“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग भाग:एक सय उन्नाइसौं अभ्यासमा हामी पुगेका छौ। सम्पूर्ण पञ्चाङ्ग स्रष्टाहरुमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध छ: अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्ता पछिको भाग :-११९ —————————-
विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने स्थान :- पञ्चाङ्ग अभ्यास पाठशाला मिति:- २०८१/०७/१२ पञ्चाङ्ग वा समपञ्चाङ्ग लेखि बुधबार बेलुका ०९ बजेसम्म पठाउनु हुन अनुरोध छ। ………………………………………. प्रशिक्षक:- …………… सोमनाथ लुइटेल गुणनिधि घिमिरे सुशीला पौडेल
……………………… भाषा शुद्धीकरण:- ———– पुष्पा सुवेदी नेपाल भवानी घिमिरे जमुना आचार्य पशपती राई
अक्षर सङ्ख्या:- [बराबरी] अनुप्रास :- आफुखुसी स्थायी :- अनिवार्य
पञ्चाङ्ग:०१ शान्तिको दीपलाई जगाउनु पर्छ। अबदेखि अशान्ति भगाउनु पर्छ। गरिबी र बेरोजगारी अन्त्य गर्न, सारा नेपालीलाई मगाउनु पर्छ। दुष्ट आत्मा ठेगान लगाउनु पर्छ। सुशीला पौडेल
पञ्चाङ्ग:०२ सुकर्म धर्म तर किन भुलिएकोछ आज कुकर्मले संसार यहाँ चुलिएकोछ आज साहसले अप्ठ्यारोमा सिकाउँदछ हिड्न प्रभु जाप सबैका लागि खुलिएकोछ आज प्रभु कृपाले उपवन फुलिएकोछ आज । कार्की डिबी माकुम सुनवल-४, नवलपरासी पञ्चाङ्ग:०३ हरेक ब्यक्तिको आ-आफ्नो उडान हुन्छ राम्रो उत्पादन गर्न सके सान हुन्छ स्वास्थ नै धन हो मूलनारा अँगाल्दै ठाउँ अनुसार सबैको सम्मान हुन्छ सबै भित्र कुनै कला सीप ज्ञान हुन्छ । धनमाया चौधरी कैलाली
पञ्चाङ्ग:०४ अचेल हरेक चिजको मूल्य बढ्यो भन्छन् बिहान बेलुका त्यै समाचार पढ्यो भन्छन् नोट मात्रै छापे नया हजार हजारका पुरानो मूल्यमान्यता त सबै डढ्यो भन्छन् अमूल्य वस्तुमाथि पनि मूल्य चढ्यो भन्छन् । -पशपती राई खोटाङ
पञ्चाङ्ग:०५ बिना आगो बेगर मानव मुटु जल्छ कसरी, परिवार साथ बेगर जीवन चल्छ कसरी । बाति, तेल बेगर दियो बलेको देखेको छर? त्यसैले परिश्रम बेगर बाली फल्छ कसरी जग दह्रो भए फेरि माथि तला ढल्छ कसरी ।
दुर्गा आचार्य मोरङ
पञ्चाङ्ग;०६ “”””””””” देखियाे सबैकाे मजबुर रहेछ ताइँ प्रियवर स्पष्ट भयाे है साँचाे त्याे रहेछ अन्त काइँ प्रियवर सिद्धान्त आदर्श जलेर खरानी भएकाे छ सारथी चलेकाे जताततै बेथितिकाे मात्र दाइँ प्रियवर जनले खाेजेकाे केवल सुशासन चाइँ प्रियवर । प्रद्युम्न चालिसे
“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग भाग:एक सय अठारौं अभ्यासमा हामी पुगेका छौ। सम्पूर्ण पञ्चाङ्ग स्रष्टाहरुमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध छ: अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्ता पछिको भाग :-११८ —————————-
विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने स्थान :- पञ्चाङ्ग अभ्यास पाठशाला मिति:- २०८१/०७/०५ पञ्चाङ्ग वा समपञ्चाङ्ग लेखि बुधबार बेलुका ०९ बजेसम्म पठाउनु हुन अनुरोध छ। ………………………………………. प्रशिक्षक:- …………… सोमनाथ लुइटेल गुणनिधि घिमिरे सुशीला पौडेल
……………………… भाषा शुद्धीकरण:- ———– पुष्पा सुवेदी नेपाल भवानी घिमिरे जमुना आचार्य पशपती राई
अक्षर सङ्ख्या:- [बराबरी] अनुप्रास :- आफुखुसी स्थायी :-अनिवार्य
पञ्चाङ्ग:०१ अदृश्य रूपी मनमा चोटहरू अनगिन्ती छन्। लगाएका आरोपका खोटहरु अनगिन्ती छन्। सँगै बसे हिँडे,खाए भन्दैमा बिर्सियो नसोच्नु, पाइलै पिच्छे चोरेका नोटहरु अनगिन्ती छ। धारिला वचन वाणका बोटहरू अनगिन्ती छन्। -सुशीला पौडेल
पञ्चाङ्ग:०२ यौटा फूल देवताको पाउमा चढाउँला अर्को फूल प्रियसीको नाउँमा चढाउॅला बगैॅचाका बोट पनि उखेलेर फालेछन्, बीउ पाए उखेलेको ठाउँमा चढाउँला डाॅडापारी बादलुको गाउँमा चढाउँला। -घनश्याम पौडेल,पोखरा
पञ्चाङ्ग:०३ आफ्नो मनलाई आफैं सँग ढाट्नु परेको छ देश छोडेर अन्य डाँडा काट्नु परेको छ। पारिवारिक समस्याको बाध्यताले गर्दा, बैँस जोस परदेशमै साट्नु परेको छ, पैसाको लागि गाह्रो काम आँट्नु परेको छ।
-दुर्गा आचार्य मोरङ
पञ्चाङ्ग:०४ जति मादल ठोकेपनि समयलाई नचाउन सकिन बितेर भूत बन्यो आफैं उ इतिहास रचाउन सकिन हिजो यही समयमा हाँसेर माया गाँसियो आज नासियो कस्तो माया रहेछ यो मैले त पहिल्यै जचाँउन सकिन टुट्यो सम्बन्ध म बच्चाले रोएर पनि बचाउन सकिन। -पशपती राई खोटाङ ।
पञ्चाङ्ग:०५ कामको परेको रैछ चटारो यहाँ त्यसै माथि कसैको छ झटारो यहाँ अरुको भलो सोच्ने त दुनियाँ छैन साथ नदिएको गाडी खटारो यहाँ होडबाजी गर्नेको छ लटारो यहाँ ।।
धनमाया चौधरी कैलाली पञ्चाङ्ग:०६ अनगिन्ती सपना बोकेर यहाँ। माया प्रेम दिलमा तोकेर यहाँ। प्रेमील संसार सजाउनु पर्छ, आफ्नाे प्याराे मायालु रोकेर यहाँ। बनाउनुछ छाती ठाेकेर यहाँ। -ह्यारिस
पञ्चाङ्ग:०७ “”””””””” सत्तामा मात्र माथापाच्ची गर्नुमा नै नाइकेकाे काम हुन्छ हिँड्न मनग्गे संख्या जुटाउन गाउँघर ठूलै नै धाम हुन्छ विश्वास हरायाे धेरै ढाँट्याै , निष्कर्ष संयुक्त उम्मेदवार हाम्राे साझा चिन्हमा चट्ट भाेट झारेर सत्तामा खाम हुन्छ अन्तिम निष्कर्ष पनि फेल भयाे छैन नि जाने ठाम हुन्छ । प्रधुम्न चालिसे
“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग चित्रपट भाग :- एकसयएकऔमा हामी पुगेका छौं। लेख्नु पर्ने पञ्चाङ्ग सङ्ख्या :- ०१ मिति:- २०८१/०७/०८गते
आदरणीय पञ्चाङ्ग अनुरागी एवम् स्रष्टाज्युहरू हार्दिक नमस्कार तथा बड़ादसैंको शुभकामना” पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल” को आधिकारिक दर्ता पछिको: १०१[एकसयएकऔं] चित्रपटमा,यहाँहरुलाई हार्दिक स्वागत गर्दै यस शृङ्खलामा दिइएको चित्र अनुसारको विम्बात्मक तथा गहन मौलिक भाव झल्किने एक पञ्चाङ्ग शनिबार बेलुका ९:०० बजे भित्र आफ्नो नाम र ठेगाना सहित कमेन्ट बक्समा लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध गर्दछौं!
