“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग चित्रपट भाग :- पचासौंमा हामी पुगेका छौं। लेख्नु पर्ने पञ्चाङ्ग सङ्ख्या :- ०१ मिति:- २०८०/०७/०९गते
आदरणीय पञ्चाङ्ग अनुरागी एवम् स्रष्टाज्युहरू हार्दिक नमस्कार ” पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल” को आधिकारिक दर्ता पछिको:५१[ एकाउन्नौं] चित्रपटमा छौं।
यहाँहरुलाई हार्दिक स्वागत गर्दै
यस् शृङ्खलामा दिइएको चित्र अनुसारको विम्बात्मक तथा गहन मौलिक भाव झल्किने एक पञ्चाङ्ग भोलि बेलुका ९:०० बजेभित्र आफ्नो नाम र ठेगाना सहित कमेन्ट बक्समा लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध गर्दछौं!
प्रशिक्षक :
गुणनिधि घिमिरे घनश्याम पौडेल तोयानाथ सुवेदी
चित्र संकलन
सुशीला पाैडेल
शुद्धीकरण
जमुना आचार्य भवानी घिमिरे पुष्पा नेपाल (सुवेदी )
संरचना
अनुप्रास :- आफू खुसी स्थायी :- आफू खुसी अक्षर :- बराबरी
समायोजक
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल
चित्र अनुसार पञ्चाङ्गहरू [चित्रपट] ~~~~~ चित्रमा पञ्चाङ्ग पञ्चाङ्ग:०१ कञ्चन झरनासँगै बस्न मन छ मलाई। दरिलो लगनगाँठाे कस्न मन छ मलाई। प्रकृतिको अनुपम उपहार अँगालेर, जानी नजानी प्रेममा फस्न मन छ मलाई। जिन्दगीको सपनामा पस्न मन छ मलाई। सुशीला पाैडेल
पञ्चाङ्ग:०२ नयनभित्र संसार अट्ने नानी बनूँ आमा। दया र मायाले भरिएको खानी बनूँ आमा। लक्ष्य चुम्न सङ्कल्पित दृढ सधैँ रहूँ यस्तो, सेवा गर्न दधिचिझैँ महा–दानी बनूँ आमा। पहराको छहरा झैँ सफा पानी बनूँ आमा।
श्रीकृष्ण शर्मा पोखरा
पञ्चाङ्ग:०३ झरना हेर्दै मूल नै हेर्न मन लाग्यो। रहर बेर्दै पुलले घेर्न मन लाग्यो। सम्पूर्णको वेदना बगोस् झरनासंगै , विचार फेर्दै रचना केर्न मन लाग्यो। असत्य घेर्दै शान्तिले बेर्न मन लाग्यो। सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
पञ्चाङ्ग:०४ झरना जस्तै जिन्दगी झर्न सकौँ। नाउ बनेर माझीको तर्न सकौँ। सिँचाइ गर्ने जमीन पानीले नै, मानव वेदना कष्ट हर्न सकौँ। उत्कृष्ट कर्म र धर्म गर्न सकौँ।
होम प्रसाद नेउपाने धरान,सुनसरी ।
पञ्चाङ्ग:०५
म त के भनौ कोही झरनाबाटै खस्छन् अरे। कोही कोही रमाउँदै पृथ्वीतिरै बस्छन् अरे। झरनालाई पुलले घेर्ने हिम्मती पनि छन् , त्यसैले धेरै साथी यतै कम्मर कस्छन् अरे। दुःखसुख खप्दै स्वकर्ममा घुँडा धस्छन् अरे ॥
गुणनिधि घिमिरे अमेरिका
पञ्चाङ्ग:०६ झरना झैं चञ्चल हुनु तिमी। प्रकृति झैं अटल बुनु तिमी। कसैको रिस छैन तिमी भित्र, निलो आकाश माथि छुनु तिमी। सेतो बादल भित्र घुनु तिमी ।। धनमाया चौधरी कैलाली
पञ्चाङ्ग:०७
रङ्ग छैन स्वाद छैन नाम हाे पानी मेराे । बग्दै जाँदा काेही भन्दछन् आई सानी मेराे । नदी ताल समुद्र झरना छाँगाे छहरा, जन्मथलाे हिमाल हुँदा त्यहीँ खानी मेराे । ठाेस तरल ग्यास बन्ने छ है बानी मेराे ।
भवानी घिमिरे सर्लाही ।
पञ्चाङ्ग:०८ आहा! कति रमाइलो हेर्नै पर्ने ठाउँ लाग्छ। कति सुन्दर त्यहाँको दृश्य अनि गाउँ लाग्छ। झर्ना पहरा हरियो वन नेपालको धन, आफै उत्पादन देशको प्रकृति नाउँ लाग्छ। त्यस्तो हेर्दै मोहक र लोभ्याउने जाउँ लाग्छ।
दुर्गा आचार्य मोरङ
पञ्चाङ्ग :०९
प्रकृतिकी छाँगा झरनाजस्तै बनूँबनूँ लाग्यो । मनका हरेक रहरहरू भनूँभनूँ लाग्यो । हराएर छालकै कन्दरामा लुकिछिपी खेल्दै, भूमि वाहन लुकाउने ठाउँ खनूँखनूँ लाग्यो । बाल्यकाल सँगीसाथी बटुली गनूँगनूँ लाग्यो ।
