साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।
यस साताको (६१औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार दीपक लोहनीको लघुकथा ‘युद्ध’, लघुकथाकार मित्र ‘उराठी’ गौतमको लघुकथा ‘दोष कस्को’ र लघुकथाकार आचार्य प्रभाको लघुकथा ‘हरियो मौसम’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।
——————-<•>——————
[१] लघुकथा: युद्घ
✍️ दीपक लोहनी
उनीसँग आँखा र मसँग मन थियो । अफसोच यी दुई बिच भीषण युद्घ थियो । उनी भन्थिन् । -“तिम्रो मन डरपोक छ ।” म भन्थेँ । -“तिम्रा नयन नशालु छन् ।”
-“तिम्रो मनमा भावनाहरू छैनन् ।” -“तिम्रो आँखामा सपनाहरू छैनन् ।”
-“तिम्रो मन कठोर र जड झैँ छ ।” -“तिम्रो आँखा भोको र प्यासी छ ।” हैरान भएर, मैले मेरो मनलाई ढुङ्गा बनाएँ र उनको हृदयमा जोडले हानिदिएँ । उनले त्यसलाई च्याप्प समाइन् र आँखाकै झ्यालखानामा थुनिदिइन् । हाम्रो युद्ध अझै जारी छ ।
कुरिलो घर, काठमाडौँ । ——————-<•>——————
[२] लघुकथाः दोष कस्को ?
✍️ मित्र ‘उराठी’ गौतम “आफ्नो त यस्तै सानो छ । तैपनि जसोतसो निर्वाह चलाइएको छ ।” साथीसँग दुखेसो पोख्यो घनश्यामले । “तिमीले त यही भए पनि बनायौ । आफू त उपत्यका छिर्नै सकिएन । छोइनसक्नुको जग्गा कसरी किन्नु ? जेनतेन किने पनि घर कसरी बनाउनु ? ” ज्ञानहरिले विवशता प्रकट गर्यो ।
बिहानी हिँडाइमा गफ गर्दै उनीहरू उकालो चढिरहेका थिए । “त्यो बेला ऋणधन गरिवरि भर्खर प्लटिङ्ग गरेको एक टुक्रा लिइयो । पछि पहाडतिर भएको घरखेत बेचेर मुस्किलले त्यही सानो घर ठडाइयो । बाआमा त गाउँ छोड्न मान्दै मान्नुभएको थिएन । बल्लतल्ल फकाएर ल्याएको ।” घनश्यामले सङ्क्षेपमा विगतको कथा सुनायो । “बाआमाको कुरा ठिकै त हो नि ! बुढेसकालमा आफ्ना साथीसङ्गती, इष्टमित्र छोडेर आफूले पसिना बगाएर जोरेको श्रीसम्पत्ति छोडेर पराइ भूमिमा बसाइँ सर्न कहाँ मान्छ त मनले ? आफ्नो गाउँको प्राकृतिक हावापानीमा स्वतन्त्र भै खेली खाएका बुढाबुढीलाई सहरको बन्द कोठामा ल्याएर राख्नु त जेल हाल्नु जस्तै त हो नि !” मनमा लागेको कुरा सर्लक्क सुनायो ज्ञानहरिले । असिनपसिन भएका उनीहरू डाँडोमा पुगेर सुस्ताए । “हेर ! खत्तमै पारे नि, दलेहरूले ।भएको सबै उब्जाऊ भूमि प्लटिङ्ग गरेर कङ्क्रिटको जङ्गल बनाए । अलिकति पारिलो घाम ताप्नु र स्वच्छ हावा खानु पनि दुर्लभै भयो, यो सहरमा । कसरी टिक्ने हो अब ?” डाँडोबाट तलतिर नियाल्दै लाजै पचाएर दलेलाई सराप्यो घनश्यामले । अमरपुर, गुल्मी । हाल तिलोत्तमा-२,रुपन्देही ——————-<•>——————
[३] लघुकथा: हरियो मौसम
✍️ आचार्य प्रभा म कौँसीमा केही सब्जी, तरकारीहरूको बिरूवा रोप्दै थिएँ । अचानक पछाडिबाट आएको मायाको आवाजले झस्किएँ । ऊ भन्दै थिई । -“रिना बजार जाने होइन ? हरिया चुरा र मेहन्दी लाउँन ।” मैले भने। -“किन लाउँनु पर्यो, हरियो चुरा र मेहन्दी ?” उसले भनी। -“ए लाटी ! यो श्रावणको महिना होइन ? यो महिनामा हरियो पोते, चुरा र मेहन्दी लाउँदा श्रीमानको आयु बढ्छ रे ! फेरि यो त चाड पनि हो नि !”
जवाफमा मैले भनेँ । -“यस्तो फजुलको कुरा मसँग नगर । त्यो हरियो पोते, चुरा र मेहन्दी लाउँने पैसाले त घरमा हरियो सागसब्जी, फलफूल ल्याऊ र घरमा सबैलाई खुवाऊ न ! शरीर तन्दुरुस्त हुन्छ । दीर्घायु बन्नलाई त खानपानमा पो ध्यान दिनु पर्छ ।” मेरो कुरा सुनेर उसले मुख बटार्दै भनी । -“खाकै छन् नि ! रेष्टुरेन्टबाट मगाउँदै म:म:, चाउमिनहरू । किन खाइराख्नुपर्यो फलफूल ? पेट भर्नु त हो ।” मैले जवाफमा भनेँ । -“यस्तै हाम्रो कुबिचारले त ! हामी दिनप्रतिदिन कुपोषणको शिकार बन्दै जाँदैछौँ नि !” फेरि उसले जिद्दी गरी। -“हिँड न रिना जाऊँ । कमसेकम मेहन्दी त लाउँ ।” मैले मेरो करेसाको मेहदीको बोट देखाउँदै भनेँ । -“मेरै बारीमा मेहन्दीको बोट छ । म किन पैसा फालूँ ? यही टिपेर लाउँछु नि !”
उसले झर्किंदै भनी। -“तिमीसँग विचारै मिल्दैन र त ! तिमी एक्ली हुन्छौ । सबै साथीहरू गइसके । म पनि गएँ ।” भन्दै ऊ अगाडि बढी । मैले रोक्दै भनेँ । -“ल ! साँच्चै हरियै बस्तु लाउँने चाड हो भने यो हरियो साग लैजाऊ र परिवारलाई पकाएर खुवाऊ । तिमीहरूलाई साउन महिनाको यही कोसेलीसहित शुभकामना ।” ऊ, साग बोकेर बाटो लागी । ——————-<•>——————-
साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको २२ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शुक्रवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।
साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- २२ का लागि झिल्काकारत्रय भिक्षु ईश्वर, मनोहरी पौडेल र सविता भट्टराईका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।
साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू
[१] क) मेरो मृत्युकाे खबर आज थाहा पाएँ बितेकाे केही प्रहर । ख) दु:खहरूकाे सम्मेलन हुँदैछ याे मनकाे दुनियाँमा पीडाहरूले शिखर छुँदैछ । ग) सम्झिएर उसैलाई घरी याद आउँछ मनमा सधैँ साउने झरी । ✍️ भिक्षु ईश्वर
[२] क) जिन्दगी बनाउन गाह्राे बगाउने ठेगान छैन वर्षामा पर्दछ साह्रो । ख) घुमेर आउने कालमा नसुध्रिने स्थिति हाम्रो फसियो कुटनैतिक चालमा । ग) नेपाल धर्तीको स्वर्ग बनाए अख्तियार पाउनेले लडाइँ झगडाको नर्क । ✍️ मनोहरी पौडेल गैडाकोट,१
[३] क) भएछ बर्सात झरी रोपाइँ कतै नछुटोस् पुगोस् अन्न वर्षैभरि ! ख) कसैलाई पनि नघोच सुमधुर बनाऊ नाता सकारात्मक राख सोच ! ग) झिल्का भयो साथी कहिल्यै पनि ननिभोस् पुगोस् माथि माथि ! ✍️ सविता भट्टराई, जनकपुर
“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग भाग:एक सय चार अभ्यासमा हामी पुगेका छौ। सम्पूर्ण पञ्चाङ्ग स्रष्टाहरुमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन् हार्दिक अनुरोध छ: अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्ता पछिको भाग :-१०४ ——————————-
विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने स्थान :- पञ्चाङ्ग अभ्यास पाठशाला मिति:- २०८१/०३/३१ बुधबार बेलुका ०९ बजेसम्म पञ्चाङ्ग वा समपञ्चाङ्ग पठाउनु हुन अनुरोध छ। ………………………………………. प्रशिक्षक:- …………… सोमनाथ लुइटेल गुणनिधि घिमिरे सुशीला पौडेल
……………………… भाषा शुद्धीकरण:- ———– पुष्पा सुवेदी नेपाल भवानी घिमिरे जमुना आचार्य पशपती राई
अक्षर सङ्ख्या:- [बराबरी] अनुप्रास :- आफुखुसी स्थायी :- अनिवार्य
पञ्चाङ्ग:०१ विकास केहाे भन्ने थाहा छैन कसैलाई। जुन जाेगी आए नि डाहा छैन कसैलाई। भ्रष्टाचारकाे बिगबिगी हुने भयाे अब, नेता वा नेतागिरी चाहा छैन कसैलाई। देशकाे राजनीति आहा छैन कसैलाई। सुशीला पाैडेल
पञ्चाङ्ग:०२ परिवर्तन भयो व्यवस्था तर मान्छे उही हुन् असल मान्छे यहाँ आज को छ र मान्छे उही हुन् नयाँ भन्छन् मुखले मात्र कुरा पुरानै छ यहाँ गठबन्धन् यता उता छैन भर मान्छे उही हुन् असुरक्षा र अशान्तिको भयो डर मान्छे उही हुन् ॥ गुणनिधि घिमिरे अमेरिका पञ्चाङ्ग :०३ मृत्यु आउँछ नटर्ने टारेर शाश्वत हो तिथि र मिति नसर्ने सारेर शाश्वत हो जीवन नै यो मिल्दैन दोबारा प्रभुकृपा दुष्टले पुण्य नगर्ने चाहेर शाश्वत हो व्यर्थ यहाँ आफ्नै मन बारेर शाश्वत हो । कार्की डिबी माकुम सुनवल-४, नवलपरासी पञ्चाङ्ग:०४ विकाशको नारा लगाउँछन् यहाँ। उधोगति धारा बगाउँछन् यहाँ। कुरा मात्र ठूला गर्ने केही हैन, आफूले नै सारा जगाउँछन् यहाँ। आफ्नो लागि तारा मगाउँछन् यहाँ। ह्यारिस
पञ्चाङ्ग:०५ राखेर दिलमा ठाउँ जीवनमा सजाउँ प्रभुकै नाउँ जीवनमा अरूले रुखो बोलेर के भयो र? हेलिमेली देख्न पाउँ जीवनमा पवित्र बनेर छाउँ जीवनमा।
✍️ अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान 🇧🇹
पञ्चाङ्ग:०६ साउन भरि हातमा मेहन्दी र चुरा लगाउँछन् कहीँ कतै नि खाली नहोस् भनेर पूरा लगाउँछन् आफूलाई नै बिर्सी परिवारका लागि बाँच्ने नारी सहँदैनन् त्यसलाई जो नराम्रो कुरा लगाउँछन् गिद्धे नजर लायो भने घाँटीमै छुरा लगाउँछन् ।
श्रीकृष्ण शर्मा, पोखरा–५, मालेपाटन
पञ्चाङ्ग:०७ साउन लाग्यो पहेंलो साडी र चुरा लगाउनु पर्छ
शिवलाई खुशी पार्न मन त पूरा लगाउनु पर्छ
देखासिखी नै किन नहोस् मानेका छन् जानी नजानी
देवत्व आस्था जोगाउन कुरा झुरा लगाउनु पर्छ
संस्कृति जोगाउन पनि राम्रा कुरा लगाउनु पर्छ
भूमिका गैरे तिमिल्सिना गैंडाकोट ४ , नवलपुर
पञ्चाङ्ग:०८ बाटो र घाटो बन्द भयो जनतालाई मार परेको बेला। नेताहरुलाई सत्ता हतार देशमा भार परेको बेला। सरकार फेरिए पनि छ गरिबको हालत उस्तै होला, यसरी सधैँ फेरिन्छ व्यवस्था जनता हार परेको बेला। पीडितको मुखमा माड लागोस् भोकले तार परेको बेला।
कमला देवकोटा, पाल्पा
पञ्चाङ्ग :०९ ढल्दिन भन्ने घमण्ड पनि,ढल्नैपर्छ आखिर। पत्थर पनि अन्ततोगत्वा,गल्नैपर्छ आखिर। जब स्पर्शले आफ्नो रङ्ग,देखाउन थाल्छ अनि, जति कठोर तपस्वी हवस्,चल्नैपर्छ आखिर । अन्ततः समाजको नजर,छल्नैपर्छ आखिर। * चिरञ्जीवी ढकाल नेपालगन्ज -२० राँझा एयरपोर्ट बाँके
पञ्चाङ्ग:१० असार श्रावण महिनामा पानीले जनधनको क्षति हेर। नेताहरूलाई पत्तो छैन आफ्नै देशमा भएको खती हेर। वर्षाले बाढी पहिरो गराएर प्राणी जीवनमा अस्तव्यस्त, सत्ताको लुछाचुँडिमा नेताले बिर्सेका छन् जनता जति हेर। कलिको मोहमा परेर जाँदैछन् सबै नै सत्तामा सती हेर। ✍️ बेदु न्यौपाने 🌹🌹
पञ्चाङ्ग:११ यहाँ खोला र खोल्साका बास काटेर बार्नु बेरा तिमीले, खानु आफैले श्रम गरेर खोज्नु पर्देन डेरा तिमीले। कोशी बगेकीछन् कल कल गरेर किन्नु पर्देन पानी, आफ्नै देशमा फर्क कृषि गर नास्पाति र केरा तिमीले, छिमेकीको बाख्राले खान्छ चित्राको लगाउ धेरा तिमीले।
दुर्गा आचार्य मोरङ
पञ्चाङ्ग;११
विसंगति र विकृति हटाउन थाल्न सक्नुपर्छ देशबाट भ्रष्ट नीति फेंदैबाट ढाल्न सक्नुपर्छ सुखी र समृद्ध नेपाल नै बनाउनकाे लागि त, हुने खाने र हुँदा खाने बीच अन्तर फाल्न सक्नुपर्छ भाेका नाङ्गा जनता सरकारले पाल्न सक्नुपर्छ ।
राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे
मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर ।
पञ्चाङ्ग:१२
आँखा हेरेन आज आकाशले पानी झारी राख्यो । कसैको भनाइ मान्दै मानेन काम जारी राख्याे । उर्लियाे बेढङ्गले जताततै छताछुल्ल भइ , , खुशी खाेसेर दुनियाँकाे आफ्नो मन भारी राख्यो । हिँड्याे ठाउँ छाेडी आफूलाई वारी र पारी राख्याे ।
भवानी घिमिरे सर्लाही ।
पञ्चाङ्ग:१३ साउनभरि हातमा हरियो चुरा लाउने बाँकी एघार महिना त मात्रै कुरा लाउने कुरा गर्यो कुरैको दु:ख भन्छन् देश बनेन जो गर्छु भन्छ काम उसैमाथि शुरा लाउने ठुला मान्छे ठुलै भैगो काममा भुरा लाउने -पशपती राई खोटाङ ।
काठमाडौँ । साप्ताहिक ‘टुक्कामाथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १४३ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा नेपाल लगायत विश्वका ४८ जना नेपाली भाषी टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक/ प्रशिक्षक एवम् टुक्का साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो । टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १४३ औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
प्रतिनिधि टुक्का- १४३ नेपालीमा अङ्ग्रेजी मिसाई बोल्दा छुट्टै सान रक्षक हुँ भाषा साहित्यको, यसमै छ ध्यान । वसन्त अनुभव ~<•>~
सहभागी टुक्काकारहरूका टुक्काहरू-
~<•>~ [१] अनपढ ए पाखे भन्छन् शुद्ध नेपाली बोल्दा आधुनिक भइन्छ रे अङ्ग्रेजी पेटारो खोल्दा । ✍️ वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ ~<•>~ [२] विदेशी भाषाले महत्त्व पाउदै गएको छ हाम्रो देशमा पाखे बनिने डरले सिक्ने रे अङ्ग्रेजी जुनसुकै भेषमा। ✍️ सुनगाभा पोखरेल, हाल नेपालगन्ज ~<•>~ [३] नेपाली भाषा विर्सिएरै के काम अङ्ग्रेजी भाषा मात्र बोल्दा नेपालको कतै नामै नआउॅंने भो यसरी ह्रदय खोल्दा। ✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१, हालः-अमेरिका,बोस्टन। ~<•>~ [४] नगरून् स्वदेशी कुकुरको विदेशी भुकाइ यसैमा देखिन्छ धैरैजसो टाउको दुखाइ । ✍️ सतीश पण्डित, भानु६ चुँदी तनहूँ, हाल चनपा ६ मातातीर्ग ~<•>~ [५] अङ्ग्रेजी सबैको संसारमा विश्वभाषा भयो मातृभाषा बोलीचालीमा जो हराउँदै गयो। ✍️ चुडामणी देबकोटा, पुरानोनैकाप काठमाण्डौ ~<•>~ [६] अंग्रेजी भाषाले नेपालीलाई दास बनायो आज हाम्रो भाषा,धर्म,संस्कृतिलाई लास बनायो आज। ✍️ दीप गोले तामाङ, चन्द्रपुर -१, पौराई, रौतहट ~<•>~ [७] आखिरीमा भुलेर भाषा धर्म बिग्रेको हो सबै संस्कार कर्म ! ✍️ आर्त अकुलीन ~<•>~ [८] नेपाली साहित्य भाषा हाे, हामी सबैले बाेल्ने आधुनिक युग भएर अङ्ग्रेजी भाषा खोल्ने । ✍️ श्रीकृष्ण धामी – बझाङ ~<•>~ [९] बुढा बुढी पनि अङ्ग्रेजी घुसाई नबोले छोराछोरीले हेप्ने नबोले पाखे हा कस्तो समय आयो सदा पास्चात्यताले चेप्ने ! ✍️ कमला देवकोटा, पाल्पा ~<•>~ [१०] सधैँ राम्रो हुन्छ आफ्नै मातृभाषा हो अंग्रेजी जस्तै शकुनीको पासा । ✍️ कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी ~<•>~ [११] बोल्दाखेरि उडाएर अंग्रेजीका छर्रा अरू सामु देखाउँछु सभ्यताको ढर्रा l ✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी ~<•>~ [१२] पराइकाे हैन आफ्नै भाषाकाे ससम्मान गराैँ लेखाइ बाेलाइमा आफ्नैपनकाे मीठास भराैँ। ✍️ हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार। ~<•>~ [१३] जो जसले गर्छ, अङ्ग्रेजी मिसाएर सान देखाएर अघि सर्ने यिनै हुन् नेपाली शब्द अनि नेपालीपनको चीरहरण गर्ने । ✍️ प्रेम थापा “मन”बागलुङ ~<•>~ [१४] बोल्नुपर्छ है अङ्ग्रेजी मिसाई आजभोलि नत्र गर्दैनन् स्वागत कसैले दिल खोली । ✍️ बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा ~<•>~ [१५] वान, टु, थ्री, फोर भाषा मास्ने चोर । ✍️ नागेन्द्रप्रसाद यादव । ~<•>~ [१६] आफ्नो भाषाभेष बिर्सिएर कता हुन् गएका बिदेशी संस्कार भित्राएर कति रमाएका । ✍️ कला ढकाल, झापा ~<•>~ [१७] किन गर्छौ यो भाषाको तिमी हेला फेरि पछि पर्ला नि हजुर फेला। ✍️ नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ ~<•>~ [१८] जसरी पनि एकअर्कालाई बुझ्नु र बुझाउने भाषा रोज्नु पर्छ सरल र कर्णप्रिय भाषा हो भने दुबो जमिनमा सरेझैँ सर्छ । ✍️ पवनकुमार बुढाथेाकी, काठमाडौँ ~<•>~ [१९] आमा ममी बाबा ड्याडी बाँदर भयो मङ्की मातृभाषा भुलेर भोलि बन्छौ हामी डङ्की । ✍️ बिके मुखिया, दार्जीलिङ,भारत। ~<•>~ [२०] पश्चिमी सभ्यताले बिस्तारै ढाँकिदै जाँदै छ हाम्रो देश संसार एउटै हुन लाग्यो भन्छ फेरिँदैछ परिवेश । ✍️ अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड ~<•>~ [२१] पश्चिमी सभ्यतामा रमाउँदै हामी नेपाली आफ्नो भाषा र संस्कार पनि लादैछन् पखाली । ✍️ दुर्गा भट्टराई, मोरङ ~<•>~ [२२] लगाएका छन् छोटाछोटा लुगा आफ्नो इज्जत फाले नेपाली मौलिक भाषा बिर्सिए अङ्ग्रेजी बोल्न थाले । ✍️ अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ ~<•>~ [२३] हराउँदै छ नेपाली भाषा बन्न खोज्छन् सबैले मान्ने अनेक भाषा मिसाई बोले त ठान्छन् आफूलाई जान्ने । ✍️ सुशीला शिखा, काठमाडौँ कागेश्वरी ~<•>~ [२४] अङ्ग्रेजी राम्ररी बोल्न जाने विद्वान गनिन्छ नजान्नेलाई अनपढ गँवार पो ! भनिन्छ । ✍️ विवश पारदर्शी, झापा ~<•>~ [२५] अङ्ग्रेजी भाषा नबोली नहुने भयो आफ्नो भाषा साहित्य लोप हुँदै गयो | ✍️ सरिता सेढाई धादिङ ~<•>~ [२६] अङ्ग्रेजी पनि सिक्नुपर्ने, नेपाली भाषामा नफ्याकौँ पासा जहाँ गए नि पछि नपरौँ बोल्न सिकौँ यसैमा छ खासा । ✍️ सबिता खड्का, कैलाली ~<•>~ [२७] मन त थियो रमाउन विश्वभर डुल्दै अङ्ग्रेजी बोल्छन् यहाँ सबै आफ्नो भाषा भुल्दै । ✍️ प्रतिज्ञा प्रतिज्ञा, मेहेलकुना सुर्खेत ~<•>~ [२८] अङ्ग्रेजी त बाेल्छन् सबै काठे भाषा मिसाई धर्म पनि मान्ने गर्छन् हिन्दु छाेडी इसाई । ✍️ भवानी पाेखरेल( बाबू विराज), बाणगङ्गा १ चार नम्बर, कपिलवस्तु ~<•>~ [२९] विदेशी भाषा पनि अहिले आवश्यक छ रोजगारको लागि आफ्नै भाषा महत्वपूर्ण लाग्छ, अन्यत्र कहाँ जान छ र भागी ? ✍️ शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ ~<•>~ [३०] पिउँदा सिकायो सुरामा आइस टुक्रा घोल्न सुराले बेफिक्री भयो अङ्ग्रेजी फरर बोल्न । ✍️ कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे ~<•>~ [३१] दुई वर्ष अमेरिका बसेर आमालाई नै अङ्ग्रेजीमा थर्काउँछ बाबुकाे परिचय दिँदा साथीलाई नाेकर भनी मुख फर्काउँछ । ✍️ रबि पाैडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरी ~<•>~ [३२] हाेडबाजी बढ्दैछ झन् सम्पन्नता देखाउने आफ्नै भाषा लत्याएर अङ्ग्रेजीमा लेखाउने । ✍️ ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी ~<•>~ [३३] भाषा बिगार्न खोज्नेले आधुनिकताको ताज लाए संरक्षक भन्नेहरूले मातृभूमिको नाता खाए । ✍️ सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ ~<•>~ [३४] कुरा गर्ने रहर विदेशीकै भाषा छानीछानी आफ्नो मातृलय बिर्सेर बोल्दैछौँ जानी नजानी । ✍️ जमुना ~<•>~ [३५] जहाँ पनि अङ्ग्रेजीलाई दिनु हुँदैन मान आफ्नो भाषा साहित्यको जोगाउनु पर्छ सान । ✍️ पुष्पा सुवेदी, नेपालगन्ज,बॅाके। ~<•>~ [३६] आफ्नो भाषा नै आउँदैन यहाँ अरूको भाषा बोल्छन् मान्छेहरू अचेल अङ्ग्रेजीमै मनको कुरा खोल्छन् । ✍️ वेल थोकर तामाङ ~<•>~ [३७] दुनियाँमा सिक्नु हो कुरा ठूलो भाषासाहित्यका भानु हुन् कुलो । नन्दलाल आचार्य, बेलका २, उदयपुर । ~<•>~ [३८] सबै भाषाको ज्ञान सिक्नु पाए सप्रिएला गति मौलिक भाषा नै बिर्सिन थाले बिग्रिएला मति। ✍️ रमेश दियाली, शेल्पू सिटोंग दार्जिलिङ। ~<•>~ [३९] विदेशी पहिरन र भाषा बोल्न सबै हुरुक्क कति प्यारो आफ्नो भाषा सुन्दा हामी बन्छौँ लुरुक्क । ✍️ काजल न्यौपाने, भोजपुर। ~<•>~ [४०] सभ्यता पश्चिमको रहेछ यहॅा सिक्नुपर्ने नेपाली शब्द साहित्यबाट अब झिक्नुपर्ने । ✍️ राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ ~<•>~ [४१] म त सधैँ नेपाली भाषा नै बोल्छु सजिलो गरेर आफ्नो पीर खोल्छु । ✍️ अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान, कालेबुङ, भारत। ~<•>~ [४२] भाषाको रक्षक भन्दछौ, अङ्ग्रेजी मिसाएर सान भर्छौ टुक्कामा अशुद्धता धेरै देख्छु, तिनलाई वेवास्ता गर्छौ । ✍️ गोपालकृष्ण डंगोल, काठमाण्डौँ । ~<•>~ [४३] नेपालीकाे दुहाई दिने बाेल्छन् अंग्रेजी ठुटे विद्यालयमा नजान्नेलाई शिक्षकले कुटे । ✍️ डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची ~<•>~ [४४] जहाँ पुग्छु, सम्झन्छु आफ्नै आँगन, आफ्नै मातृभाषा अंग्रेज़ी भाषा कमाई खाने मात्र हुन्, लाग्दछ खासा । ✍️ मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा। ~<•>~ [४५] विदेशी भाषा हुने बोल्दा सान गर्छन् आफ्नो भाषाको अपमान । ✍️सङ्गीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौँ ~<•>~ [४६] शुद्ध नेपाली बाेल्ने पाखे र बुद्धु हुन्छ अंग्रेजी मिसाएर बाेले सबैले सुन्छ । ✍️ प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे । ~<•>~ [४७] आफ्नै प्याराे जन्मस्थल मिठाे भाषाभेष मान सम्मान पाइने बस्दा आफ्नै देश। ✍️ हिरालाल ~<•>~ [४८] जानी नजानी अङ्ग्रेजी शब्द बाेल्दैमा ठूलाे हुने साेच त्यागेर मातृभाषा बाेल्न थालाैँ मनै छुने । ✍️ रामकृष्ण रिजाल, बागलुङ ~<•>~
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १६४ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ५२ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
अभ्यासका लागि राखिएको तस्बिर:
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन अभ्यास शृङ्खला- १६४ मा सहभागी उदकयात्रीका सुन्दर उदकहरू-
[१] प्रेम सच्चा मन माया स्नेह आफ्नोपन !
