साप्ताहिक पञ्चाङ्ग लेखन शृङ्खला ‘पञ्चाङ्ग चित्रपट’को चौथो भाग सम्पन्न भएको छ । पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला सञ्चालन हुँदै आएको हो ।
साप्ताहिक पञ्चाङ्ग लेखनको चौथो शृङ्खलाको प्रशिक्षकमा सविता के.सी. र चन्द्रावती अधिकारी रहनुभएको थियो । लघुतम काव्य विधा पञ्चाङ्गका प्रवर्तक सोमनाथ लुइँटेल “रवि पाल्पाली” का अनुसार प्रत्येक हप्ताको बिहीबार उक्त शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको छ । जसका लागि बिहीबार विहान एउटा चित्र राखिनेछ । सोही चित्र अनुसारको बिम्बात्मक तथा गहन मौलिक भाव झल्किने एउटा मात्र पञ्चाङ्ग साँझ ८:०० बजेभित्र आफ्नो नाम र ठेगाना सहित कमेन्ट बक्समा लेख्नुपर्नेछ ।
यस शृङ्खलाका लागि चित्रको संकलन कार्यक्रमका परिकल्पनाकार सोमनाथ लुइँटेल “रवि पाल्पाली” ले गर्नुभएको थियो ।
चित्रपट
सहभागी स्रष्टाहरूले सृजना गरेका पञ्चाङ्गहरू
पञ्चाङ्ग ०१
राम्रो देखिन्छ डाँडाकाँडा जालेको हिमपातले
चौर खेत बारीमा सेतै टालेको हिमपातले
दुलहिले सेतो बर्को नै ओढेको जस्तो लाग्दछ
प्रकृतिले सुन्दर दृष्य चालेको हिमपातले
मनुष्य, पशु पंक्षीलाई गालेको हिमपातले ।
✍️सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
पञ्चाङ्ग ०२
पुस्ताका चरा बचेरा यही रुखमा पलेको थियो
अनगिन्ती फलहरू हाँगाभरि नै फलेको थियो
समय समयमा परिवर्तन हुन्छन् हावापानी
असिना पानी र हिउँले माटो जरा गलेको थियो
के बनाएछ प्रकृतिले रूप सबै ढलेको थियो ।
✍️सविता के.सी. काठमाडौं
पञ्चाङ्ग ०३
हिमपात फुर्फुर पर्दा चिसो बढ्यो सारै
आकाश बाट हिउँ झर्दा चिसो बढ्यो सारै
गरिवका नांगा आंङ थर्थर काप्दै छन
ऋतुराज घुमेर सर्दा चिसो बढ्यो सबै
वातावरण नस्ट गर्दा चिसो बढ्यो सारै।।
✍️लक्ष्मी प्रसाद फुयाल
पथरी शनिश्चरे मोरङ।
पञ्चाङ्ग ०४
मौसम फेरिएको छ हिउँ परेको छ ।
बाच्ने चाहाना र अभिलाषा मरेको छ ।
माघ सकिनै लाग्दा झन जाडोले छोयो ,
आखिर मौसमले यस्तो के गरेको छ ।
आज रविले लाली खै कता छरेको छ ।
✍️आर्त अकुलीन, कैलाली
पञ्चाङ्ग ०५
चित्रपट पञ्चाङ्ग
हिमपातले हरियाली रित्यायो दृश्य अलग भो
यसरी डाँडै भरी हिऊ मिलायो दृश्य अलग भो
प्रकृतिको नियमलाई छेक्न कसले पो सक्छ र
गरिब निमुखाको आंङ चिसायो दृश्य अलग भो
कतै त आवस्यकतामा सिंचायो दृश्य अलग भो ।
✍️प्रेम थापा “मन ” बागलुङ
पञ्चाङ्ग ०६
हिउँदे महिना हिउँ पर्दा डाँडा पाखा सेत्तै
