखा
सुरक्षा गरौँ हरघडी ।
✍️ सुरेशकुमार पाण्डे
दाङ घोराही १८
[१५]
नारी हुन् माता
जोगाउँछन् हामीलाई दु:खबाट
ओढाई ममताको छाता ।
✍️ अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’
पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा ।
[१६]
परिवारको सुन्दर तारा
नगर हेलाँ नारीलाई
हुन् भरिलो सहारा ।
✍️ नीमा छिरिङ भोटिया
जलढका कालेबुङ भारत
[१७]
नारी ममताकी खानी
गर्भदेखिनै गरौँ संरक्षण
बनाई हृदयकी रानी ।
✍️ प्रद्युम्न चालिसे
भक्तपुर कटुञ्जे ।
[१८]
नारीको इज्जत गरौँ
दमनको घर भत्काउँदै
ममताले दया भरौँ ।
✍️ प्रेम थापा “मन”बागलुङ
[१९]
अधिकार सिमित नारामा
नारी सुरक्षित छैनन्
त्रास छ सारामा !
✍️ दीपा समभाव
काठमाडौँ
[२०]
महिला सम्बन्धी नारा
बाटोमा पार्टीले घन्काउने
बलात्कृत बालिका सारा ।
✍️ सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” पाल्पा
[२१]
नाबालिकामाथिको यो अत्याचार
सहन सकिँदैन कदापि
न्यायमा जुटाैँ बारम्बार !
✍️ सहयात्री शाेभा अर्याल
रुपन्देही
[२२]
गुन्यु चोली सारी
मात्र भित्र छैनन्
आजको युगका नारी ।
✍️ ध्रुव श्रेष्ठ
खोटाङ,हाल काठमाडौँ
[२३]
जगत् जननी नारी
नछोड बलात्कारी दुष्ट
बन्नुपर्दछ हेर भारी ।
✍️ भिम लिम्बू प्रयास
दार्जिलिङ
[२४]
हुँदैन पत्थर पुजेर
पूजन गर्नु आमाको
कुभलो रहन्न बुझेर !
✍️ नील हरि काफ्ले
सिन्धुली
[२५]
समस्या हुँदैन भारी
सुध्रिएमा बलात्कारी सोच
सुरक्षित रहन्छन् नारी l
✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी
[२६]
किन मान्दैनौ समान ?
महत्व तिनैको बढी
बुझेर पनि हानाहान ।
✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई
रामेछापः-सुनापति-१
हालः-अमेरिका,बोस्टन।
[२७]
नगरे नारीलाई हेला
कार्यमा देखिँदैन कमी
पछि परौला फेला ।
✍️ दुर्गा भट्टराई
मोरङ
[२८]
अति भयो अत्याचार
अब निर्मूल पारौँ
हत्या, हिंसा, बलात्कार ।
✍️ रुना कर्माचार्य दाहाल
चितवन
[२९]
गरेर सम्मान नारीकाे
शाश्वत जिन्दगी क्षणभर
यात्रामा सहज सारीकाे ।
✍️ श्रीबहादुर केसी शैलुङ्गे
[३०]
सशक्त पाइला नारीले
पर्नेछ सारेर देखाउनु
नथिचोस् पीरको भारीले ।
✍️ संगीता खरेल
चन्द्रागिरी ८ काठमाडौँ
[३१]
ओजन मलाई दिनू
आफू जत्तिँकै ठानेर
अपराध जिम्मा लिनू ।
✍️ नन्दलाल आचार्य
एनेलकुटी, सिरहा ।
[३२]
माली हुन् फूलबारीको
उनै धरा जननी
गरौँ सम्मान नारीको ।
✍️ डम्बर थामी ‘अनुपम’
कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा ।
[३३]
सुरक्षा छैन देशमा
गर्दा पढ्ने लेख्ने
कलिला छाेरीकाे केशमा ।
✍️ सावित्रा नेपाली सबु
[३४]
नारीको कमलो मनमा
बारम्बार नगर अत्याचार
कहिले नतौलनु धनमा ।
✍️ दुर्गा आचार्य
मोरङ
[३५]
नारीले सहन्न अत्याचार
अब जुट्न थाले
दमन नगर बारम्बार ।
✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे
मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी भक्तपुर ।
[३६]
अत्याचार छ नारीमाथि
यसपालि नारी दिवसबाट
अन्त्य गरौँ साथी !
✍️ प्रकृति देवकोटा
चितवन,टाँडी
[३७]
आऊ मिलेर मनाऔँ
हर्सोल्लासमा नारी दिवस
नारी उच्च बनाऔँ ।
✍️ टिकाराम पुन पुकार
