१
शिशिर
मुटुको कम्पन
खुला आकाशको जीवन !
२
देवढुङ्गा
सर्वोच्च शिखर
नेपाली माटोको शान !
३
फूलबारी
ढकमक चाहाना
नयाँ वर्षको शुभकामना !
४
चौतारी
पीपलु छाया
जाडोमा न्यानो माया !
५
मष्तिस्क
ज्ञानको सागर
जीवन सुन्दर अपार !
६
पिँजडा
चरीको बन्धन
समयको आर्त जीवन !
७
ईश्वर
अदृश्य शक्ति
मन वचनले भक्ती !
८
मन्दिर
धार्मिक आस्था
फूलहरू चुँडेर हत्या !
९
सिरेटो
सिरक अभाव
कारुणिक बस्तीको पीडा !
१०
शितलहर
मुटुको कम्पन
हत्केलामा यो जीवन !

✍️ ^{आर्त अकुलीन, कैलाली}

काठमाडौ, १७ पौष । साप्ताहिक ‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखन अभ्यासको १५औं शृङ्खला शनिबार सम्पन्न भएको छ ।
अभ्यासमा ६० जना टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक तथा प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त अभ्यास शृङ्खला नियमित सञ्चालन हुँदै आएको छ।

टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आएको छ । टुक्का लेखन अभ्यासमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला उक्त शृङ्खला सञ्चालनमा ल्याइएको समाजका अध्यक्ष एवं कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।

अभ्यासका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो ।

‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखन अभ्यासको १५औं शृङ्खलाको लागि समाजका वरिष्ठ टुक्काकार वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।

अभ्यासका लागि राखिएको टुक्का

लगाउँदिन ढाका टोपी, मरिकाँटे पनि,
दुनियाँ सामु बस्नु छैन मूर्ख पाखे बनि ।
✍️ वसन्त अनुभव

सहभागी टुक्काकारहरूले अभ्यासका क्रममा सृजना गर्नुभएको टुक्काहरू

१//
नेपालीको सान टोपी, संस्कृति आधार,
तिमी किन लाउँथ्यौ ? मान्छे हौ कुलङ्गार ।
✍️
वसन्त अनुभव
घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ

२//
किन होला हिजो आज त सबै टाढा बन्छन्
शहरमा पस्यो भने गाउँले पाखे भन्छन् ।
✍️
ललिता अभागी
सुनकोशी५ सिन्धुली

३//
टाउकोमा टोपी छैन खुट्टामा खोल लाऊ,
भाग्य छैन अमृत खान तिनपाने खाऊ ।
✍️
मन्दिरा सेढाई
मलेखु,धादिङ

४//
दौरा सुरुवाल ढाका टोपी नेपालीको शान,
लाउ नलाउ तिम्रो इज्जत तिमी आफै जान ।
✍️
गुणनिधि घिमिरे
पाँचथर

५//
लगाउनु छैन मलाई ,आफ्नो पोसाक संस्कृती ,
बिदेशी संस्कारमा बढेको ,चलेको छ बिकृती ।
✍️
बुद्धिमान चौधरी
कनकाई नगरपालिका ४ झापा

६//
गाउँका मान्छे पाखे रे शहरका हिरो,
राष्ट्रियता नभएका बुद्धि भने जिरो ।
✍️
पूर्णबहादुर श्रेष्ठ “हृदयङकृत”
पनौती-३,काभ्रे

७//
संस्कृतिलाई भुले भुले शिरको ढाका टोपी फाले,
दौरा सुरुवाल लगाउनेलाई पाखे भन्न थाले।
✍️
अच्युत घिमिरे- दोभान सर्पाङ्ग भुटान

८//
काेही भन्लान् मूर्ख अनि काेहीले पाखे पनि,
ढाका टाेपीले सिध्याउँछु आफै नेता बनी ।
✍️
ताराप्रसाद चापागाईँ
धुनिबेसी ।

९//
ढाका टोपी लायो भने मुर्ख, गाउँले पाखे भन्ने,
नामर्द हुन ती विदेशीका, दलाल दास बन्ने ।
✍️
बिबस पारदर्शी
भद्रपुर न० पा० २ झापा