जमुना आचार्य सिन्धुपाल्चोक
पञ्चाङ्ग:१० यही झरनासंग रमाउन मन छ मलाई। एक अर्कोको हात समाउन मन छ मलाई। प्रकृतिको अनुपम छटा मनमा सम्हालेर, यो प्रकृतिमा केही कमाउन मन छ मलाई। यही नै घरबार जमाउन मन छ मलाई। ह्यारिस
पञ्चाङ्ग:११
कतै सललल बगेर जान्छ त कतै झरना बनेर झर्छ अडिदैन पानी र जवानी पलपल समय गनेर झर्छ कतै सुसेल्छ जवानी त कतै झरझर गर्दै बग्छ झरना पानीले नदि हुँदै त्यो सागर भेट्न हतार छ भनेर झर्छ जवानी चाहि मर्दिन भन्दै पलपल चिहान खनेर झर्छ। -पशपति राई खोटाङ ।
पञ्चाङ्ग:१२
मनुष्य जीवन कञ्चन झरनाको जस्तै पानी बनु । मान्छे भएर नै प्राणीहरूमा सधैँ भर दानी बनु। स्वार्थलाई मात्र हैन सबैप्राणीको रक्षा गर्न सकुँ, सधैँ सधैँ दासत्व नै हट्ने आँखाको सकुँ नानी बनु। म सबैलाई चारैतिरबाट दिन सक्ने दानी बनु। बेदु न्यौपाने
काठमाडौँ। साप्ताहिक ‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १०७ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा नेपाल लगायत विश्वका ५६ जना नेपाली भाषी टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक/ प्रशिक्षक एवम् टुक्का साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो ।
‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १०७ औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
४) के छरेऊ बीउ अनि के के भयो परिवेश ? खुब राम्रो हुन्छ नेपाल युवा जति विदेश । -प्रेम थापा “मन” बागलुङ
५) सपनाको महल बोकी विदेशतिर गयौ, आफैँलाई नियाल त कस्ता थियौ कस्तो भयौ ? -सुशीला थापा काठमाडौं कागेश्वरी
६) परदेश खटेको बीस बाइस वर्ष भयो, फुलिसक्यो केश, अब त फर्किन पाएहुन्थ्यो, आफ्नै मातृभूमी जन्मथलो देश । -कबिताहरी सुन्दर हरैंचा नगरपालिका १ मोरङ
७) के गर्नु बाध्यता नयाँ पुस्ताको पनि, सुझाव नै पाइन्छ देश छाडनु भनी । भेष कुमारी लामिछाने देवदह ०५ , खैरेनी रुपन्देही
८) बिक्दैन डिग्री पनि त आफ्नो देशमा बस्दा , जेनतेन गर्जो टर्छ परदेशमा पस्दा । -दुर्गा आचार्य मोरङ
९) रहर नभई बाध्यताले बन्यो, उता जाने परिवेश मनको लहड पुगको भए कहाँ छोडिन्थ्यो आफ्नो देश । -अर्जुन प्रसाद चौलागाई रामेछापः-सुनापति-१ हालः-अमेरिका,बोस्टन।
१०) मान्छे बेच्छ नगद लिएर पसिना बग्ने उता, रेमिटेन्स ढुक्नुको विकल्प छैन तिनको बुता । -कृष्णकुमार वैद्य बनेपा ९, काभ्रे
११) आफ्नो प्यारो आँगन छोडी थिएन जाने मन, ढुङ्गा, माटो खान मिल्दैन छैन पैत्रिक धन। -प्रदीप के रिमाल इटहरी सुनसरी।
१७) खुल्ला छाडिएको साँढे भन्दा पनि रहेछौ महसुर, जस्तो भन्न मन लाग्छ हजुर, भन्नु नराखी कसुर । -अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा ।
१८) विेदेश छन् छोरा छोरी भन्दै गर्थ्यौ गर्व, अब रोएर मनाऊ, एक्लै चाड पर्व । -पुष्पा सुवेदी नेपालगञ्ज, बाँके ।
१९) खैरेको देशमा जाँदैछौ तिमी कहिले नझुक्नु, जन्मभुमिलाई बिर्सेर पनि कहिल्यै नथुक्नु । -चिरञ्जीवी श्रेष्ठ, धनकुटा ।
२०) डिभी परी विदेश गएमा त हुन्छ उतै तेराे बास, पढाइ लेखाइ थाेरै भए राम्रो काम पाइन्न खास । -राज कुमार राजभण्डारी “खाेटाङ्गे” मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी भक्तपुर ।
