काठमाडौ, २१ जेठ । साप्ताहिक ‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको ३६औँ शृङ्खला शनिबार सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा ४६ जना टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक तथा प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आएको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष एवं कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो ।
‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको ३६औँ शृङ्खलाको लागि समाजका वरिष्ठ टुक्काकार वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
अभ्यासका लागि राखिएको टुक्का
तिमी सानो अनि म ठुलो बुझिराख जात, भेदभाव अन्त्य भन्नु खाली हो जप्ने बात ।
✍️ वसन्त अनुभव
सहभागी टुक्काकारहरूले अभ्यासका क्रममा सृजना गर्नुभएको टुक्काहरू
[१] जातपातको मुद्दा बनायौ मागी खाने भाँडो, कहिलेसम्म झेल्नुपर्ने तिम्रो यो गलगाँडो । ✍️ वसन्त अनुभव घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ
[२] तिमी ठुलाे म सानाे जात समाजले बनायाे, मानवता छाेडी द्वन्द्वताकाे खाडल खनायाे । ✍️ ताराप्रसाद चापागाईं धुनिबेसी, हाल प्रवास
[३] सानो जातको हो भनी हेला ज्यादती बढायो समाज अनि गाउँमा टिक्नै नसक्ने बनायो । ✍️ बेदु न्यौपाने काठमाडौ
[४] कुरीति र कुप्रथालाई जसरी नि तोडौँ, उच-नीच र ठूलो-सानो भन्ने कुरा छोडौँ । ✍️ डम्बर थामी ‘अनुपम’ कालिन्चोक गा.पा. -६, दोलखा ।
[५] एक भइसके आजभोलि नारी पुरुष जातै, अङ्ग प्रत्यङ्ग सब साटिने रक्त सबकाे रातै । ✍️ निरज कोइराला बेलका १
[६] बाहिर राम बगलीमा छुरा गर्नेहरू अघि जान्छन्, जातीयताको कुरा झिकेर निमुखाको टाउको खान्छन् । ✍️ गंगा खड्का बूढानीलकण्ठ काठमाडौँ
[७] नर अनि नारी मानिसको दुई जात, हुँदैन गर्न अब छुवाछुतको बात। ✍️ बिके मुखिया सिग्रीमताम बस्ती दार्जीलिङ।
[८] मानव जातमा एक रेखा थियो कसैले कोरिदिएको, यो युगमा ती रेखाको काम छैन, दिएको होस् या लिएको। ✍️ म्यामराज राई भोजपुर
[९] आखिर सबै हामी मानव हौ खै कसले बनायो जात, कामको कारण भिन्न सोच्न छाड अब पुरानो भो बात। ✍️ शंकर कार्की मकवानपुर
[१०] छुवाछूत जातको समाजले बनाएको खेल, बाहिर ठिक्क पारेर, भित्र भेदभावको भेल। ✍️ अच्युत घिमिरे भुटान बाट 🇧🇹
[११] अन्त्य गरौँ जातीय विभेद ठूलो सानाे जात, खानुपर्छ निर्धक्क उसले पकाएको भात । ✍️ राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्ग भक्तपुर ।
[१२] रगत सबैको रातो, कसको छ फरक रगत ? जात भन्नु दुईवटा, ठूलो र सानो भन्नु फगत । ✍️ बिके माकजु भक्तपुर ।
[१३] ठूलो र सानाे यो जातकाे कुरा कसले हाे ल्याएको, मान्छेको हुन्छ रातै रगत प्रकृतिबाट पाएको । ✍️ प्रेम कला चापागाईं ( सिटौला ) मेचीनगर -१२ झापा
[१४] मान्छेको पहिचान पाउन बनाएको जात, त सानो म ठूलो भन्नु मात्रै नराम्रो हो बात ! ✍️ माहादेव भट्ट दशरथ चन्द नगरपालिका 01गुरुखोला कलौन बैतडी
[१५] न कोही ठूलो, न कोही सानो, नगरौँ भेदभाव जातको, ठूलो होस कि सानो सबै छन् यहाँ भारी केवल भातको। ✍️ दीपक ठटाल जलन खरसाङ।