१०//
लगाउ भने ढाका टोपी देखिन्छ होला कि पाखे,
संस्कृतिमा धमिरा लागे नि अर्को संस्कृती चाखे।
✍️
इश्वरी अधिकारी

११//
जुल्फी पाल्छन् सुल्फा तान्छन् सान जताएर ,
हत्ते हाल्छन् ईज्जत् फाल्छन् हिराे बताएर ।।१।।
✍️
रामकृष्ण दुवाडी
पाेखरा

१२//
भुलेछौ नेपालीको शान भनी ढाका टोपी,
मुर्ख बनी किन बस्छौ दिलमा छुरा रोपी
✍️
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’
संखुवासभा हाल मलेसिया

१३//
फाले टोपी गाले छ हिम्त विरहरूले पनि,
कति जना बाँकि छौ देखाऊ देशभक्त गनी।
✍️
सुरेशकुमार पान्डे।दाङ घोराही१८

१४//
टाउकाको ढाका टोपी त नेपालीको शान,
लगाउनु धेरै राम्रो ईज्जत आफ्नै जान ।
✍️
दुर्गा भट्टराई
मोरङ

१५//
तिम्रो शिरमा ढाका टोपी देख्दा खुसी मेरो मन,
नेपाली पोशाक लगाउँदै मुसुक्क हाँस्दा झन ।
✍️
कल्पना थामी
सिन्धुपाल्चोक

१६//
विदेशीको गुलाम बनेर ढाका टोपी फाल्ने,
अंग्रेजको कोट लगाई नेपालीपन ढाल्ने ।
✍️
इन्दिरा देवकोटा
कपिलवस्तु न .पा .३

१७//
पाखे भनेर भनि राख टाेपी छाड्ने छैन,
डलरसँग आमा साट्ने राष्ट्रघाती हैन ।
✍️
निरज कोइराला
बेलका १ भाैडादेवी टाेल उदयपुर हालः इटहरी

१८//
ढाका टोपी दौरा सुरुवाल पहिचान हो हाम्रो,
साच्चै नै पाखे तिमी बन्छौ भने नलाएकै राम्रो ।
✍️
निर्मला शाही ठकुरी
दैलेख

१९//
शताब्दी फेरिए झैँ फेरिदै छ यो जमाना,
इतिहास मेटिदै छ राष्ट्रियताको पाना।
✍️
म्यामराज राई,भोजपुर

२०//
कोट,प्यान्ट,टाई लाएँ ढाका टोपीले हुन्छ पाखे,
धर्म संस्कार छोडीसके शहरको खाना चाखे ।
✍️
भगवती दवाडी ,झापा

२१//
सारा सान सारा मान टोपीमा छ मेरो,
नेपालीको गुणगान बन्छ सेरोफेरो ।
✍️
अम्बिका अधिकारी
झापा बिर्तामोड

२२//
लगाउनै पर्ने टोपी , कहाँ छ र कानुन,
धर्मकर्म छैन केही , त्यो पहिला जानून !
✍️
टिकाराम पुन (टिपु )
सल्यान छत्रेश्वरी २

२३//
तिमी पाखे भन्दै गर, म लाउँछु ढाका टोपी,
हाम्रै सान हो यो, राखेको छु हृदयमा खोपी ।
✍️
राजेशराज गड्तौला
रतुवामाई- १०, मोरङ हाल- प्रवास

२४//
नेपालीलाई चिनाउँने यही हो, टोपी शान
चार मान्छेको अघि हजुर कति राम्रो मान।
✍️
बिनिता विश्वकर्मा (बिनु )
बुढिगंगा नगरपालिका ९बाजुरा

२५//
ढाका टोपीको सानमा हाँस्छौँ दिल खोली,
जहाँसुकै पहिचान छ एउटै बोली।
✍️
सुरेखा चाम्लिङ्ग
भक्तपुर

२६//
लगाइदिन्छु ढाकाटोपी बेहुँला, मन्त्री बन्दा,
अरु बेला चलेकै छ सबै मेरो कालो धन्दा ।
✍️
होम प्रसाद नेउपाने
धरान,सुनसरी ।

२७//
भन्नेले पाखे भन्दै गर्छन् लगाउँछु ढाका टोपी,
नेपाली सान आफ्नो मान राख्नेछु यसैले छोपी ।
✍️
💕बेदु न्यौपाने काठमाडौ💕