२१) रहर होइन बाध्यताले हो जाने परदेश, पैसा त कमाउनै परेको छ फुले पनि केश । -सरिता सेढाई धादिङ
२२) भन भन जे भन्न सक्छौ मनपरी भन, म उडेमा एक्लै खाउला खुसी भइकन । -नन्दलाल आचार्य, बेलका २ सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।
२३) राम्रो मान्छे भन्दा पनि धनी बनेस् भन्छन्, बल बैँस परै सकी बाँकी दिन गन्छन् । -निरज कोइराला बेलका १ उदयपुर, हालः इटहरी
२४) नेतालाई मोजमस्ती, बिगबिगी सधैँ भ्रष्टचारको, बिन्ती! अति नै भयो अब त सिर्जना होस् रोजगारको । -चन्द्रप्रकाश कमल तिनाउ -१,कचल,पाल्पा।
२५) स्वदेशमा अवसर नमिलेपछि के गर्नु, विदेशिनु पर्यो, थियोे दायित्वको झोला भर्नु । -बिके मुखिया दार्जिलिङ,भारत।
२६) थाहा हुँदैन कहाँ जाने कहाँ गएर मर्ने, आशीर्वाद दिनुस् राम्रो देशको गुलामी गर्ने । -भुपेन्द्र राना मगर धादिङ
२७) परदेश पस्न बाध्य पारे दिएनन् बस्न देशमा, शासक वर्गहरू बसुन् यहाँ छद्म रूपी भेशमा । -बाबुराम पाण्डे अर्घाखाँची
२८) आशिष लागोस् विदेश जाने उतैको झैँ बोल्नू, मास्कले ढाक्दै त्यो मुखुडो उतै गएर खोल्नू । -इन्दिरा देवकोटा कपिलवस्तु न पा ३
२९) मरीमरी घाममा डडेर काम गर्दा फुलिसक्यो सबै कालो केश, युवा परदेश जाँदा नेताको मन ढ्याङ्ग्रो ठोकेन कस्तो परिवेश । -अम्विका अधिकारी झापा बिर्तामोड
३०) केही सपना बोकेर परदेश लाग्यो, पुरा गर्न सकिएन जाँगर नै भाग्यो । -रितु बुढाथोकी उदयपुर गाईघाट
३१) उहिलेका ठुलाबडाको आशिष गइसक्यो हेर्नु खेर, दसैँको आशीर्वाद हिजोआज परिवर्तन भयो हेर । -भगवती दवाडी ,झापा
३२) कस्तो समय आयो देशका युवा परदेश जाने, छोरा परदेश गएकै छ अब बसीबसी खाने । -बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा
३३) विदेशबाट फोन आउँछ, बाबा ममी यतै आऊ, पाउँदैछे बुहारीले नाति, हेरेर चित्त बुझाऊ । -होम प्रसाद नेउपाने धरान,सुनसरी।
३४) सानो छँदा प्रगति गरेस् भन्दै आफन्तले आशीर्वादले हाने, ठूलो भएपछि पाइलैपिच्छे जहिल्यै खाली खुट्टा मात्रै ताने । -गणेश नेपाली बगनासकाली-१,बगनास,पाल्पा।
३५) हरेक अभागीको खप्परमा चामलको टिको, विदेश पस्नुभन्दा बबुरो ! गरिबी हुन्छ निको । -बि.कुलुङ “रंगबुले” दार्जिलिङ, भारत
३६) मुस्कान छर्दै टिका थाप्न बस्नासाथ टस्स, देश छोड्ने आशिष मिल्दा मुटु घोच्यो चस्स l -बाबुराम गौतम, गुल्मी
३७) जीवनकाे मुख्य सार सुखसयल खाेजिहिड्ने मान्छकाे जात, कल्पनाको सागरमा विदेशिन युवा मिलाउँदै कागजात । -प्रद्युम्न चालिसे
३८) स्वदेशमा साह्रै दु:ख विदेशमा छ रे चैन, आफ्नै थाङ्ग्रा,भाङ्ग्रा छाडेमा सुख त हुने हैन । -G.b. Chintan
३९) सकिन मैले विरोध गर्न सहदै बस्नु नै पर्यो, परोस् डिभी बन तिमी, देश बन्ला भन्ने आस मर्यो । -सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
४०) कमाइ राम्रो उतै भाँडा माझेरै, किन बस्नु यहाँ, भ्रष्टाचारले पराकाष्ठा नाघ्यो, डिभी नै परोस् तहाँ । -राजेशराज गड्तौला कॅाडाघारी, काठमाडौँ
४१) बिचौलियाको रवाफले अर्थतन्त्र ध्वस्त, एमसीसीको पोको खोल्दै नेता त्यसै मस्त । -Deepak Pandey
४२) नागरिकता बेच्नलाई डिभी भर्नुहुन्न, आफ्नै देशमा श्रम गरे गरिबीले छुन्न । -पद्मा काश्यप पाण्डे पथरी मोरङ