[१६] न तिमी ठुलो न म सानै जातको, मिल्दैन खान सुनैसुन भातको। ✍️ होम प्रसाद न्यौपाने धरान,सुनसरी ।
[१७] पहिले त काम बाँड्ने निहुँमा जात छुट्यायो, अहिले छुवाछूत र भेदभावमा हुत्यायो । ✍️ जमुना आचार्य सिन्धुपाल्चोक
[१८] मान्छेमा नलगाउँ खोट यसरी ठूलो र सानो भनी, रातै रक्त बहन्छ हेर सबमा उस्तै छ रुप् रङ् पनि ! ✍️ बिबस पारदर्शी भद्रपुर – २ झापा
[१९] अरूमा भए यस्तो उस्तो भनी उफ्रीदै हिड्छन् बुरुक्क, आफ्नोमा परे छुपाइ मुख लुक्दै बाटो लाग्छन् लुरुक्क । ✍️ अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ संखुवासभा हाल मलेसिया
[२०] बनायो सामन्तीले जातको कुराले छुवाछुतमा, अस्थिरताको जन्म दिई रजाई गर्छन् अकुतमा । ✍️ प्रेम थापा “मन” बागलुङ
[२१] जातीयताको नारा लिएर किन लडाउछौ जनतालाई, छुवाछूत कुसंस्कार हो भनी किन बुझ्दैनौ र दाजुभाई । ✍️ बुद्धिमान दनुवार कनकाई नगरपालिका ४ झापा
[२२] कति तुच्छ सोच तिम्रो कहिले आउला शुद्धि, झ्याङ्गिएला भन्दा-भन्दै झनै हराएछ बुद्धि। ✍️ अरुण कु.भुजेल गोरूबथान,कालेबुङ्ग,भारत।
[२३] केवल एउटै हो धर्ती, एउटै छ आकाशको छानो, फेरि कसरी हुनसक्छ मान्छेको जात ठूलो र सानो ? ✍️ बि.कुलुङ दार्जिलिङ
[२४] जातपात उचनिच पुर्खा बनाई आए, भाँडो बने यी कमाउने मौका छोप्दै गए। ✍️ मनोहरी पौडेल गैडाकोट १ मिलनटोल
[२५] शिरदेखि पाउसम्म उनकै सीप लाइन्छ, उचनिच जात भनेर मुख मुख गाइन्छ। ✍️ दुर्गा आचार्य मोरङ
[२६] दलित हुँ भन्छौँ, स्वयम् थिच्चिएर हिड्छौँ मानसिकताले अचम्म, भेदभाव उस्तै रहन्छ, जातीय व्यवस्था हुन्छ यहाँ जबसम्म। ✍️ अनिल खग्रास
[२७] कति लाउँछौ नारा तिमी जातभातको, आउ साथमै खाउँ खाना मेरो हातको । ✍️ राजेशराज गड्तौला रतुवामाई- १०, मोरङ हाल- प्रवास
[२८] सीप हाम्राे धारणदेखि पुजनसम्म चल्छ, विडम्बना याे समाज देख्दा मुटु मेराे जल्छ । ✍️ प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे ।
[२९] ठूलो र सानो सोचका कुरा प्रमाण बोल्दैन, रगत रातो सबैको उही हृदय पोल्दैन । ✍️ त्रिलोचन भण्डारी मेचीनगर,झापा
[३१] छुवाछुत हटाऊॅ भनि बाहिर भाषण गर्छन्, दलित अगाडि देखे भने त तिनै पर सर्छन्। ✍️ सरस्वती श्रेष्ठ
[३२] सीप चल्छ उनको सारा घरभित्र चलेन मानव यो छ सार्है बिचित्र। ✍️ दुर्गा भट्टराई मोरङ
[३३] जितेको हो चुनाव पनि जातै देखाएर, के पायौ संविधानमा कानुन लेखाएर ? ✍️ कर्ण दयाल मेलौली नगरपालिका ७, बैतडी
[३४] बारम्बार किन तिमीले खोपेको पाइन्छ छातीमा छुरा, मायाप्रेम गर्नेलाई नै मारेका छौँ नगर यस्तो कुरा । ✍️ बिनिता विश्वकर्मा बिनु बाजुरा
[३५] काटे रगत रातो त कुकुरको पनि आउँछ, त्यही रगत दिएर कसले जीवन पाउँछ । ✍️ मन्दिरा सेढाई मलेखु,धादिङ
[३६] मानिसले मानिसलाई गर्छ पक्षपात, उदाहरण बुझे हुन्छ ठूलाे सानाे जात । ✍️ केशवप्रसाद ढकाल `प्रीतबीत´ [३७[ मुखले भन्छन् न्याय कानुन किताबमा लेख्छन्, व्यवहारले त मान्छेलाई अछुत नै देख्छन् । ✍️ गुणनिधि घिमिरे