वसन्त अनुभव [२] आउने मनभित्र कतै ती बालापनका यादहरू !
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १६३ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ७१ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
अभ्यासका लागि राखिएको तस्बिर:
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन अभ्यास शृङ्खला- १६३ मा सहभागी उदकयात्रीका सुन्दर उदकहरू-
साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको २६ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ । साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ५७ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।
झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर नभएमा उत्तम मानिन्छ ।
साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- २६ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-
……… १, बाढी, पहिरोको जोखिम दैनन्दिन बढ्यो जताततै जमाना बन्यो कृत्रिम । २, वृक्षारोपणमा जोड दिऔॅं बन्छ वातावरण हराभरा स्वच्छ अक्सिजन लिऔॅं । ३, समात्छ जराले माटो तब भूक्षय रोकिन्छ, दीर्घायुको सुन्दर बाटो ।
म्यामराज राई, भोजपुर … १// बाढी, पहिरोको त्रास निर्मम बन्यो प्रकृति दैनिक छिन्दैछ सास ! २// गल्ती गर्यौँ जानाजानी सुतेको बाघ चलाएर किन सहन्थ्यो छेडखानी ? ३// गर्दा जङ्गलको विनाश निम्तियो हेर विपत्ति पाइलैपिच्छे छ त्रास !
वसन्त अनुभव घोराही, दाङ … १, गन्तव्य ताकेको बस सुनेँ त्रिशुलीले डुबायो कसलाई दिऊॅं अपजस ?
सुनगाभा पोखरेल, हाल : नेपालगन्ज … १ गतिविधिले हैरान जनायो बर्षा भेलबाढी प्रकृतिप्रकोप कतिपयलाई बिजोग बनायो । २ कतै दुर्घटना बसको बाढी पहिरो बर्षाद दैवीप्रकोप हो कस्तो ।
गुणनिधि घिमिरे अमेरिका … १. बाढी पहिरोको भय निर्मम बनाउॅंदा प्रकृतिलाई कसको होला जय? २. जङ्गलको विनाश गर्दा थाहा हुँदैछ सबैलाई पानी नपाई मर्दा। ३. लगाई बिरुवा डाँडापखेरामा स्वच्छ अक्सिजन पाएर अझै बाँच्छिन् हजुरआमा।
अर्जुन प्रसाद चौलागाई रामेछापः-सुनापति-१ (हालः-अमेरिका,बोस्टन) … १// बाढीले ज्यान लग्यो सरकारको ध्यान नपुगेर कति नदीमा बग्यो । २// बाढी पहिरोमा परेर देशको हालत यस्तो जानुपर्ने अकालमा मरेर । ३// पहिरोले किचेर मरे अझै थाहा छैन त्यहाँ कति परे ।
लक्ष्मण देउवा डोटी हाल भारत चेन्नई … १// गन्ती छैन मर्नेको अब यकिन हुनुपर्यो बाढी पहिरोमा पर्नेको । २// सबैले वृक्षारोपण गरौँ आफू बस्ने वरिपरि सब हरियालीले भरौँ । ३// अकालमा मर्नु पर्दैन आफ्नो सुरक्षा गरौँ कसैले केही गर्दैन ।
ललिता गिरी सिन्धुली हाल काठमाडौं नेपाल … १ उत्खनन् हुन्छ मनपरी जान्छ पहिरो सधैँ मर्छन् निर्दोष सधैँभरि। २ असार सहुने झरी लाग्छ देश विदेश बसौँ सफर नगरी। २ बन्छन् बिग्रिन्छ सरकार वर्षे झरी जस्तो चलेछ नेताको व्यापार।
सुरेशकुमार पाण्डे दाङ घोराही १८ … १ परेन भन्थ्यौँ पानी पर्यो घनघोरले दर्केर असन्तोष मान्छेको बानी। २ तनहुँ रम्घामा जन्मिए पाए घाँसिबाट शिक्षा भानुभक्तका कृतिहरू अन्मिए। ३ रामायणको लेखनमा छवि नेपालीमा अनुवाद गरेर भए भानुभक्त आदिकवि ।
चुडामणी देबकोटा पुरानोनैकाप काठमाण्डौ … (१) रामायणले जोडेको घर आज जोगाई नराखे हराई जाने डर। (२) श्लोक भानुको पढ्नु भानु जस्तै मनमा घाँसीको अर्ती गढ्नु। (३) गर्न जानिएन व्यापार लुकामारी खेल्दै बस्यो लक्ष्मी र साहित्यकार।
दिवाकर चाम्लिङ्ग राई खर्साङ्ग, दार्जीलिङ। … १) सुहाउँदैन कुबेलाको राग दर्शक न स्रोताको भइन्छ कुहेको साग । २) स्याल शहर पस्यो कुखुरा कतै भेटेन आफैँ नालीमा फस्यो। ३) सरकार बन्यो पिनास जनताको टाउको दुखाइ बाढी, पैरोको विनाश ।
ऋजु दिल्पाली ईटहरी १ सुनसरी … १, लाग्छ तिमीलाई पहिरो सारा परिवार पुरेको चोट छ गहिरो । २, मनले खै मान्दैन कसैमाथि दुःख नपरोस् विपदले खै जान्दैन । ३, साथी यस्तो भैदियोस् हरेक दुःख सुखमा सधैँ सधैँ सम्झिरहोस् ।
दीप गोले तामाङ चन्द्रपुर-१, पौराई ,रौतहट … १. बाटोघाटोको भयो नाश आयो जताततै पहिरो मान्छेको मनभित्र त्रास। २. पुरानो सरकार ढल्यो नयाँ समीकरण बन्छ मन्त्रीको हल्ला चल्यो। ३. मन्त्रालय राम्रो खोज्दछन् मौका हमेशा नआउने मालदार ठाउँ रोज्दछन्
नवराज भट्ट कञ्चनपुर … १ नदीमा उर्लेर जल गाउँघर दुनियाँ सारा आखिर पीडाको फल ! २ यो कस्तो समय प्रकोप निम्त्याएर उसले किन गरायो क्षय ? ३ भुलेर सारा कर्म कलियुगे मानिस तिमी देखिएन कुनै धर्म !
आर्त अकुलीन … १, सत्ताको लागि लुछाचुँडी कसको पर्ने पासामा अघाउने भो भुँडी। २, विपद्ले मरेको हेरेन पक्ष विपक्षमा सरकार जनताले भनेको टेरेन।
एवाइ प्रभात सहिदभुमि धनकुटा … १, सबैको मनमा त्रास झरीले छिनभरमै ल्याएँ एकपटकमा लियो सास। २, कति परेको पानी चारैतिरबाट भयो कालो कस्तो छ बानी।
नीमा छिरिङ भोटिया जलढका कालेबुङ, भारत … १. साहित्य आकाशको रवि तनहुँमा जन्म लिए भानुभक्त हाम्रा आदिकवि। २. सुनेर घाँसीको नालीबेली जन जनमा पुर्याए सरल रामायण ठेली।
बिके मुखिया दार्जीलिङ,भारत। … १, पूजा गरौँ मनको सद्भावको एकता ल्याउने सभ्यता हो नेपालीपनको ।
प्रेम थापा “मन”बागलुङ … १, पानीले हैरान बनायो जताततै भेलबाढी पसेर खतराको सङ्केत जनायो । २, बाटो जताततै खनाए दिर्घकालिन केही नसोची पहिरो जाने बनाए। ३, उर्लिएर आएको भेल सदनभित्र भन्छन् भन्नलाई भइरहेछ सत्ताको खेल ।
अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान … १, वर्षामा नदी गहिरो बिचार गरेर हिँड्नु जताततै छ पहिरो —- नागेन्द्रप्रसाद यादव … १. बाढी आएर त्रास प्रकृतिला्ई सलाम गरी यसैमा खोजौँ आस । २. लगाउँछ सरकार कर बाढी, पहिरो आई बगाओस्, राखोस् घर । ३. बिहे गर्दै भोज असार, साउने झरीमा सङ्कटमै गर मोज ।
नन्दलाल आचार्य सिद्धार्थटोल, उदयपुर हाल- एनेलकुटी, सिरहा । … १. कतै बाढी पहिरो प्राकृतिक प्रकोपले अचेल चोट पुर्यायो गहिरो । २. अब मास्नभन्दा बढी बिरुवा रोप्ने गरौँ काममा नभएर घटी । ३. जन धनको नास खबर सुन्दापनि साथी मनमा डर त्रास।
पृथक प्रकृति … १. नेपालको साहित्य आकाशमा भानुभक्तले गरेको योगदान महत्त्वपूर्ण छ खासमा । २. नेपाली भाषाको क्षेत्रमा एकताको प्रारूप खडा गरे नेपालीजनको नेत्रमा । ३. देश जनतालाई जोड्ने राम्रो माध्यम साहित्यतर्फ ध्यान सबैको मोड्ने ।
डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची … १. फुलेका छन् फूलबारी बारीसँगै छ मनमा , आयो सधैँ जिम्मेवारी । २. भेटिन्छ मायाको खानी आउनुहोस् तिमी छिटै , कहाँ छौ नानी ? ३. हार जितेको खेल तनाव बनायो मानवलाई, बाढी पहिरोको भेल।
श्रीकृष्ण धामी – बझाङ … १/ जङ्गल विनाश नगरौँ बर्खा बिपत्ति निम्त्याउँछ मनमा ध्यान भरौँ । २/ नदीनाला बढेर आयो बाढी पहिरोमा जनधनको क्षति मृत्युले धायो
बेदु न्यौपाने … १ असल साहित्यका छवि नेपालका महान सपुत हुन् भानुभक्त आदिकवि । २ अफ्नो क्षमतामा टिक्नुपर्छ भानुभक्त आचर्य बाट केही हामीले सिक्नुपर्छ । ३ धेरै गरे प्रचार ठूलो योगदान दिएर भानुभक्त बने साहित्यकार ।
अनिता भण्डारी ताप्लेजुङ … १// आत्तिएको सम्झना पल महिमा गाउँमा सदा पहिरो वर्षा जल २// आँखाको नानी अल्मलियो चारैतिर विनाशै विनाश वर्षाको पीडा बल्झियो । ३// सङ्घर्षमा पौडनु पर्ने दुःखै दुःखमा हराए सुखको खोजीमा झर्ने ।
अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड … १: जिन्दगी बनाउन गाह्रो बगाउने ठेगान छैन, वर्षामा नेपालीलाई साह्रो। २: घुमेर आउने कालमा, सुध्रेन स्थिति हाम्रो , फसियो कुटनैतिक चालमा। ३: नेपाल धर्तीको स्वर्ग , बनाए अख्तियार पाउनेले , झगडै झगडाको नर्क।
मनोहरी पौडेल गैडाकोट १ … १ सरकार ढल्यो फेरि बनाउँछन् नयाँ सरकार आलोपालो मौका हेरी । २ गाउँ विपत्तिमा परेको सरकारलाई मतलब छैन अकालमा जनता मरेको ।
राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे मध्यपुर ठिमी ५संगम काेलाेनी राधे राधे। … १, छायाँमा हरायो जीवन सिंहदरबारमा बसि नेता कर्णालीको काट्छन् रिबन ।
रबि पौडेल ,दक्षिण भारत पाण्डेचरी … १. आउँछ बाढी पहिरो ज्यान जोखिममा पर्दा पिर पर्यो गहिरो। २. हुँदैन विपतको भर मरिन्छ भनेर सबैको मनमा भयो डर। ३. आउँछ उर्लेर खोला रमाउने ठाउँ छैन मरी जाने चोला।
काजल न्यापाने, भोजपुर … १. बाटो पहिरोलाई ठिक्क छिन्छिनमा सरकार फेर्दा जनतालाई सार्है दिक्क । २. नेताहरूको यहाँ चुरिफुरी छोटेराजा पाल्दा भयो जनताको सम्पत्ति सिरिखुरि । ३. पुरानो सरकार ढल्यो मन्त्री बन्नेको होडबाजी आपसमै विवाद चल्यो ।
दुर्गा भट्टराई मोरङ … १. बाउसे रोपार आएका सम्म्याउँदै रोप्दै रमाउँदै असारे भाका गाएका । २. बाढी पहिरो जताततै गाउँ शहर आकुलव्याकुल सुखशान्ति छैन कतै । ३. विपत्ति आउँछ बर्सातमा पूर्वतयारी व्यवस्थापन नभए होसियार हुनु दिनरातमा ।
कृष्णकुमार वैद्य बनेपा ९, काभ्रे … १, नहिड्नु हजुर जथाभावी नगर्नु यात्रा टाढाको बर्सात नबनोस् हावि
शशीश्री आचार्य बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौं … १ , बाढीले बस्ती बगायो तमासे नबनौँ आसेपासे दैवले अती रुवायो । २ , भाग्यको खेल भनौँ ठुलो चोट दिलायो प्रकृती झेली हौ ।
हरिगोपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार … १, भानुभक्त नेपालका आदिकवि संस्कृतको अनुवाद गरेर रामायणमा छोडेका छवि
भगवती दवाडी ,झापा … १, आउ बर्सातको झरी लैजाउ बढारेर सबै विकृति विसङ्गतिको परी ।
ताराप्रसाद चापागाईँ … १. डुबानमा छ बस्ती यस्तै यस्तै समाचार आज,हिजो, अस्ति! २. धेरै घर जोखिममा बाढी, पहिरोले गर्दा जीवन भो कठिनमा!
