अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवसको अवसरमा सिराहाका रुपेश कु. सदाय सहित ४६ जना कविहरू उपराष्ट्रपति नन्द बहादुर पुनको समुपस्थितिमा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका उपकुलपतिद्वारा सम्मानित भएका छन्। सदाय टुक्का कविता समूहका सदस्य पनि हुन् ।
नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको आयोजनामा आयोजित मातृभाषा राष्ट्रिय कविता महोत्सव – २०७८ मा आफ्नो मातृभाषाको कविता वाचन गर्न पुगेका सदायलाई नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका उपकुलपति डा.जगमान गुरुङले प्रमाणपत्र प्रदान गर्दै सम्मान गर्नुभएको थियोे।
उक्त कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि सम्माननीय उपराष्ट्रपति नन्द बहादुर पुन, विशिष्ट अतिथि एवं माननीय संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्यन मन्त्री प्रेम बहादुर आले मगर लगायतका विशिष्ट ब्यक्तित्वहरूको उपस्थिती रहेको थियो ।
नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले मातृभाषा राष्ट्रिय कविता महोत्सव – २०७८ का लागि खुला मातृभाषा कविता आह्वान गरेकोमा ४० मातृभाषाका ९७ वटा कविताहरू प्राप्त भएका थिए। जसमध्ये ४६ जना कविका विविध मातृभाषाका कविताहरू वाचनका लागि छनोट भएका थिए ।
अन्तर्राष्ट्रिय मातृभाषा दिवस २०७८ को उपलक्ष्यमा फागुन ९ गते आयोजित मातृभाषा राष्ट्रिय कविता महोत्सवमा रुपेश कु. सदाय लगायत ४६ जना विविध मातृभाषाका कविले आफ्नो रचना वाचन गरेका थिए ।
रुपेश कुमार सदायद्वारा महोत्सवमा वाचित मैथिली भाषाको कविता –
~मौन अछि यी आँईख~
एकाइशौँ शताब्दीमे यी युग फेरस् थामने अछि आजुक आपन पाइला घुईम रहल अछि समस्त ब्रह्माण्ड लके…..
मुद्दा प्राविधिके युगमे भि नै रुकल अछि अधर्मके पाउला सब सिखल नै अछि मनुष्य सदभाव किया एहन..? आपना और दोसरके पहिचान नै रहल अछि पबित्र बिश्वासके घाँटी मोईख रहल अछि
मुद्दा तैयोभि चैल रहल अछि घमण्ड और सान देखाक् जतै-ततै बलात्कार करहल अछि कानुन हमरे,पैसा हमरे सब किछ हमरे गोँजीमे बोइक क्…. आँईखक् सामने अबला द्रोपदी नारीके जेखा बस्त्र चितहरण करहल अछि नङ्गा चलचित्र देखा रहल अछि आपना द्रुयोधन समैझक्
केवल सविधानमे मात्रे लेखल गेलै अनुसूची,धारा,नितिनियम सब उलंघन देखल गेलै
मुद्दा तैयोभि मनाईब रहल अछि उत्सब मनमगन भके….. भुला रहल अछि मानव संस्कार धूम्रपान,स्वार्थ और कामुकता बोकला केबाद नचारहल अछि नङ्गा नाच आपने चेलीबेटी सबक………
यी सब देखोक् भि मौन अछि यी आँईख।
नेपालीमा
~मौन छ यी आँखा~
एकाइशौँ शताब्दीमा युगले पुन:टेकिएको छ आज आफ्नो पाइला घुमिरहेको छ समस्त ब्रह्माण्ड लिई
तर पनि प्रबिधिको युगमा पनि किन खै? रोकिएको छैन अधर्मका पाइलाहरु सिकेको छैन मानवता सदभाव किन खै? आ-आफ्नोलाई चिनिरहेको छैन पवित्र विश्वासको घाँटी रेटिरहेको छ।
केबल लोभ र लालच बोकि अझ पनि सिकिएको छैन व्यबहार भनेको के हो? व्यवहारलाई बिर्सि अधर्मको बाटो चुनेपछि लुटिरहेको छ आज आ-आफ्नै चेलीबेटीको इज्जत उडाई रहेको छ आफ्नै उपवास
तर पनि हिडिरहेको छ घमण्ड र सान देखाएर….. जता-ततै बलात्कार गरिदैछ कानुन मै हुँ,पेसा मै हुँ सब थोँक गोँजीमा बोकेर आँखाको सामु असक्त नारी द्रोपदी झैँ बस्त्र चिरहरण गरिदैछ नाङ्गो चलचित्र देखाई रहेको छ आफु द्रुयोधन हुँ भनि…….
केबल सविधानमा मात्र लेखियो अनुसूची,धारा,नितिनियम सबै उलंघन देखियो अझ पनि लागु भएको छैन
तर पनि मनाई रहेको छ उत्सब मनमगन भई भुलाई रहेको छ मानव संस्कार धूम्रपानको नासा, स्वार्थ र कामुकता बोकेपछि नचाई रहेको छ नाङ्गो नाच आफ्नै चेलीबेटीलाई….