[३८] प्रकृतिले अरूमा झैँ मान्छेमा पनि पाेथी बनायो,भाले बनायो, मान्छेले आफैँ जात जातकाे विभेदकाे नियम कस्तो खाले ल्यायो ? ✍️ मित्र `उराठी´गाैतम अमरपुर,गुल्मी हाल तिलाेत्तमा न पा २, रुपन्देही
[३९] पानी चल्दैन तर चल्छ सीपहरू, कम्मर कसौँ समाज बदल्न बरू। ✍️ सुरेशकुमार पान्डे। दाङ घोराही१८
[४०] समाजकाे संरचना विभेदकारी हुँदा , छिटाे हाल्नु पर्दछ अरे मानिसले छुँदा । ✍️ रामकृष्ण दुवाडी पाेखरा
[४१] नगरौँ छुवाछूत हटाऔँ जातीय विभेद, खटौँ संघर्षको मैदानमा जनाउँदै खेद । ✍️ अम्विका अधिकारी झापा विर्तामोड
[४२] व्यवहारमा झेल्नुपर्ने उल्टा सुल्टा गाली, तलमाथि हात राख्दैमा के बज्ला र ताली । ✍️ गाेबिन्द लम्साल धादिङ
[४३] संसारमै केवल दुई जात नारी पुरुष बोलौँ, समाजमा बसी सबैले समानताको ढोका खोलौं। ✍️ सहयात्री शाेभा अर्याल रुपन्देही १४ बुटवल
[४४] हिजोभन्दा आज विभेद छ कम हुँदै गएको, छुवाछुत गर्नु हुन्न भन्ने अनुभूति भएको। ✍️ रामप्रसाद बेल्बासे ‘एक्लो यात्री´ शीतगङ्गा ५ ,अर्घाखाँची हाल: बुद्धभूमि -३, दुबिया,कपिलवस्तु
[४५] छुवाछूत गर्ने त धेरै छन् अशिक्षित जन, भेदभाव गर्दै हिड्ने बनाई कठोर मन । ✍️ भगवती दवाडी ,दमक झापा
[४६] नगरौँ कदापि जातीय विभेद, छुवाछूत प्रति जनाएर खेद । ✍️ राज कुमार कार्की मे न पा १५ , झापा
काठमाडौ, २१ जेठ । साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको ५४औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६५ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरि एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
शृङ्खलाका लागि राखिएको तस्बिर
तस्बिरमा उदक लेखन अभ्यास शृङ्खलामा सहभागी स्रष्टाहरूका उदकहरू
[१] कुसंस्कार जातीय विभेद समाजको कालो धब्बा ! ✍️ वसन्त अनुभव घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ
[२] कुप्रथा समाजमा व्याप्त संविधानमा लेखियो मात्र ! ✍️ भवानी घिमिरे सर्लाही ।
कमिला जस्तै देखिन्छन् यी धमिराहरू कहिले जङ्गलमा देखिन्छन् कहिले गाउँघरमा आफ्नै घर बनाएर बस्छन् भित्रभित्रै सिध्याउने खेलमा अहोरात्र खटिएका छन् यी धमिराहरू !
कहिले कतै यिनीहरू राता देखिन्छन् कहिले भने कतै सेता देखिन्छन् विभिन्न चरित्रमा आफ्नो अनेक किसिमका भूमिका निभाउँछन् यी छद्मभेषी धमिराहरू !
यी अनौठा धमिराहरू कहिलेकाहीँ जमिनमुनि घर बनाउँछन् कहिले भने जमिन बाहिर बनाउँछन् काठ, माटो र पानीको सम्पर्कमा आफ्नो घर अर्थात् गोला बनाउँछन् मुख्यतः वर्षा यामको अन्ततिर घरको निर्माण अनि बिस्तार गर्छन् !
यी धमिराहरू आफ्नै फरक दुनियाँमा जो घरमा बस्छन् त्यो घर जहाँ राता धमिराहरू मालिक जस्तै बस्छन् अनि रमाउँछन् तर सेता धमिराहरू जो कामदार जस्तै काम गर्छन् अर्थात् घर मात्रै बनाउँछन् !
आवश्यकताअनुसार यी सेता धमिराहरू विभिन्न स्वरूपमा विभिन्न आकार दिएर घर बनाउँछन् आखिरर जीवनभरि त्यसरी नै रमाउँछन् !
विभिन्न चलखेलमा यिनीहरू व्यस्त देखिन्छन् वनमा हुँदा वनकै बिनास गर्छन् अनि गाउँघरमा हुँदाको बखत घरमा बिनास गर्छन् गृह प्रवेश गरेपश्चात सारा घरकै सत्यानास गर्छन् र रमाउँछन् यी धमिराहरू !
यी धमिराहरू आखिर किरा न हुन् किराको जीवनचक्र जस्तै यी धमिरारूको पनि जीवन चक्र छ फुलबाट लार्भा त्यस्तै लार्भाबाट प्युपा र प्युपाबाट बयस्क बन्छन् अनि बुढो अवस्थामा यी धमिराहरू पखेटा निस्केपछि उड्छन् कहिले कतै छिचमिराको नामले कहिले कतै धान पुतलीको नामले पानी नपरेको दिन गोधूलिमा घरबाट बाहिर निस्कन्छन् र कल्पनाको गगनमा सुन्दर जीवनको अनुपम उडान भर्छन् !
नेपाली साहित्यका प्रयोगवादी नव प्रविधाहरूको भेला शनिबार सम्पन्न भएको छ । भर्चुअल माध्यमबाट सञ्चालित उक्त भेलामा नेपाली साहित्यमा नवप्रयाेगकाे रुपमा जन्मिएका विभिन्न प्रयाेगवादी विधा /प्रविधाहरूका प्रणेताहरूको सहभागीता रहेको थियो । भेलामा सहभागी साहित्यकारहरूले सङ्गठित भएर सहकार्य गर्दै नेपाली साहित्यलाई विश्वव्यापीकरण गर्नु पर्ने भनाइ राखेका थिए । साथै भेलाले आगामी दिनमा साहित्यिक प्रविधाहरू आयात होइन निर्यात गर्नु पर्ने भन्ने प्रस्ताव सर्वसम्मत रुपमा पारित गरेको थियो ।
मिश्रणवादका प्रवर्तक बरिष्ठ साहित्यकार डा.घनश्याम परिश्रमीकाे प्रमुख अतिथ्य र मिश्रणवाद तथा गजलकाे विकल्पकाे रुपमा चारु, राग, विराग का प्रवर्तक डा.देवी पन्थीकाे अध्यक्षतामा सञ्चालन भएकाे उक्त कार्यक्रमकाे संयाेजन तथा सञ्चालन टुक्का कविता प्रविधाका प्रवर्तक ताराप्रसाद चापागाईंले गर्नु गर्नु भएकाे थियाे । त्यसै गरी सुसेली प्रविधाका प्रवर्तक दुर्गा अधिकारी भमरकाेटेले प्राविधिक संयाेजन गर्नु भएकाे थियाे ।
कार्यक्रममा बाेल्दै प्रमुख अतिथि डा. परिश्रमीले मिश्रणवाद विकृति हाेइन सुकृतिकाे लागि हाे । हाल साहित्यमा उदाइ रहेका नव प्रविधाहरूकाे प्रयाेग बारेमा पनि मिश्रणवादमा उल्लेख भएकाे हुँदा मिश्रणवाद र नव प्रविधाहरू विचमा आपसी सम्बन्ध रहेकाे जानकारी गराउनु भएकाे थियाे।
त्यसैगरी कार्यक्रमका सभा अध्यक्ष डा.देवी पन्थीले विदेशी प्रविधाहरूकाे विकल्पमा विभिन्न स्वदेशी प्रविधाहरू जन्मिएर हुर्कदै गरेकाे अवस्थामा नेपाली प्रविधाहरू आपसमा सहकार्य गर्दै सक्षम सवल र सङ्गठित भएर अगाडि बढ्नु पर्ने भन्दै बहर बिनाकाे गजल हुन नसक्ने र बिना बहरमा लेखिएका सिर्जनाहरूलाई चारु, राग, विराग का रुपमा प्रयाेग गर्दै यसकाे विस्तार हुँदै नेपाल तथा भारतमा समेत लाेकप्रिय भई सकेकाे जानकारी गराउनुकाे साथै नेपाली भाषा साहित्यमा जन्मिएका विभिन्न प्रविधाहरू आपसी सहयाेग गर्दै आफ्नाे बाटाे खनेर अगाडि बढ्दै बिस्तारै विश्व साहित्यमा सामाज्य स्थापना गर्न सकिने कुरामा जाेड दिनु भएकाे थियाे ।
कार्यक्रम संयाेजक समेत रहेका टुक्का कविता प्रविधाका प्रवर्तक ताराप्रसाद चापागाईले नेपाली साहित्यमा जन्मिएका सबै प्रविधाहरुकाे सहकार्यले अापसमा सबल बन्दै उच्चस्तरकाे नेपाली साहित्य सिर्जना गरि साहित्यिक प्रविधाहरू आयात हैन निर्यात गर्ने याेजनाका साथ सहकार्य गर्दै अगाडि बढ्न आव्हान गर्दै नेपाली साहित्यमा जन्मिएकाे नव प्रविधा टुक्का कविता काे बारेमा जानकारी गराउनु भएकाे थियाे ।