ठण्डी जाग्यो अनि जाडो लाग्यो रुख हाँगा सेत्तै
हेर्न राम्रो खेल्न राम्रो बाच्नलाई गाह्रो भयो
अस्ति अस्ति देखिएका एेले डाँडा नाङ्गा सेतै
रुख बिरुवा बोट जम्मै सोझा टेउडा सेतै
✍️गुणनिधि घिमिरे पाँचथर मोरङ हाल अमेरिका
पञ्चाङ्ग ०७
प्रकृतिले दिएको छ साथ जोगाइ राखौ
हिमालले नै हिउँको खात जोगाइ राखौ
सुन्दर देश लोभ्याउदै बोलाउछ पारी
पहाडले फलफुल जात जोगाइ राखौ
तराइमा उर्बर छ भात जोगाइ राखौ।
गणेश पौडेल
कालिका ६ सुर्यपुर
चितवन ।
पञ्चाङ्ग ०८
चारैतिर सेताम्मे हिउँ परेको छ
बतासले सुस्तरी चिसो छरेको छ
हुनेलाई त न्यानो कपडा छँदैछ
गरिब-गुरूवा कक्रेर मरेको छ
सम्पत्तीवालाले बसाइँ सरेको छ।
✍️अरुण कु.भुजेल
गोरूबथान,कालेबुङ्ग,भारत।
पञ्चाङ्ग ०९
शार्दूलविक्रीडित, एक पञ्चाङ्ग
———————————-
ठन्डी याम हिमाद्रिले शिशिरमा, झ्याप्पैछ सारा वन,
चाँदी हो कि भुवा, कपास भुइँमा, स्याप्पै छ सारा वन।
फेर्दै श्वेत लता, नवीन कपडा, मोती छरेझैँ अहो,
पाखा, खोच, उपत्यका, तिर सबै, ल्याप्पै छ सारा वन।
डाँडा, भेक र गाउँ शुभ्र हिउँमा, ठ्याप्पै छ सारा वन।।
✍️नारायणप्रसाद निरौला, काठमाडौँ।
पञ्चाङ्ग १०
जताततै चिसोले आगो बालेको छ
हिमपात ले यो ज्यान गालेको छ
माघ महिना सकिन लाग्दा पनि यसपाली
जाडोले हामी सबैलाई ढालेको छ
पानी परेर झन् चिसो फालेको छ।
✍️सरस्वती श्रेष्ठ इटहरी
पञ्चाङ्ग ११
साह्रै पर्यो हिमपात लुगलुग भो तन
सेताम्य हेर जताततै कठ्याङ्ग्रियो वन
न तनमा न वनमा, घाम लागेन कतै,
तड्पिरहेछन् निर्वस्त्र कठै गरिब जन
प्रकृति निर्दयी भै पार्दैछ कठोर मन ।
✍️वसन्त अनुभव ,दाङ
पञ्चाङ्ग १२
ठाउँ र मौसम अनुसार हिउँ परेर आएको छ
गरिबीले गर्दा नै बाच्ने चाहाना मरेर आएको छ ।
कति रात बिताउने आधार आगो नैत छ सहारा ,
यो बेलामा मौसमले किन यस्तो गरेरआएको छ ?
देखिदैन घाम त कता किरण छरेर आएको छ ।
✍️दुर्गा आचार्य , मोरङ
पञ्चाङ्ग १३
सबैतिर प्राय हिउँ झरेको छ
जिउँ नै लखतरान परेकाे छ
माघ भरि छोडेन चिसोले कतै
कठ्यारीएर बिरुवा मरेको छ
आज घामले किरण छरेको छ ।
✍️दुर्गा भट्टराई , मोरङ
पञ्चाङ्ग १४
शिशिरको तुसारोले हिउँलाई बोलाउँछ होला
मनव मन,तन प्रकृतिसँगै लोलाउँछ होला
रुखभरि हाँगैहाँगा हिमपात भरिएको हेर
मनै रम्ने दृश्यले मानव मन टोलाउँछ होला
डल्लैडल्ला हिउँले मलाई त्यतै डोलाउँछ होला
✍️सरिता काफ्ले कोहलपुर बाँके
पञ्चाङ्ग १५
जताततै सेताम्मे छ हिउँ झरी हाेकि?