२८//
सुहाउँदैन लाउँदिन म कहिल्यै ढाका टोपी,
पाखे बन्ने रहर छैन सुन्दर टाउको छोपी।
✍
नवशिला
बेलबारी-२,लालभित्ती,मोरङ।

२९//
टोपी नै हो नेपाली-गोर्खाली सबैको शिरको ताज,
मान राख्ने कुराको प्रयोग गर्नु लाग्छ हैन लाज ?
✍️
अरुण कुमार भुजेल
गोरूबथान,कालेबुङ्ग,भारत।

३०//
ढाका टोपी हो हामी सारा नेपालीको पहिचान ,
सकारात्मक रितिरिवाजलाई गरौँ सम्मान ।
✍️
बिक्रम तिरुवा सलिन
जुम्ला

३१//
ढाका टोपी नलाए पनि मान सम्मान राखौ,
टोपी नलाए चिन्डे टाउको फेरि केले ढाकौ?
✍️
दीपक ठटाल जलन, खरसाङ,दार्जीलिङ।

३२//
ढाका टोपी नेपालीको सान,
सब‌ले राखौँ यसको मान ।
✍️
संझना(कुसुम), कास्की

३३//
टोपी लगाउँने हुदैन पाखे छ कि छैन ज्ञान ,
वीर नेपालीको शिरको सान ढाका टोपी जान ।
✍️
बिके माकजु ,भक्तपुर ।

३४//
जसले टोपी लगाउँदैन उहीँ नै मुर्ख हुन्छ,
सगरमाथाको शिरमाथी त्यही टोपीले छुन्छ।
✍️
लक्ष्मी श्रेष्ट
बिर्तामोड झापा

३५//
नेपाली शिरको पहिचान हाम्रो टोपी,
पाखे भने भनुन् लगाऔँ ललाट छोपी।
✍️
बिके मुखिया
दार्जीलिङ भारत।

३६//
ढाका टोपी शिर माथि लाऊ चट्ट पारी,
नेपालीको शान हो यो नठान्नु नी भारी ।
✍️
जमुना आचार्य
सिन्धुपाल्चोक

३७//
नेपालीको शिरैमा सजाएंँ ढाकाको टोपी,
मैतालु फर्काउँदा सालीले मुहार छोपी ।
✍️
जिकुमार गौतम भद्रपुर -१ (पृथिविनगर) झापा

३८//
गुन्युचाेली, ढाका टाेपी, दाैरा सुरुवाल नेपालीको शान,
आफ्नाे रितिथिति मान्ने नमान्ने तिमीहरूले आफै जान।
✍️
सहयात्री शाेभा अर्याल
रुपन्देही बुटवल

३९//
लउँछु म ढाका टाेपी मेराे गाैरवमय सान ,
मुर्खले जे भनाेस् विश्वमा टाेपी मेराे पहिचान ।
✍️
प्रद्युम्न चालिसे
भक्तपुर,कटुञ्जे सु न पा ५ ।

४०//
मेरो ढाका टोपी चिन्ने कतिजना हुन्छन्,
राष्ट्रिय पोशाक आज कुना पसी रुन्छन्।
✍️
पौडेल विमुन्स
💕 पोखरा कास्की 💕

४१//
लगाउन मन छैन मलाई टोपी ढाकाको,
चिनिनु छैन मलाई भनी गाउँले पाखाको।
✍️
गणेश तामाङ वाइबा
धादिङ नेपाल।।।

४२//
हामी नेपालीको संस्कार र संस्कृति हो सान ,
आफ्नो शिर उच्च गरौँ आफै पाउनेछौँ मान।
✍️
दुर्गा अाचार्य
मोरङ

४३//
सच्चा नेपालीले मात्र यहाँ टोपी भित्रैदेखि मन पराउँछन्,
आफ्नो त छँदै छ विश्वभरिका मान्छेका शिर उँचो गराउँछन् ।
✍️
पवन कुमार बुढाथेाकी
चेाभार चारघरे

४४//
धेरैको मनमा यस्तै कुविचार आयो,
त्यसैले देशमा पश्चिमीकरण छायो ।
✍️
रामचन्द्र भट्टराई, स्याङ्जा