भवानी घिमिरे जमुना आचार्य पशपती राई पुष्पा नेपाल (सुवेदी )
संरचना
अनुप्रास :- आफू खुसी स्थायी :- आफू खुसी अक्षर :- बराबरी
समायोजक
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” तथा
पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल
चित्र अनुसार पञ्चाङ्गहरू [चित्रपट] ~~~~~ पञ्चाङ्ग:०१ स्पर्शमा भुलेकाे जिन्दगी। मनमा डुलेकाे जिन्दगी कति सुन्दर पाे देखियाे, हावामा झुलेकाे जिन्दगी। काँडाका फुलेकाे जिन्दगी। -सुशीला पौडेल
पञ्चाङ्ग:०२ काँडामा पनि फुलेको फूल हेर त्यहीँ फूलमा भमरा हुल हेर एक अर्कोसँग सम्बन्ध हुन्छ नै स्वच्छतामा पनि हुन्छ धुल हेर, छिद्रता त हुन्छ नै त्यो झुल हेर। -शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ
पञ्चाङ्ग:०३ काँडा बिचमा सुन्दर फुल फुलेको छ राम्रो घरको बगैचामा रङ्गिन झुलेको छ राम्रो । प्रत्यकले अनमोल सुन्दरता भरिएको जसरी मान्छे पनि हरक्षण खुलेको राम्रो सधैँ सुगन्ध छर्दै वरिपरि डुलेको राम्रो।
-दुर्गा आचार्य मोरङ
पञ्चाङ्ग:०४ मुसुक्क हाँसी फूल फूलेकाे देखियाे त्यही फूलकाे हाँगा झुलेकाे देखियाे साैन्दर्यले झपक्क हुँदा सबैतिर घर,आँगन अति खुलेको देखियाे त्याे फूलमा भमरा डुलेकाे देखियाे
-उर्मिला के.शी. धनकुटा
पञ्चाङ्ग:०५ काँडा बिच फूल्ने फूल कति राम्रो ढङ्गाबाट फुट्ने मुल कति राम्रो आफ्नो ठाउँमा सबैको महत्त्व छ, पुतलीका घुम्ने हुल कति राम्रो माकुराले बुन्ने झुल कति राम्रो ।। -धनमाया चौधरी कैलाली
पञ्चाङ्ग:०६ काँडाकै बीचमा फुलेको हुन्छ जिन्दगी लुकाएर दु:ख खुलेको हुन्छ जिन्दगी अँध्यारोमा थोरै भए नि उज्यालो छर्न तेलमा सलेदो घुलेको हुन्छ जिन्दगी जल्दै आफू पिडा भुलेको हुन्छ जिन्दगी । -पशपती राई खोटाङ ।
काठमाडौँ । साप्ताहिक ‘टुक्कामाथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १५९ औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा नेपाल लगायत विश्वका ५२ जना नेपाली भाषी टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक/ प्रशिक्षक एवम् टुक्का साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो । टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १५९ औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
टुक्कामाथि टुक्काको १५९ औँ शृङ्खलामा सहभागी टुक्काकारहरूका सुन्दर टुक्काहरू-
~~~~~<•>~~~~~ १) देखाउनु छ समाजमा आनबान सान ऋण काढेर तिहारमा गर्नैपर्यो दान । -वसन्त अनुभव घोराही, दाङ २) तिहारमा दान सान इज्जतकाे कुराे देखावटी गर्दा गर्दै खाेक्राे भयाे चुराे । -ताराप्रसाद चापागाई ३) सिस्नुपानी देउसी भैलो तिहारमा खेलियो राजनीति सत्तामा खेल खेल्दा दशा झेलियो । -बेदु न्यौपाने ४) इज्जत जान्छ भनेर नदेखाऔँ फोस्रो सान आफ्नो गच्छे अनुसार गरौँ तिहारमा दान । -अर्जुन प्रसाद चौलागाई अमैरिका, बोस्टन ५) ऋण काढेर दान, गर्नुपर्छ नै हेर तिहारपछि साहु आउँछ उत्तिखेर । -एवाइ प्रभात खाल्स छेन्ताङ सहिदभुमि धनकुटा ६) यसै त बडादशैँको ऋण काँधमाथि बोझ बनेको थियो फेरि लैजा है केटा ऋण भन्दै साहुले केही रकम दियो । -कबिताहरी सुन्दरहरैंचा नगरपालिका १ मोरङ ७) तिहारमा प्रतिष्पर्धा एकअर्को डाहमा घर घरको अर्थ व्यवस्था रुने आहमा । -कार्की डिबी माकुम सुनवल-४, नवलपरासी ८) यो समाजमा जसरी पनि राख्नुपर्छ मान इज्जतको कुरो छ गरेँ ऋण काढेर दान । -भुपेन्द्र राना मगर ९) भन्छन् बाउ बाजेदेखी मानेर ल्याएको चलन ऋणमाथि ऋण थपिँदा हुन्छ मनमा जलन । -अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन न. पा. ६ संखुवासभा । १०) काग र कुकुर, गाई ,गोरु गरियो हजुर पूजा ऋण काढियो दारु मासु गरियो जिउनार भुजा । -नवशिला बेलबारी – २, नवदेव मार्ग, लालभित्ती, मोरङ। ११) सयपत्री र मखमली बारीमा छ फुलेको परदेशी भाइलाई सम्झेर मन डुलेको । -कला ढकाल, झापा १२) सयपत्री मखमली सेलरोटी हाम्रा पौराणिक चलन तिहारमा दिदीले केही शर्त राख्दा राक्षसलाई जलन । -चुडामणी देबकोटा पुरानोनैकाप काठमाण्डौ १३) गलामा फूलको माला होस् त निधारमा सप्तरङ्गी टीका मनाउँन पाउन सबैले तिहार नहोस् कसैको फिका । -अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ १४) सान देखाउने आदतले पारिसक्यो शुन्य ऋणको भारले थिचेपछि केकाे मिल्छ पुन्य ? -त्रिलाेचन भण्डारी मेचीनगर, झापा १५) तिहार बहिनी मानेर टीका लगाउने उसैलाई प्रेमिका बनाएर भगाउने । -नवराज भट्ट कञ्चनपुर १६) हुनेले त देखाउलान्, दान गरी आफ्नो सान नहुनेको कसरी रहला, समाजमा मान । -राजेशराज गड्तौला काँडाघारी, काठमाण्डौ १७) घाँटी हेरेर सबैले चाडपर्व मनाऔँ फजुल खर्च गरेर भड्किलो नबनाऔँ । -सतीश पण्डित भानु६ चुँदी तनहूँ हाल चनपा ६ मातातीर्थ। १८) आफ्नो गच्छे अनुसार पर्व मनाऔं देखासिकी गरी खराब नबनाऔँ । -दुर्गा भट्टराई १९) चाडपर्वमा फजुल खर्च गरी नदेखाउँ सान मान ऋण परी भविष्यमा कमन्डलु बाेकी माग्नुपर्ला दान । -राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर २०) वर्ष दिनको चाडपर्वमा खुसी भई रमाउनुपर्छ जे छ त्यसमा सुखसङ्ग आनन्दित हर्षित हुनुपर्छ । -सबिता खड्का, कैलाली २१) चाडपर्व मनाई संस्कृतिलाई जाेगाउनु दसैँ तिहार मनाउँदा ऋण नबोकाउनु । -प्रमाेद नेपाल वीरगञ्ज । हाल का म न पा ५ २२) दम्भले फुल्छन् सम्झेर सबैतिर खुला जो भ्रष्टचारी फेरि उसैका फूर्ति ठूला । -प्रेम थापा “मन”बागलुङ २३) देखासिकी लौ गरि खानु मरेपछि के छ र लानु ? -बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा २४) आजकलको जमानामा कस्ले पत्याउछ यहाँ रिन सही मान्छेले त मान्नुपर्दछ सधैँभरि हेर्नुस् घिन ! -पवनकुमार बुढाथेाकी काठमाडौं २५) दशा ग्रह पन्छाउन परेशानी किन ? हिचकिच मान्नुहुन्न जाबो दान दिन ! -विवश पारदर्शी झापा, २६) अरूको देखासिकीमा पाउनु छ सम्मान ऋण काढेरै भए पनि गर्नुपर्यो दान । -डम्बर थामी ‘अनुपम’ कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा । २७) जहाँ पनि हुने खाने बढप्पन देखाउने देखिन्छ लर्काे तर आफैँले बुझ्नुपर्छ देखासिकी छाेडेर, नगर्नु चर्को । -रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ २८) ऋण काढेर देखासिकी नैं नगरौँ संस्कृति जोगाउन सबै अघि सरौँ । -बिबा तामाङ लाटपञ्चर सिटोङ खरसाङ २९) वर्ष दिनमा मनाइने रमाइलो चाड भाँडभैलो नगर्नु पिएर रक्सी र जाँड । -बिके मुखिया दार्जिलिङ,भारत ३०) रित्याई ढुकुटी गर्छौ झुटो पिर संस्कृति भाडेर पार्छौ ठाडो शिर । -हरिगाेपाल न्हुच्छेँ प्रधान काभ्रे, साँगा बजार बनेपा १४ ३१) हर्ष र उमङ्ग पटक्कै छाएन यसपालिको तिहारमा सत्तरङ्गी फूलका माला राताे टीका भएन याे निधारमा । -नाम केसर बाेहरा ( सङ्घर्ष ) सुदूरपश्चिम अछाम । हाल भारत । ३२) दान गरी ठूलो बन्ने छैन मलाई चाहा दुनियाँको बाल भएन छि: भनुन् कि आहा ! -मन्दिरा सेढाई, मलेखु, धादिङ ३३) बाँडेर न्यायमा जोगिए जस्तो पुण्यमा जोगिँदैन लुटेको धनले मनमा शान्ति कहिल्यै भोगिँदैन । -सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ ३४) घाँटी हेरी देउसीलाई गर्नू दान नदेखाऊ तिमीले आडम्बरी सान । -भगवती दवाडी ३५) भित्रिँदैछ चाडपर्व वर्षैपिच्छे थरिथरिका आफ्नो चलन बिर्सिइकन खोज्छन् नयाँ तरिका । -सुनगाभा पोखरेल कपिलवस्तु १बैरिया ३६) तिहार एक ठूलो पर्व खुसीले सबै गरौँ गर्व ! -आर्त अकुलीन ३७) ऋण काढेर भए पनि गरिन्छ महादान नत्र कसरी समाजमा रहन्छ उँचो सान ? -बाबुराम गौतम, गुल्मी ३८) समाजको लागि हैन आफन्त आफन्त मिलेर मनाऊँ अरूले जे भने पनि रीतिरिवाज पहिले नै जनाऊँ ! -अम्बिका अधिकारी झापा बिर्तामोड ३९) सच्चाइ पुरानो रीति दान पुण्य कर्म ऋण काढी दान गर्न गरौँ अब शर्म । -मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ ४०) दुनियाँलाई देखाउन गरिँदैन ऋण काढेर सान सादा जीवन उच्च विचार त्यहीँ नै हुन्छ नि ठूलो मान । -शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ ४१) पर्वहरू साल सालै महङ्गो हुँदै गयो जसरी पनि गरीब मारमा पर्ने भयो । -अरुण कुमार भुजेल गोरू बथान,कालेबुङ,भारत ४२) देखाए के हुन्छ फुर्तीसरि हैसियत बरु एकबारको जीवन हो जेसुकै भनुन् अरू । =अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान🇧🇹 ४३) रमाइलो हाम्रो पर्व तिहार यो वर्षैपिच्छे आउँछ आफ्नो स्तर अनुसार मनाउँ है तब खुसी छाउँछ । -सुशीला शिखा काठमाडौं कागेश्वरी ४४) ऋण काढेर देउसीलाई दिन्छ दान अरूको अगाडि देखाउनै पर्यो सान । -दीप गोले तामाङ ४५) गर्नैपर्यो केही न केही बचाउन आफ्नो सान ऋण काढेर नि देउसीलाई दिनैपर्यो दान । -रचना शर्मा प्रतीक्षा इमाडोल, ललितपुर । ४६) चाडपर्व तिहार हामी नेपाली सेखासेखले संस्कृति रह्यो खाली । -हन्नाह छेत्री, दार्जिलिङ ४७) मसलाको बढ्यो मूल्य फलफूल उसैगरी फलामको भयो च्युरा तिहार पनि यो घरी । -रामशरण न्यौपाने, भक्तपुर ४८) विकृति धेरै ल्याएर समाजमा चाडपर्व हरायो जहिले पनि अर्धनाङ्गो भई मञ्चमा धेरै करायो । -विकास क्षेत्री अञ्जान कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ ४९) यता पनि दान उता पनि दान, देउसी भैलोले फुटायो कान पैसा फल्ने रुख नभएपछि, कतिलाई दिएर सक्नु सम्मान । -होमप्रसाद नेउपाने धरान,सुनसरी । ५०) सायद कतै भूल भएको हुनुपर्छ संस्कृतिमा हाम्रो जानाजान सिको गर्दै अरूकाे संस्कार हुँदैछ नराम्रो । -ईश्वर साउद रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम ५१) जसरी कमाएर भएपनि गर्नु दान समाजमा बढाएकै छ हेर सानमान । -प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे । ५२) दिदीबहिनी तिहारमा नआउने मैले भाइ टीका कसरी लगाउने । -भवानी पोखरेल (बाबु बिराज) बाणगंगा १ चार नम्बर, कपिलवस्तु
काठमाडौँ । साप्ताहिक ‘टुक्कामाथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १६० औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । अभ्यासमा नेपाल लगायत विश्वका ६४ जना नेपाली भाषी टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक/ प्रशिक्षक एवम् टुक्का साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो । टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको १६० औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
सहभागी टुक्काकारहरूद्वारा सृजित सुन्दर टुक्का कविताहरू-