४३) देशको स्थिति हेर्दा लाग्छ नेता बनी बसौँ, पारिवारिक स्थितिले विदेशतिर पसौँ ।
समुद्र जल्जला- ७ गण्डकी
४४) डिभी परी विदेशिए पनि नबिर्सनू है देश, छिट्टै गरी फर्किहाल्नु नफुलाउनू उतै केश । -त्रिलाेचन भण्डारी मृचीनगर,झापा
४५) विदेशीको इसारामा चल्ने राजनीति भयो, युवाशक्ति सबै हाम्रो अरूकै स्वार्थमा गयो । -रामशरण न्यौपाने, भक्तपुर
४६) उमेर पुग्यो रोज अब विदेशको बाटो, वृद्ध र बालकलाई हो नेपालको माटो । -बिके माकजू ।
४७) आफ्नै भुँडी भरे नेताले, सारा देशै टाट पल्टियो, विदेश नगई भएकै छैन, भर्नलाई खल्ती यो । -ईमान सिंह के.सि. ब्यास ९ धनुबासे,कलेस्ति तनहुँ हाल नागार्जुन २,सुन्दरवस्ति, गैरिगाउँ काठमाडौँ ।
४८) डिभी पर्ला भनेर भरिनँ मैले अहिलेसम्म कुनै वर्ष, अरूकाे देशमा दु:ख गरेर खान पनि के काे मान्नु हर्ष । -कल्पना भण्डारी सिन्धुपाल्चोक हाल काठमाडौँ
४९) यसपालि त डिभी पर्ने नै आशिष मलाई दिनु, अमेरिकाबाट फर्किदा आइफोन दिउँला चिनु । -विवश पारदर्शी झापा,
५०) सपना पूरा गरौँला अब विदेश पसेर, नेताकै खल्ती भरोस् हजुर देशमा बसेर। -Ajay Danuwar धनगढीमाई न.पा.-४ जयपुर, सिराहा
५१) उद्योगधन्दा जति सबै बेचे, खाए भाग लगाई, छिमेकीको गुलामी गरेर खान्छन् समान मगाई । -दुर्गा भट्टराई मोरङ
५२) नेताहरू सबै भ्रष्टाचारी लौ, छन् आनन्द, ठाँट र कुर्सीको रेसमा, छैन रोजगार देशमा हेर नगई भएन के गर्नु विदेशमा । -राजेन्द्र प्रधान ‘पासा’, दार्जिलिङ ।
५३) निचोरेर रगत पसिना खोष्टा फिर्ता पठायो, देशलाई चाहिएन युवाशक्ति सिमा कटायो। -सुरेशकुमार पाण्डे दाङ घोराही १८
५४) यो देशमा युवाको भविष्य ताेडी गर्छन् फुर्ती धेर, जवान खेदी आफैँले ब्रम्हालुट चाहेका छन् हेर । -रामप्रसाद पुरी,बादेल खाेटाङ
५५) बस विदेशतिरै कहिलेकाहीँ भिडियो कलमा बाेलाैँला, बुढाबुढी स्याहार गर्न यता गाउँमा वृद्धाश्रम खाेलाैँला । -मित्र उराठी गाैतम तिलाेत्तमा-२, रुपन्देही
५६) छोराछोरीलाई विदेश पठाउनु पर्ने गराइ दुःखी मन, गरी खाने वातावरण छैन आफ्नै देशमा के गरौँ ल भन। -शोभा आचार्य गौतम काठमाडौ
साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।
यस साताको (४२औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार लक्ष्मण अर्यालको लघुकथा ‘चङ्गा’, लघुकथाकार गम बयम्बु मगरको लघुकथा ‘मित्रता’ र लघुकथाकार तिलक तारामी ‘रेशाली’को लघुकथा ‘दसैँ’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।
ऊ पनि कम्ता रौसिन्थ्यो र सानामा चङ्गाका लागि, माथि माथि उडेको चङ्गासँगै आफैँ उडेजस्तो ठानेर । आकाशको यायावर ठान्थ्यो ऊ आफैँलाई ।
आकाशका चङ्गाहरू काट्थ्यो, खुसीले उफ्रिन्थ्यो र भन्थ्यो- “आमा ! मेरो चङ्गाले पाँचवटा चङ्गा चेट गरायो । चेट भएकाहरू अहिले रुँदै होलान् ।” च्याँठ्ठिन्थ्यो- “बाबा ! देख्नु भो त मेरो चङ्गा कति बलियो छ ।”
उसका बालचाञ्चल्य देखेर बा अनि आमा पनि खुसीका सरोवरमा पटकपटक चोपलिन्थे ।
चङ्गासँगै उडेको उसको बालापनमा १२ को परीक्षाफल पश्चात् एकाएक पूर्णविराम लाग्यो । उसको बालापन खोसियो । उसको चञ्चलता चोर्यो यो असत्तीले । नयाँ नयाँ सपना देख्न थालेका उसका मनमा दसैँको चङ्गा होइन उडनतस्तरी आउने गरेका छन् ।
आज चङ्गाहरू उड्ने आकाश हुँदै ऊ उडेको छ । आजकल यो देशका धागा काटिएका चङ्गाहरू जहाँ जहाँ खस्छन् अब ऊ पनि त्यहीँ पुगेर खस्नेछ ।