४५//
टोपी लगाउँछु म त पाखे भनुन् बरु,
अंग्रेजी नयाँ वर्ष मानुन् अंग्रेजहरू ।
✍️
मेनुका सापकोटा इटहरी

४६//
स्वदेशी दाैरा कछाड शिरमा ढाका टाेपी हुन्छ ,
नेपालीकाे सान बढ्छ माथि सगरमाथा छुन्छ ।
✍️
रामकृष्ण रिजाल
बाग्लुङ

४७//
टोपी हाम्रो शिरको शान,
गरौँ सबले यहाँ मान ।
✍️
नीमा छिरिङ्ग भोटिया
जलढक्का /कालेबुङ

४८//
अघि पछि नलाएर, दिवस कुरी बस्ने ,
टोपी हाम्रो सान भन्दै अहाँ ! कम्मर कस्ने ।
✍️
कर्ण दयाल
मेलौली नगरपालिका ७, बैतडी

४९//
माैलिकता छैन मेराे कुन्नि के चाहिँ भा’छु
आफैलाई चिन्दिनँ म पराइ तिरै गा’छु।
✍️
रामप्रसाद बेल्बासे`एक्लाे यात्री´
बुद्धभूमि ,कपिलवस्तु
कार्यरत -तमानखाेला ,बागलुङ ।
५०//
टाेपी न साेपी म जुल्फी लर्काउँछु,
जमाना सँगै टाउको फर्काउँछु ।
✍️
मित्र उराठी गाैतम
अमरपुर गुल्मी हाल: बुटवल

५१//
पाउमा लाउने जुत्ता चप्पल शिरमा लाउने टाेपी,
नलाएकाे राम्रो हजुर केवल दिवस मौका छाेपी ।
✍️
त्रिलोचन भण्डारी
मेचीनगर, झापा

५२//
ढाका टोपी लगाउँदिन श्रीपेच नै लाउँछु,
देशै खोक्रो भएपनि सुख सुविधा पाउँछु ।
✍️
डम्बर थामी ‘अनुपम’
कालिन्चोक गाउँपालिका-६, दोलखा

५३//
मेरो ढाका टोपी राम्रो मेरो सगरमाथा,
शिरमा टोपी नलाए पनि गाउँछु गाथा ।
✍️
रचना शर्मा प्रतीक्षा, ललितपुर ।

५४//
विदेशीहरूको पर्वमा रमाउँछन् आफ्नै पर्व भुलेर,
कस्लाई देखाउनु छ र नेपाली पहिरनमा खुलेर ।
✍️
रिजाल विनोद
बेलबारी ०२ मोरङ

५५//
सबै जाति संस्कृति अटाउँदैनन् एकै पोसाक भित्र,
यस्ता विषय राख्दाखेरि धेरै नै सोच्नुपर्छ है मित्र!
✍️
भूषण जंग
काठमाडौं !

५६//
टोपी निस्सन्देह यो हो हाम्रो शान,
तन मन धनले बढाऔँ मान।
✍️
अर्जुन उप्रेती

५७//
लगाऔँ ढाका टोपी सबैले जोगाऔँ संस्कार,
हटाऔँ विकृति विसङ्गति त्यागौँ कुविचार ।
✍️
नवीन जोशी, कैलाली

५८//
मेरो लागि हो ठूलै गर्व,
टोपी दिवस मान्छु पर्व।
✍️
चिरञ्जीवी ढकाल

५९//
पाखे भन्छन् रे ढाका टोपी लाउने जति,
आधुनिक हैट ! कैप लाउँछन् रे कति।
✍️
श्रेस्ठ “परिक्रमा”, धरान- सुनसरी ।

६०//
टोपी दिवस भिडमा मिल्न लाउछुँ ढाका टोपी,
सासु आमाले दिनुभएको बाकसबाट झिकी।।
✍️
मनोहरी पौडेल
गैडाकोट, नवलपुर

जय टुक्का ! जय साहित्य !!