यी सब देखेर पनि मौन छ यी आँखा ।
मातृभाषा राष्ट्रिय कविता महोत्सव २०७८ मा सम्मानित व्यक्तित्व सदायको ब्यक्तिगत विवरण-
सिराहा जिल्ला महदेवा गा.बि.स.पोर्ताहा-८ काे मुसहर समुदायकाे बिपन्न परिवारमा जन्म भई हाल सखुवानन्कारकट्टी गा.पा.-३ मिर्जापुर जिल्ला सिराहा वडा न-३ ( मिर्जापुर ) बस्ने असिलाल सदा तथा दुखनी देवी सदा का कान्छाे छाेराकाे रुपमा २०५९ असार २९ गते जन्मिएका रुपेश कुमार सदाय पेशाले विद्यार्थी हुन् ।
उनी हाल कृषि बाली बिज्ञान बिषयमा डिप्लाेमा तहमा अध्ययनरत छन् । २०७६ सालमा “आमाको माया” कविता मार्फत साहित्य लेखन शुरु गरेका उनले अन्तराष्ट्रिय नेपाली साहित्य समाज (अनेसास) काे अनेसास कविता प्रतियाेगिता २०२१ मा उत्कृष्ट कविता वाचन गरे वापत प्रमाण पत्र प्राप्त गर्नुकाे साथै कविता, मुक्तक तथा टुक्का कविता लगायत साहित्यका विविध बिषयहरूमा सक्रिय रुपमा कलम चलाउँदै आएका छन् ।
नक्कली जग्गा धनीपुर्जा देखाएर जग्गा बैना गरी ठगी गरेको आरोपमा प्रहरीले एक जनालाई पक्राउ गरेको छ।
महानगरीय अपराध महाशाखा काठमाडौंले ओखलढुंगा चम्पादेवी गाउँपालिका-८ घर भई बुढानिलकण्ठ नगरपालिका-११ कपन बस्ने ३९ वर्षीय हितबहादुर बुढाथोकीलाई पक्राउ गरेको हो। उनलाई बुधबार पक्राउ गरिएको महाशाखाका प्रवक्ता प्रहरी उपरीक्षक कृष्ण कोइरालाले जानकारी दिए।
रामेछाप मन्थली नगरपालिका-६ घर भई काठमाडौं महानगरपालिका-१६ सोह्रखुट्टे बस्ने कृष्णमाया घिसिङ र बुढाथोकीबीच एक वर्षअघि चिनजान भएको थियो।
बुढाथोकीले घिसिङलाई काठमाडौंको साँखुस्थित साल्खामा रहेको ८ आना जग्गा जम्मा ३५ लाखमा मिलाइदिन्छु भनेका थिए।
गत वैशाख ८ गते बुढाथोकीले आफ्नो नामको जग्गाधनी पुर्ना र नक्साको फोटोकपी घिसिङलाई दिएका थिए।
त्यसरी उनले ३५ दिनमै राजीनामा पास गराइदिन्छु भन्दै जग्गाको बैना कागज गरिसकेका थिए। त्यसबापत घिसिङबाट उनले ३३ लाख आफ्नो बैंक खातामा जम्मा गराएको प्रहरी उपरीक्षक कोइरालाले बताए।
तर
त्यसपछि भने आलटाल गरी जग्गा पास नगरी झुलाइरहेका थिए। पीडितले मालपोत कार्यालय साँखुमा गएर बुझ्दा सो जग्गा बुढाथोकीको नाममा नभएको खुलेको हो।
त्यसरी आफू ठगिएको थाहा पाएपछि उनले प्रहरी कार्यालयमा जाहेरी दिएका थिए।
प्रहरीले अनुसन्धान गर्दा उनले नक्कली जग्गापुर्जी बनाएर ठगी गरेको भन्दै प्रहरीले उनलाई कपनबाट पक्राउ गरेको हो। उनीमाथि थप अनुसन्धान गर्न महानगरीय प्रहरी परिसर टेकूमा पठाएको छ।
घाेराही उप-महानगर पालिका वडा नं १७ चौघेरा स्थित झण्डै १३ सय वर्ष पुरानाे इतिहास बाेकेकाे नाथ सम्प्रदायकाे विशेष महत्व राखेकाे मठमा स्थापना भएकाे वैदिक गुरुकुल हाे । वि. सं.८०९ मा सिद्ध रत्ननाथबाट स्थापित नेपालकै अति प्राचीन मठ, मन्दिर मध्येकै श्री गाेरक्ष पात्रदेवता सिद्ध रत्ननाथ मठमा राष्ट्रगुरु योगी नरहरिनाथबाट वि.स.२०४६ काे आश्विन महिनामा काेटिहवन लगाए पश्चात् गुरुकुल सञ्चालनका लागि पटक पटक भेला गाेष्ठी हुँदै आएका थिए । वटुक तथा पढाउने गुरुकाे स्थायीत्व नभएकाले पठनपाठनकाे कार्य हुन सकिरहेकाे थिएन तापनि बेला बखत विद्यार्थीहरु मठमा जम्मा भएर शिक्षा लिईरहेकाे अवस्था थियाे । तर पूर्ण रुपमा गुरुकुलीय पद्धतिको स्थापित हुन सकिरहेकाे थिएन ।