~<•>~ १) जात नै जाला जस्तो गर्छन् लेख्दा कतिपय टुक्का अघि बढेकोमा आरिस हो कि भय ? -वसन्त अनुभव घोराही, दाङ २) टुक्का कविता छाेटाे मिठाे भावनाकाे कला मै हुँ भन्ने घमन्डीलाई पार्न सक्छ थला । -ताराप्रसाद चापागाईँ ३) निरन्तर फस्टाउँदै गइरहेको छ टुक्का आरिस गर्नेहरू होसियार है लाग्ला मुक्का ! -भोज विवश मगर गैंडाकोट -३ नवलपरासी पूर्व ४) थोरै शब्द धेरै वर्णन टुक्काको आसय पढ्दै गर्दा भाव बुझ्दा मन कवितामय ! -सागर आँसु -डोटी ५) छोटो मिठो, चोटिलो भाव बोक्छ टुक्का क्रान्ति बुझ्न नसक्दा खाने गर्छन् मुक्का । -दीपा समभाव दुबेकोल खोटाङ्ग ६) नबोलौँ भनेको थिएँ जबरजस्ती बोलायो कसेर गाँठो पारेको मन समेत खोलायो। -प्रदीप के रिमाल ७) लेख्नु काव्य बनोस् अझै रसिलो शब्द भण्डार बनून् झन् कसिलो । -भगवती दवाडी, झापा ८) सबै विषयमा टुक्का लेख्न सकिन्छ हिँड्न नजानेमा खुट्टाले दु:ख दिन्छ । -कार्की डिबी माकुम सुनवल-४, नवलपरासी ९) आरिसे जतिले गर्दै गरुन् रिस अनि डाहा कस्को भविष्य कस्तो हुन्छ तिनलाई छ र थाहा ? -अर्जुन प्रसाद चौलागाई अमेरिका, बोस्टन १०) हुन्छन् समाजमा दुष्ट मान्छे कति कति हो हुँदैन कहिल्यै त्यस्ताको राम्रो मति । -सतीश सिकारु चनपा ६ मातातीर्थ। ११) आरिसेकाे त खासै साहित्यमा छैन काम टुक्का कविता नलेखी कहाँ आउँछ नाम । -राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे मध्ययपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधेराधभक्तपुर । १२) भुक्ने कुकुर भुक्छ दैलोमा आई ढुक्छ । -नागेन्द्रप्रसाद यादव । १३) कहिल्यै नखोज मान कर्मले देखिन्छ सान ! -आर्त अकुलीन १४) खुट्टा तान्नेहरूको कमी छैन जे गरेपनि खुशी भने हैन । -कला ढकाल, झापा १५) पाप लाग्छ जस्तो गर्छन् पढ्दा महोदय साहित्य नै होइन पो ! भन्छन् कतिपय । -होमप्रसाद नेउपाने धरान, सुनसरी १६) लेख्न सजिलो र चोटिलो हुन्छ टुक्काले समाजको मैलो धुन्छ । -अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान🇧🇹 १७) टुक्का कविता लेखौँ हामी भाव र कला भर्दै रिस डाहा गर्नेहरू पछिपछि लाग्छन् सर्दै । -बेदु न्यौपाने 🌹🌹 १८) टुक्का लेख्दा भाव चाेटिलाे आओस् महाशय पढ्नेले तुरुन्तै बुझाेस् नि ! यसकाे आसय । -नवराज भट्ट कञ्चनपुर १९) लक्ष्यमा पुग्न टुक्काले गरेको देखेर यात्राको तय शुभ चिन्तकलाई खुसीयाली छ आरिसेलाई भय । -पुष्पा सुवेदी नेपालगन्ज,बॅाके। २०) समावेशी बनेको छ टुक्का लेखन सान्दर्भिकता लय मुर्खको औषधि छैन आरिस गर्ने खुम्चिन्छ लेख्ने जय । -चुडामणी देबकोटा पुरानोनैकाप काठमाण्डौ २१) चिनी राख्नुपर्छ धेरै जसो यस्तै हुन्छन् कतिपय अडिग भै बढिरहनु गरी आफ्नो सुन्दर तय । -अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन न. पा. ६ संखुवासभा । २२) दुश्मनलाई ढाल्नुछ कुरीतिलाई फाल्नुछ । -दीप गोले तामाङ, रौतहट २३) मै हुँ भन्ने यहाँ बिगार्न थाले, लेख्दा अचेल टुक्का बिग्रियो भनी बताउँदा, तयार हुन्छन् हान्न मुक्का । -राजेशराज गड्तौला कॅाडाघारी, काठमाण्डौ २४) छाेटाे मीठो हुन्छ टुक्का पढ्न नि सजिलो बाेक्ने गर्छ भाव अर्थ अति गहकिलो । -प्रमाेद नेपाल वीरगञ्ज । हाल काठमाडौ -५ २५) टोक्यो भन्दैमा कुकुरले मिल्छ र टोक्न कुकुरलाई रोकेर कहाँ रोकिन्छ र सृजनशील हात समाई । -पुष्पा राई,बादेल,खाेटाङ। २६) जातै जाओस् तर टुक्का लेख्न छाेडिन्न टुक्का छाेडी अन्ततिर ध्यान माेडिन्न । -भवानी पाेखरेल (बाबू विराज) बाणगंगा १ चार नम्बर, कपिलवस्तु २७) सायद ठूला ठूला कवि भएर होला बगाउन चाहादैनन् यो टुक्काको खोला । -रमेश दियाली शेल्पू सिटोंग दार्जिलिङ भारत। २८) टुक्काहरू लेख्ने नलेख्ने आ-आफ्नै हो नि खुबी डाहा र रिसले उन्नति हुन्न जाने हाे डुबी । -सुशिला शिखा कागेश्वरी काठमाडौं २९) लेख्न न छोडौँ है चोटिलो टुक्का आरिसेको मुखैमा हानौँ मुक्का । -बिके मुखिया दार्जिलिङ,भारत ३०) टुक्काले त भ्रष्टलाई व्यङ्ग्य हान्दछ त्यसैले त ईर्ष्या गर्छ खुट्टा तान्दछ ! -विवश पारदर्शी झापा ३१) अचम्मका मान्छे यहाँ उस्तै रहेछ चलन सधैँ अरूको प्रगतिमा गर्ने गर्छन् जलन । -प्रतिज्ञा प्रतिज्ञा मेहेलकुना सुर्खेत ३२) छोटो मीठो दुई लाइनको यो कविता आऊ सबले लेखौँ नबनाउँ रमिता । -बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा ३३) कामना गर्दछु टुक्काले धरती आकाश छोओस् आरिसे दुष्ट मोराहरू आँसुले मुहार धोओस् ! -मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ। ३४) देखेर मात्र पुग्दैन कि त केही काम गरौँ भनेर मात्र हुँदैन अझ, अघि पनि सरौँ । -प्रेम थापा “मन”बागलुङ ३५) सानाठूला धनी गरीब मूर्ख विद्वान् सबै यहाँ पर्छ नाच्नु नेपाली साहित्यका आँगनमा सम्मानित नै भएर बाँच्नु । -रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ । ३६) भनेर मात्रै हुँदैन काम गर्दै जाऊँ मिलेन टुक्का भने अवश्य क्षमा पाऊ । -रबि पाैडेल दक्षिण भारत पाण्डेचरी । ३७) मै मात्र हुँ कि जान्ने बुझ्ने जस्तो गर्छन् मेरै भनौदाहरू मेरो केही नलाग्ने भएपछि भन्नुस् हजुर कसो गरुँ ? -सुनगाभा पोखरेल कपिलवस्तु १ बैरिया ३८) टुक्का कविता लेख्दै गएमा धेरैले डाहा गर्छन् साहित्य कस्तो रसपान हाे बुझ्दैनन् पछि पर्छन् । -नाम केसर बाेहरा ( सङ्घर्ष ) सुदूरपश्चिम अछाम । हाल भारतबाट । ३९) नलेख्नेलाई लेखौँ भन्दै कर पनि नगरौँ टुक्कालाई मायाँ गर्ने जति सधैँ अघि सरौँ । -अरुण कुमार भुजेल गोरूबथान,कालेबुङ,भारत ४०) कति रिस गर्छन् बरै हामीले टुक्का लेख्दा आरिसले जल्छ्न् नि टुक्का मौलाएको देख्दा । -अनिता भण्डारी ताप्लेजुङ ४१) लेख्न जान्नेहरूका लागि लेख कला नै होला टुक्का लेख्न नजान्ने आफैँ बगाउँछन् त खोला ? -अम्बिका अधिकारी झापा बिर्तामोड ४२) साजबाज गरेँ धेरै, लेखूँ टुक्का मिठो भनी बङ्गारा नै सबै झार्यो, लोहाको चिउरा बनी । -रामशरण न्यौपाने, भक्तपुर ४३) टुक्का चोटिलो हुन्छ कला विम्ब र यथार्थ बोल्छ मनमा पाप हुनेहरूलाई भतभती पोल्छ । -डम्बर थामी ‘अनुपम’ कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा ४४) यो मनको कुरा मनमै कति राखियो दुःख सुखको अनुभवबाट चाखियो । -नीमा छिरिङ भोटिया जलढका कालेबुङ ४५) उसले जे जे गरि खान्छ आरिस किन गर्नू बरु टुक्का