सुसेली प्रविधाका प्रवर्तक दुर्गा अधिकारी भरकाेटेले परम्पारगत रुपमा संस्कृतमा रहेकाे त्रिपदीलाई आधार मानेर प्रयाेगवादी नव काव्यिक विधा सुसेली नेपाली साहित्यमा जन्म भएकाे जानकारी गराउँदै आपसी सहकार्यले नव प्रविधाहरूलाई विश्वव्यापी रुपमा फैलाउन सहज हुने कुरामा जाेड दिनु भएकाे थियाे ।
खाेरिया प्रविधाका प्रवर्तक जनार्दन अधिकारी धड्कलनले खाेरिया प्रविधाकाे बारेमा जानकारी गराउँदै । यसलाई ५० काे दशकमा नै प्रयाेग गर्ने प्रयास गरिएकाे तर पछि मात्र यसकाे खाेज अनुसन्धान गर्दै सिद्धान्तहरू तयार गरेर प्रयाेगमा ल्याएकाे जानकारी गराउनु भयाे ।
छेस्का प्रविधाका प्रवर्तक विनाेद नेपालले छेस्का प्रविधाकाे बारेमा जानकारी गराउँदै च्वास्स घाेचे झैँ चाेटिलाे ३ हरफकाे साहित्यिक सिर्जना भएकाेले यसकाे नाम छेस्का भनेर राखिएकाे र यसकाे सैद्धान्तिक अवधारणा सहितकाे पुस्तक तयार भएर आई सकेकाे समेत जानकारी गराउनु भयाे ।
साइनाे प्रविधाका प्रवर्तक छायाँदत्त न्याैपानेले साइनाे प्रविधाकाे बारेमा जानकारी गराउँदै नेपाली साहित्यमा जन्मिएकाे नव प्रविधा भएता पनि याे अङ्ग्रेजी, हिन्दी, मलेसियन, संस्कृत लगायत धेरै भाषाहरूमा फैलिई सकेकाे जानकारी गराउनु भयाे । साइनाे वाङ्मय प्रतिष्ठानकी अध्यक्ष डा.सीता सुवेदीले तथा महासचिव बालकुमार क्षेत्रीले साइनाे प्रविधाकाे जानकारी गराउदै साइनाेलाई विश्वव्यापिकरण गर्ने कार्य भई रहेकाे जानकारी गराउनु भएकाे थियाे ।
षड्ऋतु प्रविधा की प्रवर्तक सीता बिष्ट कार्कीले नव प्रविधा षड्ऋतुकाे बारेमा जानकारी गराउदै यसरी सङ्गठित भएर अगाडि बढ्ने कुराले अझ धेरै हाैसला बढेकाे कुरा जानकारी गराउनु भयाे ।
काेपिला प्रविधाका प्रवर्तक गिरिराज डल्लाकाेटीले नेपाली साहित्यमा जन्मिएकाे काेपिला प्रविधाकाे जानकारी गराउनुकाे साथै यसमा प्रयाेग हुने पात, मुना, काेपिता, डाली, बाेट र बगैचाकाे बारेमा जानकारी गराउनु भएकाे थियाे ।
शीत तथा त्रिशुल प्रविधाका प्रवर्तक पुष्कर अथक रेग्मीले शीत प्रविधाकाे जानकारी दिँदै शीत साधकदेखि शीत इश्वरसम्मकाे जानकारी गराउँदै नेपाली साहित्यमा जन्मिएकाे नव प्रविधा शीत छाेटाे समयमा अरब हुँदै यूराेपसम्म पुगेकाे जानकारी गराउनु भएकाे थियाे ।
पञ्चाङ्ग प्रविधाका प्रवर्तकद्वय साेमनाथ लुइँटेल रवि तथा सुशीला पाैडेलले वेद तथा गीतामा प्रयाेग भएका श्लाेकहरू झैँ ५ पाउका कविताहरूलाई आधार मानेर प्रयाेग गर्दै पञ्चाङ्ग लेखन सुरुवात भएकाे भन्दै पञ्चाङ्गमा प्रयाेग हुने पञ्चाङ्ग, समपञ्चाङ्ग, त्रिपञ्चाङ्ग लगायत विविध कुराहरूकाे जानकारी गराउनुकाे भएकाे थियाे ।