वर्षहरु वितेर गइरहे । यसै क्रममा २०७५ सालदेखि मठमा स्थायी रुपमा आवासीय गुरुकुल सञ्चालनका लागि छलफल, परामर्श भैरहेकाे अवस्था थियाे । यसै क्रममा २०७६ वैशाख २४ गते अक्षय तृतीयकाकाे शुभ दिनमा विधिवत् रुपमा मठका साधुसन्त र समाजमा रहनु हुने अभिभावक, भद्रभलादमी, वुद्धिजिवीहरूकाे सामुहिक उपस्थितिले नेपालकाे एक मात्र संस्कृत विश्वविद्यालय रहेकाे दाङ जिल्लामा वैदिक गुरुकुलकाे सुरुवात गरेकाे हाे ।
नाथ दर्शनका शिराेमणि राष्ट्रगुरु याेगी नरहरिनाथज्यूकाे सपना हरेक काेटिहवन स्थलमा गुरुकुल र गाैशाला खाेल्ने थियाे । जस अनुरुप वि.स. २०४६ साल आश्विन महिनामा लगाउनु भएकाे काेटीहवन स्थल यस श्री गाेरक्ष पात्रदेवता सिद्ध रत्ननाथ मठ दाङमा झण्डै ३६ वर्ष पछि मात्रै गुरुकुलीय शैलीमा पठनपाठनकाे कार्य आवासीय रुपमा राखेर गराउने चाँजाेपाँजाे मिलाईएकाे हाे । सुरुवाती दिनहरूमा विहान ३ घण्टा संस्कृतका सामान्य अनुशासन र शिष्टाचारका कुराहरू, गुरु गाेरखनाथका वाणी, योगी नरहरिनाथद्वारा विभिन्न छन्दमा रचिएका कविताका श्लाेकहरूकाे पनि पठनपाठन गराई सुरु गरियाे । याे क्रमलाई अगाडि बढाउँदै लगी नेपाल महर्षि वैदिक फाउन्डेसन सँग यसलाई जाेडेर लग्ने उद्धेश्य अनुरुप दैनिक विहान वेलुका वटुकहरुलाई रुद्रि ,चण्डि तथा गीताका श्लाेकहरु पढाउन थालिएकाे हाे । याे क्रम निरन्तर अगाडि बढ्दै गयाे । यस गुरुकुललाई सरकारी निकाय सँग जाेडेर लैजाने र नेपाल सरकारकाे गुरुकुलीय पाठ्यक्रमलाई यहाँ लागु गरेर लगी दाङ जिल्लामा देवघाटका गुरुकुलहरू जस्तै एउटा नमुना गुरुकुल बनाउने उद्देश्यले वि.स.२०७७ कार्तिक २५ गते नेपाल सरकारको स्थानिय निकायबाट कक्षा ६ संचालन गर्ने अनुमति पाएकाे हाे । कक्षा ६ देखि औपचारिक पठनपाठन सञ्चालन गरेकाे गुरुकुलले हरेक साल एउटा कक्षा थप गर्दै लैजाने उद्धेश्य अनुरुप हाल कक्षा ७ पनि सञ्चालन गर्दै आएको छ । साथै गुरुकुलले निकट भविश्चयमै कक्षा १२ सम्म लैजाने सोचाइ राखेको छ ।
गोरखनाथ वैदिक गुरुकुल संभवत महिला प्राचार्य भएको पहिलो गुरुकुल हुन पुगेको छ । महिला प्राचार्य भएकै कारण पनि गुरुकुलमा कन्याहरूको आकर्षण बढ्दो छ । याे गुरुकुलमा वटुक तथा कन्या दुवैलाई पठनपाठन गराउँदै लग्नु याे गुरुकुलकाे अर्काे विषेषता हाे ।साथै यहाँ जुनसुकै जातजातीका विद्यार्थीहरू पनि गुरुकुलमा पठनपाठन गर्न आईरहेकाे अवस्था रहेकाे छ । अर्थात याे नेपालकाे एक समावेशी गुरुकुल हाे ।
गुरुकुलले गरेका कामहरू :
(१ ) साप्ताहिक रुपमा हरेक क्षेत्र र समुदायका वाैद्धिक व्यक्तित्वहरूलाई कार्यक्रममा बाेलाई सत्संग भेलाकाे महत्वलाई गुरुकुलकाे माध्यमबाट प्रचार प्रसार गर्दै गुरुकुललाई समाजसँग जाेड्दै लगेकाे छ । (२) समाजमा दाताहरुलाई गुरुकुलीय शिक्षा र वैदिक मन्त्रहरुकाे माध्यमबाट संस्कृत शिक्षाकाे महत्व बुझ्न र बुझाउनकालागि सजिलाे वातावरण बनाउँदै लगेकाे छ। (३) गाेष्ठी, सेमिनारहरूमा स्वस्ति वाचनकाे माध्यमबाट महत्वपूर्ण व्यक्तिहरूकाे ध्यान आकर्षण गराई गुरुकुलमा एकपटक जो कोहीलाई दान, सेवा गर्ने वातावरण बनाउँदै लगेकाे छ । (४) विशेष गरेर मध्य तथा सूदुर पश्चिम नेपालमा आफू जस्तै गुरुकुल खाेलेर प्रचार प्रसारमा नआएका तर गर्न खाेजिरहेका दूर दराजका गुरुकुलहरूलाई