Tag: साप्ताहिक झिल्का कविता

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको छैठौँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ५८ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्काहरू-
…………………

१,
सामाजिक सञ्जालको प्रयोग
समाजमा होस् देशमा
सदुपयोग या दुरुपयोग !
२,
न्यायाधीश सङ्ख्या बढ्यो
फैसला यत्रतत्र सर्वत्र
मुद्दा पेसी चढ्यो ।
३,
कता जाँदैछ समाज !
लाजलाई लाजलाग्दो हो
देखेर समय आज ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  …
  १,
  के हुँदैछ ईश ?
  अदालत सोसल मिडिया
  युटुबे प्रधान न्यायाधीश !
  २,
  ढुक्कले पोख्नोस् खिल
  छँदैछन् बहस गर्नेहरू
  हाम्रा फेसबुके वकिल !
  ३,
  निष्पक्ष न्यायमा दरार
  दोषी निर्दोष क्षणभरमै
  निर्दोष दोषी करार !
• वसन्त अनुभव, घोराही उपमहानगरपालिका – १४, दाङ
  …
  १,
  फाटेको जुत्ताको अर्थ
  पार्टीको रमझम सक्यो
  मुख लुकाएर अनर्थ ।
  २,
  हासिल गर्नलाई दायर
  प्यास मेटाउन पानीको
  भिजेको लुगाले कायर ।
  ३,
  चम्किलो अनुहार हेर्दै
  झिल्काको अनुहार फेरि
  ढोकासम्म आएर केर्दै ।
• अम्बिका अधिकारी, बिर्तामोड, झापा
  …
  १,
  जोगाऔँ धर्म संस्कृति
  नत्र गुम्नेछ मौलिकता
  पहिचानको होस् स्मृति ।
  २,
  नितान्त मानवीय स्वभाव
  मौकाको फाइदा उठाउनु,
  हुनाले स्वार्थमा लगाव ।
  ३,
  नमिलेपछि मन विचार
  गरिन्न एकसाथ यात्रा
  हुन्छ आआफ्नो संसार ।
• पृथक प्रकृति, झापा
  …
  १,
  स्वास्थ्यमा छैन सुधार
  महॅंगो उपचार सेवा
  लगाउँछौ विदेशीको गुहार ।
  २,
  रोजगार छैन आज
  भाषण झुट्टा गर्दछन्
  दलालहरूको भयो राज ।
  ३,
  छ सिमाना मिचिएको
  प्रशासन बोल्दैन किन ?
  वर्षौंदेखि हामी थिचिएको ।
• रवि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि
  …
  १,
  जीवन सङ्घर्षको पथमा
  हारजित हुन्छ नियतिको
  परिबन्द ईश्वरको हातमा ।
  २,
  शिखर टेक्ने रहरमा
  चाहिन्छ परिश्रम त्याग
  मिल्नेछ खुसी अधरमा ।
  ३,
  सेवार्थमा महानता झल्किन्छ
  भाग्यमा हुनुपर्छ जुरेको
  जनताको हितमा अल्झिन्छ ।
• दिल ठकुरी
  …
  १,
  भन्छु सबैको माज
  चारैतिर खुसियाली छाइ
  बनोस् स्वच्छ समाज।
  २,
  सबैलाई होस् शान्ति
  नचाहियोस् न्याय अदालत
  नचलोस् कसैमा भ्रान्ति।
  ३,
  झिल्का कविता लेख्न
  सबैको प्रयासले गर्दा
  पाईयो राम्रो देख्न।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछाप, सुनापति-१, हालः-अमेरिका,बोस्टन।
  …
  १,
  दुई दिन बाँचुन्जेल
  हो रहेछ जिन्दगी
  सुख दु:खको खेल ।
  २,
  मनमा छैन शान्ति
  दुई दिनको चोला
  अनुहारमा छाओस् कान्ति ।
  ३,
  मरी जाने चोला
  नराख है वैरभाव
  सुखदु:ख जे होला ।
• देव मगर, तिनाउ-१,कचल,पाल्पा
  …
  १,
  अघाए देखेर व्यवस्था
  जङ्गलराज भयो देश
  रहेन राम्रो अवस्था ।
  २
  जन्मिएपछि त उड्छन्
  सधैँ बचेरा मानवका
  खाडीमा कमाउन जान्छन् ।
  ३
  आफ्नै देशमा नुन
  गाँस, बास,लुगा
  कहिले आउला सगुन ।
• सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८
  …
  १,
  छोटेहरूको राज चल्यो
  मात्र व्यवस्था परिवर्तन
  प्रतिफलमा भ्रष्टाचार फल्यो ।
  २,
  कुरा यही साँचो
