Category: कला /जीवनशैली

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको २९ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शुक्रवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- २९ का लागि झिल्काकारत्रय अर्जुन प्रसाद चौलागाईँ, रबि पौडेल र लक्ष्मी रिजालका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।

साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू
_____________________
[१]
१.
उठ्छु बिहान सबेर
योग, प्राणायाम, ध्यानमै
जान्छ समय हेर ।
२.
बिहानको समय महत्वपूर्ण
यस्तो विचार गर्दा
शरीर हुन्न अपूर्ण ।
३.
ध्यान पुर्याऊँ सबैले
शरीरलाई स्वस्थ राख्न
थालौँ अब आफैँले ।
✍️अर्जुन प्रसाद चौलागाई
रामेछापः-सुनापति-१
हालः-क्यानडा,क्यालगरी
<<<<<<•>>>>>>

[२]
१.
बाढी पहिराे आयाे
भयाे जनजीवन अस्तव्यस्त
धेरैकाे ज्यान खायाे ।
२.
निरन्तर जान्छ पहिराे
सडक अवरुद्ध छन्
पिर पर्‍यो गहिराे ।
३.
गरिबका सपना बग्याे
बाढी अनि पहिराेले
भएका सामान लग्याे ।
✍️ रबि पाैडेल
दक्षिण भारत पाण्डेचरी
<<<<<<•>>>>>>

[३]
१.
मुखले बरबराए भाइ
विपरीत नगर्न भन्दा
रहे मनमौजीमा दाइ ।
२.
हिसाब त मिलाएको
कताबाट चित्त बुझेन
चुहिने गोजी सिलाएको ।
३.
कचकचमा व्यस्त छोरा
भनेको मनमा नराखे
बोक्नुपर्ला भविष्यमा बोरा ।
✍️ लक्ष्मी रिजाल
कञ्चनरूप-१२, रूपनगर, सप्तरी
_____________________

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको ३६ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६१ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे । यो उत्साहपूर्वक सहभागिताका लागि सम्पूर्ण सहभागीहरूमा संयोजक म्यामराज राईले हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर नभएमा उत्तम मानिन्छ ।

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- ३६ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-

…
१,
उसको आज आएन
भोलिले जुग खायो
गाइएको गीत गाएन ।
२,
लम्बेतान कहानी कह्यो
कसले देख्यो अरुण ?
अनगिन्ती पानी बह्यो ।
३,
आजले भोलि ठेलिरह्यो
पहाडको दु:ख सम्म्याउन
हिजोले आज पेलिरह्यो ।