सहयाेगीकाे रुपमा लिएर भूमिका खेलि सबै गुरुकुलका वटुकहरूलाई उत्तिकै महत्व राखि सेवा, सहयाेगकाे वातावरण बनाउँदै लगेकाे छ । (५) साधु, सन्तहरूकाे उच्च सम्मान गर्दै सत्संगलाई विशेष महत्व दिई काेराेनाकाे विकराल परिस्थितिमा पनि अनलाईन प्रविधिकाे प्रयाेग गरी वटुकहरुलाई देश तथा विदेशका कार्यक्रममा सहभागी बनाएकाे छ । (६) हाल गुरुकुलले सबै गुरुकुलहरूलाई हरेक हप्ता समेट्दै लगेर गाेरखनाथकाे दर्शनकाे महत्वलाई आत्मसाथ गरि राष्ट्रनिर्माता श्री ५ पृथ्वी नारायण शाहका दिव्य उपदेशलाई प्रचार प्रसार गर्दै लगी राष्ट्र गुरु नरहरिनाथकाे राष्ट्र शान्ति विश्व कल्याण, विश्व शान्ति , राष्ट्र कल्याणकाे महान चिन्तनलाई विश्वमाझ राख्दै लगेर मठ, मन्दिर ,गुरुकुल,गाैशाला लगायत गुरुकुलीय पाठ्यक्रमका विषयमा विशेष चर्चा गर्ने उद्धेश्य अनुरुप गाेरक्ष चिन्तन जुम भर्चुअल कार्यक्रम चलाउँदै आएकाे छ । (७) धार्मिक तथा पर्यटन स्थलहरूको अध्ययन तथा अवलोकन भ्रमण गरि प्रचार प्रसार गरेको छ ।
गाेरखनाथ वैदिक गुरुकुलको अपिल
सनातन वैदिक दर्शन र संस्कृतिकाे संरक्षण तथा निरन्तरताकाेलागी दाङ जिल्लामा गुरुकुलकाे अभावलाई न्यून गरि दाङ लगायत रुकुम, राेल्पा, प्यूठान, बाँके, बर्दिया हुम्ला, जुम्ला कालिकाेट लगायत छिमेकि मित्र राष्ट्र भारतबाट पनि प्रमुख चासाेकाे रुपमा लिईएकाे याे गुरुकुललाई आफुसक्दाे तन, मन, धन, जे जसरी हुन्छ पत्रं पुष्पम् काे भावना लिनुहुने सबैमा गुरुकुल परिवार धन्यवाद एवं कृतज्ञता ज्ञापन गर्दछ।
दाता महानुभावहरुकाे दान ,दातब्यबाट चलिरहेकाे याे गुरुकुलकाे कुनै पनि प्रकारकाे स्थायी काेष नभएकाे साथै गुरुकुलकाे आफ्नाे भवन पनि नरहेकाले मठबाट प्रदान गरिएका पुराना काेठाहरुलाई मर्मत गरी दु:ख गुजाराका साथ वटुकहरूलाई व्यवस्थापन गरेर गुरुकुल अगाडि बढिरहेको छ। यस परिस्थितिमा गुरुकुल यहाँहरूकाे अमूल्य सल्लाह सुझाव सहयाेग तथा आशीर्वाद सधै अपेक्षा गर्दछ । वैदिक गुरुकुल राष्ट्र तथा दाङ जिल्लाकै गहना हाे । आउनुहोस् सबै मिली गुरुकुलको यस पवित्र कार्यमा हातेमालो गरौँ । आगे आगे गाेरख जागे ! जय शिव गाेरख ।
गाेरखनाथ वैदिक गुरुकुलम् मा सेवा गर्नकालागि निम्न बैकहरुकाे खाता मा रकम पठाउन सकिने छ ।
खाताको नाम : गाेरखनाथ वैदिक गुरुकुलम्
(१) नेपाल बैक लिमिटेड घाेराही,दाङ चल्ती खाता नं.०२७००१०७०६१६९२०००००१ (२) नेपाल एस वि आई बैक घाेराही दाङ चल्ती खाता नं. ४४०२५२४०२००००३ अथवा संम्पर्क व्यक्ति प्रकाश भट्टराई माेवाईल नंम्वर ९८४७८४६८८२ इमेल : prakashbhattarai028@gmail.com हवस् धन्यवाद ।
पञ्चाङ्ग साहित्य समाज पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला :- उन्याइसौ ( १९) ——————————————– “पाँच तत्त्व पाँचै विकार , पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार “ विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने थलो :- पञ्चाङ्ग पाठशाला मिति:- २०७८/ ११ / १० …………………………………………. प्रशिक्षक:- सोमनाथ लुइटेल रवि पाल्पाली सविता के.सी.
भाषा शुद्धीकरण सुझाव :- सुशीला पौडेल चन्द्रावती अधिकारी
सङ्कलक :- सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
सहजकर्ता :- (महासचिव) रामराजा के. सी.