२) लघुकथा: मित्रता
-गम बयम्बु मगर गाउँका बुढाहरू आँगनमा भरिन थाले । खुकुरी उध्याए । खसी मार हान्नलाई तयार भए । बाटुली घाँस बोकेर आइन् । उनको नजर खोर बाहिर बाँधेको भकुल्ले खसीमा पुग्यो।
भकुल्लेलाई देखेर उनको मन धुरुक्कै भयो। उनले डाले घाँस राखिदिइन् । खसीले घाँस खाँदै थिए । बाटुलीको भने मन खाइरहेको थियो ।
मार हान्नेहरूले भकुल्लेलाई डोर्याएर आँगन छेउमा लगे । ‘बीभत्स हत्या देख्न नपरोस्’ भन्ने सोचेर बाटुली घरको पछाडितिर लुकिन् । खसी कराउँदै थियो । एकैछिनमा म्याँ..म्याँ..गर्दै आवाज आयो । बाटुलीको मन चुँडियो। पशु हत्या गर्ने चाडबाड नआइदियोस् भन्दै प्रार्थना गरिन् ।
“तेरो जुनी पनि यत्तिनै रहेछ भुकुल्ले……! तँ र म उस्तै टुहुरो थियौँ । तेरो त दु:ख लुक्यो । मेरो पनि छिट्टै काल आइदिए हुन्थ्यो!” भित्रभित्रै मन बोल्यो । आँखाबाट आँसुले बिदा मागेर खस्यो ।
खसी पोलियो । उता खसीको ज्यान टुक्रा टुक्रा भयो । मासुमा परिणत भयो । बाटुलीको मन पनि छियाछिया भएर टुक्रिरह्यो । भागबन्डा गरेर मान्छे लाखापाखा लागे । भान्छा भान्छामा वासना छोड्दै खसीको मासु पाक्न थाल्यो ।
“बाटुली! ए बाटुली.! खाना खान आइज !” सौतेनी आमाले बोलाइन् । बाटुली कोठाबाट लुरुलुरु तल झरिन् । चुपचाप बसिन् ।
“के भयो तिमीलाई ? सन्चो छैनौ ?” मुखमा हेर्दै बा’ले सोधे। “केही भएको छैन। खान मनै लाको छैन।”
“मासु भात खान पाउँदा नखानेहरू त अभागी हुन् । हुन त आमा खानेहरू कोनै भाग्यमानी हुन्छन् र ?” सौतेनी आमाले वचन लगाइन् । “यी टुहुरीलाई किन वचन लाउँछ्यौ ? के दोष छ यसको ?” “भयो बा ! म अभागीले गर्दा अरू कसैको भाग्य नफुटोस्।”
बाटुली जन्मिने बित्तिकै उनको आमाको मृत्यु भएको थियो । भकुल्ले जन्मेको दुई दिनपछि माऊ बितेको थियो । उनीहरूको जीवनकथा उस्तै उस्तै थियो । बाटुली भकुल्लेलाई आफूजस्तै मान्थिन् । दिनभरि गोठालोमासँगै डुल्थे । सुत्ने बेला मात्र अलग हुन्थे । तिनीहरूमा अगाध मित्रता थियो। निस्दी गाउँपालिका -६ अर्चले, पाल्पा
३) लघुकथा: दसैँ
-तिलक तारामी “रेशाली” “आमा ! माथ्ला घरबाट केको बास्ना आको ? कति मीठो है !” सात वर्षीय छोरीले मुख खोली ।
“आमा ! तल्ला घरबाट पनि बास्ना आयो नि ! यो केको बास्ना हो नि ?” छोरीले फेरि अर्को जिज्ञासा राखी ।
“सेलरोटीको बास्ना हो, नानी ।” चमेली बोली ।
अबोध छोरीको प्रश्नले चमेली अवाक् बनी । छोरी नजन्मिँदै लोग्ने विदेश गएको थियो । एक महिना अगाडिमात्र एम्बुसमा परी उसको मृत्यु भएको खबर आएको थियो । अझै पनि शव आइपुगेको थिएन ।
“आमा ! आज किन यस्ता मीठामीठा बास्नाहरू आइरहेका छन् ?” छोरीको अर्को प्रश्न आयो ।
“दसैँ आयो नि !” चमेलीले मन अमिलो पार्दै भनी ।
“हाम्रो घरमा दसैँ आउँदैन त आमा ?” छोरीले बालसुलभ प्रश्न गरी । बुटवल – ११, रुपन्देही
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १२७ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६६ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरि मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
अभ्यासका लागि राखिएको प्रतिनिधि तस्बिर :
उदक अभ्यास शृङ्खला– १२७ मा सहभागी उदक यात्रीका सुन्दर उदकहरू
[१] जोडी असिम प्यार प्रकृतिको सुन्दर उपहार !