• म्यामराज राई
  …
  १,
  रहरले होकी करले
  बाँचेका खाना नपाई
  गरिब दुःखी तरले ।
  २,
  आँसु कसैले नदेखोस्
  अर्काको खोसेर नखानु
  दुःख सधैँ मेटोस् ।
  ३,
  हजार सपना देख
  कर्म गरेर देखाऊ
  झिल्का सधैँ लेख ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  …
  १,
  टुप्पोबाट पलाउने नासिन्छ
  घमण्ड बढ्छ मनमा
  उचालिँदै तल भासिन्छ ।
• ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी
  …
  १,
  तिम्रो वचन कस्तो
  बिजाई मुटुमा चसक्क
  किन गर्‍यो यस्तो ?
  २,
  कसरी भुलौँ अतितलाई?
  कोशिस जारी राखें
  सकिएन बस्न रमाई ।
  ३,
  भुल्न प्रयास गरेँ
  त्यही भएर ठाउॅं
  छोडी अन्तै सरेँ ।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१
  हालः-क्यानडा,क्यालगरी।
  …
  १,
  मलाई भेट्न बोलाएर
  केही कुरा नबोली
  चुपचाप बस्यो टोलाएर ।
  २,
  पहाडमा दिनदासा सुरु
  विकासको काम छैन्
  पहिरो खस्छ खुरुखुरु।
  ३,
  मायाको कुरा गर्‍यो
  सॅंगै बस्छु भन्दा
  ऊ पछाडि सर्‍यो ।
• ललिता गिरी सिन्धुली
  …
  १,
  माफी माग्नुपर्ने मैले
  बिनासित्ती तिमी झुकिदियौ
  आफ्नैले सताउँछन् ऐले।
  २,
  हिॅंड्यौ बिरालोको चालमा
  घचाडेर लडाए साथीहरूले
  जुवाडे, फटाहाहरूको खालमा।
• चुडामणी देबकोटा, पुरानोनैकाप काठमाण्डौ
  …
  १,
  संविधानभन्दा पनि माथि
  कोही हुन सक्दैनन्
  होइन त साथी!
  २,
  संविधानमा मौलिक हक
  छ उल्लेख गरिएको
  लाग्छ बोल्नलाई धक।
  ३,
  वीर योध्दाको योगदान
  भन्दछन् फेरि सबै
  उत्कृष्ट नेपालको संविधान।
• सतीश पण्डित, भानु -६, चुँदी, तनहूँ (हाल चनपा ६ मातातीर्थ)
  …
  १,
  हिजोआज प्रेममा परे
  थाहा छैन खोइ !
  मैले के गरे ?
  २,
  बाउले गर्छन् गाली
  हिजोपनि कुटेका हुन्
  उचालेर हलोको फाली ।
  ३,
  दिमाग घुम्छ किन ?
  मैले सक्दिन तिमीलाई
  चोखो माया दिन ।
• लक्ष्मण देउवा डोटी
  …
  १,
  बतास यहाँ चल्दैछ
  होसियार दलाल हो
  तिम्रो सत्ता ढल्दैछ ।
  २,
  यहाँ भाँड्नसम्म भाँडिसके
  नभएको सपना देखाइ
  यहाँ ढाँट्नसम्म ढाँटिसके ।
  ३,
  यहाँ खोला तर्दैछ
  जीवन गइसक्यो फेरि
  यिनकै भर पर्दैछ ।
• दीप गोले तामाङ, रौतहट
  …
  १,
  लगाएको ढाका टोपी
  कति राम्रो सुहाएको
  कालो कपाल छोपी ।
  २,
  बसिन् उनी थचक्क
  आइ मेरो काखैमा
  भयो मन चसक्क।
  ३,
  भाषण एउटा कुरा
  मख्खै पारी बोल्छन्
  भित्र चलाई छुरा ।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन न. पा. ६ संखुवासभा
  …
  १,
  देश बेचेर खायो
  जनता चुपचाप छ
  नेता धेरै रमायो।
  २,
  लिम्पियाधुरा नेपालको भन्छ
  खाना पाए चुपचाप
  अनि देश बन्छ?
  ३,
  शरणार्थी काण्ड कता ?
  सुनिन्दैन आवाज अहिले
  भ्रष्टाचारी गए जता।
• एवाइ प्रभात, सहिदभुमि, धनकुटा
  …
  १,
  जिन्दगी त्यसै चल्दैन
  मेहनत नगरे कसैले
  चुलोमा आगो बल्दैन ।
  २,
  नाजिक बनेर आयो
  आफू राम्रो भएर
  मलाई नराम्रो बनायो ।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  मन सकिँदैन सिउन
  सङ्घर्षले सिकाउँछ यहाँ
  साहसिक जीवन जिउन ।
  २,
  बेकार जगमा लुकेर
  तरुवर बृहत् भए
  आखिरमा जाने सुकेर ।
  ३,
  बाधा हुनेछ बेअसर
  नित्य चिन्तन गरेमा
  जीवनमा नरहने कसर ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  …
  १,
  फुरफुर नगर नासिन्छ
  घमण्डी चालको विचार
  आफै यहाँ भासिन्छ।
  २,
  कस्तो रहेछ चाला
  अरूलाई मारेर जिउने
  पर्ला अरूको पाला।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ, भारत
  …
  १,
  भ्रम मात्र छर्छन्
  पुरा गर्छु भन्दै
  झुटा आश्वासनले भर्छन् ।
  २,
  गर्दै कुरा खासखुस
  यताउता मिलेन भन्दै
  नेताहरूले खाइरहन्छन् घुस ।
  ३,
  निकाल्न सक्नुपर्छ जुक्ति
  यो घुसखोरी नेताबाट
  कसरी पाइन्छ मुक्ति ?
• हिरामाया श्रेष्ठ, गजुरी -१, धादिङ
  …
  १,
  प्रेम अचम्मको हुने
  एकैछिन बोल्न नपाउँदा
  मन धेरै रुने ।
  २,
  टुप्पोबाट पलाएको मातिन्छ
  बढ्छ अहङ्कार धेरै
  आखिरमा छिनैमा मासिन्छ।
  ३,
  मनको कुरा लेखेर
  भविष्य आफै बनाऊ
  सुन्दर सपना देखेर ।
• राज कुमार राजभण्डारी खोटाङे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम कोलोनी राधे राधे भक्तपुर ।
  …
  १,
  जनताको राज भन्छन्
  आफै टन्न खाई
  भोट मात्रै गन्छन् ।
  २,
  नेताको भ्रष्ट मति
  जनताको ॲाखामा आँसु
  हाम्रो देशको गति ।
  ३,
  सम्पतिको भण्डार गन्छ
  जनतालाई चाहिन्न केही
  छादुन्जेल खाएर भन्छ ।
• राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ
  …
  १,
  सम्भावनाको घर
  विदेश दौड़ने बाध्यता
  हातमुख नजोरिने डर ।
  २,
  माटो सुहाउँदो रोजगारी
  मजबुत समृद्धिको बाटोमा
  भरौँ सिर्जनाले खेतबारी ।
• ममता पौडेल, बुढीगङ्गा -२,मोरङ
  …
  १,
  हिजोआज अनि भोलि
  आजको सदुपयोग गरौ
  अवश्यै भरिनेछ झोली।
  २,
  जीवन एक यात्रा
  हिडेँ चोटि पुगिन्छ
  न हिडेँ जात्रा।
• बिके मुखिया, दार्जिलिङ भारत।
  …
  १,
  परेको छ गारो
  पाखुरीले साथ दिँदादिँदै
  नहेप यति सारो ।
  २,
  लेख्नु धेरै थियो
  अधिकार आउला भनेर
  हेर्दाहेर्दै संसदले पियो ।
  ३,