कविता लेख्नु साहित्याकास भर्नू । -तिला लेकाली ४६) साहित्य आफ्नाे भाव र भावनाका शब्दकाे मेल दायाँबायाँ नहेरी बगाउनु सृजनाकाे भेल । -प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे ४७) यहाँ कसले डाहा गरेर के हुन्छ साहित्यिक शब्द सबैको मन छुन्छ । -शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ ४८) आरिस गर्दा हुन्छ है आफैँमा हानी सकेसम्म रिस कम गरौँ है जानी । -बिबा तामाङ लाटपञ्चर सिटोङ खरसाङ। ४९) जति नै खुट्टा ताने पनि ढुक्कले टुक्का अघि बढ्दैछ अनमोल विधा यो साहित्यको आज शिखर चढ्दैछ। -तोया नाथ चापागाईं दमक, झापा ५०) लेख्दा पनि घमण्ड गर्ने है ! म जस्तो कोही छैन भन्ने हामी पनि लेख्छौँ कविता तर संज्ञा ठुटे कवि गन्ने । -कबिताहरी सुन्दरहरैंचा नगरपालिका १ मोरङ ५१) आजभोलिका शासक डाडु पन्यू समाउन पाएर आफू आफैँमा छन् दङ्ग मन्त्रीलाई समेत फिर्ता पठाएकोले देखियो यिनका सुशासनको ढङ्ग ! -पवनकुमार बुढाथेाकी काठमाडौँ ५२) बुझ्न छोटो मीठो टुक्का छायो मुटु मन गर डाहा तिमी झाँगिँदैछ रनवन । -इन्दु श्रेष्ठ, चितवन ५३) टुक्का कविता लेख्दा पढ्दा जान्छ भनेर हो कि जात बोक्रे कविले बेलाबखतमा गरिरहन्छन् घात l -बाबुराम गौतम, गुल्मी ५४) शब्दको भावभित्र हुन्छ जमेको संसार यसैमा खुसीले रमेको । -कृष्ण बजगाई, भक्तपुर ५५) समयलाई नफालौँ खेर लेखौँ टुक्का सोचेर गमेर । -मन्दिरा सेढाई मलेखु, धादिङ ५६) साहित्य साहित्य हुन्छ कसैकाे हुँदैन पेवा नबुझे टुक्का हिरो हाे बुझेमा मिष्टान्न मेवा । -शारदा भण्डारी काफ्ले विराटनगर ५७) कुन शब्द खोजेर कविता कोरौँ मीठामीठा भाषा कहाँबाट गोरौँ । -घनश्याम पन्त हरिवन सर्लाही ५८) कामपछि नाम आफैँ फैलिँदै जान्छ काम जस्तै जिवनकाे उचाइ लान्छ । -ईश्वर साउद(भिक्षु) रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम ५९) मौलाउँदै गएकोले पर्यो होला चोट टुक्का कवितालाई कसले लायो खोट | -सरिता सेढाई, धादिङ ६०) विज्ञ छु भनेर घमण्ड गर्छौ किन ? आफू कति पानीमा छु पहिले चिन । -विनोद साथी मिरिक ६१) चुपचाप कर्म गर्दै जानुस् बेथितिको विष स्वाट्टै खानुस् । -लक्ष्मी रिजाल रुपनगर, सप्तरी । ६२) कुनै दिन अवश्य लेख्ने छन् टुक्का रमाई धन्य बन्लान् टुक्का संग्रह खुसीले समाई । -सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ ६३) जान्दछु भनेर कम्मर कस्ने पनि देखियो आफ्नै घमण्ड ईर्ष्या बाहेक के नै पो लेखियो। -बिकास क्षेत्री अन्जान ६४) रूप बेग्लै प्रतिभा बेग्लै गराैँ सबैकाे मान पृथक विधाकाे सत्कार गराैँ पुराऔँ ध्यान । -हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान काभ्रे,बनेपा १४ साँगा बजार
सगरमाथा साहित्य प्रतिष्ठान, नेपाल शाखाको आयोजनामा हिजो कार्तिक २४ गते शनिबारका दिन नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानको लेखनाथ कक्षमा ‘सगरमाथा स्रस्टा सम्मान तथा रचना वाचन कार्यक्रम २०८१’ सम्पन्न भएको छ ।
प्रा.डा.रामप्रसाद ज्ञवालीको प्रमुख आतिथ्यता एवम् साहित्यकार कलानिधी दाहालको विशिष्ट आतिथ्यतामा सम्पन्न सो कार्यक्रममा साहित्य, समाजसेवा र पर्यावरणको क्षेत्रमा अतुलनीय योगदान दिनुहुने मूर्धन्य व्यक्तित्वहरूलाई सम्मान गरिएको थियोे । सम्मानित हुनेहरूमा काठमाण्डौका हरिभक्त सिग्देल (काठमाण्डौ), मानन्धर अभागी (साँखु काठमाडौँ), सोलुखुम्बुकी डा.रेनुका सोलु (सोलुखुम्बु), हेमन्तराज काफ्ले (नेपालगन्ज) र इलामकी ज्योति जुङ्गल रहेका छन् ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि प्रा.डा.ज्ञवालीले आफ्नो शुभकामना मन्तव्य राख्दै लेखेर वा बोलेर मात्रै साहित्यकार नभइने, त्यसका लागि कवि आफैँमा आत्मविश्वास, लगनशीलताका साथै मधुर वाणी र व्यवहार हुनुपर्ने बताउमु भयो । साथै उहाँले सम्मानित पाचै जना व्यक्तित्वहरूलाई हार्दिक बधाई पनि ज्ञापन गर्नुभएको थियो ।
नेपाल शाखाका इन्चार्ज अमन एकलको स्वागत मन्तव्यसँगै शुरु भएको कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका केन्द्रीय प्रवक्ता राजेशराज गड्तौलाले संस्थाको स्थापना भएदेखि हालसम्म गरेका हरेक साहित्यिक, सामाजिक लगायतका कार्यहरूको फेहरिस्त प्रस्तुत गर्नुभएको थियोे । साथै उहाँले संस्थाको आगामी कार्ययोजना बारे पनि जानकारी गराउनु भएको थियो ।
कार्यक्रमको शुरुमा प्रतिष्ठानका केन्द्रीय अध्यक्ष समर चेम्जोङ आभासको शुभकामना मन्तव्य पढेर सुनाइएको थियोे । साथै सम्मानित व्यक्तित्वहरूले पनि ‘सम्मानले आफूमा साहित्य र समाजका क्षेत्रमा अझै केही गरॅौ या गर्नुपर्छ’, भन्ने उत्प्रेरणा थपेको कुरा बताएका थिए ।
कार्यक्रममा करिब दुई दर्जन स्रस्टा/सर्जकहरूले आ-आफ्ना रचना वाचन गरेका थिए । कार्यक्रममा पूर्व मेचीदेखि पश्चिम महाकालीसम्मका सर्जक, साहित्यानुरागी व्यक्तित्वहरू, संस्थाका पदाधिकारीहरू सुमित्रा सुमी, मन्दिरा मधुश्री, टुका देवी पौडेल आचार्य लगायतको उपस्थिति रहेको थियोे ।
कार्यक्रम प्रतिष्ठानका नेपाल शाखा अध्यक्ष बुद्धि बल श्रेष्ठको अध्यक्षतामा एवम् उपाध्यक्ष भैरवी भूगोलको कुशल सञ्चालनमा सम्पन्न भएको थियोे ।
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १८१ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६३ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे । साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन अभ्यास शृङ्खला- १८१ मा सहभागी उदकयात्रीका सुन्दर उदकहरू-
[१] खुकुरी गोर्खाली सान हाम्रो वीरताको पहिचान !