साबित्री प्याकुरेल,धादिङ् … १) थामिएको छैन् पानी मधेस तराई पहाड़ जताततै पुर्यायो हानी। २) प्रकृतिसँग खेलाँची गरे प्राकृतिक प्रकोपको मारमा आज धेरैजसो परे । ३) संरक्षणको कुरा छैन अब प्रकृति रिसायो मनाएर हुने हैन।
अरुण कुमार भुजेल गोरूबथान,कालेबुङ,भारत। … १, कस्तो विपत्ति आयो। लिएर यात्रुको ज्यान परिवारमा रुवाबासी छायो।।
वेल थोकर … १, कारागारमा बसी कुनामा रामायण अनुवादमा पोख्त भानु परेथे थुनामा । २, घाँसीको जस्तो मन इनार खन्ने जमर्कोले उँभो लागेन जन । ३, परिचायकविना श्रष्टा अधुरो मोतिराम नभएको भए भानुको जीवनी मधुरो
मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा … १, बाढी पहिरो थामियोस् जनधनको होओस् सुरक्षा आफ्नो पारामा बाँचियोस् । २, भगवान्सँग गरिन्छ कामना हामी सबैको होस् सुख शान्त भावना । ३, साक्षी राखेर भगवान् दैव भरोसा वर्षाको बनेर आफैँ बलवान् ।
मनुहाङ किराँती साेलु (युमन खालिङ) साेलुखुम्बु ,महाकुलुङ ५ चाचालुङ … क/ उभ्याएर भाषाको आधारशीला साहित्यको उत्थान गर्दागर्दै सकियो भानुको इहलीला l ख/ नेपाली भाषाका संस्थापक बनेर भानुभक्त आचार्यले पारे साहित्यलाई चकाचक l ग/ पोखेर अन्तर्मनको भावना मनाऊँ भानु जयन्ती अर्पिदै सम्पूर्णमा शुभकामना l
बाबुराम गौतम, गुल्मी … १ रुँदै गयो अस्ति हेर्नुस् अर्को आएको गर्न फेरि मस्ती । २ जनताको चुल्हो बलेन भाउबेसाहा भयो अचकाली निर्दयी सरकार गलेन । ३ नाटकका पात्र फेरिएको जनतालाई ऋण बोकाएर स्वार्थकामा सत्तामा बेरिएको ।
प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे … १, आयो असाध्यै पानी खेत तिर्खाएको हुनाले मान्न थालेँ रानी ।
लक्ष्मी रिजाल, रुपनगर, सप्तरी … १ साहित्यमा दियो बालेर मौलिकता आए बोक्दै शब्दात्मक विभेद फालेर। २ साहित्यमा बनेर आसा रामायण नेपालीमा लेख्दै अमर बनाए भाषा।
सङ्गीता खरेल चन्द्रागिरी ८ काठमाडौं … १, ढल्यो सरकार हेर भ्रष्टाचारी पक्राउ नगर्दै नयाँ मन्त्रीमण्डल फेर । २, कालो चस्मा लाउनेले नक्कल पार्दै हेर्दैछिन् पछि पछि आउनेले ।
बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा … १ उर्लियो वर्षादको भेल यात्रा कठिन भो निश्चित गन्तव्यमा नपुगुन्जेल,
भुपेन्द्र राना मगर धादिङ … १. कस्तो समय आयो लगाएको बाली जति बाढी पहिरोले खायो । २. नेपाल कृषिप्रधान देश बाँझो खेतबारी खनौँ हुन्छ राम्रो परिवेश । ३. मिलिजुली वृक्षारोपण गरौँ बाढी पहिरो जान्न सबै लागि परौँ ।
अनिता कार्की पाँचथर … १. रेल चल्छ सहरमा बाटो बनेन गाउँमा जीवन बित्छ कहरमा । २. सुरक्षित छैन बाटो गन्तव्यमा पुग्नै गाह्रो बगाएर लग्यो माटो। ३ बाढीपहिरो पीडितको नाममा सङ्कलन गर्छन् राहत गर्दैनन् सदुपयोग काममा ।
पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ … १, भयो मन सानो धनी भए म ठुलो घरको छानो।
धनुष न्यौपाने “यात्री”, जुम्ला … १, चम्काउॅंछ संसारलाई रवि साहित्य क्षेत्र चम्काउनु जस्तै बनेर आदिकवि।
रमेस प्रसाद पन्त पाटन बैतडी … १, हुनुपर्छ आत्मा पवित्र सम्बन्ध अमर बनाऊ दिगो हुन्छ मित्र । २, बिम्बले याद गराउँछ पल्टाउॅंदा स्मृतिका पाना , आँखामा अश्रु आउँछ । ३, छलमा हुन्छ चोरी कहिल्यै पनि टुक्रॅंदैन मनले गाँसेको डोरी ।
सीमा कार्की समर्पण मेलचोक पर्सा … १) प्रकृतिको खेल यस्तै कसलाई गुहारूँ अब झरिबर्सा पीडा प्रशस्तै । २) बोली र वचन मात्र हुन मलम सम्झेर त्यो बचपन । ३) आशा, भरोसा सकिन्छ जब मनको दीपमा बाढी, पहिरो ओर्लिन्छ ।
ईश्वर साउद (भिक्षु) रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम … १ गाँउका घरमै बाटो नसोची पहाड खनेर , कमजोर बन्यो माटो। २ वृक्ष काट्न जान्दछन् रोपणमा बिरलै ध्यान , गल्ति कहिले मान्दछन्। ३ झस्काउन आउँछ पहिरो हुन्छ अनगिन्ती क्षति , सरकारमा पदकै धुइरो।
सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ … १, नहुनु खुसी आएकोमा चङ्गुलभित्रै सबै हामी बिस्मात नराख गएकोमा । २, प्रेमिका हुनेछन् पुरानै पकाई पोली खानेछन् भान्सा पाक्छ गफै । ३, जब तख्ता पल्टिँदैन विश्वास राखेका जनताले नेपालीको दु:ख सल्टिँदैन
रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ ::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::
झिल्का लेखन अभियानको २२ औँ शृङ्खला (लालीगुराँस विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।
झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ५८ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुन्छ तर समध्वनीक हुनुहुँदैन ।
सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू- —————<•>—————
[१] १// मनमोहक सुन्दरता मूल गुराँस आहा ! पाखापखेरामा नेपालको राष्ट्रिय फूल ! २// राता, सेता अनेकथरी देखिन्छ स्वर्गझैँ मुलुक फुल्दा गुराँस पाखाभरि ! ✍️ वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ ————-==———– [२] १// लालिगुराँस फुलेर वनमा पहिचानको छाताले ढाकेर लुकाउने सबैको मनमा! २// पाखापखेराको रङ्ग फेरेर लोभ तुल्याउने दर्शकको कहिल्यै नअघाउने हेरेर ! ✍️ अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान 🇧🇹 ————-==———– [३] १// पाखाभरि सुन्दरताको मूल सेतो रातो ढकमक्क फुल्यो लालीगुराँस फूल ! २// लालीगुराँसले देखायो पहिचान फुलेर हिमाली पाखामा राख्यो राष्ट्रिय सान ! ✍️ बेदु न्यौपाने ————-==———– [४] १// वन ढाकेर फुल्ने लालीगुराँस फूल देखेर मन त्यतै झुल्ने ! २// लालीगुराँस लेकैमा फुलेको साइलाको आडैमा बसेर गाएको छैन भुलेको ! ३// मनलाई खुसी दिन अब लेखतिर जाऔँ लालीगुराँस फूल लिन । ✍️ ललिता गिरी, सिन्धुली हाल काठमाडौं नेपाल ————-==———– [५] १// फुल्छ गुराँस वनमा राष्ट्रियताको भावना बोकेर छुन्छ सबैको मनमा ! २// नेपालीको दिन्छ पहिचान राष्ट्रको गौरव बढाउँदा अझै आउॅंछ शान ! ३// नेपालको लालीगुराँस फूल पहिचान दिनेलाई सबैले नगरौँ अबदेखि भूल ! ✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१ हालः-अमेरिका,बोस्टन। ————-==———– [६] १// फुलेर लालिगुराँस वनमा देखियो सुन्दरताको महल उमङ्ग छायो मनमा । २// रङ्गीचङ्गी बनेर फुल्यो छरेर सुगन्ध वनभरि देखेर मन भुल्यो । ✍️ अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन न.पा. ६ सङ्खुवासभा। ————-==———– [७] १// राताम्मै गुराँस पाखाभरि अप्ठ्यारोमा पनि फुल्छन् मन चन्चल हुनेगरी । २// पहाडी सुन्दरताको वर्णन गुराँस पनि अनेकथरी उचाइसँगै रङ्गमा परिवर्तन । ✍️ सतीश पण्डित,बभानु६ चुँदी तनहूँ, हाल चनपा ६ मातातीर्थ। ————-==———– [८] १// नेपालको राष्ट्रिय फूल लालीगुराँसको छुट्टै विशेषता राष्ट्रिय चिन्हको मूल ! २// धेरै प्रजातिका फुल्छन् नेपालको उच्च पाखापखेरामा लालीगुराँसको अध्ययनकर्ता डुल्छन् । ३// विश्वको मनमोहक फूल सबैले संरक्षण गरौँ लालीगुराँस मास्नु भूल । ✍️ चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ ————-==———– [९] १// लालीगुराँस फूल्यो वनमा सम्झना आउँछ गाउँको विरह चल्छ मनमा । २// लालीगुराँस राष्ट्रिय फूल राष्ट्रको सुन्दर पहिचान यसलाई कदापि नभुल । ✍️ पुरुषोत्तम फुयाल, साकेला गाउँ पालिका-२ रतन्छा खोटाङ ————-==———– [१०] भिरमा फुलेको गुराँस हेरेर चित्त बुझाउँदा मनमा मिठो आभाष ! ✍️ आर्त अकुलीन ————-==———– [११] १// रङ्गीन फूल वनभरि मनमोहक हेरिरहूँ लाग्ने इच्छा आकाङ्क्षा मनभरि । २// लालीगुराँस फूल हिमरानी पर्यटक आउँछन् हेर्न भर्छन् आँखाको नानीब। ✍️ उमा रिमाल, संखुवासभा 🇳🇵 ————-==———– [१२] लालीगुराँस रातो राम्रो देशको आहा शिरफूल पहिचान बोक्छ हाम्रो । ✍️ रचना शर्मा प्रतीक्षा, इमाडोल , ललितपुर । ————-==———– [१३] १// सुन्दर लालीगुराँस फूल पहाडको साैन्दर्यकी खानी राष्ट्रिय चिन्हहरूको मूल । २// वनपाखाभरि नै फुल्ने गुराँस फूलको साैन्दर्यले मनको पीडाहरू भुल्ने । ३// लालिगुराँस राष्ट्रिय फूल राष्ट्रमाथि खेलबाड गरे हुन्छ त्यो महाभूल । ✍️ जयनारायण नेपाल, इलाम हाल सूर्यविनायक २ बालकोट ,भक्तपुर । ————-==———– [१४] १// भिरपाखामा चट्ट फूल्छ लालीगुराँस भएर राताम्मै मानिसको मन भुल्छ । २// राष्ट्रिय गौरव हाम्रो पाखाभरि लालीगुराँस फूल जाेगाउँदा सबैले राम्रो । ✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर ————-==———– [१५] १// प्रकृतिमा सुन्दर फूल लालीगुराँस देख्दा मान्छेकाे हुन्छ मन चुलबुल । २// ईलामकाे मिल्के डाँडा झुम्म फुलेकाे गुराँस हुँदैन यसमा काँडा । ३// राष्ट्रकाे याे पहिचान निशानी छापमा समेत यसकाे अति मान । ✍️ डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची ————-==———– [१६] १// पहाडमा