  शिक्षक आन्दोलन आयो
  सहमतिलाई जेल पठाउँदा
  कसले के पायो ?
• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर (हाल- एनेलकुटी, सिरहा)
  …
  १,
  जो अन्याय अत्याचारी
  अधोगति देख्छौ देख्दैनौ
  ए काला भ्रष्टाचारी ।
• प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
  …
  १,
  संविधान देखाउने लेखियो
  न्याय छैन गरिबलाई
  हत्यारा बाहिर देखियो ।
  २,
  रास्ट्रको अपमान गर्दै
  नेता राजनीति गर्छन
  आफ्नो झोला भर्दै ।
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरी ।
  …
  १,
  श्रमिकले पाउने अधिकार
  दिन गाह्रो मालिकलाई
  गर्छौ किन प्रतिकार ?
  २,
  रुझिभिजि रोज कमाएको
  मालिकलाई नाफा पुर्‍याएर
  पाउने हक जमाएको ।
  ३,
  सङ्घर्ष भएर पहिले
  आफ्नो अधिकार पाउनलाई
  चाडपर्वको मुखमा जहिले ।
• मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ।
  …
  १,
  धोका दिन्न भनेर
  हिसाब चुक्ता गरायो
  पाई पाई गनेर ।
  २,
  विश्वासघात भयो भन्दै
  पश्चात्ताप गर्छ ऊ
  दुःखले विह्वल बन्दै !
  ३,
  सुन्दर फूल देखियो
  लोभि नजर दौडाई
  काँडा मात्रै टेकियो।
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  हेर सारा गगन
  बादल वर्षालाई हाँस्दै
  सकेको पीडा सहन !
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  दु:खको घैलो फोडिॅंदैन
  कुनै काम नभएपछि
  हातमुख पनि जोडिॅंदैन ।
  २,
  नगर्दा हुन्छ रहर
  गधा धोएर गाई
  बनाउन सक्दैनौ जिन्दगीभर ।
  ३,
  भ्रममा रुमलिन्न मित्र
  लाग्न थाल्यो तिम्रो
  नेताको जस्तो चरित्र ।
• पृथक प्रकृति ,झापा
  …
  १,
  दुःख सम्झी नरुनु
  सुख अवश्यै आउँछ
  सधैँ सकारात्मक हुनु।
• अरुण कुमार भुजेल, दार्जीलिङ्ग भारत।
  …
  १,
  ठोकेर मुटुमा किला
  खोज्दैछे ओठमा मुस्कान
  छन् आँखा रसिला ।
  २,
  सपना अपूरो अधुरो
  चारैतिर छ अन्धकार
  जीवनको ज्योति मधुरो ।
  ३,
  कालोनिलो निस्पट्ट सगर
  लाग्दैछ आजकल मलाई
  जिन्दगी मरुभूमि बगर ।
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …
  १,
  भन्नलाई स्वयम् मेरो
  सिन्दुर लगाई जग्गेमा
  घुमाइदिनु उसलाई सातफेरो ।
  २,
  दिन पनि खुलेको
  आहा! दशैँको बहार
  धान पनि झुलेको ।
  ३,
  घाम लाग्यो घमाइलो
  दिनमा गर्मी भएपनि,
  लाग्छ साह्रै रमाइलो ।
• अमृत कोइराला, पोखरा
  …
  १,
  कोही नपाएर खान
  भोको यहाँ सबै
  सन्तुष्टि खोज्न जान।
• सुनगाभा पोखरेल, हाल: नेपालगन्ज
  …
  १,
  कसरी खोलूँ बह ?
  चम्किलो रातमा देखिन्छ
  जमिएला सुखको दह !
• जनक बिसी, दक्षिणभारत कोचिन
  …
  १,
  आयो महिमा शारदको
  धरती अति शोभायमान
  भयो अन्त्य मेघको ।
  २ ,
  झुल्यो धानबाला खेतमा
  सयपत्री मखमली हाँस्यो
  रम्यो तनमन उल्लासमा ।
• हरिगोपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनपा १४ साँगाबजार
  …
  १,
  उजाड भएपछि पाखाहरू
  सुख्खा रहे यहाँ
  हेर्ने पनि आँखाहरू ।
  २,
  आउँदैछन् हाम्रा चाडपर्व
  सुखद बनून् क्षणहरू
  लागोस् सबैलाई गर्व ।
  ३,
  सुनौलो रहोस् बिहान
  अन्तिम गन्तव्य हाम्रो
  केवल हो चिहान ।
• त्रिलोचन भण्डारी, मेचीनगर, झापा
  …
  १,
  चाड पर्वको भेल
  चामल छैन घरमा
  कसरी पकाउने सेल ?
  २,
  विदेशिएको छोरा टाढा
  दिलमा स्नेहको भावले
  बल्झन्छ घाउ गाढा ।
  ३,
  सुचना संचारको नाउमा
  प्रवेश भएर आजकल
  छाडा केटाकेटी गाउॅंमा ।
• हिरालाल न्यौपाने, बानपा ८ काेटमाैला सल्यान
  …
  १,
  देश बेथितिले चल्छ
  अराजक जातततै देख्दा
  युवाको मन जल्छ।
  २,
  खेत बाँझो देखिन्छन्
  बन्द छन् उद्योगहरू
  युवा जति बेचिन्छन् ।
  ३,
  नेताको झगडा हुन्छ
  जनताले दुःख पाउने
  गुनासो कसले सुन्छ?
• कृष्ण बजगाई, भक्तपुर
  …
  १,
  भित्रिँदै छन् चाडपर्व
  महङ्गी आकाशियो झनै
  लागेन खासै गर्व ।
  २,
  खेतबारी बाँझो राखेर
  लहैलहैमा हिँडेका युवा
  फर्किन्छन् दु:ख चाखेर ।
  ३,
  नभुलौँ भाषा भेषलाई
  गरेर पौरख यहीँ
  स्वर्ग बनाऔँ देशलाई ।
• शान्ता पौडेल भट्टराई, टङ्कीसिनवारी, मोरङ
  …
  १,
  सत्य कहाँ गएछ
  यो धर्तीमा कसैलाई
  फूल काँडा भएछ ।
  २,
  जात्रा देखाए धेरै
  असल आफू मात्रै
  हारेर जित मेरै ।
• रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ
  …
  १,
  सुखमा खुसी हुन्छ
  सम्हाल्न जानेन भने
  दुःखमा परेर रुन्छ !
  २,
  खास कोही भेटिएन
  भ्रममा पार्ने मात्रै
  अन्योलको वातावरण मेटिएन !
  ३,
  परिक्षा लिँदा दिँदा
  जीवनले मोड फेर्छ
  बेला बेला झुकिॅंदा !
• अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान🇧🇹
  …
  १,
  रङ्गिॅंदै छन् गाउँघर
  चाडपर्वले छोएर होला
  रित्तिॅंदै छन् शहर ।
  २,
  सुनसान परदेशको बसाइँ ,
  याद आउँछ गाउँघरको,
  बस्नुछ आँखा रसाई ।
• भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ
  …
  १,
  सुन्दर जीवनको पाटो
  अकालमै चुँडेर यसलाई,
  नबनाऔॅं माटोको धुलो ।
  २,
  जीवन कर्कलाको पानी
  सुख दुःखसॅंग जुधेर,
  सबैले कटाऔॅं जिन्दगानी ।
  ३,
  मन बनेमा निराश
  दिक्क लाग्ने बाँच्नलाई,
  खुसीको नहुने आस ।
• सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा
  …
  १,
  जोडी राधाकृष्ण जस्तै
  देखियो हजुरको पनि
  प्रसंशा चौतर्फी प्रशस्तै ।
  २,
  दुरी बढ्यो अचेल
  हामीबिचको आज किन ?
  हुनुपर्ने देखियो सचेत ।
  ३,
  कहानी राम सिताको
  लेख्नुपर्ने भयो फेरि
  आउॅंछ यो युगबिनाको ।
• ईश्वर साउद(भिक्षु), रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम
  …
  १,
  पाउन छोड्यो रासन
  अहोरात्र रुन्छ देश
  निरङ्कुश भयो शासन !
  २,
  मत्स्य न्याय भयो
  खोसिए मौलिक हक
  आशा भरोसा गयो ।
• ऋजु दिल्पाली, ईटहरी १ सुनसरी
  …
  १,
  जताततै घेरेको अभावले
  गरी खाने ठाउँबाट
  हटाइएछ राजनीति दबाबले।
  २,
  अधिकार पाउने आसमा
  खान छैन पेटभरि
  फर्के चरी बासमा।
  ३,
  कहिले पाउने अधिकार
  लडाइँको मैदान खाली
  गर्छ कस्ले प्रतिकार ।
• दुर्गा आचार्य, मोरङ
  …
  १,
  बादलले पानी पार्दछ,
  दुखलाई बाँडेर नलिए
  सहर्ष आँसु झार्दछ।
  २,
  रुखमा कोइली करायो,
  वसन्त आएको देखेर
  वर्षाद ऋतु डरायो।
• होमप्रसाद नेउपाने, धरान, सुनसरी
  …
  १,
  समयमै सोच्नुपर्छ अब
  पछुतो मानेर हुदैन,
  बिग्रन सक्छ जब।
  २,
  मान्छे भन्न डराउॅंछ
  आखालाई दोष किन,
  मनले मन पराउॅंछ।
  ३,
  मन पराउनु राम्रो
  धोका नदिनु कसैलाई,
  बैगुनी बानी हाम्रो।
• शंकर कार्की
  …
  १,
  केहि लेख्न खोजे
  शवहरूको माला उनेर
  झिल्का कविता रोजे ।
  २,
  भावना पोख्ने ठाउँ
  साहित्यमा कविता हेर
  तीन लाइनको नाउँ ।
• बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा
  …
  १,
  आँशुले मुख धोएर
  समस्या झनै बल्झिन्छ
  हुँदैन समाधान रोएर!
  २,
  चाहना थिएन भन्ने
  आशा लागेर हो
  तिम्रो नजिक बन्ने!
• मन्दिरा सेढाई, मलेखु,धादिङ
  …
  १,
  राष्ट्रिय नेता रमाए
  निर्दोषको पसिनामा
  कस्तरी हैकम जमाए।
  २,
  सदमा हल्ला चल्दैछ
  भ्रष्टाचारी नेताले आज
  निर्दोसको आँखा छल्दैछ।
  ३,
  भयो सबैलाई थाहा
  नेताको भाषण शैली
  सबैलाई भयो चाहा।
• कला ढकाल, झापा
  …
  १,
  स्वार्थी मानिसको जात
  बेकम्मा बन्दैछ आफू
  उठाउन नजान्दा हात।
• कोपिला अधिकारी, गोरखा
  …
  १,
  बढायौ अचेल दुरी
  नढाँटीकन भन लौ
  के पर्यो मजबुरी?
  २,
  मायाप्रीतिको सुँइको पाए
  अबदेखि तिमीसँग भेट्न
  घरमै प्रतिबन्ध लगाए l
  ३,
  नबस्नु कत्ति पिरमा
  मायाको जित हुनेछ
  रहेछ भने तक्दिरमा l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १,
  जनता दुःखमा घेरेको
  छैन अलिकति फिकिर
  नेता टुलुटुलु हेरेको।
• बिरेन्द्र चौधरी, इटहरी, सुनसरी
  …
  १,
  देखाउनेको भिड लाग्छ
  भित्री कुरा बुझ्दैनन्
  उसकै पछि भाग्छ।
• शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ
  …
  १,
  मनैबाट निकालौँ तितोपिरो
  एकैबारको जिन्दगी बाँच्दा
  बनाऔॅं सबैले सुवासिलो।
• विष्णु पंगेनी(पाण्डे ), वालिङ -स्याङ्जा
  …
  १,
  शरद् महिना आयो
  गाउँ घरमा रमाइलो
  चाडपर्वमा खुसी छायो ।
  २,
  साहुले दिएको ऋण
  हुन्छ होला अप्ठ्यारो
  हुनेछ तिर्न घृण !
  ३,
  खर्चमा नहौसनु पर्वमा
  एक छाक अन्न
  अघाएर परौँ गर्वमा
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  भ्रष्टले मृत्यु देख्दैन
  लुट्छ जीवनभर देशलाई ,
  इज्जतले नाम लेख्दैन।
  २,
  इमानीले गर्छ कर्म
  अँगाल्छ सेवाको धारणा ,
  गर्छ ठूलो धर्म।
  ३,
  भोलि बिहान हुनेछ
  उदाउनेछन् कोही इमानी ,
  दुःखीको मन छुनेछ।
• सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ
  …
  १,
  मेटिन्छ कहिले आशा,
  लासको श्वासमा अडी ,
  चाडमा नखेल्नु पासा ।
  २,
  रुपैया खल्तीमा भए
  भइन्छ पीडामा हेर
  आवेग भेलमा गए ।
  ३,
  त्यसैले समय गति,
  बुझेर मानिस हिॅंडे ,
  सुध्रिन्छ उसको मति ।
• जी.वि.कश्यप, घोराही, दाङ
  …
  १,
  आफ्नो कर्तव्य बुझौँ
  कान छाम्ने गर्नुपर्छ
  समयमै सबै सुझौँ ।
  २,
  धानको बाला लहराएको
  परिश्रमी किसान हर्षित
  दसैँको तरङ्ग तरङ्गाएको ।
• धनमाया चौधरी, कैलाली
  …
  १,
  समयले फन्को मार्‍यो
  उकाली ओराली गर्दै
  अघि बाटो सार्‍यो ।
  २,
  भर्न खोजीमा रहेछु
  हरेक इच्छाका झोलीहरू
  सबै कुरा सहेछु ।
  ३,
  भत्किन्छ सपनाको महल
  बनाउने कोसिसमा हुन्छु
  खुसीको गर्छु पहल ।
• पुष्पा राई, बादेल, खाेटाङ ।
  …
  १,
  मुटुको हुन्छ चिरफार
  प्रेमको घारीमा पसेपछि
  नहुने रहेछ उपचार ।
  २,
  हरपल उसैको चाहना
  बुझ्नेले नबुझ्नेपछि बेकार
  मुटुभरि गुम्सिएका भावना ।
  ३,
  गर्छु आज वारपार
  निकाली फाल्छु उसलाई
  ठानी काँडे झार।
• रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
  …
  १,
  गर्छौँ हामी गर्व
  राम्रो लाग्छ हामीलाई
  हाम्रै आफ्ना चाडपर्व ।
  २,
  हाम्रो संस्कृति बचाऔॅं
  मौलिकता बचाई राख्न
  सारा विकृति हटाऔॅं ।
  ३,
  आचार विचार हाम्रो
  सादा जीवन जिउँदा
  हुन्छ सधैँ राम्रो ।
• जयनारायण नेपाल, इलाम ,सूर्य विनायक २, बालकोट ,भक्तपुर ।
  …
  १,
  दसैँ पनि आयो
  नेपाली मनहरूमा सधैँ ,
  हर्ष खुसीले छायो ।
  २,
  आउँदैछन् देशमा चाडपर्व
  नेपाली हुनामा मलाई ,
  लाग्छ सधैँ गर्व ।
• श्रीकृष्ण धामी, बझाङ

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको ३५ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ५४ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे । यो उत्साहपूर्वक सहभागिताका लागि सम्पूर्ण सहभागीहरूमा संयोजक म्यामराज राईले हार्दिक धन्यवाद ज्ञापन गर्नुभएको थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर नभएमा उत्तम मानिन्छ ।

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- ३५ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-

…
१,
फोहोर राखेको खाल्डोमा
फोहोरीले राजनीति खेलेपछि
चढ्छन् फोहोरहरू उकालोमा ।
२,
कलमभन्दा दिमाग चलाउॅंछन्
अक्सर सबै क्षेत्रभित्र
विशुद्ध कलमकर्मीलाई लडाउॅंछन् ।
३,
छक्कापन्जा जो जान्दछ
पारिरहन्छ कुर्सीमा मानौँ
सर्पले गडुल तान्दछ ।

• म्यामराज राई
  …
  १,
  राजनीतिक गन्दगीको खेल
  जतिखेर पल्टिन सक्छ
  हुन्छ वर्षायामको भेल ।
  २,
  आफू कुर्सीमा बसेर
  सोझा जनता लडाउँछन्
  बलियो कम्मर कसेर ।
• केसर बोहरा ( सङ्घर्ष ), सुदूरपश्चिम अछाम, (हाल भारत)
  …
  १,
  लडाइँ धेरै भए
  निर्धा निर्धा जुधे
  बलिया माथि गए ।
• ताराप्रसाद चापागाईँ
  …
  १,
  मैदानमा लड्छन् साना
  लडाई हिॅंड्छन् ठूलाठालु
  जहिल्यै बोकी तानाबाना।
  २,
  मर्ने उही साना
  जहिल्यै उम्कने ठूलाबडा
  टुट्ने सानाकै माना।
  ३,
  कस्ले बुझ्ने कुरा ?
  लडाइँ मात्र सानाको
  ठूलाकै चाहना पुरा ।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१
  हालः-क्यानडा,क्यालगरी।
  …
  १,
  लडाइँ गर्दागर्दै गए
  सबैभन्दा माथि ठूलाठालुहरू
  निर्धाहरू तल भए ।
  २,
  ठगी खान पल्केका
  दुखी गरिब लडाएर
  माथि पुगेर झल्केका ।
  ३,
  राजनीतिक सत्ताको खेल
  भ्रष्टाचार देशमा गर्दै
  गरे जनतालाई झेल ।
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  चलाख हुन खोज्नेले
  पाखण्डी बनाए जनता
  राजनीति गर्न रोज्नेले !
  २,
  गरेर गणतन्त्रको नाउँ
  जनताको आँखा टालेको
  कुर्सी ओगट्ने दाउ !
  ३,
  उहिले मान्थे घिन
  ऐले चारैतिरबाट चाहियो
  देश चलाउन रिन !
• अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान🇧🇹
  …
  १,
  सत्तामा जहिल्यै रडाको
  विचराको बानी हटेन
  भाषण सुन्नुस् बडाको।
  २,
  हर्रो नपाउने जोगी
  यसै भन्थे हामीलाई
  रहिछस् जाइफलको भोगी।
• चुडामणी देबकोटा, पुरानोनैकाप काठमाडौँ
  …
  १,
  राजनीति फोहोरी खेल
  देश डुबाउने नेतालाई
  लागेर कोच्नुपर्छ जेल ।
  २,
  आँखामा हाल्छन् छारो
  कहिलेकाहीँ सम्झिदा पनि
  तातेर आउँछ पारो।
  ३,
  मार्नुपर्छ गोली हानेर
  देश खाने जति
  यहाँ सबैलाई छानेर ।
• ललिता गिरी, सिन्धुली
  …
  १,
  लडाइँ धेरै गरे
  कार्यकर्ता जति लडाएर
  आज नेतामाथि परे।
  २,
  राजनीति फेरि खेल
  नेताले सोझा जनतामाथि
  सधैँ गर्छन् जालझेल।
• राज कुमार राजभण्डारी खोटाङे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम कोलोनी राधे राधे भक्तपुर ।
  …
  १,
  खडेरीमा गिट्टी कुट्छन्
  पढ्न लेख्न पाउॅंदैनन
  बालअधिकार सोझै लुट्छन् ।
  २,
  बालअधिकार हुँदैछ हिनामिना
  यसरी दिनचर्या बित्दैछ
  बिचरा! बगाउदै पसिना ।
  ३,
  सफलताको शिखर छुन
  आमाबाबु भगवान् हुन्
  बालबालिकाले पर्दैन रुन ।
• हिरामाया श्रेष्ठ, गजुरी – १, धादिङ
  …
  १,
  सत्तामा बसेर तिनीहरू
  विदेशीको भक्त बनेर
  हेर लुटिरहेछ यिनीहरू ।
  २,
  कति खान्छौ मागेर
  नेपाललाई युक्रेन बनाउँदैछन्
  विदेशीको खेलमा लागेर ।
  ३,
  जेलेन्स्कीहरु धेरै छन्
  यो देशको लागि
  खतरा भो झन् ।
• दीप गोले तामाङ – रौतहट
  …
  १,
  देशमा राजनीति खेल
  खुट्टा तान्ने धेर
  सबै यस्तै बाँचुन्जेल।
  २,
  चलाख हुँ भन्नेहरू
  हार खाए धेरै
  अरूको बारी खन्नेहरू ।
  ३,
  मैदानमा लड्छन् दुई
  जित हुन्छ एकको
  अर्कोले खान्छ सुई ।
• एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
  …
  १,
  नडुलाऊ लोभी आँखा
  भाग्यमा छैन भने
  कर्मले लगाउँछ पाखा!
• मन्दिरा सेढाई, मलेखु, धादिङ
  …
  १,
  चाकरी राज देशमा
  एकअर्को गर्छन् लडाइँ
  आउॅंछन् जोगी भेषमा ।
• राज बहादुर बडुवाल, जुम्ला
  …
  १,
  हटाउँदैनन् कहिल्यै बालश्रम
  सुनिस्चित भविष्य खै
  फैलाउॅंदै छन् भ्रम !
• प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
  …
  १,
  गरे राजनीतिमा धोका
  बेइमानी र छलकपट
  मन्त्री भष्टाचारका पोका !
  २,
  बेचेर अस्मिता देशको
  पुरानालाई उछिन्दै नयाँ
  उस्तै जोगीको भेषको !
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरी
  …
  १,
  फोहोरकै बीउ रोपेपछि
  फोहोर थुपारेको बारीमा
  कृषकले बीउ नछाँटेपछि।
• लोकबहादुर क्षेत्री लामिछाने