वसन्त अनुभव [२] सिरुपाते खुकुरीकाे धार प्रसिद्ध नेपाली हतियार !
ताराप्रसाद चापागाईँ [३] खुकुरी कसिलो हात नेपाली पहिचानको बात !
रचना शर्मा प्रतीक्षा, ललितपुर [४] खुकुरी नेपाली पहिचान वीर गाेर्खालीकाे सान !
राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङे मध्यपुर ठिमी-५, राधे राधे, भक्तपुर [५] खुकुरी हाम्रो पहिचान बढेको सबैको सान !
रमा पन्त, पाल्पा [६] खुकुरी काट्ने दुबै राँगा अनि कुखुरी !
उमेश कुशवाहा – पर्साको बहुदरमाई नपा.-७ मा पर्ने छपकैया ,फुलकौल लागयत सम्पूर्ण घाटमा छठ पूजाको तयारी ९० प्रतिशत पुरा भएको छ भने बाक़ी बिहानको १०बजे सम्म पूरा हुनेछ। छठमा पूजा गर्न आउनेहरूका लागि घाटमा टेन्ट निर्माण, बिजुली बत्ती र रातिका लागि जाग्रमस्थल निर्माण कार्य पुरा भएको वडा अध्यक्ष बिरेन्द्र यादव यादवले जानकारी दिए ।
यादवले आलोकन गर्दै छठ घाट मा हरेक वर्ष पूजा गर्ने भक्तालुको संख्या बढ्ने क्रम रहेको बताए ।
सात हजारभन्दा बढी श्रद्धालुले सूर्यलाई जल चढाउने अपेक्षा गरिएको छ । अस्ताउँदो सूर्य र उदाउँदो सूर्यलाई जल चढाउनुका साथै छठी मईयाको पूजा आराधना छठ पर्वको मुख्य विशेषता रहेको छ ।
भगवान् सूर्यको पूजा आराधना गर्ने यो पर्व विधिवत् रूपमा कात्तिक शुक्ल चतुर्थीदेखि चार दिनसम्म विधिपूर्वक मनाइन्छ। छठको पहिलो दिनलाई अरबा–अरबाइन पनि भनिन्छ।
व्रतालुले भोजनमा माछा, मासु, लसुन, प्याज, कोदो, मसुरो जस्ता खाद्यान्न कार्तिक महीना भरी परित्याग गरी व्रत बस्ने परम्परा छ । छठ पर्व अत्यन्त श्रद्धा र भक्तिपूर्वक मनाइन्छ।
झिल्का लेखन अभियानको ३६ औँ शृङ्खला (तिहार विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।
झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने १ सय २ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुन्छ तर सकभर समध्वनीक नभएमा उत्तम मानिन्छ ।
सहभागी झिल्काकारहरूका तिहार विशेष उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
//१// खेलेर देउसी भैलो मनाऔँ तिहार पर्व फालेर मनको मैलो ! -वसन्त अनुभव, दाङ —————<•>————— //२// सप्तरङ्गी टिका निधारमा गलामा माला मखमली रमाइलो चाड तिहारमा । -सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ —————<•>————— //३// तिहारको रमझम आयो सयपत्री मखमली फुलेर मनमा हर्ष छायो । -पुष्पा राई, बादेल, खोटाङ । —————<•>————— //४// सयपत्री फूलको माला निधारमा टीका सप्तरङ्गी उज्यालो तिहारकाे पाला । -श्रीकृष्ण धामी – बझाङ —————<•>————— //५// हटाउन मनको मैलो सबैसॅंग मिलिकन यसपालि खेल्नुपर्छ देउसी भैलो ! -अर्जुन प्रसाद चौलागाई रामेछापः-सुनापति-१ हालः-अमेरिका,बोस्टन। —————<•>————— //६// जागोस् सबैमा सद्भावना हँसिलो रमाइलो पलसँगै तिहारको मङ्गलमय शुभकामना ! -प्रेम थापा “मन”बागलुङ —————<•>————— //७// निधारमा होस् टीका मनाऔँ तिहार सबैले नहोस् कसैको फिका ! -अनिता भण्डारी ताप्लेजुङ —————<•>————— //८// सप्तरङ्गी टीका लगाई दीर्घायुको कामना गर्दैछु दैलोमा ओखर फुटाई । -समुन्द्रा शर्मा सुनसरी —————<•>————— //९// तिहार बनोस् रसिलो देउसी भैलोको आशिषले पर्व रहाेस् कसिलाे ! -त्रिलाेचन भण्डारी मेचीनगर,झापा —————<•>————— //१०// उज्यालो चाड तिहार हटुन् पिर चिन्ता मनसङ्गै हाँसोस् निधार ! -कपिलकिशोर घिमिरे —————<•>————— //११// सयपत्री मखमलीको माला परदेशमा बिदा मिलेन भाइलाई नपर्खिनू यसपाला । -चुडामणी देबकोटा पुरानोनैकाप काठमाण्डौ —————<•>————— //१२// सबैको घर दैलोमा तिहारको रौनक छायो रमाऔँ देउसी भैलोमा ! -ललिता देउवा सहयात्री —————<•>————— //१३// सयपत्रीको माला उनेर माइतीको प्रतीक्षामा रहँदै देउसी भैलो सुनेर ! -मोती योन्जन सुब्बा, दार्जिलिङ —————<•>————— //१४// उल्लासपूर्ण रहोस् तिहार दाजुभाइ र दिदीबहिनीको प्रगाढ बनोस् पियार ! -बाबुराम गौतम, गुल्मी —————<•>————— //१५// झिलिमिली बत्तीको पर्व खेलेर द्यौसी भैली खुसीले गरिरहेका गर्व ! -आर्त अकुलीन —————<•>————— //१६// हिन्दुहरूकाे महान चाडपर्व सबै खुसीले रमाउँछन् मनमा लाग्दछ गर्व । -केसर बाेहरा ( सङ्घर्ष ) सुदूरपश्चिम अछाम । हाल भारतबाट ।। —————<•>————— //१७// जमेर मनाऔँ तिहार भाइबन्धु इष्टमित्र सबै खाली नहोस् निधार ! -नागेन्द्रप्रसाद यादव । —————<•>————— //१८// पुछेर मनकाे धूलाे मनाउँ चाड तिहार मौलिक पर्व ठूलो ! -हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान काभ्रे, साँगा बजार बनेपा १४ । —————<•>————— //१९// तिहारको रौनक छायो देउसी भैलो खेल्दै मनाएको याद आयो । -शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ —————<•>————— //२०// गलामा मखमली लगाई निधारमा सप्तरङ्गी टीका भाइको कष्टहरू भगाई ! -एवाइ प्रभात खाल्स छेन्ताङ सहिदभुमि धनकुटा —————<•>————— //२१// हाैसला जागेर आओस् तिहारकाे हार्दिक शुभकामना सर्वत्र खुसीयाली छाओस् ! -रबि पाैडेल जैमिनि -न. पा. – ७ जैदि बागलुङ । —————<•>————— //२२// मिलिजुली मनाउँ तिहार खुसी मिठास मनमा पवित्र राखौँ विचार ! -सुरेशकुमार पाण्डे दाङ घोराही १८ —————<•>————— //२३// तिहारको रौनक चल्दैछ महान् चाड हिन्दुहरूको बजारमा महङ्गी बल्दैछ । -अम्बिका अधिकारी झापा बिर्तामोड —————<•>————— //२४// तिहार रमाइलो बत्तीले नखेलौँ जुवा तास डुबाउँछ तासको पत्तीले ! -धनमाया चौधरी कैलाली —————<•>————— //२५// मखमलीको माला गाँसेर राख्नू चेली थालीमा माइतीलाई पर्खनू हाँसेर । -अरुण कुमार भुजेल दार्जीलिङ्ग, भारत —————<•>————— //२६// हेर्दाहेर्दै तिहार आयो सबैका घरआँगनमा हेर रङ्गोली