छत्रेश्वरी गाउँपालिका २
सल्यान
[३८]
कुरा मनै छुने
नसोच्नु है अब
जे गर्दा हुने ।
✍️ उमा दाहाल
शुन्दर हरैँचा -१० मोरङ
[३९]
खुलेर मनाएपछि दिवस
पार्नुहुँदैन भुलेर नि
कुनै नारीलाई विवश ?
✍️ त्रिलोचन भण्डारी
मेचीनगर
[४०]
नारी संरक्षक घरको
गृहलक्ष्मीको भूमिका निवारण
गर्नुपर्छ सबै जनको !
✍️ भगवती दवाडी, झापा
[४१]
नारी विशेषत: मारिन्छ
गर्भमा, जवानीमा, दाइजोमा
कानुनहरू निष्क्रिय पारिन्छ ।
✍️ चुडामणी देबकोटा
चनपा १३काठमाडौँ
[४२]
नारी समाजको बाटो
संवेदनशील बन्नैपर्छ हेर
सुधार्नु जीवनको पाटो ।
✍️ पुष्पा राई, खोटाङ।
[४३]
धरती हुन् नारी
गरौँ मान सम्मान
ठानेर ठुलो जिम्मेवारी ।
✍️ बाल कृष्ण श्रेष्ठ
सोलुदुधकुण्ड न.पा.२ सोलुखुम्बु
[४४]
उच्च तहको ज्ञान
जसले दिन्छिन् हामीलाई
गरौँ तिनको सम्मान ।
✍️ गुणनिधि घिमिरे, अमेरिका
[४५]
नारीकाे हक अधिकार
कुण्ठित नगराैँ कसैले
हँसाऔँ मातृ अनुहार ।
✍️ हरिगाेपाल प्रधान
काभ्रे पलाञ्चाेक बनेपा १४ साँगा।
[४६]
नारी अस्मिताको कुरा
रक्षक बन्छ भक्षक
चलाउँछ भित्रभित्रै छुरा ।
✍️ मोती सुब्बा
दार्जिलिङ निमकी डाँडा।
[४७]
फाँसी लगाऔँ बलात्कारीलाई
महिला हिंसा हटाउन
सम्मान गरौँ सदाचारीलाई ।
✍️ मन्जु बोहरा
सुदुरपश्चिम बझाङ
[४८]
धर्तीमा नारी महान
सम्मान सबैले गरौँ
चलाउँछिन् उनैले जहान ।
✍️ कार्की डिबी माकुम
सुनवल-४, नवलपरासी
[४९]
मनाउँछन् नारी दिवस
गाउँ समाजमा होलान्
कति मर्न विवश ।
✍️ बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो )
कनकाई ४ झापा
[५०]
अजस्र ममताकी छहारी
बुझे महिमा अपार
देवीत्वको प्रतिरूप नारी !
✍️ नेत्र घिमिरे
सूर्यविनायक,भक्तपुर ।
[५१]
सत्यम् शिवम् सुन्दरम्
शिवकाे तीन रूप
शुद्ध मनले जलार्पणम् ।
✍️ प्रद्युम्न चालिसे
भक्तपुर कटुञ्जे ।
[५२]
चेतना बढ्दै गएमा
घरमा शान्ति मिल्दछ
नारीको सम्मान भएमा ।
✍️ केशवप्रसाद ढकाल ‘प्रीतबीज’
सिरान्चाेक-७, उपल्लो गाेहाेरे, गाेरखा।
[५३]
कस्तो छोरीको भाग
कोपिला लुट्छ भमराले
फूललाई बनाउँछ दाग !
✍️ सीमा कार्की समर्पण
[५४]
शक्तिको रूप नारी
हकको निम्ति बढ
नराख पीर भारी ।
✍️ समुन्द्रा शर्मा
सुनसरी
[५५]
नारीकाे महिमा अपार
उनी हुन् सृष्टिकर्ता
जन्मिनदेऊ है नमार ।
✍️ ताराप्रसाद चापागाईँ
धुनिबेसी ।
[५६]
नारी आँखाकी नानी
चिन्नसक्यौ भने तिमीले
उनी मायाकी खानी ।
✍️ विमल खतिवडा माइला
सिलगढी भारत
[५७]
शोषण दमन बलात्कार
छिट्टै अन्त्य होओस्
नारीमाथिको ती अत्याचार ।
✍️ ऋजु दिल्पाली
ईटहरी १ सुनसरी
[५८]
नारी ममताकी कोष
पवित्र छिन् प्रकृतिझैँ
नलगाऊ कतै दोष ।
✍️ बेदु न्यौपाने
[५९]
अर्धनारीश्वर हे कैलाशपति
बचाऊ नारीको अस्तित्व
अत्याचार भयो अति !
✍️ विवश पारदर्शी
झापा
[६०]
तिम्रो तृप्ति निमित्त
घोटिँदै ढल्छ जिन्दगी
निखार बेलैमा सिनित्त ।
✍️ कमला पौडेल
[६१]
फूलबारी हुन् नारी
फुलिरहने सुगन्धित फूल
सौन्दर्यले भरिएको चौतारी ।
✍️ म्यामराज राई, भोजपुर
[६२]
नारीको रूप अपार
कठिन कार्य पनि
सजिलै लाउँछिन् पार !
✍️ शशी आचार्य
[६३]
नारी सृष्टि संसार
हाँसी खुसी बाँच्ने
जीवनको सौम्य आधार !
✍️ आर्त अकुलीन
<•> जय झिल्का ! जय साहित्य ! <•>