जुनेली प्रविधाका प्रवर्तक शिव कुमार रेग्मीले जुनेलीकाे जानकारी गराउँदै जुनेली प्रविधा ३/२/३/२ अक्षर गरेर चार हरफमा लेखिने अर्थात्मक र अभिप्रासलाई दोस्रो र अन्तिम पङ्तीमा विशेष जोड दिएर लेखिने नेपाली साहित्यमा जन्मिएकाे नव काव्यिक प्रविधा भएकाे जानकारी गराउनु भएकाे थियाे ।
भर्च्युअल माध्यमबाट सञ्चालन भएकाे उक्त कार्यक्रम बेलुका ७:३० बजेदेखी करिब ३ घण्टासम्म सञ्चालन भएकाे थियाे ।
पञ्चाङ्ग चित्रपट ========= पञ्चाङ्ग चित्रपट : भाग: १७ लेख्नुपर्ने पञ्चाङ्ग सङ्ख्या : ०१ मिति: २०७९/०२/१९
प्रशिक्षक : ———— सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” नारायण प्रसाद निरौला
मिति : प्रत्येक हप्ताको पाँचौं (५) दिन अर्थात् बिहीबार
चित्र संकलक —————- सोमनाथ लुइटेल ” रवि पाल्पाली “
समायोजन ————- 👉️सोमनाथ लुइटेल”रवि पाल्पाली”
आदरणीय पञ्चाङ्गका अनुरागी एवम् पञ्चाङ्ग स्रष्टाज्युहरू हार्दिक नमस्कार ।
हामी साप्ताहिक चित्रपट पञ्चाङ्ग लेखनको एघारौं शृङ्खलामा छौँ । यस शृङ्खलामा पनि दिइएको चित्र अनुसारको बिम्बात्मक तथा गहन मौलिक भाव झल्किने एउटा मात्र पञ्चाङ्ग भोलि साँझ ८:०० बजेभित्र आफ्नो नाम र ठेगाना सहित कमेन्ट बक्समा लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध छ ।
नोट : संयोजन गर्न सहज हुने भएकोले कमेन्ट बक्समा नाम र ठेगाना सहित लेखिएका पञ्चाङ्ग मात्र समायोजन गरिने जानकारी गराइन्छ ।
पञ्चाङ्ग चित्रपट =========
पञ्चाङ्ग ०१
तिमी स्वर्ग गएपछि धेरै पार्टी बनाएको देखिन्छ खाने लगाउने काममा सबैले मनाएको देखिन्छ नेपालमा भ्रष्ट, भ्रस्टाचार गर्नेको सिमा नाघी सक्यो बालुवामा बजेट सबै मिलेर खनाएको देखिन्छ राजा वीरेन्द्रको कार्यकाल पछि गनाएको देखिन्छ ।
✍️सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पली” ।
पञ्चाङ्ग ०२
यही हाम्रो सौन्दर्य, सर्वत्र आँखामा खुलेझैँ लाग्छ प्रफुल्ल मनले, प्रवल नेपाली मान घुलेझैँ लाग्छ देन हो सौन्दर्य प्रकृतिको , हुँदै गरे अभिवृद्धिको, सुन्दर आँखाले दृष्टि भए, लहलह झुलेझैं लाग्छ कसैको कुकार्य, कुसंस्कार देख्दा बाटो भुलेझैँ लाग्छ !
✍️प्रेम थापा”मन”बागलुङ ।
पञ्चाङ्ग ०३
स्वाभिमानी बनेर डटेकै हो देश सुरक्षा हेतु खटेकै हो जनताको ईच्छा बुझेर राजा प्रजातन्त्र खातिर हटेकै हो षड्यन्त्र रूपी घट्ना घटेकै हो ।
✍️सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही बुट्वल।
पञ्चाङ्ग ०४
एक्काइस वर्ष पहिले पनि रसाउँछ आँखा अहिले पनि कसैको केही विगार नगर्दा बंशनै रहेन कहिले पनि हत्यारा खुल्ला रे जहिले पनि ।
✍️सुमित्रा पोखरेल, काठमाडौं ।
पञ्चाङ्ग ०५
स्वाभिमानी नै बनेर खटेका थिए राजाले हातमा हात मिलाई डटेका थिए राजाले जनताको भावना अनुरूप कदम चाली शान्तिको निमित्त पाठ रटेका थिए राजाले कुर्सीको लोभ नगरी हटेका थिए राजाले।
✍️सरस्वती श्रेष्ठ, इटहरी ।
पञ्चाङ्ग ०६
राजाले मागेजति सबै दिएकै थिए अधिकार पनि खोसेर लिएकै थिए छलछाम गरेर वंश नै किन मार्नु पिउनेहरू सकेजति पिएकै थिए खुसी भै राजपरिवार जिएकै थिए ।