फुलेकी रानी हाम्रो राष्ट्रिय पहिचान सौर्न्दर्य नेपालको खानी । २// हुँ राष्ट्रिय फूल काट्छ किन मलाई स्वार्थी मान्छेको हुल । ३// मलाई फूल्न दिँदैन काट्छन् मन्दिरको लागि हरियो वन लिँदैन। ✍️ एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा ————-==———– [१७] १// फागुन चैत फुल्दछ आहा ! लालीगुराँस रक्ताम्यै सबैको मन भुल्दछ । २// लालीगुराँस हाम्रो सान विश्व माझ चिनाउने गर्नुपर्छ यसलाई सम्मान । ✍️ दीप गोले तामाङ, रौतहट ————-==———– [१८] १// लालीगुराँस राष्ट्रको सान राष्ट्रिय फूल हाम्रो गौरव अनि पहिचान । २// रङ्गीन बनाउँछ वन खुसी हुन्छ सबैको चैत, बैशाखमा मन । ✍️काजल न्यौपाने, भोजपुर ————-==———– [१९] १// पहाडमा फुल्छ फूल ढकमक्क लालीगुराँस वनमा नगराैँ फ्याक्ने भुल ! २// चराउँदा बाख्रा वनमा टिपेर लालीगुराँस खाएकाे राखेको छु मनमा । ✍️ रबि पाैडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरी ————-==———– [२०] १// फूल फुलेछ वनमा वसन्तको आगमनसँगै हेर हर्ष भयो मनमा । २// नेपालीको छुट्टै पहिचान राष्ट्रिय फूल फूल्दा देशकै हुन्छ सान । ✍️ कला ढकाल, झापा ————-==———– [२१] १// देखेर वनैमा फुलेको राष्ट्रिय फूल लालीगुराँस मन उतै भुलेको । २// हामी नेपालीको शान राष्ट्रिय फूल लालीगुराँस विश्वले चिनेको पहिचान । ✍️ Amrit KO Ira Ala, पोखरा -१८,चंखपुर ————-==———– [२२] १// ढकमक्क फुल्दा पाखाभरि रक्ताम्य देखिन्छ वन हुन्छन् गुराँस नानाथरी l २// बढाउँछ नेपालीको शान विश्वसामु लालीगुराँस फूलले जताउदै नेपालको पहिचान l ✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी ————-==———– [२३] १// लालिगुराँस राष्ट्रकै गौरव पलायो किन कुमति बन्दै पाण्डव कौरव ? २// छर्दै वासन्तिक छटा फैलियो सौन्दर्यको सौरभ फर्फराउँदै शिवका लटा ! ✍️ ऋजु दिल्पाली, ईटहरी १ सुनसरी । ————-==———– [२४] १// पहाडी क्षेत्रमा फुल्ने विभिन्न रङ्गको हुन्छ लालीगुराँसमा मन भुल्ने । २// लालीगुराँस फुल्दा वन मनोहर देखिन्छ साथी लोभलाग्दो दृश्य झन । ३// नेपाल राष्ट्रको प्रतीक लालीगुराँस फूल चिनारी नेपाली मनको नजीक । ✍️ पृथक प्रकृति ,झापा ————-==———– [२५] १// गाउनू लालीगुराँसको महिमा सुन्दरताको प्रतीक भनी बढाउँदै देशको गरीमा ! २// लालीगुराँस फूल्दा वनमा डुलिरहूँ जस्तो लाग्छ सम्झेर तिमीलाई मनमा । ✍️ मोती योन्जन, सुब्बा दार्जिलिङ निमकी डाँडा। ————-==———– [२६] १// ढकमक गुराँस फुल्यो वनपाखा भयो राताम्य देखेपछि हृदय झुल्यो । २// मन लोभ्याउने फूल गुराँस टिपेर फ्याँक्ने कहिल्यै नगर्नू भूल ! ✍️ कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे ————-==———– [२७] १// लालीगुराँसको छ खानी मनको कुरा मनमै नेपाल संसारमा रानी । २// राष्ट्रिय चिनारी हाम्रो दुनियाँको रमझममा पनि हेर्दा गजबको राम्रो । ३// सुन्दर लालीगुराँस फूल दिनको तुलनामा रात नेपालको हामी मूल ! ✍️ नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ भारत ————-==———– [२८] १// लालीगुराँस फुल्दा वनमा भिरपाखा देखिन्छन् रङ्गीन माया फुल्छ मनमा । २// ढकमक्क गुराँस फुलेको उजाड वनमा रमाइलो देखेर मन भुलेको । ✍️ सुनगाभा पोखरेल, हाल: नेपालगन्ज ————-==———– [२९] लालीगुराँस फुल्छ वनैमा अजम्मरी राष्ट्रिय फूल बसिरहन्छ नेपालीको मनैमा । ✍️ डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा । ————-==———– [३०] १// काेइलीकाे गाना सुन्दै वनमा फूल्याे गुराँस प्राकृतिक मधुमास चुन्दै । २// राष्ट्रकाे सान लालीगुराँस देशकाे आफ्नै पहिचान एउटा सुन्दर इतिहास । ✍️ हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ , साँगा बजार। ————-==———– [३१] १// वसन्तमा फूलेको लालरानी वनै उज्यालो पार्ने औषधिको हौ खानी ! २// ढकमक्क फूलेको पाखाभरि रातै देखिन्छ बनपाखा गुराँस हुन्छन् थरीथरी । ✍️ धनमाया चौधरी, कैलाली ११ ————-==———– [३२] १// वनमा गुराँस फुलेको हेर शिरमा लगाएँ कति राम्रो खुलेको ! २// वन ढाक्यो लपक्कै दुलही जस्तै देखियो पाखा भए छपक्कै ! ✍️ सञ्जना शर्मा, लमही दाङ ————-==———– [३३] १// पाखाभरि गुराँस फुल्यो मनमोहक दृश्य देखेर मनले पिरहरु भुल्यो। २// डाँडापाखा सुन्दर देखियो लालीगुराँस फूल फुलेर सबै हर्षित भेटियो । ✍️ अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान,कालेबुङ,भारत। ————-==———– [३४] १// फुल्दा रमाइलो हुन्छ लालीगुराँस ढकमक्क वनमा नहुदाँ मन रुन्छ । २// नेपालको राष्ट्रिय फूल संरक्षण गरौँ सबैले लालीगुराँस हो नभुल । ✍️ साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्ग। ————-==———– [३५] १// पुगौँ गुराँसको राजधानी तीन जुरे डाँडा छ सुन्दरताको खानी । २// पहिचान हो हाम्रो फुलेको छ ढकमक्क आहा ! कति राम्रो । ३// चैत बैशाख फुल्ने राष्ट्रिय फूल लालीगुँरास मन त्यतै भुल्ने । ✍️ अनिता कार्की, पाँचथर ————-==———– [३६] १// रक्तिम बनायौ गुराँस नेपालका पहाडी धरा तिमी नफूले उराठ । २// गुराँसका जङ्गल पस्दा स्वर्गकै आभास हुन्छ अनुपम सुन्दरताले डस्दा । ✍️ मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १ ————-==———– [३७] १// इज्जत दिने लाली देशको सान यो अमृत दिने माली । २// राष्ट्रले स्थान दिएको लालीगुराँसबाटै हामीले जान्यौँ उसैबाट इज्जत लिएको । ✍️ नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर । हाल– एनेलकुटी, सिरहा । ————-==———– [३८] १// नेपालकाे राष्ट्रिय फूल लालीगुराँस एक मनमोहक पहाडी क्षेत्रको मूल । २// विभिन्न प्रजातिका फूलेका नेपालका पाखापखेरामा लालिगुराँस हेर्न पर्यटक डुलेका । ३// विश्वमा छुट्टै पहिचान सबैले संरक्षण गरौँ लालीगुराँस नेपालीको सान । ✍️ दुर्गा भट्टराई, मोरङ ————-==———– [३९] १// लालीगुराँस देशको निसानी पहिचान जगाउँछ नेपालको नगरौँ यसलाई हानी । २// चैत, बैशाखमा रङ्गीचङ्गी लालीगुराँस फूलहरू सँगसँगै रमाउँछन् सबै साथीसङ्गी। ✍️ मन्जु बोहरा, सुदुरपश्चिम बझाङ ————-==———– [४०] लालीगुराँस फूल राम्रो ढकमक वनमा फुल्दा देशको गहना हाम्रो । ✍️बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा ————-==———– [४१] १// वनैभरि फुलेका फूल लालीगुराँस कति राम्रो ढकमक्क बनेका झुल । ✍️ शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ ————-==———– [४२] १// गुराँसको फूल फूल्यो हेरिरहुँ लागिरह्यो मलाई त्यसैमा मन भुल्यो । २// जब लालीगुराँस बढ्यो डाँडा अनि पाखापखेरामा सौन्दर्यको लाली चढ्यो । ✍️ समुन्द्रा शर्मा, सुनसरी ————-==———– [४३] १// त्यो पारी वन गुराँस फूलेको देखेर खुसी भयो मन । २// टिप्नलाई नगरौँ भूल लालीगुराँस नै हो हाम्रो राष्ट्रिय फूल ! ✍️ अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ ————-==———– [४४] १// लालीगुराँस फुले वनैमा जताततै रमाइलो भयो खुसी छायाे मनैमा । २// नेपालको राष्ट्रिय फूल वनैभरि रमाइलो देख्दा शुद्ध हुन्छ कूल । ✍️ केसर बाेहरा ( सङ्घर्ष ), सुदूरपश्चिम अछाम । हाल भारतबाट ।। ————-==———– [४५] १// रङ्गीन बनाउँछ जङ्गल संरक्षण गरौँ लालीगुँरासको हुन्छ सबैको मङ्गल । २// पाखाभरि लालीगुँरास फूल राताम्मे देखेर हजुर हुन्छ मन चुलबुल ! ३// लालीगुराँस हाम्रो सान राष्ट्रिय फूल देशको विश्वमा छुट्टै पहिचान । ✍️ शान्ता पौडेल भट्टराई, टङ्कीसिनवारी, मोरङ ————-==———– [४६] १// गुराँस राम्रो फूल राष्ट्रियताको प्रतीक हो टिप्ने नगर्नुहोस् भूल । २// हिमालको सौन्दर्य हेर गुराँसको फुल्ने मौसममा पर्यटन भुल्ने धेर ! ३// गुराँस राम्रो मलाई डाँडामा रातै फुलेको हेर्न हर्ष बढाई ! ✍️ भगवती दवाडी, झापा ————-==———– [४७] लालीगुराँस ढकमक्क वनमा तिमी सर्वत्र सजाइदेऊ स्वच्छ सुन्दर मनमा । ✍️ प्रेम थापा “मन”बागलुङ ————-==———– [४८] १// गुराँस फुलेकाे वनमा कति रमणीय दृश्य हेर्दै आनन्द मनमा । २// पहाडै देखियाे राम्राे ढकमक्क फुल्दा गुराँस राष्ट्रिय फुल हाम्राे । ✍️ दिनेशकुमार शर्मा, हेटौँडा, मकवानपुर । ————-==———– [४९] १// नेपालको राष्ट्रिय फूल लालीगुराँस वनको गहना काटेर नगर्नु भूल ! ✍️ भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ ————-==———– [५०] १// सुन्दर रङ्गमा सजिएको पहाडमा लालीगुँरास फूल देश सिंगारेर अग्लिएको । २// औषधीको गुण पाइन्छ माछाको काँडा अड्केमा तुरुन्तै गुराँस खाइन्छ । ✍️ सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ ————-==———– [५१] १// गुराँसले सुगन्ध छर्ने सधैँ राष्ट्र राष्ट्रियतामा देशको नाम भर्ने । २// वसन्तमा सधैँ फुल्ने फुलेको लालीगुराँस देख्दा मन चारैतिर डुल्ने ! ३// पहाडमा देखिन्छ राम्रो सधैँ सुगन्ध छर्ने राष्ट्रिय फूल हाम्रो ! ✍️ श्रीकृष्ण धामी – बझाङ ————-==———– [५२] लालीगुँरास फुलेर रातै नेपाल प्रकृतिको भण्डार मनमाेहक छ वनपाखै । ✍️ प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे । ————-==———– [५३] १// चैत्रमा राता जङ्गल लालीगुराँस चहार्दै चराहरू काेइली गाउँछन मङ्गल । २// लालीगुराँस निसानी हाम्राे माहुरी रमाउँछ त्यही रक्ताम्य पाखा राम्राे । ✍️ हिरालाल न्याैपाने, बानपा ८,काेटमाैला,सल्यान ————-==———– [५४] १// मनै लोभ्याउने लालीगुराँस औषधीको काम गर्छ यसलाई बुझेमा खास ! २// वन ढाकेर फुल्ने लालीगुराँस देखेर यहाँ सबैको मन भुल्ने । ✍️ लक्ष्मण देउवा डोटी, हाल भारत चेन्नई ————-==———– [५५] १// भावना लालीगुराँस जस्तो दागरहित हुनुपर्छ मान्छे मानवमा मानवता कस्तो। २// सुन्दर छवि बनाउँ बगैँचाका निष्कलङ्क कोपिला इतिहासलाई दाग नलगाउँ । ३// दृश्यमा शोभा गौरव आँखामा कहिल्यैँ नबिझाउने बन्नुपर्छ इतिहासमै शौरभ । ✍️ घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही ————-==———– [५६] १// वनभरि लालीगुराँस फुल्छ रमणीय दृश्य हेर्दा एकछिन दुःख भुल्छ । २// गुराँस एकताको फूल लाली चढाउनुछ देशलाई सम्हाल्नु जनताको हुल । ✍️ सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा ————-==———– [५७] भिरपाखामा फुलेको लालीगुराँस विजयको रातो रङ्गझैँ नेपालीको पुर्ख्यौँली पुराण । ✍️ राजु भन्डारि,बबैरिया १ कपिलवस्तु ————-==———– [५८] १// फूल आहा फुलेको गुराँस अहिले ढकमक्क मन त्यतै झुलेको । २// पहाडको रानी अरे भन्छन् सबै गुराँसलाई टपक्क टिपौँ, झरे । ३// भन्छन् राष्ट्रिय फूल गुराँसलाई हाम्रै देशमा सत्यानास् गर्नु भूल । ✍️ राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १६२ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६० जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
अभ्यासका लागि राखिएको तस्बिर:
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन अभ्यास शृङ्खला- १६२ मा सहभागी उदकयात्रीका सुन्दर उदकहरू-
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो । टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १४२ औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
प्रतिनिधि टुक्का- १४२ फुटेको आँखाले नै नहेर्ने छन् त्यसमाथि जल्नेहरू आफ्नो केही ह्याउ छैन, खाली अर्काको खुट्टा मल्नेहरू । ~<•>~
सहभागी टुक्काकारहरूका टुक्काहरू-
~<•>~
[१] कति गर्छन् आरिस पनि स्वघोषित वरिष्ठहरू आफैँ गर्नु नि नवीन कुरा व्यर्थै जल्नुभन्दा बरु । ✍️ वसन्त अनुभव घोराही, दाङ ~<•>~ [२] खुट्टा माेलेर नै माथि चढ्नेहरू छन् धेर खुट्टा तान्नेकाे त कथा धेरै भयाे झन् हेर । ✍️ ताराप्रसाद चापागाईँ धुनिबेसी ~<•>~ [३] आफ्नै घमण्डमा रमाउने, अरूको दुःखलाई हँसाउनेहरू धेरै भेटे मुखले ठूलो कुरा गर्दै अरूलाई फँसाउनेहरू। ✍️ अच्युत घिमिरे सर्पाङ, भुटान 🇧🇹 ~<•>~ [४] अर्काको रिस गर्ने जल्ने उत्तिखेरै रुने अरूको मात्र आरिसले प्रगति नहुने । ✍️ चुडामणी देबकोटा पुरानो नैकाप काठमाण्डौ ~<•>~ [५] देखिँदैनन् कत्ति ती नेताहरू खाली जल्ने भन्दा बरू जनता ठिक तुलनात्मक रुपमा गन्दा । ✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई रामेछापः-सुनापति-१ हालः-अमेरिका,बोस्टन। ~<•>~ [६] वरिष्ठहरूलाई जल्नदेऊ बरु जलेर मरुन् ह्याउ नभई खुट्टा तान्नेहरू अर्कै को पाउ परुन् । ✍️ बेदु न्यौपाने 🌹🌹 ~<•>~ [७] अरूको प्रगतिमा छ्न् हेर खुट्टा तान्ने जल्ने डाहाले छैन हिम्मत गरी देखाउने मर्छन् अरूको आहाले । ✍️ इन्दु श्रेष्ठ, चितवन ~<•>~ [८] मेरो प्रगतिमा डाह गर्ने धेरै धेरै छन् यहाँ यस्ता चेतनाले हामी नेपाली बढ्छ अघि कहाँ ? ✍️ दीप गोले तामाङ, रौतहट ~<•>~ [९] यहाँ चोखो माया गर्नेलाई धोका दिन्छन् झुटो आश्वासन देखाएर खुसी छिन्छन्। ✍️ कला ढकाल, झापा ~<•>~ [१०] तिमीले नहेरेर के भो र माया म हुन्छु है सधैँ तिम्रै दायाँबायाँ । ✍️ शशीश्री आचार्य बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ ~<•>~ [११] अर्काको प्रगतिमा जल्नेहरू मतलव छैन जलिरहुन् त्यस्तालाई पैतालामुनि राखेर नै आफूहरू फलिरहुन् । ✍️ सतिस ~<•>~ [१२] प्रशस्त भए पनि आउँछन् हेर, जोगीको भेषमा चियोचर्चो गर्दै हिड्ने बानी परिसक्यो यो देशमा । ✍️ अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा । ~<•>~ [१३] उद्यमी माटोमै सुन फलाउँछ आह्रिसे डाहमा हियो जलाउँछ । ✍️ बिके मुखिया, दार्जीलिङ,भारत। ~<•>~ [१४] आफू पनि गर्दैनन् अनि खुट्टा तान्छन् मात्रै कहीँ नभएको सत्तामा देखाउछन् जात्रै । ✍️ बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा ~<•>~ [१५] पाउ मोल्ने चिल्लो दल्ने कति राम्रो बानी, चाकडी र चाप्लुसीले चल्छ जिन्दगानी। ✍ नवशिला, नवदेव मार्ग, लालभित्ती, बेलबारी,मोरङ। ~<•>~ [१६] दमन सहन्न आगो सहन्छु यही सत्य कुरा आज कहन्छु ! ✍️ आर्त अकुलीन ~<•>~ [१७] आफ्नो गाला मुसार्दै बस्नु बरू, अरूको कुरामा नजल्नू आत्महिनताको शिकार भएर रुखमा चढी नफल्नू । ✍️ मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा। ~<•>~ [१८] कसैको कुरा सुनिँदैन आफ्नो यात्रा चल्छ आरिसले मर्नेहरू खरानी हुन जल्छ । ✍️ सङ्गीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौँ ~<•>~ [१९] देशमा धेरै भो चलखेल, भ्रष्टाचार अहिले उता डस्छ यता डस्छ यिनै, ब्रह्मचारी जहिले। ✍️ एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा ~<•>~ [२०] डराउनु पर्छ है बाहिर आहा गर्दै भित्रभित्रै जल्नेहरूसँग हरेकपल अरूको प्रगति देखेर आगोसरी बल्नेहरूसँग । ✍️ अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ ~<•>~ [२१] देश बनाउने कुरा गर्छन् आफ्नै भुँडी भर्छन् हुत्ति छैन केही काम गर्ने भुतुक्क भै मर्छन् । ✍️ विवश पारदर्शी, झापा ~<•>~ [२२] कसैको डर छैन, लाज छैन, लिडेढिपीमा चल्ने यस्तै स्वार्थले नेपालीको स्थिति कहिले हो बदल्ने ? ✍️ प्रेम थापा “मन”, बागलुङ ~<•>~ [२३] विकासको बाटो बनाउँदैनन् अरूको खुट्टा तान्ने गर्छन् केही काम गर्नुपर्दा पहिले आफ्नु गोजी भरेर सर्छन् । ✍️ अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड ~<•>~ [२४] गरिबलाई फस्ल्याङ फुस्लुड पारी मत आ आफ्ना पक्षमा पारे सेवा सुविधा जति भि आई पी आफैँ नै बनाई त्यतैतिर सारे ! ✍️ पवनकुमार बुढाथोकी, काठमाडौँ ~<•>~ [२५] मनमा कुरा खेलाई दियाे सपनीमा धाउनेले चुँडी लग्यो मुटु फेरि मेरो झुटाे माया लाउनेले। ✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर । ~<•>~ [२६] खुट्टा हैन तिमीले हात तानेर हेर सबै गलत न सही सोच अब फेर । ✍️ दीपा तिम्सिना पौडेल, इलाम ~<•>~ [२७] हालीमुहाली गरेर जब बन्छ भान्छे त्यसपछि सदैब दास पो बन्छ मान्छे । ✍️ डम्बर थामी ‘अनुपम ‘, कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा । ~<•>~ [२८] बुइँ चढेर चन्द्र धरातल देखेकालाई पृथ्वी लोकको के थाहा गगन टेकेकालाई । ✍️ राज बहादुर बडुवाल, कनकासुन्दरि -५, जुम्ला ~<•>~ [२९] उन्नति, प्रगति अरूको देख्दा बिना सलाई जल्ने खुट्टा तान्न खोज्नेहरू एकदिन थाकी आफैँ गल्ने। ✍️ रुना कर्माचार्य दाहाल ,चितवन ~<•>~ [३०] जौ तील पाक्छ रातभर आफ्नै आङमा छारो पाउ मोलेर पाको जागिर छाड्न भयो गारो ! ✍️ कमला देवकोटा, पाल्पा ~<•>~ [३१] काठपात मागेर बनाइएको सानो अस्थायी घर, वर्षा लाग्यो पानी पर्यो जोगाउन गाह्रो लाग्दैछ डर। ✍️ दीपा ~<•>~ [३२] आफू केही गर्ने हाेइन ~अरूकाे रिस डाहा गर्ने यस्ता मान्छे किन हाेला काल आएर पनि नमर्ने। ✍️ भवानी पाेखरेल (बाबू विराज), बाणगङ्गा१ चार नम्बर कपिलवस्तु ~<•>~ [३३] नेताहरूकै भयो के यो देश बजार गाउँ घरमा जन्मिए गरीब हजार ✍️ नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ ~<•>~ [३४] तमाम जनता र देशको सपना जसले बनाउँदै छाै धराप कुख्यात खेलाडीहरू ! तिमीलाई लाग्नेछ गरिबी साेझाकाे सराप । ✍️ रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ । ~<•>~ [३५] राम्रो काम गर्नेको खुट्टा तान्ने गर्छन् जागिर पाएमा आफ्नो गाेजी त भर्छन् । ✍️ श्रीकृष्ण धामी – बझाङ ~<•>~ [३६] नजलाैँ पराइकाे प्रगतिमा गराैँ आफ्नै पाैरख गर्नुछ इतिहासमा आजै निस्वार्थी हामीले पख। ✍️ हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगाबजार । ~<•>~ [३७] सहयोगी हो म भनी आसको बत्ती बाल्छन् फकाएर लागि फेरि दलदलमा फाल्छन् । ✍️ सुशीला शिखा काठमाडौं कागेश्वरी ~<•>~ [३८] जबसम्म नासिनन् सबै दुर्जन भ्रष्टावादीहरू बढ्नेछ अझै नेपालमा