  फेरि पनि देशमा
  परिवर्तनकै पो खाँचो ।
  ३,
  जनता आन्दोलन गर्छन्
  पचाएर लाज सबै
  नेता भुँडी भर्छन् ।
• त्रिलोचन भण्डारी, मेचीनगर, झापा
  …
  १,
  फलोस् फुलोस् चाहना
  यही कामना गर्दछु
  उच्च रहोस् भावना ।
  २,
  ठेस लाग्छ बाटोमा
  विचार गरेर हिॅंड्नु
  हरेक जीवनको पाटोमा।
  ३,
  हामी सारा नेपाली
  गर्व गरौँ सधैँ
  महान् विचार उचाली ।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६, सङ्खुवासभा ।
  …
  कतिखेर बदलिन्छ मोड
  भरोसा छैन जिन्दगीको
  जताततै नराम्रो होड ।
• गंगा खड्का, बूढानीलकण्ठ, काठमाडौँ
  …
  १,
  गर्दैछौँ देशको क्षय
  सिन्को नभाँच्ने नेताको
  गरेर सबैले जय।
  २,
  दाउरा, आगो, खरानी
  तीन पङ्क्ति जीवनको
  यतिमै सीमित कहानी।
  ३,
  बढ्दैछ समस्या लगातार
  महामारी फैलिएझैँ देशमा
  जताततै भेटिन्छ बेरोजगार ।
• बि.कुलुङ, दार्जिलिङ रंगबुल
  …
  १,
  जीवनमा अनेकौँ भोगाइ
  चितामा जलेको लासमा
  काम छैन ढोगाइ ।
  २,
  मानिसमा असीमित चाहना
  पूरा गर्नको खातिर
  जाग्छ अनेकौँ भावना।
  ३,
  सधैँ बोल खुलेर
  मनमा पिर लुकाई
  कहिल्यै नहिॅंड डुलेर।
• राज कुमार राजभण्डारी खोटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी – ५ संगम कोलोनी भक्तपुर
  …
  १,
  लिन्छु तिम्रो नाम
  मुटुभित्र म राख्छु
  बन्छ मेरो काम।
  २,
  आउ माया गरौँ
  मिली हामी दुई
  प्रेम बास्ना छरौँ ।
  ३,
  तिमी प्रेम धन
  तिमी साथै भए
  खुसी हुन्छ मन।
• नवशिला, नवदेव मार्ग, लालभित्ती,मोरङ
  …
  १,
  कानुन नैतिकता डढेर
  राजनीतिले देश डुबायो
  गयो विकृति बढेर ।
  २,
  नैतिकता हरामको शासन
  छोड्दैन सजिलै सत्ता
  मसान जगाएको आसन ।
  ३,
  मात्रै गर्दछ भाषण
  पछ्याउने छन् उस्तै
  बनाइदिन्छ बलियो आसन ।
• रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ ।
  …
  १,
  जति बुझ्यो गहिरो
  चुपचाप बस्यो लाटो
  घरैमुनि विशाल पहिरो ।
  २,
  कसैको परिवारको मियो
  किन गर्छौ बित्थामा
  नजाने गाउॅंको चियो ।
  ३,
  हातखुट्टाबिना पनि कीर्तिमान
  हिम्मत कहिल्यै नहार्नु
  उ संसारकै स्वाभिमान ।
• चुडामणी देबकोटा, चनपा – १३, काठमाडौँ
  …
  १,
  राष्ट्रको स्वाभिमान बोकेर
  उठौँ जुटौँ सबैले
  समृद्धिको यात्रा तोकेर ।
  २,
  भएन अब बसेर
  नजाँदैसुनौलो बिहानी
  उठौँ कम्मर कसेर ।
  ३,
  समस्याको जङ्घार तरेमा
  प्रगति अवस्य हुनेछ
  समयको ख्याल गरेमा ।
• प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
  …
  १.
  झिल्का भयो कविता
  घर न घाटको,
  जुत्ता हराएको रमिता ।
  २.
  मनुजको कस्तो बानी
  मनको नभए रुँदै
  खसाल्छन् आँखाको नानी ।
  ३,
  नहुनु थियो भयो
  काम गर्दा बिग्रन्छ
  जाने मान्छे गयो।
• टिकाराम पुन पुकार, छत्रेश्वरी गाउँपालिका – २, सल्यान
  …
  १,
  चाल्नै पर्यो पाइला
  महॅंगीले ढाड भाँच्यो
  विदेशिए साइॅंला माहिला।
  २,
  सपना हरायो रातमा
  पलायन प्रवृत्ति आयो
  कोही छैन साथमा ।
  ३,
  एकता बुझेर बलको
  कुटनीति चाल बुझेर
  सामना गरौँ छलको।
• मोती सुब्बा, दार्जिलिङ।
  …
  १,
  व्यर्थै न्यायको झमेला
  बरु प्रधानमन्त्रीलाई सबै
  सुम्पिदिए होला अबेला ?