वसन्त अनुभव [२] युगल आनन्द आभास अनमोल प्रणय विश्वास !
पृथक प्रकृति, झापा [३] ढुकुर प्रेमालापमा रम्दै जीवन नयाँ सिँगार्दै !
जमुना कायस्थ,पोखरा [४] आनन्दित यस्तो माया पाइदैन कहिँ पनि !
प्रेम थापा “मन”, बागलुङ [५] जोडी अमुल्य सम्बन्ध आनन्दको आभास दिने !
दुर्गा आचार्य, मोरङ [६] सुन्दर ढुकुरको जोड़ी अनन्त प्रेम वार्तालाप !
डुकछिरिङ लेप्चा डुप्टिन, भारत [७] जोडी भाग्दैन कोही प्रकृतिको नियम तोडी !
पशपती राई, खोटाङ [८] प्रेम अटल निस्चल कतै देखिंदैन छल ! -:सरिता सेढाई, धादिङ [९] जीवन असिम प्यार प्रकृतिको मीठो उपहार !
बेदु न्यौपाने, काठमाडौँ [१०] जीवनसाथी जिन्दगीको प्राण सहारा सबैभन्दा माथि !
तेजप्रसाद खनाल, दाङ [११] सम्बन्ध मीठो पल माया सधैँ अटल !
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन नपा-६, संखुवासभा [१२] आजभोलि सस्तो मोल यद्यपि प्रेमालाप अनमोल !
“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं। यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग भाग: छैसठीऔंमा हामी पुगेका छौ। सम्पूर्ण पञ्चाङ्ग स्रष्टाहरुमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन् हार्दिक अनुरोध छ: अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्तापछिको भाग :-६६ ——————————-
विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने स्थान :- पञ्चाङ्ग अभ्यास पाठशाला मिति:- २०८०/०७/०६ गते भोलि बेलुका ०९ बजेसम्म दशैं विशेष पञ्चाङ्ग वा समपञ्चाङ्ग पठाउनु हुन् अनुरोध छ। (विजया दशमी, शुभदिपावली तथा छठ पर्वको पावन अवसरमा देश तथा विदेशमा रहनु हुन सम्पूर्ण हिन्दू धर्मालम्वीहरुमा सु स्वास्थ्य र दीर्घायुको कामना सहित हार्दिक शुभकामना,नव दुर्गा भवानीले सबैको कल्याण गरून्।) ……………………………………….
प्रशिक्षक:- …………… गुणनिधि घिमिरे घनश्याम पौडेल तोयानाथ सुवेदी ……………………… भाषा शुद्धीकरण:- ———– जमुना आचार्य भवानी घिमिरे पुष्पा नेपाल सुवेदी
अक्षर सङ्ख्या:- [बराबरी] अनुप्रास :- आफुखुसी स्थायी :- अनिवार्य
पञ्चाङ्ग:०१
मिठो खाना आओस् यो दशैंमा। हर्ष खुसी छाओस् यो दशैंमा। शत्रु सबै नाश भई जाउन्, नयाँ लुगा पाओस् यो दशैंमा। दुःख हटि जाओस् यो दशैंमा।
पञ्चाङ्ग:०२ दुश्मन सखाप पार्ने शक्ति देऊ नवदुर्गा माता। अत्याचारीलाई मार्ने शक्ति देऊ नवदुर्गा माता। दशैंको शुभकामना छ सबै हिन्दू धर्मालम्बीमा, तुच्छ बोल्नेलाई हार्ने शक्ति देऊ नवदुर्गा माता। सत्यलाई साथ सार्ने शक्ति देऊ नवदुर्गा माता। सुशीला पाैडेल
पञ्चाङ्ग:०३ सबैमा दसैॅको शुभकामना छ। रमेर मनाऔॅ यही भावना छ। दैलोमा छिर्यो असी सालको दसैॅ, सबैलाई खुशी हुने चाहना छ। नेपालीजनमा उज्यालोपना छ। घनश्याम पौडेल,पोखरा
पञ्चाङ्ग:०४ हर्षले सबै छाओस दशैं पर्व। मंगल ध्वनी गाओस दशैं पर्व। सम्पूर्णमा चाडको शुभकामना , सम्मान गनी पाओस दशैं पर्व। सन्तोष बोकी आओस दशैं पर्व। सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
पञ्चाङ्ग:०५ जता ततै नै दसैँको लहर चलेको छ। गाउँ जाने भन्दै पुरै सहर चलेको छ। केटाकेटी बुढा बुढी युवकयुवतीमा, नयाँ नाना मिठो खाना रहर चलेको छ। के गर्नु र गरिब हुँ कहर चलेको छ।
श्रीकृष्ण शर्मा पोखरा
पञ्चाङ्ग:०६