१)
आमा मेरो सहारा
कसरी तिरौँ मैले
खाएको दुधको भारा !
२)
छातीमा टाँसेर जोगायौँ
चुँडिन्छ भन्दै कोपिला
राखेरै काखमा हुर्कायौँ !
३)
हामीलाई खुवाउथ्यौँ जहिल्यै
भोक शान्त पार्न
पटुकी कस्थ्यौँ पहिल्यै !
४)
डोरायौँ हात समाई
खोज्छौँ तिम्रो धन,
आपसमा गरी लडाई !

जहिल्यै दिन्छु दुख
आफ्नै झोली भर्छु
दिन्नँ तिमीलाई सुख ।

✍️ सीमा कार्की
ठोरी गाउँपालिका ४, पर्सा

समीक्षा

‘हतकन्डा’ लघुकथामा साइबर र व्यङ्ग्य

🔸डा.शंकरप्रसाद गैरे

लेखक परिचय

‘हतकन्डा’ वसन्त अनुभवद्वारा लेखिएको लघुकथा हो । २०३५ सालमा दाङ जिल्ला हापुर २ वसन्तपुरमा जन्मिएका अनुभवको वास्तविक नाम वसन्तबहादुर के सी हो । स्नातकोत्तर तहसम्मको अध्ययन गरेका अनुभव निजामति सेवामा कार्यरत छन् ।
२०५४/५५ सालतिरबाट साहित्यमा लागेका अनुभवले साहित्यका कविता, गजल, गीत, लघुकथा, मुक्तक, कथा लगायतका विधामा कलम चलाएको पाइन्छ । उनले हालसम्म करिब ५०० लघुकथाहरू लेखेका छन् । उनको लघुकथाको सुगन्ध संयुक्त लघुकथासङ्ग्रह प्रकाशित छ ।

मूलपाठ

“वाह ! तिम्रो उपाय त साँच्चिकै कारगार रह्यो यार ! क्या कन्ट्रोभर्सी क्रियट गर्‍यौ ।” खुसी हुँदै नयनले भन्यो ।