कुकर्म राष्ट्रघातीहरू । ✍️ घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही ~<•>~ [३९] गोडा मोल्नेहरू नै सिँढी चढेको देखिन्छ चाटुकारका निधारमा सधैँ श्री लेखिन्छ l ✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी ~<•>~ [४०] जस्ले गर्छ काम उस्काे चाहिँ खुट्टा तान्छन् याेग्य सक्षम पाखा लगाई आफ्ना छान्छन्। ✍️ दुर्गा भट्टराई, माेरङ ~<•>~ [४१] पर्वतारोहीलाई के थाहा, सत्तामा चड्दाको मज्जा नाङ्गो राजनीति गरेपछि हराउँदै जान्छ लज्जा । ✍️ होमप्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी । ~<•>~ [४२] बनेको छ जिन्दगी निराशामा गल्ने आफ्नोहरू रहेछन् प्रगतिमा जल्ने । ✍️ प्रतिज्ञा प्रतिज्ञा, मेहेलकुना सुर्खेत ~<•>~ [४३] रिस, डाहा गर्दै अरूको प्रगतिमा खुट्टा तान्ने अगाडिबाट त ठिक्क पर्छन् पछाडिबाट हान्ने । ✍️ शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ ~<•>~ [४४] खुट्टा तान्नु खुट्टा मोल्नु, आजकलका मान्छेको आदत भयो पिपलपाते बानी हुन्छ, फाइदा लुट्न अर्को पार्टीमा गयो । ✍️ राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ ~<•>~ [४५] भ्यागुतो भन्दा माहिर मान्छे खुट्टा तान्ने खेलमा जान्नु पर्यो त्यति नत्र विपक्षले कोच्छन् जेलमा । ✍️ कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे ~<•>~ [४६] राम्रो कामको मुल्याङ्कन गर्न पछि पर्छन् अवसरवादी मान्छेहरू रुचाउँदैनन् ती मेहनत र इमानदार मात्र छन् खुट्टा तान्नेहरू । ✍️ सुनगाभा पोखरेल, हाल: नेपालगन्ज [४७] आफन्तको नाममा चलाउँछन् छुरा फुर्ति उनीहरूकै ठूला – ठूला कुरा । ✍️ साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्ग ~<•>~ [४८] खुट्टा तान्ने तान्दै गरून् जल्नेहरू जल्दै गरून् देखेर प्रगति आफ्नो आरिसैले बरु मरून् । ✍️ त्रिलाेचन भण्डारी, मेचीनगर,झापा ~<•>~ [४९] यस्ता चाटुकारको कुरै नगरौँ बरु राम्रो काम गर्न अघि सरौं। ✍️ अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान कालेबुङ,भारत। ~<•>~ [५०] पिडाभित्र लुकाएर बाहिर पर्ने हाँस्न अर्काे गर्दै जालझेल थाल्दाे रहेछ मास्न । ✍️ हिरालाल न्याैपाने ,बानपा ८,काेटमाैला, सल्यान ~<•>~ [५१] टुक्का कविताले एकछिन आनन्द दिन्छ त्याे कुरा दिल र दिमागले तुरन्तै लिन्छ । ✍️ नवराज भट्ट, कञ्चनपुर ~<•>~ [५२] गनगन कति गर्छौ क्षमता नभए जस्तो अर्काको उन्नति हेर्नै नसक्ने तिमी त कस्तो । ✍️ नन्दलाल आचार्य , सिद्धार्थटोल, उदयपुर । ~<•>~ [५३] हेर्ने मात्र आँखा भयाे, दृष्टिकाेण भैन अघाेरी छन् वरिष्ठ ती साथ दिने हैन । ✍️ जी.वि.कश्यप, घाेराही,दाङ ~<•>~ [५४] मुखले ठिक्क पारेर नै बगलीमा हान्छन् छुरा अरूको उन्नति देख्न नसकेर गर्दछन् कुरा । ✍️ बिकास छेत्री अञ्जान, कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ। ~<•>~ [५५] अहिले बकबक गरेर केही हुन्न जति खहरे आओस् समुन्द्रलाई छुन्न । ✍️ लक्ष्मी रिजाल, रूपनगर, सप्तरी, मधेस प्रदेश, नेपाल । ~<•>~ [५५] दुधको कुडेको साक्षी बन्न पाउदा अवसर छोडौँ किन ? तिमी पनि नहेर जनहित सक्छौँ असंख्य फाइदा लिन । ✍️ सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ ~<•>~ [५६] आफ्नाे ऐना नहेरी अरूका कुरा काट्ने हेप्न सम्म हेप्ने बरै मनै पूरा फाट्ने । ✍️ डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची ~<•>~ [५७] कसरी पछार्ने बुन्दैछु तानाबाना हेर ! खुट्टा तान्नेहरू कै छ जमाना। ✍️ पुष्पा सुवेदी, नेपालगन्ज,बॅाके। ~<•>~ [५८] न्याय कुल्चेर दुनाे साेझ्याउने छन् सर्वहारी सत्यलाई दवाउने तिमी कस्तो व्यभिचारी । ✍️ रबि पाैडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरी ~<•>~ [५९] आफूभन्दा जान्ने बुझ्ने कोही छैनन् भन्दै अगाडि पो सर्ने गर्छन् खुबै बाठो बन्दै । ✍️ दुर्गा आचार्य, मोरङ ~<•>~ [६०] न यता न उता भएको छ अरूको इसारामा चल्नेहरू जिउँदो लास जस्तै भएको छ, अरूको भरमा बल्नेहरू । ✍️ वेल थोकर तामाङ, बकैया_८//मकवानपुर ~<•>~ [६१] खुट्टा मलेर खानेको, देशमा छ चुरीफुरी सभ्यका नेत्रले हेर्दा, भाव झल्किन्छ आसुरी। ✍️ रामशरण न्यौपाने, भक्तपुर ~<•>~ [६२] आँखा चिम्ली हेर्नेहरू खाली कुरा फेर्नेहरू । ✍️ भाेलामान बर्देवा, धरान ८ सुनसरी ~<•>~ [६३] दल खुप तेल तिमी मल जतिन्जेल तुरप नै सिद्ध हाेला सतरन्जे खेल । ✍️ रामकृष्ण दुवाडी ~<•>~ [६४] अरूको खुट्टा तान्नेहरू नि जाने छैनन् माथि प्रगति गरी देखाउने हो ढुक्क हुनु साथी | ✍️ सरिता सेढाई, धादिङ ~<•>~ [६५] संसारमा नै धेरै भयो जलन भाइ लुटे गँवार लुटे चलन । ✍️ कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी ~<•>~ [६६] जल्नेहरू जलाएर नै आफू अघि बढ मल्नेहरूको पसिना बेची शिखर चढ। ✍️ धनुष न्यौपाने “यात्री”, जुम्ला ~<•>~ [६७] मनमा जहिल्यै जलन प्रगति भाँड्ने छ चलन । ✍️ प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे । ~<•>~ [६८] खुसी हुन्न अरूको खुसीमा प्रगति उसले गर्दैन आफू जति दुखी भए पनि कुरा काट्न पछि सर्दैन । ✍️ सबिता खड्का कैलाली ~<•>~ [६९] गल्ती गर्छ जसले उसैलाई हुनुपर्ने ठूलो मै हुँ भन्दै जान्ने पल्टने कही नभएको मुलो । ✍️ सुनगाभा पोखरेल, हाल: नेपालगन्ज
काठमाडौँ । साप्ताहिक ‘टुक्कामाथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १४२ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा नेपाल लगायत विश्वका ६९ जना नेपाली भाषी टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक/ प्रशिक्षक एवम् टुक्का साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो । टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १४२ औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
प्रतिनिधि टुक्का- १४२ फुटेको आँखाले नै नहेर्ने छन् त्यसमाथि जल्नेहरू आफ्नो केही ह्याउ छैन, खाली अर्काको खुट्टा मल्नेहरू । ~<•>~
सहभागी टुक्काकारहरूका टुक्काहरू-
~<•>~
[१] कति गर्छन् आरिस पनि स्वघोषित वरिष्ठहरू आफैँ गर्नु नि नवीन कुरा व्यर्थै जल्नुभन्दा बरु । ✍️ वसन्त अनुभव घोराही, दाङ ~<•>~ [२] खुट्टा माेलेर नै माथि चढ्नेहरू छन् धेर खुट्टा तान्नेकाे त कथा धेरै भयाे झन् हेर । ✍️ ताराप्रसाद चापागाईँ धुनिबेसी ~<•>~ [३] आफ्नै घमण्डमा रमाउने, अरूको दुःखलाई हँसाउनेहरू धेरै भेटे मुखले ठूलो कुरा गर्दै अरूलाई फँसाउनेहरू। ✍️ अच्युत घिमिरे सर्पाङ, भुटान 🇧🇹 ~<•>~ [४] अर्काको रिस गर्ने जल्ने उत्तिखेरै रुने अरूको मात्र आरिसले प्रगति नहुने । ✍️ चुडामणी देबकोटा पुरानो नैकाप काठमाण्डौ ~<•>~ [५] देखिँदैनन् कत्ति ती नेताहरू खाली जल्ने भन्दा बरू जनता ठिक तुलनात्मक रुपमा गन्दा । ✍️ अर्जुन प्रसाद चौलागाई रामेछापः-सुनापति-१ हालः-अमेरिका,बोस्टन। ~<•>~ [६] वरिष्ठहरूलाई जल्नदेऊ बरु जलेर मरुन् ह्याउ नभई खुट्टा तान्नेहरू अर्कै को पाउ परुन् । ✍️ बेदु न्यौपाने 🌹🌹 ~<•>~ [७] अरूको प्रगतिमा छ्न् हेर खुट्टा तान्ने जल्ने डाहाले छैन हिम्मत गरी देखाउने मर्छन् अरूको आहाले । ✍️ इन्दु श्रेष्ठ, चितवन ~<•>~ [८] मेरो प्रगतिमा डाह गर्ने धेरै धेरै छन् यहाँ यस्ता चेतनाले हामी नेपाली बढ्छ अघि कहाँ ? ✍️ दीप गोले तामाङ, रौतहट ~<•>~ [९] यहाँ चोखो माया गर्नेलाई धोका दिन्छन् झुटो आश्वासन देखाएर खुसी छिन्छन्। ✍️ कला ढकाल, झापा ~<•>~ [१०] तिमीले नहेरेर के भो र माया म हुन्छु है सधैँ तिम्रै दायाँबायाँ । ✍️ शशीश्री आचार्य बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ ~<•>~ [११] अर्काको प्रगतिमा जल्नेहरू मतलव छैन जलिरहुन् त्यस्तालाई पैतालामुनि राखेर नै आफूहरू फलिरहुन् । ✍️ सतिस ~<•>~ [१२] प्रशस्त भए पनि आउँछन् हेर, जोगीको भेषमा चियोचर्चो गर्दै हिड्ने बानी परिसक्यो यो देशमा । ✍️ अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा । ~<•>~ [१३] उद्यमी माटोमै सुन फलाउँछ आह्रिसे डाहमा हियो जलाउँछ । ✍️ बिके मुखिया, दार्जीलिङ,भारत। ~<•>~ [१४] आफू पनि गर्दैनन् अनि खुट्टा तान्छन् मात्रै कहीँ नभएको सत्तामा देखाउछन् जात्रै । ✍️ बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा ~<•>~ [१५] पाउ मोल्ने चिल्लो दल्ने कति राम्रो बानी, चाकडी र चाप्लुसीले चल्छ जिन्दगानी। ✍ नवशिला, नवदेव मार्ग, लालभित्ती, बेलबारी,मोरङ। ~<•>~ [१६] दमन सहन्न आगो सहन्छु यही सत्य कुरा आज कहन्छु ! ✍️ आर्त अकुलीन ~<•>~ [१७] आफ्नो गाला मुसार्दै बस्नु बरू, अरूको कुरामा नजल्नू आत्महिनताको शिकार भएर रुखमा चढी नफल्नू । ✍️ मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा। ~<•>~ [१८] कसैको कुरा सुनिँदैन आफ्नो