विश्वास किन पाइदैन व्यावहार गरेर जाँच्न मन छ । कहिल्यै छुटो बोल्नु नपरोस् साँचो नै बोलेर बाच्न मन छ। वास्तविक मन बुझ्ने कोही नहुने यो लोकमा किन होला ? पीर व्याथाका तमसुक च्यातेर छम छम नाच्न मन छ। निष्ठुरीहरुको बैगुणलाई तिरेर गुण साच्न मन छ।
दुर्गा आचार्य मोरङ
पञ्चाङ्ग:०७
मामाकाे घर जाइन्छ दसैँमा । टीका जमरा लाइन्छ दसैँमा । आशीर्वाद त्यो सकेको बाेकेर आ आफ्नो घर आइन्छ दसैँमा । मिठाे मसिनो खाइन्छ दसैँमा ।
भवानी घिमिरे सर्लाही ।
पञ्चाङ्ग:०८
मौसमसँगै सम्बन्धमा, सुधार गर्छ दशैं पर्व। मान्छेको मनमा जन्मेको,कटुता हर्छ दशैं पर्व। प्रकृति र मानव, यि दुबैलाई बदलिदिन्छ र, सर्वत्र खुसियाली नै,खुसियाली छर्छ दशैं पर्व। त्यसैले सबै मिलेर, मनाउनु पर्छ दशैं पर्व। **** चिरञ्जीवी ढकाल नेपालगन्ज -२० राँझा एयरपोर्ट बाँके
पञ्चाङ्ग:०९
टन्न खान पाउनेको पो दशैं। आफ्ना कहाँ धाउनेको पो दशैं। गरीब जहाँको त्यही हो सधैं, नयाँ लुगा लाउनेको पो दशैं। खुशीयाली छाउनेको पो दशैं। ह्यारिस
साउदी अरब । प्रवास नेपाली सम्पर्क समिति साउदी अरबले आगामी शुभ दीपावली एवं छठ पर्वको अवसरमा शुभकामना आदानप्रदान, चियापन सहित सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजना गर्ने भएको छ ।
सो अवसरमा पूर्वी क्षेत्रीय समिति समेत गठन गर्ने कार्यक्रम रहेको सम्पर्क समितिका सभापति जेन कुमार लामाले जानकारी दिएका छन्। नोभेम्बर १० मा दमामको सिको गार्डेन अगाडिस्थित होलिडे होटलमा साउदीको स्थानीय समायानुसार बिहान ११ बजे उपस्थित भइदिन सम्बन्धित सबैमा सम्पर्क समितिले अनुरोध गरेको छ ।
प्रवास नेपाली सम्पर्क समिति राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीको प्रवास संगठन हो भने संगठनले तिब्र रुपमा कमिटी गठन गरी प्रवासमा रहेका नेपाली लाई संगठनमा आवद्ध गर्ने लक्ष्य लिएको छ।
विज्ञप्ति जस्ताको तस्तै। “नेपालीका लागि नेपाली” भन्ने मुलमन्त्रसहित स्थापना भएको गैरआवासीय नेपाली संघ (एनआरएनए) को विश्व सम्मेलन एवं ११ औँ अन्तर्राष्ट्रिय महाधिवेशन तथा विश्व ज्ञान सम्मेलन सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ । महाधिवेशनमा संसारभरिका ५९ मुलुकका ४ हजार २ सय ७० प्रतिनिधि भौतिक र अनलाइनमार्फत सहभागी भएका थिए । । कुल मत संख्याको ९३.७ प्रतिशत अर्थात ३९५८ जनाले संघको निर्वाचनमा उत्साहजनक सहभागिता जनाएका छन् ।
महाधिवेशनमार्फत डा बद्री केसीको नेतृत्वमा नयाँ कार्यसमिति चयन गरिएको छ । ७४ पदमध्ये विभिन्न पदमा २३ जना निर्विरोध निर्वाचित भएका छन् । १० वटा पदमा उम्मेदवारी नपरेकोले विधानतः छनोट गरिनेछ । अन्य ४९ प्रतिनिधि विभिन्न पदमा निर्वाचित भएका छन् । निर्वाचनको सम्पूणर् नतिजा र भेरो भोटिङ्गबाट प्राप्त स्पष्टीकरण संघको वेभसाइटमा हेर्न सक्नुहुनेछ । यसै पत्रसाथ पनि उक्त विवरण संलग्न गरिएको छ । संघको नयाँ कार्यसमितिको निर्वाचनको परिणाम सार्वजनिक गर्ने क्रममा भएको सामान्य प्राविधिक असावधानीलाई समेत निर्वाचन गर्ने जिम्मेवारी लिएको अष्ट्रेलियन कम्पनी ‘भेरो भोटिङ्ग’ले स्पष्टीकरणसहित सच्चाएर अन्तिम नजिता प्रकाशन गरिसकेकोले त्यसमा कुनै समस्या नरहेको र निर्वाचन समितिले सपथ तथा प्रमाणपत्र वितरणको काम समेत सम्पन्न गरिसकेको छ । निर्वाचन परिणामलाई लिएर अध्यक्षका प्रत्यासीद्धय राजेन्द्र कुमार शर्मा र महेश श्रेष्ठले उठाएको विश्वशनीयताको प्रश्नमाथि छानबिन गर्न गैरआवासीय नेपाल संघ तयार रहेको जानकारीसहित स्वतन्त्र र निश्पक्ष छानबिनको लागि एक उच्चस्तरिय समिति गठन गर्न अन्तर्राष्ट्रिय आइटी विज्ञहरुको नाम पठाउन दुवै जनालाई २२ अक्टोवर २०२३, कै दिन पत्राचार गरिसकिएको छ ।