====================== आजको अभ्यासमा दिएको अनुप्रास र स्थाई राखेर १४ अक्षरमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन अनुरोध गर्दछौँ।
अनुप्रास र स्थायि ————– नास भयो, बास भयो, खास भयो , लास भयो २+२+३+३+२+२ अक्षर संखा १४ ———————————-
पञ्चाङ्ग ०१
सोचें जस्तो भएन सदैव नास भयो डढ्यो घर जिन्दगी सधैंको लास भयो जस्तो भयो सकिन सहन बाध्य भएँ बाँच्दै जाऊँ जीवन मलाई खास भयो के नै हुन्छ दु:खीको दु:खद बास भयो ।
✍️सोमनाथ लुइटेल ” रवि पाल्पाली “
पञ्चाङ्ग ०२
बाँच्दै जादा जिन्दगी त्यसैमा खास भयो खुब प्यार भरिदै जूनेली रास भयो भेल वर्षा होइन जीवन आशै आशा फूल जस्तै सुन्दर नभमा बास भयो चैन बोकी विताउ सदैव नाम भयो ।
✍️सरिता काफ्ले कोहलपुर बाँके
पञ्चाङ्ग ०३
२+२+३+३+२+२ अक्षर संख्या १४
लोभी लोभी साउती गर्न मै खास भयो भित्र भित्र मिलाप गर्न मै बास भयो तिमी मेरो भनेर पहिले सङ्गै डुल्यो उ नै सधैं बेचिदै हिडेको दास भयो भन्छ बुझ्न नसक्ने रहेछ नास भयो ।
✍️प्रेम थापा “मन” बागलुङ
पञ्चाङ्ग : ०४
सुख दु:ख पीरमा खुसीको आस भयो । लामो यात्रा लेक र बेसीको बास भयो । घात गर्ने आफन्त मानिस कठै बरी , के नै भनौँ कसम जिउँदो लास भयो । आर्त आँसु मनमा जीवन खास भयो ।
✍️आर्त अकुलीन, कैलाली
पञ्चाङ्ग ०५
सधैं भरि जिन्दगी अरुकै खास भयो खुसी प्यार भरिदै मनमा बास भयो आँधि हुरि तुफान लाई छल्दै जिवन मुस्कुराउ अब दुख पिडा नास भयो नभन यो जिन्दगी जिउँदो लास भयो।
✍️चेतना पोखरेल , मोरङ
पञ्चाङ्ग ०६
२+२+३, ३+२+२ =१४ अक्षर ———————————————— टाढा टाढा जङ्गल , बेलुकी बास भयो डाका आई चोरेछ , सर्वस्व नाश भयो नहिँडेर नहुने , दुर्गम थियो घर कहाँ केपो भेटिन्छ, भनेर आस भयो घर पुग्ने नपुग्ने , निकै नै त्रास भयो । ———————————————— ✍️गुणनिधि घिमिरे पाँचथर मोरङ हाल अमेरिका
पञ्चाङ्ग ०७
मानवको जिन्दगी त्यसै नै खास भयो भबिस्यको लागि सुन्दर नै आस भयो दुःख पछि सुख आउला भन्ने इच्छामा आज जिन्दगी सडक को नै बास भयो जिउने कला नजान्दा आज नास भयो।
✍️सरस्वती श्रेष्ठ इटहरी
पञ्चाङ्ग ०८
याे जिन्दगी कुनै बेला कस्तो खास भयो कतै मालिक् हुनै पर्ने कतै दास भयाे जन्मिएर संघर्षमा जुध्नै पर्ने रैछ यसैले त घुम्दै जाँदा कहाँ बास भयाे थाहा हुन्न मरेपछि यही लास भयाे
✍️ताेयानाथ सुवेदी,काठमाडौं
पञ्चाङ्ग ०९
एम.सि.सि.बिषय सर्वत्र खास भयो जताततै हेर् आन्दोलनको बास भयो जनता त चाहँदैनन् नेता लाद्न खोज्छन् थुप्रै कुरा दोहोरो झड्पमा नास भयो जनताको चाहना हेर् ज्यूँदो लास भयो।
अरुण कु.भुजेल ✍️गोरूबथान,कालेबुङ्ग,भारत।
पञ्चाङ्ग १०
ऐले बिश्वभरि नास भयाे के गर्नु काेविडे जता पनि बास भयाे के गर्नु ? श्रमिककाे काम खाेसियाे भाेकै वस्ने भाे अहिले समय नेतालाई खास भयाे के गर्नु सत्यानास हुँदै लास भयाे के गर्नु ?
✍️मधुसूदन प्रसाद घिमिरे, काठमाडौ
पञ्चाङ्ग ११
आफू गयो अरु त उस्लाई खास भयो जिऊँ भने जीवन किन हो नास भयो काबु छैन हृदय जोखिम भैइ जाने सोचेँ आफ्नै हुँदैन कसैको आस भयो आज मेरो जवानी गुफाको बास भयो।
✍️अम्बिका अधिकारी झापा विर्तामोड
पञ्चाङ्ग १२
गर्न खोज्दा सधैं जिन्दगी नास भयो। जिन्दगी हिँड्दा हिँड्दै जिउँदो लास भयो। आफूले सोचे जस्तो जिन्दगी नै नहुँदा, राम्रोसँग फेर्न नसकेको सास भयो। कहिले काँही बीच बाटोको बास भयो।
✍️सुशीला पौडेल , काठमाडौं
पञ्चाङ्ग १३
तिम्रो दिलमा पहिलो माया बास भयो, सुरु सुरुमा खुब चौपट्टै खास भयो । सम्बन्धले पूर्णरूप दिन्छ भन्ने थियो, सोच व्यार्थ रैछ बेकारमा नास भयो, बचाउछु भन्दा त्यहि माया लास भयो।
✍️दुर्गा आचार्य , मोरङ
पञ्चाङ्ग १४
जिऊँ भने जीवन कस्को नै आस भयो हेर्छु रात दिनमा उराठ बास भयो बात मात्र गरेको पाइन्छ जता ततै काम गर्दै जानाले अरुको दास भयो बाँचे पनि जिउँदो नसक्ने लास भयो ।