“म त्यत्तिकै भन्छु त ! आजभोलि सबैले गर्ने भनेकै यही हो । सोझो औँलाले घ्यु आउँछ?” काजल मस्किई ।

“पुराना थन्किएर रहेका भिडियो पनि एकाएक भाइरल भए, ट्रेन्डिङ्गमा छन् अचेल । यसको पुरै श्रेय तिमीलाई जान्छ ।” नयनले खुसी प्रकट गर्‍यो ।

“के फाइदा तिमीलाई मात्र भएको छ र ? म पनि त उत्तिकै चर्चामा छु नि ! नचिन्नेले चिनेका छन् ।” काजल पनि खुसी देखिई ।

“त्यो त ठिक छ । तर हुँदाखाँदाको सम्बन्ध मिडियाबाजी गरेर तहसनहस पारियो । छताछुल्ल भएको सम्बन्ध कसरी सपार्ने ? कसले सुधारिदिन्छ ?” नयनले चिन्ता व्यक्त गर्‍यो ।

“यी यहाँले ।” एक पत्रकारलाई देखाउँदै काजलले अगाडि भनी- “कसो पत्रकार महोदय ! हिजो हामीसँगै मिलेर, हाम्रो सम्बन्ध उछाल्नुभयो । राम्रै टिआरपी कमाउनुभयो । अझै टिआरपी बढाउने होइन त ?”

‘निकै आरोह अवरोहपछि कलाकार दम्पती नयन र काजल बीचको विवाद, यसरी भयो साम्य ।’ अर्को दिन सञ्जाल पुनः तात्यो ।

लघुकथाको विश्लेषण

पहिलोपटक नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा २०८० साल फागुन २० गतेका दिन प्रकाशित वसन्त अनुभवको‘हतकन्डा’ शीर्षकको लघुकथा व्यङ्ग्यचेतनाप्रधान चरना हो । यस लघुकथामा दुई कलाकारले चर्चा बटुल्न र लोकप्रियता पाउनकै निम्ति आफ्नो जीवनका विभिन्न सन्दर्भहरूलाई वा त्यस्ता कपोलकल्पित घटनाहरूलाई मिडियामा ल्याउने गरेको विषयलाई प्रस्तुत गरिएको छ ।

लघुकथामा एकातिर कलाकारहरूले सस्तो लोकप्रियता र शीघ्र चर्चाका लागि साइबरको उपयोग गर्ने गरेको विषय प्रस्तुत गरिएको छ । त्यसकारण लघुकथाले साइबरसाहित्यको विषयलाई उठान गरेको देखिन्छ । लघुकथाको अन्त्यमा प्रायोजित रूपमै गरिएको भए पनि त्यसले जनसाधारणका दृष्टिकोणमा बिग्रिन गएको सम्बन्धका विषयमा चिन्ता प्रकट गर्नु र उपायका रूपमा पत्रकारलाई प्रयोग गरेर पुनः सम्बन्ध सुधार भएको समाचार सम्प्रेषण गरेर टिआरपी बढाउने सम्बन्धमा गरिएको चर्चाले युटुब पत्रकारहरूले यस्ता समाचार युटुबबाट फेसबुकमा सम्प्रेषण गर्ने गरेको विषय उठान गरिएको देखिन्छ । पछिल्लो समयमा कलाकारहरूको सस्तो र शीघ्र लोकप्रियताको मुख्य आधार नै सामाजिक सञ्जाल, फेसबुक, युटुब बन्ने गरेको विषयलाई यस लघुकथाले सङ्केत गरेको पाइन्छ । यसरी प्रस्तुत रचना साइबर विषयक लघुकथा बन्न पुगेको छ ।