✍️पुष्पा नेपाल( सुवेदी ) इलाम ।
पञ्चाङ्ग ०७
राजा वीरेन्द्रको वंश नाश भएको दिन। युवराज दीपेन्द्रको सास भएको दिन। आज एक्काइस वर्ष भएको छ मृत्युको, पारिवारिक भेटमा लास भएको दिन। राजा वीरेन्द्र मनको आस भएको दिन।
✍️ह्यारिस ह्यारिसन, काठमाडौं ।
पञ्चाङ्ग ०८
रगतको होली खेलाउन गोली चलाएको दिन आज। जनताहरुले आँखाबाट आँसु खसाएको दिन आज। अँध्यारो इतिहासको एक्कासीयौ वर्ष सम्झिदा लाग्दछ, पार्थिव शरीरमा फूलमालाले सजाएको दिन आज। राजा वीरेन्द्रको वंश सत्यानास गराएको दिन आज।
✍️सुशीला पौडेल , काठमाडौं ।
पञ्चाङ्ग ०९
हरेक वर्षको जेठ सम्झँदा जिन्दगी बेकार लाग्छ कैयौँ जन्मे दलहरू देशमा राज गर्ने हार लाग्छ गुनासो नै त रहेछ पोख्नु शब्दमा छैन अरु केही समयले कोल्टे फेर्छ मान्छेको नियति दोधार लाग्छ विकास गर्न भन्दा पनि झोली भर्नको हतार लाग्छ । २ झगडा गर्छन् नेता गठबन्धनमा मन जोडिएको छ जनतामा साथ र सहयोगहरू सबै तोडिएको छ यस्तै छ हालत एक्काइस वर्षपछिको जनहरूको आफ्नै मात्र झोली भर्छन् विकासहरू जति छोडिएको छ बिचरा मन स्वदेश हैन परदेशमा मोडिएको छ ।
✍️सविता के.सी. काठमाडौँ ।
पञ्चाङ्ग १०
आमाको अस्मिता पनि लुटेर खाए तिमी गएदेखि दाजुभाइ – दिदीबहिनी फुटेर खाए तिमी गएदेखि तिमी जस्तै सपूतको खाँचो पर्यो नेपाल आमालाई आ-आफ्नै मात्रै पेट भर्न जुटेर खाए तिमी गएदेखि जनतालाई कठै! महङ्गीले चुटेर खाए तिमी गएदेखि
✍️अन्जु तिमल्सिना घिमिरे, ललितपुर -१० ।
पञ्चाङ्ग ११
हेर, आज भन्दा एक्काइस बर्ष पहिलेकाे कुरा थियाे त्यो बेला मेराे उमेर खेल्ने र रमेर हिँड्ने भुरा थियाे प्रजाका प्यारा ती राजा सहितै परिवारै सिद्याइएकाे त्यो खबर सुन्दा मेराे मनभित्र नि चलेकाे छुरा थियाे टुहुरा भयाैं हामी, हत्याराकाे इच्छा भएको पूरा थियाे ।
✍️रामराजा के. सी. , फर्पिङ, काठमाडौं ।
पञ्चाङ्ग १२
हत्या भयो रगतको बगाएर खोली पनि यत्रतत्र पेस्तोलको मगाएर गोली पनि शाह बंश स्वाहा पारियो वीरेन्द्र परिवार जनता देशको खुसी भगाएर भोली पनि कहाँ सुन्न पाइयो र जगाएर बोली पनि ।
✍️तारा घिमिरे संखुवासभा ।
पञ्चाङ्ग १३ १ आफ्नै वरदानले महादेवलाई भष्मासुरले ततायाे यहाँ सीता हरण गरी राचन्द्रलाई रावणले कति सतायाे यहाँ समय बलवान छ है हामी यसका निमित्त बुझ्न सक्नुपर्छ द्रौपति वस्त्र हरणमा दुश्षासनलाई उसैले मतायाे यहाँ राजा वीरेन्द्रकाे वंश सकेको त इतिहासले नै बतायो यहाँ । २ सम्झेर ल्याउँदा मन हुन्छ धमिलो यहाँ । विशाल देशको मरण भाे कमिलो यहाँ । सर्वत्र गर्दथे चर्चा उनकै थियो गान , रैती खुसी राख्ने चालक छ गमिलाे यहाँ । राजाविनाको राज्य भाे तमतमिलाे यहाँ ।
✍️भवानी घिमिरे सर्लाही ।
पञ्चाङ्ग १४