बत्तीले छायो ! -अम्बिका गिरी, विराटनगर —————<•>————— //२७// झिलिमिली बत्तीको तिहार लक्ष्मीको होस् पूजा शुभ होस् विचार ! -नेत्रबहादुर श्रेष्ठ ठुलो सिरुवारी , सिन्धुपाल्चोक -१३ —————<•>————— //२८// दीपावलीको बहार आयो गाउँ सहर आँगनीमा उफ्रँदै देउसिरे गायो । -ऋजु दिल्पाली (राजेन्द्र घिमिरे) ईटहरी —————<•>————— //२९// बत्तीको झिलिमिली पर्व सप्तरङ्गी टीका लगाई मनमा खुसी गर्व । -कला ढकाल, झापा —————<•>————— //३०// तिहार देशभरि छायो आपसमा सुखदुःख बाँडेर सबैको मन रमायो । -भोज विवश मगर गैंडाकोट -३ नवलपरासी पूर्व —————<•>————— //३१// बत्तीले झलमल्ल दैलोमा सयपत्री मखमलीको तिहार साथीसङ्गी मिलेर भैलोमा ! -भगवती दवाडी ,झापा —————<•>————— //३२// आँगनमा तिहार आयो मखमली फूल फुल्दा नयाँ उमङ्ग छायो । -सञ्जना शर्मा लमही दाङ —————<•>————— //३३// झिलिमिली तिहार आयो कमेरोले घर लिपी गाउँघरमा खुसी छायो । -शशी श्री आचार्य बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौं —————<•>————— //३४// तिहारमा लक्ष्मीको पाइलो देउसी भैलो खेलेर गरौँ है रमाइलो ! -सतीश पण्डित भानु ६ चुँदी तनहूँ हाल चनपा ६ मातातीर्थ —————<•>————— //३५// दाजुभाइको घुमेर फेरो रहुन् अष्टचिरञ्जीवी दाहिना आसिक लागोस् मेरो । -सुनगाभा पोखरेल कपिलवस्तु १बैरिया —————<•>————— //३६// आँगनमा आइन् भैलो बलिकाे आशिष् थाप्न खुल्यो आमाकाे थैलो । -प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे । —————<•>————— //३७// रङ्गोली बत्ती दैलोमा सप्तरङ्गी टीका लगाई नाच्दै देउसी भैलोमा । -मन थापा पोखरा २१ बक्रेक —————<•>————— //३८// कसैका माइती पर माइती तिहारमा आउलान् झलमल पार्दैछन् घर । -होमप्रसाद नेउपाने धरान,सुनसरी । —————<•>————— //३९// सबैको घरमा झिलिमिली देउसी भैलो खेल्दै भई तन्दुरुस्त जाँगरिली ! -नन्दा धामी नौगाड दार्चुला —————<•>————— //४०// तिहारमा हाँसेर रमाउने मिलेर सप्तरङ्गी टीका सयपत्री माला लगाउने । -साहित्य प्रेमी सुशील धनगढी —————<•>————— //४१// तिहारकाे सुनाैलाे पल देउसी भैलाे खेल्ने इच्छा बढ्दैछ प्रबल । -काेपिला अधिकारी गाेरखा —————<•>————— //४२// सयपत्री ढकमक्क फुलेको दाजुभाइ विदेशमा हुँदा चेलीबेटीको मन डुलेको ! -दुर्गा आचार्य मोरङ —————<•>————— //४३// खेलौँ देउसी भैलो खुसी बाँडौँ आपसमा पखालेर मनको मैलो । -शान्ता पौडेल भट्टराई टङ्कीसिनवारी, मोरङ —————<•>————— //४४// पशुपन्छी मानव पूजन तिहारमा सप्तरङ्गी टिका लगाई मखमली सुमन । -कृष्णकुमार वैद्य बनेपा ९, काभ्रे —————<•>————— //४५// खुसी भए माली फूल राम्रो बिक्यो नाफा कमाए यसपालि । -देव कृष्ण काफ्ले पोखरा १ कास्की —————<•>————— //४६// भन्दैथिएँ केकाे खैलाेबैलाे ? राष्ट्रिय चाड मनाउन आएछन् देउसी भैलाे । -शम्भु गजुरेल —————<•>————— //४७// घरघरमा दिपावली मनाऔँ अविरल अविराम नदीझैँ दिदीभाइको माया बनाऔँ । -विष्णु पंगेनी(पाण्डे ) वालिङ् स्याङ्जा —————<•>————— //४८// मखमली फूल फुल्याे रमाइलो तिहारकाे आगमनले सारा दु:ख भुल्याे । -राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङे मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर —————<•>————— //४९// तिहार मौलिक हाम्रो देउसी भैलो खेलौँ सयपत्री मखमली राम्रो । -मनोहरी पौडेल गैडाकोट १ —————<•>————— //५०// रङ्गीचङ्गी पर्व तिहार देउसी भैलो खेल्दै मखमली माला सिँगार । -सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही बुटवल —————<•>————— //५१// फूलैफूलको चाड तिहार सम्बन्ध जोड्ने पर्व झिलिमिली बत्ती सिँगार ! -देव मगर तिनाउ-१,कचल,पाल्पा —————<•>————— //५२// दसैँपछि तिहार आउँछ सबै नेपालीका घरघरमा झिलिमिली दीपक छाउँछ । -पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ —————<•>————— //५३// हुँदैन खाली निधार मनाए चेलीको हातबाट सप्तरङ्गी भाइटीका तिहार ! -कबिताहरी सुन्दरहरैंचा नगरपालिका १ मोरङ —————<•>————— //५४// गरौँ तिहारको सामना देउसी भैलो खेलेर दीपावली भाइटीकाको शुभकामना ! -बेदु न्यौपाने —————<•>————— //५५// आउँछ तिहार वर्षदिनमा संस्कृति मनाउँदा हाम्रो डुबाउँछ कतिलाई ऋणमा । -दिल ठकुरी, दार्जिलिङ —————<•>————— //५६// आयो तिहार दैलोमा दीपले स्वागत गरौँ लक्ष्मी आइन् भैलोमा ! -पुष्पा सुवेदी नेपालगन्ज,बॅाके —————<•>————— //५७// पानी भर घैलामा घरबेटी आमा हेर भैलेनी आयो दैलामा । -बिबा तामाङ दार्जिलिङ —————<•>————— //५८// आमाले सेलरोटी पकाउँछिन् ढोकामा ओखर फोरेर दिदीले वैरीलाई भगाउँछिन् । -हिरामाया श्रेष्ठ गजुरी १ धादिङ —————<•>————— //५९// आयो तिहार पर्व रमाइलो गरौँ सबैले संस्कृति हाम्रो गर्व ! -दीपा समभाव दुबेकोल खोटाङ —————<•>————— //६०// सप्तरङ्गी टीकाको चाहना चेली माइतीको चाडपर्व तिहारको हार्दिक शुभकामना ! -कृष्ण बजगाई, भक्तपुर —————<•>————— //६१// मनाऔँ तिहार रमेर पुज्दै माता लक्ष्मी खेलौँ भैलो जमेर ! -तोया नाथ चापागाईं दमक,झापा —————<•>————— //६२// नहोस् खाली निधार दिदीको आशीर्वादले भाइ जित्नू सिङ्गो संसार ! -काजल न्यौपाने भोजपुर —————<•>————— //६३// वरपर झिलिमिली बनाओैँ जम्मा भएर छरछिमेक हाँसीखुसी तिहार मनाओैँ । -रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ —————<•>————— //६४// उमङ्ग बोकेर आयो चेली माइतीको पर्व हर्षोल्लासले मनमा छायो । -सङ्गीता खरेल चन्द्रागिरी ८ काठमाडौँ —————<•>————— //६५// रमाइलो तिहार आयो सयपत्री फूल फुलेर सबैमा खुसी छायो । -प्रेम शर्मा ” एकान्त प्रेमी कालेबुङ —————<•>————— //६६// धनलक्ष्मीको मन बढोस् हृदय खोलेर मनाऔँ लक्ष्मीको नजर परोस् ! -घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही —————<•>————— //६७// आँगनी चम्किलाे माझमा शुभकामना दिन्छु तिहारकाे दिपावली गराैँ साँझमा ! -हिरालाल न्याैपाने, बानपा ८ काेटमाैला सल्यान —————<•>————— //६८// दीपावली राम्रै रहोस् छाओस् घरमा खुसीयाली दु:खको दर्शन नहोस् ! -जनक बिसी, दक्षिण भारत कोचिन —————<•>————— //६९// दुःखलाई मनमा गालेर मनाउँछन् तिहार सबैले झिलिमिली बत्ती बालेर ! -सीमा कार्की समर्पण मेलचोक पर्सा —————<•>————— //७०// फूलैफूलले चारैतिर सजाएको तिहार मौलिक पर्व पीरमर्का समेत कजाएको । -नन्दलाल आचार्य बेलका २, सिद्धार्थटोल, उदयपुर । —————<•>————— //७१// भरेर पानी घैलोमा पूजा गरौँ माताको भैलेनी आए दैलोमा । -मोती सुब्बा —————<•>————— //७२// झिलिमिली तिहारै आयो जताततै रङ्गीचङ्गी देख्दा मनमा उमङ्ग छायो । -बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा —————<•>————— //७३// मनले आँटेकाे पुगाेस् याे तिहारमा कसैकाे मन कत्ति नदुखाेस् ! -सानु जाेशी सुदुर पश्चिम दार्चुला, —————<•>————— //७४// कुर्दै होलिन् आँगनीमा भाइटीकाको साइत हेरी दिदी सपनी विपनीमा ! -भुपेन्द्र राना मगर धादिङ —————<•>————— //७५// जनतालाई तिहारको खुसी खोइ कसरी रमाउनु ? आयो मालामा ढुसी । -राजेशराज गड्तौला कॅाडाघारी, काठमाण्डौ —————<•>————— //७६// फूलको दुइदिने चोला माला गाँस्दै दिदी दाजुभाइ रुँदै होला । -पशपती राई, खोटाङ —————<•>————— //७७// हरघडी टिलपिल टल्कन्छ महान् तिहारको बत्ती झिलिमिली भई झल्कन्छ ! -अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान 🇧🇹 —————<•>————— //७८// मखमली माला गाँसेर तिहार आयो आँगनमा स्वागत गरौँ हाँसेर ! -विकास क्षेत्री अञ्जान कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ। —————<•>————— //७९// परदेशी भन्छन् अहिले खुसीसँगै दुखी हुनुपर्ने चाडपर्व आएपछि जहिले । -पृथक प्रकृति ,झापा —————<•>————— //८०// सप्तरङ्गी टिका निधारमा गलामा माला पहिरिएर छमछमी नाचौँ तिहारमा ! -शब्द को खेलाडी ( बिशु हाङ राई) विराटनगर नेपाल —————<•>————— //८१// तिहार आयो हाँसेर खेलौँ मिलेर देउसी मखमली माला गाँसेर ! -सविता भट्टराई, जनकपुरधाम —————<•>————— //८२// तिहारको रमाइलो आयो सयपत्री ढकमक्क फुलेर हर्ष उमँग छायो । -दुर्गा भट्टराई मोरङ —————<•>————— //८३// धनधान्यको नहोस् अभाव गराैँ लक्ष्मीको आराधना हुनेछ सुखद् प्रभाव ! -जयनारायण नेपाल भक्तपुर —————<•>————— //८४// नओइलाओस् सयपत्रीको फूल तिहारमा भेटघाट चेलीमाइतीको लोकसंस्कृतिमा नभइरहोस् भूल ! -गुणनिधि घिमिरे, अमेरिका —————<•>————— //८५// तिहार फूलैफूलको पर्व मौलिक चाड हाम्रो गरौँ सबैले गर्व । -डम्बर थामी ‘अनुपम’ कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा —————<•>————— //८६// वेदनाको खाट भाँचियोस् रमाइलो गर्दै हरपल खुसीले सबै नाचियोस् । -अन्मोल मुस्कान तकदाह छाउनी दार्जिलिङ —————<•>————— //८७// फालेर मनको मैलो रमाएर खेलौँ सबैले तिहारमा देउसी भैलो । -उमा दाहाल सुन्दर हरैचा १० मोरङ —————<•>————— //८८// आहा ! तिहार आयो पियो, खायो मजाले ह्वात्तै ऋण बढायो । -देवी पन्थी —————<•>————— //८९// खाेलेर मनकाे दैलाे खेलाै साथीभाइ मिलेर देउसी र भैलो । -प्रद्युम्न चालिसे —————<•>————— //९०// हुन्छ झिलिमिली कति सेलराेटी मसला हातमा तिहार रमाइलाे अति ! -भुपेन्द्र के.सी. —————<•>————— //९१// तेलमा बाती बल्दछ प्रभु कृपाले हाम्रा सबै बाधा टल्दछ । -कार्की डिबी माकुम सुनवल-४, नवलपरासी —————<•>————— //९२// अरूलाई आनन्द मिलाेस् हाम्रा हरेक कामबाट आफ्नाे देश उज्यालियाेस् ! -दीपक दाहाल —————<•>————— //९३// बालेर खुसीको दियो नेपालीको घर आँगनमा तिहार पर्व भित्रियो । -बाबुराम पाण्डे अर्घाखाँची —————<•>————— //९४// टीका लगाइदिने आसमा हिँडे माइत दिदीबहिनी दाजुभाइ काैडा तासमा ! -जी.वि. घाेराही । —————<•>————— //९५// भुलेर पीडा तिहारमा हासाैँ दाजुभाइ दिदीबहिनी लगाऔँ टीका निधारमा ! -सन्दीप विश्वकर्मा कपिलवस्तु —————<•>————— //९६// रातोमाटो सुहाएको दैलोमा लिपपोतपछि क्या आनन्द रमाउन् केटाकेटी भैलोमा ! -राजेश्वरी राजोपाध्याय —————<•>————— //९७// खेल्दै देउसी भैलो आएँ हजुर म झिल्का कविताको दैलो ! -सरिता सेढाई —————<•>————— //९८// कसिलो हुँदै जाओस् सम्बन्ध दाजुभाइ दिदीबहिनीको मनमुटाव कहिल्यै नआओस् ! -ईश्वर साउद (भिक्षु) रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम —————<•>————— //९९// शरदले फूल फुलायो सयपत्री, मखमली रङ्गीचङ्गी मनलाई पुलकित बनायो । -म्यामराज राई —————<•>————— //१००// सप्तरङ्गी टीकाको चाहना चेली माइतीको चाडपर्व तिहारको हार्दिक शुभकामना ! -कृष्ण बजगाई, भक्तपुर —————<•>————— //१०१// झिलिमिली बत्ती बालेर लक्ष्मीको पूजा गरेको मनको मैलो फालेर ! -विवश पारदर्शी झापा —————<•>————— //१०२// मनको कति मैलो भन्नु परेन तिमीलाई कसरी खोल्नु दैलो ? -नीमा छिरिङ भोटिया —————<•>—————
साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १८० औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६५ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे । साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन अभ्यास शृङ्खला- १८० मा सहभागी उदकयात्रीका सुन्दर उदकहरू-
[१] तिहार चहार्दै दैलो देउसी र भैलो !
वसन्त अनुभव [२] तिहार नाच्ने आँगन भैलाे देउसी रमाइलो !