  …
  १,
  राजनीतिमा सधैँ खेल
  सत्तामा कसरी पुग्ने
  जनतालाई गरे झेल ।
  २,
  इमानको कुरै नगरौँ
  बेइमानीले गरे राज
  नेताको भर नपरौँ ।
  ३,
  जनता पनि मिलेका
  नेताका चिप्ला कुराले
  मासु भातमा बिकेका ।
• कृष्ण बजगाई भक्तपुर
  …
  १,
  बेरोजगारी धेरै भए
  रोजगारी दिन्छौँ भन्ने
  नेता कहाँ गए।
  २,
  अत्याचार बढ्दै गएको
  समाजमा जातिय विभेदको
  अन्त्य कहिल्यै नभएको ।
• कला ढकाल, झापा
  …
  १,
  आपसमा सहनशील बनेर
  गरौँ सेवा मानवको
  दिव्यचक्षु अविरल बिउँझाएर।
• हरिगोपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा -१४, साँगाबजार
  …
  १,
  कुरा गर्छन् जातिको
  दाउमा हुन्छन् सबै
  चौकी हेरेर माथिको ।
  २,
  विकासको रकम खाएर
  भाँडो भरियो नेताज्यूको
  जनताले दुःख पाएर ।
  ३,
  सपनाको कुरा गर्छन्
  पूरा हुँदैन कहिले
  भन्दा आँखा तर्छन् ।
• मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ
  …
  १,
  जो छ खास
  मनको सुन्दर बगैँचामा
  उसैको लाग्छ आस !
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  राजनीतिले डामाडोल गरायो
  सुरक्षा छैन केही
  गाँसबास पनि हरायो।
• सीता सुनगाभा पोखरेल
  …
  १,
  हुँदैन साथीको अभाव
  निस्वार्थ सहयोग गरे
  सबैमा राख्दै प्रेमभाव !
  २,
  किन नराम्रो बन्छौ ?
  गर व्यवहार उहीँ
  अरूबाट जे चाहन्छौ ।
  ३,
  किन भौतारिन्छौ रोज ?
  नियाल आफूभित्रै तिमी
  खुसी बाहिर नखोज !
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …
  १,
  दुःखी धेरै मन
  किन यस्तो सधैँ ?
  पर्‍यो मैले सहन ।
  २,
  आफ्नो मन चङ्गा
  बोल्न पनि नसक्ने
  किन यस्तो महङ्गा ?
  ३,
  मान्छेको लोभी जात
  फाइदा मात्र हेरेर
  हान्छन् मौकामा लात ।
• डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची
  …
  १,
  किन हेर्छौ तर्केर
  आउने गरको छु
  साँझ घर फर्केर ।
  २,
  जे जुर्छ खाउँला
  नगरी सुख छैन
  कर्म गर्न जाउँला ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …
  १,
  खेल भयो कस्तो
  कसैले जान्दैन भन्छ
  नियम नभएको जस्तो।
  २,
  सफा कुन खेल
  ज्ञानको पुस्तक हेर
  कहाँ छैन झेल ?
  ३,
  मेरो कुरा जातिमा
  सुन्ने सबै चुपचाप
  चामल हाल पाथीमा।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ
  …
  १,
  खेतमा झार पलायो
  खडेरी लागेर होला
  किसान हृदय जलायो ।
  २,
  खेलौ जुहारी साथी
  जान्ने भएर हारेछ
  घमण्डी पुग्दैन माथि ।
  ३,
  हजार मान्छेको भीड
  ठाउँ भेटाउन गाह्रो
  चारैतिर छन् छिॅंडैछिॅंड ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तनमोड
  …
  १,
  धैर्य सहनशीलता भित्र,
  कहिलेकाहीँ हिंसाको मात्रा
  झाँगिॅंदोरहेछ नि मित्र !
  २,
  सहनुको सिमा आफैँले
  तोक्नु सबैतिर हेरी
  देख्दैन शोषित कसैले।
  ३,
  न्याय अन्यायको तराजु
  साँच्चै अन्धो हुन्छ
  शोषण गर्दछ बराजु ।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १
  …
  १,
  धेरैजसो उस्तै गए
  कसको विश्वास गर्नु
  भेडा जम्मा भए।
  २,
  राजनिती कच्चा खेल
  गल्ती गर्ने सबैलाई
  बाँध्नु पर्ने नेल।
• दुर्गा आचार्य, मोरङ
  …
  १,
  सबै समयको खेलाँ
  लागिरहन्छ सधैँ नै
  बेला न कुबेला ।
  २,
  स्वार्थविनाको यो संसार
  कहाँ पाउने मानिसले
  खोजी गर्नु बेकार।
  ३,
  जसले देश डुबायो
  लोभी पद प्रतिष्ठा
  विदेशीलाई गुन लगायो।
• सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८
  …
  १,
  लागिरहन्छ मनमा पिर
  समय यस्तो होकि
  खोटो हो तक्दिर ?
  २,
  कहिल्यै मात्तिन सुखसँग
  दिनरात छ साथमा
  गुनासो गर्दिन दुखसँग।
  ३,
  जिन्दगी बगेको खोला
  जीवनमा सुखदु:ख त
  कस्लाई पो नहोला ?
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  राष्ट्रघाती दलाल भ्रष्टाचारी
  शानले गाडीमा सवार
  बनेर हिॅंड्छन् सदाचारी
  २,
  फटाहाहरू उफ्रेका सदनमा
  पीडाले रुन्छिन् धर्तीमाता
  छैनन् पीडाहरू वदनमा।
  ३,
  आरोप प्रत्यारोप आपसमा
  सदनमा भत्ता पचाउने
  फिरेनन् विवेकता राकसमा।
• घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही
  …
  १,
  पानी परेर रमायो
  रमायो औधी किसान
  धानले फूल लगायो ।
  २,
  आशाको दीप जलेछ
  खडेरीले खान लागेको
  बादलको जल झरेछ ।
  ३,
  पार्टीहरू सबै टुक्रेर
  स्वार्थको लागि जुटन
  खाली भाषणमा डुक्रेर ।
• भगवती दवाडी
  …
  १,
  फोहोर भएको सहरमा
  हराभरा बनाएर रमाइलो
  रहिरह्यो देखिरहने रहरमा ।
  २,
  फोहोरै फोहोरको सहर
  सरकार हेरेरै बसिरह्यो
  नपुग्दासम्म आफ्नो रहर ।
  ३,
  खडेरीमा गिटी कुट्छन्
  दिनचर्या चलाउन पर्दछ
  मङ्सिरमा खेती चुट्दछन् ।
• रक्षा काली
  …
  १,
  सत्य धेरैलाई पच्दैन