✍️पद्मा रिजाल , कोहलपुर बाँके
पञ्चाङ्ग १५
जताहेर्यो युवाको क्रान्तिको बास भयो कारक तत्व त्यो एम सिसि खास भयो ईच्छा छैन नचाहिने मात्रै भयो काम नेपालीकै अस्मिताको कत्रो नास भयो निरही जनको सडकमा लास भयो।
✍️दुर्गा भट्टराई , मोरङ
पञ्चाङ्ग १६
जब गयाै छाेडेर जीवन नास भयाे अझै फर्कि अाउँछाै भनेर अास भायाे कुर्दै अाखाँ याेछ्याइ बाटोमा राख्दै यहाँ उता अर्को फेरेर अान्दकाे बास भयाे मराे आज शरीर जिउँदो लास भयाे।
✍️रामराजा के.सी. फर्पिङ, काठमाडौं
पञ्चाङ्ग १७
समय यसै सकियो साथी नाश भयो बेरोजगारी जिन्दगी पनि खास भयो अव्यवस्थित सरकाले देश खान्छ चाप्लुसीमा जीवन काटियो दास भयो घुस्याहाको रहेछ, आम्दानी राश भयो ।
✍️सविता के.सी. काठमाडौं
पञ्चाङ्ग १८
सधैँ आँसु आँसु कहाँ एकनास भयाे? साथ छैनाै प्यारा पीडाकाे त रास भयाे । मातृभूमि छाेड्याै धनै सबैमाथि देखी, चेत्याै हाेला दुख्दा आखिर काे खास भयाे? पराईकाे भूमिमा जवानी नाश भयाे ।
✍️चन्द्रावती अधिकारी
पञ्चाङ्ग १९
जिऊँ भने जीवन कसैको आस भयो हेर्छु रात,दिनमा उराठ बास भयो कुरा मात्र गरेको पाइन्छ जता ततै काम गर्दै जानाले अरुको दास भयो बाँचे पनि जिउँदो नसक्ने लास भयो।
२२ फेब्रुअरी २०२२, साउदी अरब! साउदी अरेबियाको रियाद क्षेत्रमा पीडित परेर खानाका लागि समेत समस्या परेका १५ जना नेपाली श्रमिकहरुलाई गैर आवासीय नेपाली संघ साउदी अरबले २ हप्तालाई पुग्ने खाद्यान्न सामाग्री उपलब्ध गराएको छ।
बिगत पाँच महिना अगाडि विस्डम ह्युमन रिसोर्स प्रालिबाट क्यारिफोर हाइपर मार्केटका लागि भनेर झुक्याएर सप्लाइ कम्पनी अल रशिन कम्पनीमा लेराएको र नेपालमा सम्झौता गरे अनुसारको काम र तलब नपाएपछि अलपत्र परेको बताएका छन् ।
नेपालबाट ड्राइभर भनेर लेराएको तर अहिलेसम्म कम्पनीले भनेबमोजिमको काम र तलब नदिएको पनि पीडितहरुले बताएका छन् । उनीहरु खानका लागि समेत समस्यामा भएको कुरा एनआरएनए आइसिसी २०२१-२३ कार्यकालकि महिला उपाध्यक्षकि उमेदवार यास्मिन बेगम सैयद ले थाहा पाए लगत्तै एनआरएनए साउदिका अध्यक्ष डम्बर यादवलाई जानकारी गराएपछि उहाँको पहल र अध्यक्ष यादवको सहयोगमा एनआरएनए साउदी रियादका राम बहादुर क्षेत्रीले २२ फेब्रुअरी २०२२ मंगलबारका दिन पीडितहरूको कोठामा पुगेर खाद्यान्न लगायत अति आबश्यक सामाग्री प्रदान गरेका छन् ।
अध्यक्ष डमर यादबको जानकारी अनुसार पीडितहरूलाई २ हप्ता सम्म पुग्ने गरी चामल, दाल, तेल, मसला, फलफूल लगायतका अन्य खाद्यान्न सामग्री प्रदान गरिएको र पीडितहरुको सत्य तथ्य समस्या बुजेर समस्या समाधानमा आवश्यक सहयोग गर्ने पनि अध्यक्ष यादव तथा उपाध्यक्ष क्षेत्रीले जनाएका छन् ।
आफ्नो समस्या बारे साउदी स्थित नेपाली राजदूतावास रियाद,श्रम मन्त्रालय तथा वैदेशिक रोजगार विभाग लगायतक अन्य मिडियामा आफ्नो समस्याहरु राख्दै उद्दारका लागी अनुरोध गरिएतापनी अहिलेसम्म कुनै सुनवाइ नभएको पीडितहरुले जानकारी गरेका छन्।
साताका तीन लघुकथाको छैटौँ शृङ्खलामा यो साता नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चमा प्रेषित गरिएका लघुकथाहरू मध्ये निम्न तीन लघुकथाहरू (तरकारी, बाध्यता र नियति) छनोट गरी प्रकाशन गरिएको छ।
१) लघुकथा -तरकारी
✍️ त्रिलोचन ढकाल