‘हतकन्डा’ लघुकथाको मुख्य उद्देश्य व्यङ्ग्य देखापर्दछ । त्यसकारण यो लघुकथा व्यङ्ग्य रचनाका रूपमा प्रस्तुत भएको छ । लघुकथाको शीर्षक‘हतकन्डा’ले छिटो चर्चामा आउने, लोकप्रिय हुने प्रलोभनमा विभिन्न विषय क्षेत्रका व्यक्तिहरूले अयथार्थ र कपोलकल्पित हल्लाहरू फैलाउने गरेको विषय रचनामा अभिव्यक्त भएको छ । रातारात सेलीब्रेटी हुने लोभ, जसरी भए पनि आफ्नो पेसा व्यवसायलाई बेच्ने लोभमा जस्तोसुकै काम गर्ने वर्तमान समयको मानवीय प्रवृत्तिप्रति लघुकथाले व्यङ्ग्य गरेको छ ।

लघुकथामा कलाकारिता क्षेत्रमा लागेका दम्पती नयन र काजललाई पात्रका रूपमा चयन गरिएको छ । दुईको सम्बन्ध बिग्रिएको विषय पत्रकारलाई प्रयोग गरी चर्चामा ल्याएको र त्यही कारण उनीहरूका बिक्री नभएर थन्किएका भिडियो सामग्रीहरू एकाएक बिक्री भएको, उनीहरू रातारात भाइरल भएको विषय नै लघुकथामा प्रस्तुत गरिएको छ । काजलले निकालेको उपायले आफूहरू भाइरल भएकोमा दङ्ग पर्दै नयनले“वाह! तिम्रो उपाय त साँच्चिकै कारगार रह्यो । क्या कन्ट्रोभर्सी क्रियट ग¥यौ” भन्छ । जवाफमा काजल“आजभोलि सबैले गर्ने यही हो । सोझो औँलाले घ्यु आउँछ?” भन्छे ।

गरिएको काम के हो भन्ने कुरालाई लघुकथामा स्पष्ट नपारेर अमूर्त नै राखिएको भए पनि उनीहरू लोग्नेस्वास्नी हुन् र नचलेका कलाकार हुन् भन्ने बोध हुन्छ । काजलले गरेको उपायले उनीहरू भाइरल भएको र उनीहरूका थन्किएका पुराना क्यासेटहरू समेत धमाधम बिक्री भएको सन्दर्भ कथामा प्रस्तुत भएको छ । यस कुराले प्रसन्न भए पनि आफ्नो पारिवारिक सम्बन्ध बिग्रिएको कुराले चिन्तित नयनलाई काजल उपाय सुझाउँछे । जुन पत्रकारले हिँजो सम्बन्ध बिग्रिएको समाचार प्रशारण गरेर टिआरपी कमाउँछ, उसैले पुनः“निकै आरोह अवरोहपछि कलाकार दम्पती नयन र काजल बीचको बिवाद, यसरी भयो साम्य” शीर्षकमा समाचार प्रशारण गर्छ । त्यस समाचारले पुनः सञ्जाल तात्छ ।

प्रस्तुत लघुकथामा पछिल्लो समयमा आफ्नो काम र क्षमताले चर्चामा आउन नसकेका कलाकारले पत्रकारहरूलाई प्रयोग गर्ने र विभिन्न व्यक्तिहरूसँगका सम्बन्ध, झगडा, लगायतका विषयमा समाचार सम्प्रेषण गरेर आफू लोकप्रिय बन्ने तथा पत्रकारले टिआरपी बटुल्ने गरेका सन्दर्भलाई प्रस्तुत रचनाले व्यङ्ग्य गरेको छ । जनसाधारण पाठक, स्रोता, द्रष्टाहरू त्यस्तै हल्लाका पछाडि दौडने र त्यस्तै सामग्री खोजी गर्ने गरेको प्रवृत्तिलाई समेत यस लघुकथामा व्यङ्ग्य गरिएको छ ।

प्रस्तुत लघुकथाले विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तिले चर्चामा आउन मिडिया प्रयोग गर्ने गरेको विषयलाई उठाएकाले साइबरनिकट देखिन्छ भने त्यसका माध्यमबाट सम्बन्धित क्षेत्रलाई व्यङ्ग्य गरिएकाले व्यङ्ग्य कथाका रूपमा देखापरेको छ । यसरी‘हतकन्डा’ लघुकथा साइबर र व्यङ्ग्य रचनाका रूपमा प्रस्तुत भएको छ ।