यात्रा चल्छ आरिसले मर्नेहरू खरानी हुन जल्छ । ✍️ सङ्गीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौँ ~<•>~ [१९] देशमा धेरै भो चलखेल, भ्रष्टाचार अहिले उता डस्छ यता डस्छ यिनै, ब्रह्मचारी जहिले। ✍️ एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा ~<•>~ [२०] डराउनु पर्छ है बाहिर आहा गर्दै भित्रभित्रै जल्नेहरूसँग हरेकपल अरूको प्रगति देखेर आगोसरी बल्नेहरूसँग । ✍️ अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ ~<•>~ [२१] देश बनाउने कुरा गर्छन् आफ्नै भुँडी भर्छन् हुत्ति छैन केही काम गर्ने भुतुक्क भै मर्छन् । ✍️ विवश पारदर्शी, झापा ~<•>~ [२२] कसैको डर छैन, लाज छैन, लिडेढिपीमा चल्ने यस्तै स्वार्थले नेपालीको स्थिति कहिले हो बदल्ने ? ✍️ प्रेम थापा “मन”, बागलुङ ~<•>~ [२३] विकासको बाटो बनाउँदैनन् अरूको खुट्टा तान्ने गर्छन् केही काम गर्नुपर्दा पहिले आफ्नु गोजी भरेर सर्छन् । ✍️ अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड ~<•>~ [२४] गरिबलाई फस्ल्याङ फुस्लुड पारी मत आ आफ्ना पक्षमा पारे सेवा सुविधा जति भि आई पी आफैँ नै बनाई त्यतैतिर सारे ! ✍️ पवनकुमार बुढाथोकी, काठमाडौँ ~<•>~ [२५] मनमा कुरा खेलाई दियाे सपनीमा धाउनेले चुँडी लग्यो मुटु फेरि मेरो झुटाे माया लाउनेले। ✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर । ~<•>~ [२६] खुट्टा हैन तिमीले हात तानेर हेर सबै गलत न सही सोच अब फेर । ✍️ दीपा तिम्सिना पौडेल, इलाम ~<•>~ [२७] हालीमुहाली गरेर जब बन्छ भान्छे त्यसपछि सदैब दास पो बन्छ मान्छे । ✍️ डम्बर थामी ‘अनुपम ‘, कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा । ~<•>~ [२८] बुइँ चढेर चन्द्र धरातल देखेकालाई पृथ्वी लोकको के थाहा गगन टेकेकालाई । ✍️ राज बहादुर बडुवाल, कनकासुन्दरि -५, जुम्ला ~<•>~ [२९] उन्नति, प्रगति अरूको देख्दा बिना सलाई जल्ने खुट्टा तान्न खोज्नेहरू एकदिन थाकी आफैँ गल्ने। ✍️ रुना कर्माचार्य दाहाल ,चितवन ~<•>~ [३०] जौ तील पाक्छ रातभर आफ्नै आङमा छारो पाउ मोलेर पाको जागिर छाड्न भयो गारो ! ✍️ कमला देवकोटा, पाल्पा ~<•>~ [३१] काठपात मागेर बनाइएको सानो अस्थायी घर, वर्षा लाग्यो पानी पर्यो जोगाउन गाह्रो लाग्दैछ डर। ✍️ दीपा ~<•>~ [३२] आफू केही गर्ने हाेइन ~अरूकाे रिस डाहा गर्ने यस्ता मान्छे किन हाेला काल आएर पनि नमर्ने। ✍️ भवानी पाेखरेल (बाबू विराज), बाणगङ्गा१ चार नम्बर कपिलवस्तु ~<•>~ [३३] नेताहरूकै भयो के यो देश बजार गाउँ घरमा जन्मिए गरीब हजार ✍️ नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ ~<•>~ [३४] तमाम जनता र देशको सपना जसले बनाउँदै छाै धराप कुख्यात खेलाडीहरू ! तिमीलाई लाग्नेछ गरिबी साेझाकाे सराप । ✍️ रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ । ~<•>~ [३५] राम्रो काम गर्नेको खुट्टा तान्ने गर्छन् जागिर पाएमा आफ्नो गाेजी त भर्छन् । ✍️ श्रीकृष्ण धामी – बझाङ ~<•>~ [३६] नजलाैँ पराइकाे प्रगतिमा गराैँ आफ्नै पाैरख गर्नुछ इतिहासमा आजै निस्वार्थी हामीले पख। ✍️ हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगाबजार । ~<•>~ [३७] सहयोगी हो म भनी आसको बत्ती बाल्छन् फकाएर लागि फेरि दलदलमा फाल्छन् । ✍️ सुशीला शिखा काठमाडौं कागेश्वरी ~<•>~ [३८] जबसम्म नासिनन् सबै दुर्जन भ्रष्टावादीहरू बढ्नेछ अझै नेपालमा कुकर्म राष्ट्रघातीहरू । ✍️ घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही ~<•>~ [३९] गोडा मोल्नेहरू नै सिँढी चढेको देखिन्छ चाटुकारका निधारमा सधैँ श्री लेखिन्छ l ✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी ~<•>~ [४०] जस्ले गर्छ काम उस्काे चाहिँ खुट्टा तान्छन् याेग्य सक्षम पाखा लगाई आफ्ना छान्छन्। ✍️ दुर्गा भट्टराई, माेरङ ~<•>~ [४१] पर्वतारोहीलाई के थाहा, सत्तामा चड्दाको मज्जा नाङ्गो राजनीति गरेपछि हराउँदै जान्छ लज्जा । ✍️ होमप्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी । ~<•>~ [४२] बनेको छ जिन्दगी निराशामा गल्ने आफ्नोहरू रहेछन् प्रगतिमा जल्ने । ✍️ प्रतिज्ञा प्रतिज्ञा, मेहेलकुना सुर्खेत ~<•>~ [४३] रिस, डाहा गर्दै अरूको प्रगतिमा खुट्टा तान्ने अगाडिबाट त ठिक्क पर्छन् पछाडिबाट हान्ने । ✍️ शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ ~<•>~ [४४] खुट्टा तान्नु खुट्टा मोल्नु, आजकलका मान्छेको आदत भयो पिपलपाते बानी हुन्छ, फाइदा लुट्न अर्को पार्टीमा गयो । ✍️ राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ ~<•>~ [४५] भ्यागुतो भन्दा माहिर मान्छे खुट्टा तान्ने खेलमा जान्नु पर्यो त्यति नत्र विपक्षले कोच्छन् जेलमा । ✍️ कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे ~<•>~ [४६] राम्रो कामको मुल्याङ्कन गर्न पछि पर्छन् अवसरवादी मान्छेहरू रुचाउँदैनन् ती मेहनत र इमानदार मात्र छन् खुट्टा तान्नेहरू । ✍️ सुनगाभा पोखरेल, हाल: नेपालगन्ज [४७] आफन्तको नाममा चलाउँछन् छुरा फुर्ति उनीहरूकै ठूला – ठूला कुरा । ✍️ साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्ग ~<•>~ [४८] खुट्टा तान्ने तान्दै गरून् जल्नेहरू जल्दै गरून् देखेर प्रगति आफ्नो आरिसैले बरु मरून् । ✍️ त्रिलाेचन भण्डारी, मेचीनगर,झापा ~<•>~ [४९] यस्ता चाटुकारको कुरै नगरौँ बरु राम्रो काम गर्न अघि सरौं। ✍️ अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान कालेबुङ,भारत। ~<•>~ [५०] पिडाभित्र लुकाएर बाहिर पर्ने हाँस्न अर्काे गर्दै जालझेल थाल्दाे रहेछ मास्न । ✍️ हिरालाल न्याैपाने ,बानपा ८,काेटमाैला, सल्यान ~<•>~ [५१] टुक्का कविताले एकछिन आनन्द दिन्छ त्याे कुरा दिल र दिमागले तुरन्तै लिन्छ । ✍️ नवराज भट्ट, कञ्चनपुर ~<•>~ [५२] गनगन कति गर्छौ क्षमता नभए जस्तो अर्काको उन्नति हेर्नै नसक्ने तिमी त कस्तो । ✍️ नन्दलाल आचार्य , सिद्धार्थटोल, उदयपुर । ~<•>~ [५३] हेर्ने मात्र आँखा भयाे, दृष्टिकाेण भैन अघाेरी छन् वरिष्ठ ती साथ दिने हैन । ✍️ जी.वि.कश्यप, घाेराही,दाङ ~<•>~ [५४] मुखले ठिक्क पारेर नै बगलीमा हान्छन् छुरा अरूको उन्नति देख्न नसकेर गर्दछन् कुरा । ✍️ बिकास छेत्री अञ्जान, कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ। ~<•>~ [५५] अहिले बकबक गरेर केही हुन्न जति खहरे आओस् समुन्द्रलाई छुन्न । ✍️ लक्ष्मी रिजाल, रूपनगर, सप्तरी, मधेस प्रदेश, नेपाल । ~<•>~ [५५] दुधको कुडेको साक्षी बन्न पाउदा अवसर छोडौँ किन ? तिमी पनि नहेर जनहित सक्छौँ असंख्य फाइदा लिन । ✍️ सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ ~<•>~ [५६] आफ्नाे ऐना नहेरी अरूका कुरा काट्ने हेप्न सम्म हेप्ने बरै मनै पूरा फाट्ने । ✍️ डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची ~<•>~ [५७] कसरी पछार्ने बुन्दैछु तानाबाना हेर ! खुट्टा तान्नेहरू कै छ जमाना। ✍️ पुष्पा सुवेदी, नेपालगन्ज,बॅाके। ~<•>~ [५८] न्याय कुल्चेर दुनाे साेझ्याउने छन् सर्वहारी सत्यलाई दवाउने तिमी कस्तो व्यभिचारी । ✍️ रबि पाैडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरी ~<•>~ [५९] आफूभन्दा जान्ने बुझ्ने कोही छैनन् भन्दै अगाडि पो सर्ने गर्छन् खुबै बाठो बन्दै । ✍️ दुर्गा आचार्य, मोरङ ~<•>~ [६०] न यता न उता भएको छ अरूको इसारामा चल्नेहरू जिउँदो लास जस्तै भएको छ, अरूको भरमा बल्नेहरू । ✍️ वेल थोकर तामाङ, बकैया_८//मकवानपुर ~<•>~ [६१] खुट्टा मलेर खानेको, देशमा छ चुरीफुरी सभ्यका नेत्रले हेर्दा, भाव झल्किन्छ आसुरी। ✍️ रामशरण न्यौपाने, भक्तपुर ~<•>~ [६२] आँखा चिम्ली हेर्नेहरू खाली कुरा फेर्नेहरू । ✍️ भाेलामान बर्देवा, धरान ८ सुनसरी ~<•>~ [६३] दल खुप तेल तिमी मल जतिन्जेल तुरप नै सिद्ध हाेला सतरन्जे खेल । ✍️ रामकृष्ण दुवाडी ~<•>~ [६४] अरूको खुट्टा तान्नेहरू नि जाने छैनन् माथि प्रगति गरी देखाउने हो ढुक्क हुनु साथी | ✍️ सरिता सेढाई, धादिङ ~<•>~ [६५] संसारमा नै धेरै भयो जलन भाइ लुटे गँवार लुटे चलन । ✍️ कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी ~<•>~ [६६] जल्नेहरू जलाएर नै आफू अघि बढ मल्नेहरूको पसिना बेची शिखर चढ। ✍️ धनुष न्यौपाने “यात्री”, जुम्ला ~<•>~ [६७] मनमा जहिल्यै जलन प्रगति भाँड्ने छ चलन । ✍️ प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे । ~<•>~ [६८] खुसी हुन्न अरूको खुसीमा प्रगति उसले गर्दैन आफू जति दुखी भए पनि कुरा काट्न पछि सर्दैन । ✍️ सबिता खड्का कैलाली ~<•>~ [६९] गल्ती गर्छ जसले उसैलाई हुनुपर्ने ठूलो मै हुँ भन्दै जान्ने पल्टने कही नभएको मुलो । ✍️ सुनगाभा पोखरेल, हाल: नेपालगन्ज