“आउनुहोस् ! आउनुहोस् !! आउनुहोस् !!!” सबै आवाज आएतिर फर्कनु स्वभाविक थियो । सुरिलो आवाज घन्केको पुन सुनियो- “टमाटर सयको डेढ किलो । गोभी, बन्दा, मटर कोसा, सिमी, ब्रोकाउली, गाजर सबै छ । सबै सस्तो छ ।” कच्ची सडकको किनारामा क्वाटर ट्रक उभिएको थियो । सबै किसानहरू उसैको नगिचैँ गएका देखिए । सबैले आ-आफ्नो रुचि अनुसारको तरकारी खरिद गर्दै थिए । “कहाँबाट ल्याउनु भएको हो तरकारी ?” “पोखराबाट” “कति खेप बेच्नु हुन्छ, दिनमा ?” “एक खेप । बिहान मण्डीबाट तरकारी खरिद गर्छु । गाउँले कच्ची बाटोमा घुम्दै पञ्चमुल-सिरुबारीसम्म पुगेर बिक्री गरी सक्छु । साँझ फेरी मण्डी नजिकैको धरातलमा पछारिन पुग्छु ।” “नाफा कति हुन्छ ?” लज्जावती मुस्कानका साथ उनी बोलिन्- “त्यस्तै तिन गुणा जति ।” गाउँ तरकारी उत्पादन गर्ने थलो हो भन्ने बुझिएको थियो । त्यही ठाउँमा तरकारी बेच्दा गुणात्मक फाइदा हुने कुरा सुन्दा अचम्म लाग्नु अस्वाभाविक भएन । ग्राहकको यस्तो मनस्थिति बुझेपछि उनको चञ्चल ओठ थरथरायो- “गाउँमा अधिकांश किसानले तरकारी खरिद गरेर खान्छन्। बरू शहरतिर कौसी खेती लोकप्रिय भएको छ ।”
आनन्दआश्रम; फापरथुम, स्याङ्जा
२) लघुकथा : बाध्यता
✍️ म्यामराज राई
उसले विदेशबाट फेसबुक मार्फत बिचौलियाको घोर विरोध गर्थ्यो। त्यो विरोधको आवाजलाई समर्थन त कति हो कति । ओकलेको उसको हरेक आवाजमा लाइक लाखौं, प्रतिक्रिया हजारौं तथा शेयर गर्नेको संख्या पनि गनी नसक्नु जत्तिकै थियो।
ऊ छुट्टिमा घर आयो। बिचौलियाहरूले फेसबुकमा उसको फोटो देखेकाले परैबाट उसलाई चिने। ”हामीलाई चिन्यो भने त हाम्रो कमाइ खाने भाँडो फुटाइदिन्छ।” मनमनै डराउॅंदै उनीहरूले आफ्नो काम भने नियमित जस्तै गरिरहे।
फर्किने बेलामा श्रम स्वीकृति पत्र अनिवार्य लिनुपर्थ्यो। छ घण्टा लाइनमा उभ्यो तर त्यो दिन पालो आएन। हातमा भोलि साँझ उड्ने टिकट थियोे। निकै सास्ती र प्रक्रिया लामो देख्यो।
एक बिचौलियालाई अलग्गै बोलायो। ”ल ! मलाई त चिनेछ कि क्या हो?” मुटुमा ढ्याङ्ग्रो बज्न सुरु भयो। ”किन र हजुर?” “काम गरिदिनु पर्यो।” उसले अनुरोध गर्यो। “हुन्छ।” इज्जतको सवाल सम्झेर सीधैँं स्वीकार गर्यो। पैसा दिए लिउॅंला, दिएन भने पनि माग्दिनँ।
करिब आधा घण्टा नबित्दै श्रम स्वीकृति पत्र उसको हातमा आइपुग्यो। उसले सरकारी संयन्त्र सम्झेर पीडाको आँशु खसाल्यो। र मन भारी पार्दै बिचौलियाको हातमा एउटा हात्ती थमाइदियो।
भोजपुर । हाल जापान
३) लघुकथा : नियति
✍️ निर्मला बराल
मन्दिरमा सधैँ साँझ बिहान बज्ने शङ्खको ध्वनी सुमधुर लाग्दथ्यो । तर त्यसरी दिउँसो आँगनमा एकोहोरो शङ्ख बज्दा कता कता मन चसक्क भएर आयो । यसो हेरेको त, सधैँ तुलसी मठको परिक्रमा गरी पूजा अर्चना गर्ने मेरो बा, त्यहीँ भुईँमा लम्पसार हुनुहुन्थ्यो । रुँदारुँदा आमाका आँखा ओभाएका थिएनन् । छिमेकी आफन्त मास्क लगाएर पर पर उभिएका थिए । कोही भने आफ्नो घरको झ्यालबाट रमिते झैँ हेर्दै थिए । मेरो पनि होसहवास् उडे जस्तो भयो । लमतन्न सुतेको बुबालाई हेर्दै मैले भनेँ, “भित्र कोठामा सुताऔँ न बालाई, चिसो लाग्यो भने के गर्ने फेरि ?” कोही केही बोलेनन् । उल्टै मलाई पनि बुबा नजिक जानबाट रोकियो । “कस्तो लाटो रै’छ यो हँ ! नजिक परेर अरुलाई पनि कोरोना सार्न खोजेको ?” बेचैन हुँदै मैले आमालाई अँगालो हालेँ अनि मनभरी रुन खोजेँ । मेरा कानमा झट्ट आवाज आयो, “बिचरो यो छ–सात बर्षको बालखले कसरी दाग बत्ती देला, हँ ?” मेरो बाल मस्तिष्कमा दाग बत्ती के रहेछ भन्ने प्रश्न खडा भयो । दुईचार जना थिए, त्यसमा पनि के गर्ने कसो गर्ने भन्नेमा सबै अलमल थिए । त्यसै बखत वडाको अध्यक्ष काका हस्याङ्फस्याङ् गर्दै आइपग्नुभयो । “ए ल ! कोरोना हैन रै’छ, हर्ट एट्याक पो पुष्टी भयो त ! ढुक्क भो, लौ जुटौँ !” त्यो सुन्ने वित्तिकै सबैका अनुहार उज्याला भए र सबै नजिकिए । बालाई बाँसमा बेस्सरी डोरीले कसियो र रामनामी कपडा ओढाइयो । फेरि मनै रुवाउने एकोहोरो शङ्ख बज्यो । चारतिर बाँस समाती उठाए । आमा चिच्याउँदै सँगसँगै परसम्म कुद्नु भयो । मैले सायद रुन बिर्सिएँ । खोलो छेऊमा लगेर बालाई बिसाए । मेरो कपाल खौरिदिए । बलेको दियो बाको मुखमा राख्न के भनेका थिए, म चिच्याएँ, “नाईं…..नाईं….पोल्छ, बालाई !”