  दुश्मनी मोल्न अगाडि
  यसर्थ आफ्नोपन बच्दैन ।
  २,
  धर्तीमा पाहुना मानव
  जानेर वा नजानी
  कोही बने दानव ।
  ३,
  प्रेम मजाक बनाए
  किन गर्छन् दुरुपयोग ?
  केवल बहानामा सताए ।
• पृथक प्रकृति, झापा
  …
  १,
  विश्वासमा मन जाग्छ
  भूलको क्षमा पाउँदा
  सहानुभूतिले दया लाग्छ ।
  २,
  मित्रताको बन्धन कसिलो
  अपदस्तमा हुनुपर्छ संवेदना
  भेटघाटको औपचारिकता मलिलो ।
  ३,
  यात्रा हाम्रो नटुङ्गियोस्
  लक्ष्यमा अवश्य पुग्नेछौ
  पाइलाहरू एकाअर्कामा नछुट्टियोस्।
• दिल ठकुरी
  …
  १,
  कुरा उठ्छ बारम्बार
  सुनिश्चित हुन्छ कहिले
  हाम्रो देशमा बालअधिकार ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा. पा.-६, दोलखा
  …
  १,
  गरेर उच्च कर्म
  सदैव सत्यमा लाग
  निभाउनु सनातन धर्म।
  २,
  गरेर दुखीको सेवा
  मरेर आफू बचाऊ
  पाउनेछौ माथि मेवा।
  ३,
  जीवनको सार बुझेर
  जीवन नटुङ्गिने यात्रा
  गर सङ्घर्ष जुझेर।
• सरस्वती श्रेष्ठ रुपन्देही बुटवल
  …
  १,
  पानीले ताल फुटाउँछ
  मायाको कमजोर धरातलले
  जिन्दगीको यात्रा टुटाउँछ।
  २,
  जनतालाई मूर्ख बनाएर
  सत्तामा बसिरहन पाऊॅं
  खुइलिएको तालु कनाएर।
• होमप्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी
  …
  १,
  गरेर बालअधिकारको कुरा
  देखेर मात्रै कहिले
  हुँदैन सपना पूरा ।
  २,
  वर्षमा एकदिन रमाएर
  निर्धक्क बन्ने बालबालिका
  आधार केलाई समाएर ?
• पुष्पा राई, बादेल, खोटाङ
  …
  १,
  भ्रष्टहरूको छ सत्ता
  जति विरोध गर
  हल्लिॅंदैन एउटा पत्ता ।
• अरुण कुमार भुजेल, दार्जिलिङ्ग, भारत
  …
  १,
  नेपाल आमाका सन्तान
  गर्छन् सधैँ लुछाचुँडी
  नेतालाई चाहिन्छ मान ।
• बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा
  …
  १,
  बालअधिकार कता हरायो।
  लेखाइमा सिमित छन्,
  बेकारमा रोयो करायो ।
• भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ
  …
  १,
  खराबलाई निकाला गरौँ
  फोहोरी खेल खत्तम
  मनमा शान्ति भरौँ ।
  २,
  राजनीतिले देश खाए
  बाँकी केही राखेनन्
  जनताले दुःख पाए ।
  ३,
  लागौँ देश बचाउन
  हामी सबै जुटेपछि
  नेताले सक्दैनन् पचाउन।
• लक्ष्मण देउवा, डोटी
  …
  १,
  तिज पर्व गयो
  समय सँगसँगै घुमेर
  यताउता सुनसान भयो ।
• शोभा आाचार्य गौतम, काठमाडौँ
  …
  १,
  नेताका फोहोरी पहर
  हटाऔॅं सबै मिली
  ल्याउनलाई नयाँ लहर।
• सन्तु खत्री
  …
  १,
  बोलाउँछ र फर्किन्छ
  भनी घत हेराहेरमा
  सुन्दर घर बनिन्छ।
  २,
  दुवै कानले सुन्ने
  राम्रो श्रीमतीको श्रीगणेशपछि
  आफूले मौनता चुन्ने।
  ३,
  मतलबका कुरा रहेछ
  आज वर्षौँपछि फेरि
  एउटा मेसेज गरेछ।
• दिवाकर चाम्लिङ्ग राई, खर्साङ्ग, दार्जीलिङ
  …
  १,
  बुझ्नू, अरूको मर्म
  पुण्य मिल्दछ यहीँ
  गर्यो भने सत्कर्म ।
  २,
  सभ्य समाजमा अटाउन
  दुष्ट आत्माहरूलाई हामीले
  सक्नुपर्छ डाँडो कटाउन ।
  ३,
  चाल्दा नराम्रो खेल
  क्षणिक आनन्दपछि फेरि
  बग्छ आँशुको भेल ।
• शान्ता पौडेल भट्टराई, टङ्कीसिनवारी, मोरङ
  …
  १,
  पैसाको महिमा अपार
  जिन्दगीमा छैन भने
  पाइला पाइलामा मार।
  २,
  खल्ती भए खाली
  आफ्ना भन्ने सबै
  तयार गर्न गाली ।
  ३,
  जिन्दगीमा मचिन्छ हाहाकार
  होला पैसाविहीन जीवन
  कहिले बन्दैन साकार ।
• रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
  …
  १,
  परेपछि म थला
  हेरिरहन्छ दुनियाँ मेरो
  पासोमा परेपछि गला ।
• खडक आर सि मिलन, छेडागाड नगरपालिका -२, साल्मा जाजरकोट
  …
  १,
  कसैले लोभ गर्ला
  चुपचाप काम गर
  जे पर्ला पर्ला ।
  २,
  नाम भएर हुँदैन
  काम ठूलो हुनुपर्छ
  हात्तीलाई कसैले छुँदैन ।
• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।
  …
  १,
  घमण्ड बढपन रवाफ
  अतृप्तले खति हुन्छ
  समयले दिन्छ जवाफ ।
  २,
  असल स्वभाव बानी
  विनयी बन्न सिकौँ
  अरूको भलो ठानी।
  ३,
  लोभको खुकुलो पोको
  विवेकले कस्न सकेमा
  रहन्न अधुरो धोको ।
• जयनारायण नेपाल, इलाम, (हाल सूर्यविनायक २, बालकोट, भक्तपुर )
  …
  १,
  बगाएर भावको खोला
  विकृतिमाथि प्रहार गरौँ
  झिल्काको झरिलो लोला l
  २,
  चेतको दैलो खोलोस्
  कविको ती अन्तरभावना
  सत्यको पक्षमा बोलोस् !
  ३,
  कावा खाँदै उड्छ
  कविको निश्चल हियो
  कैयौँको अन्तरमा बुड्छ l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको २७ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शुक्रवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- २७ का लागि झिल्काकारत्रय सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”, नन्दलाल आचार्य र सुस्मिता अधिकारीका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।

साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू

[१]
१.
काम लगाउने ठालु
परिश्रम गर्ने अर्कै
सित्तैमा खाने कालू ।
२.
शुद्ध कहाँ पाइन्छ
भेटाउन सकिन्न यहाँ
खोजेर पनि खाइन्छ।
३.
हुन खोज्छन् भगत
नास्तिकले गर्छ पूजा
सबै कुरा फगत ।
✍️
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”

[२]
१.
राष्ट्रको ढुकढुकी सुन्दै
संविधानले आशा जगाएको
बस्छु मनमा गुन्दै ।
२.
संविधान शिरोधार्य बनोस्
सबैको हृदयमा बसेर
वैरीका जरा खनोस् !
३.
कसैले लोभ गर्ला
चुपचाप गर काम
जे पर्ला पर्ला ।
✍️
नन्दलाल आचार्य
सिद्धार्थटोल, उदयपुर

[३]
१.
संविधान दिवसको शुभकामना
प्रत्येक नेपाली जनलाई
अन्यायसँग नहोस् सामना !
२.
छाओस् खुसी जनमा
उत्कृष्ट संविधान पाएर
सन्तोष होस् मनमा ।
३.
नैतिकता हरेकमा भएमा
उपयोग हुन्छ विवेकको
नेता इमानदार रहेमा ।
✍️
सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ

कृतिकार: वसन्त अनुभव

समीक्षक: लक्ष्मण अर्याल

वसन्त अनुभव रेडियो नेपालबाट प्रसारित हुने बाल कार्यक्रम सुनेर हुर्किएका अनि त्यसैको प्रभावले साहित्यतिर आकर्षित भएका स्रष्टा हुन् । विष्णुबहादुर र भीमाकुमारी खत्रीका कान्छा सुपुत्र हुन् उनी । उनको जन्म वि. सं. २०३५ साल वैशाख १० गते दाङ जिल्लाको साविक हापुर २ मा भएको हो । हाल उनी जन्मिएको त्यो ठाउँ दाङको घोराही उपमहानगरपालिका १२ गुर्जेमा पर्छ । स्वास्थ्य शिक्षा विषयमा स्नातकोत्तर गरेका अनुभव हाल सरकारी सेवामा कार्यरत छन् ।

वसन्त अनुभवको दुई व्यक्तित्व छ, सम्पादक र लेखक । व्यङ्ग्य कन्तुर (संयुक्त टुक्का कवितासङ्ग्रह), लघुकथाको सुगन्ध स्मारिका (अङ्क ४ र ५) अनि ऐतिहासिक यात्रा (संयुक्त टुक्का कवितासङ्ग्रह) मा उनको सम्पादन क्षमता देख्न सकिन्छ भने लघुकथाको सुगन्ध १२ फूल १०८ सुगन्ध (२०७९ संयुक्त लघुकथा सङ्ग्रह) र नेपाली नस्ल (लघुकथा सङ्ग्रह)मा उनको लेखनकौशल झल्कन्छ । २०५४ सालबाट लघुकथा यात्रामा लागेका उनको पहिलो लिखित लघुकथा ‘महिला स्वतन्त्रता’ हो । यस विषयमा उनी आफैँले यो लघुकथा डायरीमा सुरक्षित छ भनेकाले उनको पहिलो लिखित लघुकथा कतै प्रकाशित नगरिएको भन्ने बुभिन्छ ।

बीचमा निकै लामो समय लघुकथा नलेखी मौन बसेका उनले २०७८ सालदेखि लघुकथा लेखमा रफ्तार बढाएर त्यो मौनता तोडेका छन् । २०८० चैतमा ‘नेपाली नस्ल’ लघुकथा सङ्ग्रह प्रकाशित गराएर आफू लघुकथामा सक्रिय भएको उनले पुुष्टि गरेका छन् ।

वसन्त अनुभवको नेपाली नस्ल सङ्ग्रहभित्र ५४ वटा लघुकथाहरू सङ्ग्रहित छन् । ३४ वटा लघुकथाका शीर्षकहरू एकपदीय छन् भने बाँकी २० वटा लघुकथाका शीर्षकहरू द्विपदीय छन् ।

उनका लघुकथाहरूमा नेपाली समाज मुखरित भएका छन् । पात्र स्थापनामा विविधता र लेखनमा प्रगतिशीलता छ । सङ्ग्रहमा भुइँमान्छेहरूका समस्याहरू असरल्ल छन् । कतिपय लघुकथाले अभिधेयार्थको बाटो हिँडेका छन् भने कतिपय लघुकथाले प्रतीकात्मक र ध्वन्यात्मक अर्थको फेरो समाएका छन् । मानव र मानवेतर दुबै खाले पात्रहरूको उपयोग गरिएको छ । कतिपय लघुकथामा मान्छेका शारीरिक अवयव (पेट, मुख, हात, टाउको) पनि पात्र बनेर आएका छन् भने कतिपय लघुकथामा त मानवीय भावनाहरू (वेदना)ले पनि पात्ररूप धारण गरेका छन् । जसले गर्दा लघुकथालाई रोचक र पठनीय पनि बनाएको छ ।

यस सङ्ग्रहका लघुकथाहरू रैखिक ढाँचाका नै छन् । उद्देश्य र आशय प्रष्ट छन् । सामाजिक, राजनैतिक, शैक्षिक बेथितिमाथि गरिएका प्रहारहरू निकै बलिया छन् । लघुकथाहरू भाषागत रूपमा सरल भएर पनि अर्थगत रूपमा गहन छन् । सम्वादमा मिठास छ । सम्पादनमा भने केही थोरबहुत कमीकमजोरी देखिएका छन् । लघुकथाको एकाध ठाउँमा एउटै आशय दिने वाक्यहरूको पुनरावृत्ति भएको छ । प्रकाशनमा हतारो नगरी यी पक्षहरू माथि सामान्य दृष्टि पुर्‍याउन सकेको भए यो लघुकथा सङ्ग्रहको ओज अझै बढ्ने थियो । यद्यपि, व्यङ्ग्यधर्मिता प्रखर रूपमा प्रकट भएको यो सङ्ग्रह आजकल प्रकाशित भएका लघुकथा सङ्ग्रहहरूमध्ये उम्दा सङ्ग्रह हो भन्न सकिने ठाउँ भने यथेष्ट छ ।