१
शिक्षक
सदा सर्वदा
ब्रह्मा विष्णु महेश्वर!
२
शिक्षक
ज्ञानको सागर
समान चल्ने ज्वारभाटा!
३
शिक्षक
दियोको बाती
किरण झलमल बलेर!
४
शिक्षक
शिष्य सार्थक
मान सम्मान बढाउने!
५
शिक्षक
अभाव झेलेर
शिष्यका खुशीमा रमाउने!
६
शिक्षक
सरकारी काम
कहिले जाला घाम ?
७
शिक्षक
यत्रतत्र सर्वत्र
दुर्गन्धित राजनीतिक रङ्ग!
८
शिक्षक
लुतो कन्याइ
अस्त व्यस्त मस्त!
९
शिक्षक
सेवा निवृत्तमा
भित्ते पात्रहरू फेरिने!
१०
शिक्षक
निरिह आँखा
नेताको ढोका चहार्दै!

लक्ष्मीप्रसाद फुयाल
मोरङ, पथरी, शनिश्चरे

१.
चिसो
साह्रै कठिन
ज्यान जोगाइ बाँच्न !

२.
कष्टकर
जाडोको मौसम
गरिव बिरामी बुढाबुढी !

३.
बाघलाई
बलिया बाङ्गा
बृद्ध दुर्बल माघलाई !

४.
पुस
जाने बितेर
जाडो हुने फासफुस !

५.
जीवन
बाँच्ने बचाउने
अनमोल मानव जुनी !

उर्मिला पन्त पाण्डेय
ज्ञानेश्वर, काठमाण्डौँ

उदक साहित्य समाज नेपालको साप्ताहिक उदक वाचन कार्यक्रमको एघारौँ शृङ्खला मिति २०७८ साल पुष १८ गते सम्पन्न भएको छ ।

उक्त उदक वाचन कार्यक्रमको प्रमुख अतिथि वरिष्ठ साहित्यकार मुक्ति पोखरेलले आफ्ना उत्कृष्ट उदकहरू वाचन गर्नुको साथै शुभकामना मन्तव्य व्यक्त गर्नुभएको थियो ‌।

उदक वाचन कार्यक्रमको एघारौँ शृङ्खलामा विशिष्ट अतिथि पञ्चाङ्ग एलाक कवि वरिष्ठ साहित्यकार डम्बर पहाडीले आफ्ना उत्कृष्ट उदक वाचन गर्नुको साथै साहित्यिक स्रष्टाहरूलाई समयसँगै हिड्न अनुरोध गर्नुको साथै साहित्यिक एकताको सुत्रमा बाँधिनुपर्ने धारणा राख्नुभएको थियो ।

एघारौँ साप्ताहिक उदक वाचन कार्यक्रमा उदक यात्री हरि पङ्गेनी, नवराज भट्ट, सरस्वती श्रेष्ठ (रुपन्देही), पुष्प राना, निर्मला सुवेदी, वेदप्रसाद रिजाल, लक्ष्मी बस्याल, बालकृष्ण खनाल, बुद्धिप्रसाद लामिछाने, कविता देवकोटा, इन्दिरा देवकोटा, सुरेशचन्द्र घिमिरे, उर्मिला पन्त पाण्डेय, केशब न्यौपाने, गुणनिधि घिमिरे, वसन्त अनुभव, सुशिला पौडेल, सोम लुइटेल, सीता बिष्ट कार्की, सविता केसी, धर्मी शाक्य, घनश्याम पौडेल र प्रेम थापा लगायतका उदक यात्रीहरूले आ-आफ्ना उत्कृष्ट उदकहरू वाचन गर्नुभएको थियो ।

उदक साहित्य समाज नेपालका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले उदक सैद्धान्तिक अवधारणाको बारेमा जानकारी गराउँदै उदकमा पहिलो पङ्क्तिमा रहेको एक शब्दले परिचय, दोस्रो पङ्क्तिमा रहेका दुई शब्दले व्याख्या र तेस्रो पङ्क्तिमा रहेका तीन शब्दले निष्कर्ष दिनुको साथै उदक काव्यिक विधाको लघुतम रूप भएकोले काव्यिक भावका साथै आन्तरिक संरचनामा जोड दिन अनुरोध गर्नुभएको थियो ।

उदक साहित्य समाज नेपालका अध्यक्ष तथा काव्यिक विधा उदक विधाका प्रवर्तक साहित्यकार आर्त अकुलीनको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रमको सञ्चालन उदक साहित्य समाज नेपालको उपाध्यक्ष सविता केसीले गर्नुभएको थियो ।