“किन रोएको ? कुनै नराम्रो सपना देख्यौ कि क्या हो, छोरा ?” बाबाले मलाई बोक्दै सोध्नु भयो । बाबाको अँगालोमा बसेर लामो लामो सास फेर्दै भनेँ, “अब हामीलाई छोडेर नजानु ल ?” म अझै निद्रामै थिएँ । तर बाले भनेको म सुन्दै थिएँ, “बाबु तिमीहरूलाई छोडेर अब कहिल्यै परदेश जान्नँ, आफ्नै देशमा बसेर केही गर्छु ।”
काठमाडौ, । साप्ताहिक ‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको २२ औँ शृङ्खला शनिबार सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा ४७ जना टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक तथा प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आएको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला उक्त शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका अध्यक्ष एवं कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो ।
‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको २२औँ शृङ्खलाको लागि समाजका वरिष्ठ टुक्काकार वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
अभ्यासका लागि राखिएको टुक्का
आज बोलेर भोलि भुल्छन् जनताका के कुरा, राष्ट्र हितमा होस् नहोस् आफ्नो हितमा छ पुरा । ✍️ वसन्त अनुभव
सहभागी टुक्काकारहरूले अभ्यासका क्रममा सृजना गर्नुभएको टुक्काहरू
काठमाडौ, । साप्ताहिक ‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको २१ औँ शृङ्खला शनिबार सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा ५७ जना टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक तथा प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आएको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला उक्त शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका अध्यक्ष एवं कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो ।
‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको २१ औँ शृङ्खलाको लागि समाजका वरिष्ठ टुक्काकार वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
अभ्यासका लागि राखिएको टुक्का
कति जल्छौ आरिसले, गर्दै मेरो डाहा, मौकामा लेप लगाएँ, दुखेकोथ्यो घाहा । ✍️ वसन्त अनुभव
सहभागी टुक्काकारहरूले अभ्यासका क्रममा सृजना गर्नुभएको टुक्काहरू
[१] डाहा गर अझैँ आउ लाैन बिन्ती गर्छु तिमी तान्छाै जति तल लाग्छ माथि सर्छु ।
ताराप्रसाद चापागाईं धुनिबेसी ।
[२] तिमी जल्दै गर आरिसले म प्रगति गर्छु तिम्रो डाहासँग नडराइ भकारी नै भर्छु ।
राजेशराज गड्तौला रतुवामाई- १०, मोरङ, हाल- प्रवास
[३] भर्न देउ पहिला मलाई रबरको थैलो , रिस राग फालिदिन्छु यो मनको सबै मैलो।
होम प्रसाद न्यौपाने धरान,सुनसरी ।
[४] तिमि जल्दै गर जल्ने बाटो सधै खाली गर्छु, रिस राग अन्त्य गरि भकारिमा धान भर्छु ।
काठमाडौ, ०७ फागुन । साप्ताहिक उदक लेखन शृङ्खलाको ४०औं भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६६ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरि एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
शृङ्खलाका लागि राखिएको तस्बिर
तस्बिर : सामाजिक सन्जाल
तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलामा सहभागी स्रष्टाहरूका उदकहरू
[१] अनुदान वैदेशिक हड्डी कुकुर बिचको युद्ध !
वसन्त अनुभव घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ
[२] सडक कुकुर युद्ध त्रसित गाउँ सहर !
आर्त अकुलीन, कैलाली
[३] युद्ध हुँदैछ शक्तिको प्रार्थना गरौं भक्तिको।
-पूर्णबहादुर श्रेष्ठ “हृदयङकृत” पनौती न.पा.-३,काभ्रे
[४] पशु दाह्रा हतियार डर देखाउँछ बाँच्न !
सविता के.सी.
[५] कुकुर शक्ति प्रदर्शन मान्छेलाई युद्धकाे दर्शन !
नवराज भट्ट कञ्चनपुर
[६] झगडा कुकुरको परिचय हड्डिकै लागि मरिहत्ते !
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
[७] रिस क्षणिक पलको दाह्रा नकिट पागल !
दर्बेन्द्र खनाल लबरकोटे गल्याङ स्याङ्जा
[८] कुकुरको खतरा झगडा शक्ति प्रदर्शन गरेर !
राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे भक्तपुर ।
[९] सर्वत्र आपसी दम्भ डाहा ईर्ष्या विचित्र !
प्रेम थापा
[१०] हेर्याैँ सबैकाे दम काेही छैन कम !
चन्द्रावती अधिकारी
[११] जुधाई क्षणिक आवेग अनिश्चित द्वन्दात्मक परिणाम !
राेशन पराजुली,धरान।
[१२] युद्ध शक्तिको प्रदर्शन दाह्रा तिखार्दै कुकुर !
इश्वरी अधिकारी
[१३] दम्भ सबैका घमन्ड परिणाम आपसी युद्ध !
हिमाल अम्मै घोडाघोडी कैलाली
[१४] झगडा जीउन गाह्रो पशुको लडाइँ तगडा !
सरस्वती वली बर्दिया
[१५] झगडा सानोतिनो कुराको परिणाम हुन्छ जिवनभर !
रमा पन्त
[१६] युद्ध छिमेकी छिमेकीको सिमाना मिचिएको हुनाले !