निर्वाचन नितान्त लोकतान्त्रिक पद्धत्ति हो यसर्थ लोकतान्त्रिक पद्धत्तिबाट सम्पन्न निर्वाचनको परिणाम मान्नु नै हरेक मतदाताको मतको उच्च सम्मान हो । प्राविधिक रुपमा भएको सामान्य समस्यालाई कारण देखाई मतदाताको मतको अवमूल्यन गर्नेसम्मको कार्य पक्कै पनि उचित हुँदैन । तर, पछिल्लो समय गैरआवासीय नेपाली संघको ११ औं महाधिवेसनबाट निर्वाचित डा. बद्री केसीको नेतृत्वमा रहेको कार्यसमितिलाई विवादमा पार्ने र गैरआवासीय नेपाली संघको अभियानलाई विभाजनतर्फ धकेल्नेगरि विभिन्न अवान्छित गतिविधिहरु बढीरहेकोले नेपाल सरकारसहित सम्पूणर् गैरआवासीय नेपाली अभियन्ता, शुभचिन्तक, सञ्चारकर्मी लगायत समस्त सरोकारवालाको ध्यानाकर्षण गराउँदछौँ । साथै यस्ता गतिविधिप्रति सचेत रहन सबै गैरआवासीय नेपाली संघका राष्ट्रिय समितिहरुलाई समेत आग्रह गरिन्छ । सम्मेलनलाई भव्य रुपमा सम्पन्न गर्नको लागि सहयोग गर्नुहुने सम्मानीय राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेल, परराष्ट्रमन्त्री एनपी साउदलगायत विभिन्न मन्त्रीहरू, राजदूतहरू, कूटनीतिक नियोगका प्रमुख, नेपाल सरकारका उच्च पदस्थ अधिकारी, नेपाल उद्योगa वाणिज्य महासंघका अध्यक्षलगायतका पदाधिकारी, गैरआवासीय नेपाली संघका पूर्वअध्यक्षहरु, पदाधिकारीहरू, अग्रज तथा अभियन्ताहरु प्रति गैरआवासीय नेपाली संघ हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गर्दछ । अन्त्यमा, नेपालीहरुको महानचार्ड बडा दर्शै, तिहार, छठ लगायत सबै पर्वको उल्लासमय बनाउन गैरआवासीय नेपाली संघ आब्हान गर्दै हार्दिक शुभकामना व्यक्त गर्दछ । गैरआवासीय नेपाली संघ २३ अक्टोवर २०२३
टुक्काकार रिता खरालका दशैँ विशेष टुक्का कविताहरू १ राम्रो राख्नुपर्छ चाहना यो दसैंको शुभकामना। २. घर सिङ्गारेर चम्काउन आएको छ दसैँ रमाउन । ३. दुर्गामाताको शरण परेर मनाइन्छ दसैँ खुसी छरेर । ४. स्वागत् गर्छौ यो बडादसैँलाई मिलेर मनाऔँ सबै दाजुभाइ । ५. वर्ष दिनमा बडा दशैँ आउँछ सबैको माझमा उमङ्ग ल्याउँछ । ६. सम्झिनुहोला है दसैँ अनि तिहार आउदैन नि हजुर यो बारम्बार । ७. सबैको घर आँगनमा लाै दसैँ आयो खुसिसँगै उमङ्ग पनि बाेकेर ल्यायो। ८. आफ्नो घाँटी हेरेर दसैँ मनाउनु जे छ त्यसैमा खुसी भई रमाउनु। ९. रामको विजय रावणको सत्यानास सबैको घर घरमा होस् लक्ष्मीको बास । १०. रातो टीका अनि पहेलो जमरा लगाएर मनाउने हो नी यो दसैँ खुसी मन बनाएर । ११. दसैँमा लिइन्छ अग्रजबाट आशिर्वाद आफन्तजनको पनि सधैं राखिन्छ याद । १२. दु:ख भएपनि दुख नै भुलेर मनाऔँ आफ्नो संस्कृती हो भनि सम्झेर जनाऔँ । १३. आँखाबाट बलिन्द्र आँसु कहिल्यै नि नझरोस् दसैँ आउदा सदैव ओठमा मुस्कान रहोस् । १४. शुभकामना छ सबैलाई बडादसैँको मनाउनुपर्छ यो हाम्रो चाड हो सबैको । १५. स्वच्छ,सफा रहिरहोस् है सदैव मनका भावना याे दशैँकाे अवसरमा सबैलाई शुभकामना । ✍️ रिता खराल गैडहवा गा.पा. -९, रूपन्देही