प्रकृतिले याे अनाैठाे बिउ छरी हाेकि?
रमाईलाे कसैलाई कतिलाई कष्ट,
बलियाे र निर्धाे यहाँ जीउ परी हाे कि?
माैसमले माया गरी घिउ भरी हाेकि ?
✍️चन्द्रावती अधिकारी , बाँके कोहलपुर
पञ्चाङ्ग १६
माघ महिनामा पानी परेको छ
हिमालमा सेतै हिउँ झरेको छ
बस्तु भाउको धेरै बिजोग भयो
बच्चा चिसोले गुँडमा मरेको छ
मान्छे बेशिमा बसाई सरेको छ
✍️तारा घिमिरे , सङ्खुवासभा
पञ्चाङ्ग १७
माैसमी हिउँ सफेद नभ कि चरी जस्ती छ
विपिन कुञ्ज मैदान चाहार्न झरि जस्ती छ
हिमाली बस्ती छाेडेर मानव भेट्न अाईछ
स्वर्गीय धरा खेलेर स्नेहले भरी जस्ती छ
अति नै राम्री सुन्दरी स्वर्ग कि परि जस्ती छ
✍️सुरेश चन्द्र घिमिरे , लमजुङ
पञ्चाङ्ग १८
शिशिरमा आकाश रुँदा हिउँ झर्ने रहेछ
ओभाउन चर्काे त्याे घाम लाग्नु पर्ने रहेछ
सम्झनु नि सधैँ एकनास हुँदैन समय
गर्मि सहने पनि त्याे चिसाेमा मर्ने रहेछ
सुख र दुःखले त पालाेफेराे गर्ने रहेछ
✍️रामराजा के. सी.
फर्पिङ, काठमाडौं
पञ्चाङ्ग १९
पञ्चाङ्ग चित्रपट अभ्यास :०४
हरियो रुख सेतै भएको देखिएको छ।
रुखका पात हाँगा सबै नै छेकिएको छ।
माघ महिनामा परेको हिउँले सतायो,
रुखमा बस्ने बचेरा कता छेलिएको छ।
सुख्खा ठाउँ पनि अब केही फेरिएको छ।
✍️ह्यारिस ह्यारिसन, काठमाडौं
पञ्चाङ्ग २०
डाँडा पाखामा सेतै हिउँ परेको छ।
कति बालीनाली सखाप गरेको छ।
हिउँदेको वर्षा,हिँउको कारणले,
कतिको खाने अन्नबाली मरेको छ।
चिसोले मान्छे मृत्युतिर सरेको छ।
✍️सुशीला पौडेल , काठमाडौं
पञ्चाङ्ग २१
चाँदको चमक लिएर प्रकृति भुइँमा झरेकी अहो
डाँडा काँडा वन चउर तिर सबै भुवा छरेकी अहो
जाडो थर्थरी छ कपाउने मुटु बाच्लान कसोरी हरे
नाङ्गा , भोका विवश जीवन कतै विचल्ली परेकी अहो
के हाल होला निरीह प्राणी वनका कठै मरेकी अहो
✍️पद्मा रिजाल , बाँके
पञ्चाङ्ग २२
प्रकृतिको उपहार सेतै फुलेको छ
जमिन देखि बोट सम्म नै पुरेको छ
कहिले घाम कहिले पानी जिन्दगानी
हिमाल पहाड पछ्यौरी त्यो पुगेको छ
तिमीलाई हेर्दैमा दिल यो बुझेको छ।
✍️निर्मला सुवेदी,बागलुङ।