१ करोडौं माहुरीको एउटा रानु हराएको दिन गहिरो षडयन्त्रले तिमीलाई मराएको दिन सम्झिन पनि कहालीलाग्दो छ जेठ उन्नाइस सारा नेपालीको अस्तित्व खत्तम गराएको दिन महाप्रलय हामी सारा नेपाली डराएको दिन । २ तिमी र तिम्रा जति परीवार सबै खत्तम हुनु पर्ने तिमजस्तै हामी सबै शान्तिप्रीय नेपालीले रुनु पर्ने इतिहासको त्यो अत्यन्त कालो डरलाग्दो दिन सम्झन्छु खै त्यस्ता षडयन्त्रकारीहरूलाई पापले छुनु पर्ने ज्यानमारा हरूको पाप कसै गरे पनि नधुनु पर्ने । ३ इतिहासमा कालो धर्सा कोरिएको छ नेपालमा तिम्रो नेतृत्व छोडिएको छ देश बिग्र्यो लथालिङ्ग भएर हे राजा राजनिति नै जथाभावी मोडिएको छ अहिले ता राजसंस्था नै तोडिएको छ । ४ बचेका तिम्रा परिवारले राज्य चलाउनै सकेनन् यहाँका ठुटेमुटे नेतालाई गलाउनै सकेनन् शासनको सिप सिकेको रहेनछ उनिहरूले ठुटेहरूलाई पत्तासाफ गरेर ढलाउनै सकेनन् बरू आैफैँ गद्दी छाडेर पो भागे चल्मलाउनै सकेनन् । ५ सानो देश चलाउन धेरै नेता हुन्छन् यहाँ गाउँ गाउँबाट उठे कुर्सी मात्रै चुन्छन् यहाँ यो देशको भविष्य नै अन्धकार भयो अब तिमीलाई सम्झिएर जनता त रुन्छन् यहाँ गरिबीको रेखाबाट सबै तल हुन्छन् यहाँ ।
✍️गुणनिधि घिमिरे पाँचथर खान्द्रोङ उर्लाबारी मोरङ हाल अमेरिका ।
पञ्चाङ्ग १५
रगतको होली खेली वंश नाश पार्न गोली चलाएको दिन थियो प्यारा राजा रानीको नाममा जनताले आँसु पलाएको दिन थियो एक्कासीअौँ वर्ष अगाडि वीरेन्द्र राजाको वंश मेटिएको सम्झँदा गहभरि आँसुको शोकमा पार्थिव शरीर चलाएको दिन थियो हाम्रो देशको सान र मान दुबै जलाएको दिन थियो ।
✍️दुर्गा आचार्य, मोरङ ।
पञ्चाङ्ग १६
याे जिन्दगीकाे भराेसा छैन टुट्ने छ कहिले गाेलीले हान्दा याे हाम्राे शिर फुट्ने छ कहिले क्यै थाहा हुन्न सुरक्षा घेरा दिएर बस्ला जाे इबीले गाेली हानेर राजा भुट्ने छ कहिले विश्वास हुन्न मित्रता पनि छुट्ने छ कहिले
✍️ताेयानाथ सुवेदी काँडाघारी, काठमाडौं ।
पञ्चाङ्ग १७
देशका लागि जून उदाउँदो थियो कूलै मासिए महत्त्व थियो पलाएको मुहानका मूलै मासिए आफू उत्कृष्ट हुन्छु भनेर भूल गरि लुक्यौ किन ? कहाँबाट बीउ बस्ला हेर त ! मुख्य फूलै मासिए कसले भाव बुझ्न सक्नु सहयोगी हूलै मासिए ।
✍️जमुना आचार्य सिन्धुपाल्चोक
पञ्चाङ्ग १८
दुश्मनको कुचक्रमा नै फसाइ दियो रगतको खोलो बगाई हसाइ दियो गोलि हानेर रगत कै होलि भयो सुरक्षा गर्ने जीवन धसाइ दियो चार किल्ला बाँधी देह बसाइ दियो ।
✍️गित अर्याल, बाँके नेपालगन्ज ।
पञ्चाङ्ग १९
कालो रात बन्यो रगतको जनता गलाइ दियो कसरि साठ-गाँठ मिलाएर बैरी हसाइ दियो जनताको माझमा लोकप्रिय राजा बिरेन्द्र थिए सुन्दर परिवेशमा गोलिको बाजा बजाइ दियो सरसल्लाह गरेको बेला लासमा धसाइ दियो ।
✍️देवकी के.सी. हाल बिरगंज ।
पञ्चाङ २०
राजा वीरेन्द्रको वंश नास पार्न गोली चलाए यहाँ राजा रानीलाई देखी जनताले आँसु बगाए यहाँ निर्दोष राजा माथी त्यत्रो घात भएको अवस्थामा नि आँसु धारा लिँदै पार्थिव शरीर घाट चलाए यहाँ आफ्ना राष्ट्रका प्रतीकलाई आगोमा जलाए यहाँ