  २,
  रोकिए यात्रामा ठोकिए
  युवा र युवती
  अन्धो प्रेममा पोखिए।
  ३,
  न्यायाधीशको काम छैन
  राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्रीको
  हुकुमबिना त चल्दैन ।
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  तर्साउने भए बुहारी
  छोरी पिटेझैँ गरेर
  संसदमा चल्यो जुहारी ।
  २,
  छैन निको चाला
  भयो युद्ध मथ्थर
  मुखमा लाग्यो ताला ।
  ३,
  हुन्न कहिल्यै सदाचार
  भ्रष्ट नेता रहुञ्जेल
  हुन्छ पक्कै भ्रष्टाचार ।
• पूर्णप्रसाद पन्त, सिराञ्चोक ८, गोरखा
  …
  १,
  कठै ! बालकको आपत्ति
  सरकारले ध्यान नदिॅंदा
  भोग्दैछन् प्राकृतिक बिपत्ति ।
• मन्दिरा सेढाई, मलेखु, धादिङ
  …
  १,
  नसुनाऊ अरू माझ
  दु:खको कहानी कसैलाई
  रमाउने हाम्रो समाज।
  २,
  अनगिन्ती छन् चाहना
  मर्नु पर्छ बाध्यताले
  बनाएको हैन बहाना।
  ३,
  रुन्छु एक्लै साँझ
  छैन मन देखाउने
  दु:ख वैरी माझ।
• शंकर कार्की ,थाहा – ३, मकवानपुर
  …
  १,
  सबैलाई भयो थाहा
  कसले लाने हो
  नराख अरूको चाहा।
  २,
  देशको माटोमा पाइन्छ
  असलै हुन्छ जीवन
  यसैले देशभक्ति गाइन्छ।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ, भारत
  …
  १,
  आस्था दिने कसले
  अन्त्यमा भवसागर यो
  पार लगाउने जसले ?
  २,
  हामी निमित्त मात्र
  नथाकोस् सुकर्म गरिरहँदा
  हाम्रो मन अहोरात्र।
  ३,
  मृत्यु कहिले होला ?
  मन राखौँ पवित्र
  जान्ने प्रभु भोला ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  …
  १,
  आत्मियता हृदय खोली
  सम्बन्धमा आउँछ मिठास
  बोल्नुहोस् मधुर बोली।
  २,
  अदृश्य मायाको रोगी
  उपचार सम्भव छैन
  वैराग्यमा भइन्छ जोगी ।
  ३,
  प्रेमिल जोडीको माझ
  अनुपम सुख अनुभूति
  अविस्मरणीय रमाइलो साँझ।
• संगीता खरेल, चन्द्रागिरी – ८, काठमाडौँ
  …
  १,
  संस्कार संस्कृति हाम्रो
  उजागर गर्नुछ यसलाई
  संरक्षण गरे राम्रो ।
  २,
  सुपारी छ चाम्रो
  संसारमा सबैभन्दा त
  राम्रो संस्कृति हाम्रो ।
• शशीश्री आचार्य, बौद्ध कुमारीगाल, काठमाडौँ
  …
  १,
  किन भन्छौ भोलि
  सबै आज नगरे
  खाली हुन्छ झोली।
  २,
  अहिले दुःख गर
  पछि सुख पाउँछौ
  कसैको भर नपर ।
  ३,
  तिमी एक्लै बन
  हुँदैन साथ सबैको
  सन्तुष्ट पार मन ।
• धनुष न्यौपाने, गुठीचौर गाउँपालिका – ०४, बिगारे जुम्ला
  …
  १,
  अभावको परिचय बोकेर
  मध्यरातमा आँउछ लरखराउॅंदै
  उधारो रक्सी धोकेर ।
  २,
  कुबाटोमा हिँडेको राजनीति
  सच्याउनै सकेन भने
  जनताले तोक्छ मिति ।
  ३,
  कमजोर नठान जनता
  अत्याचारले नेटो काटे
  उडाई दिन्छ कताकता ।
• ध्रुव श्रेष्ठ, हाल काठमाडौँ
  …
  १,
  सबैले गरेर काम
  देश विकास गरेमा
  अमर हुन्छ नाम ।
  २,
  सम्झेर उकालो भिर
  दु:ख धेरै आमाको
  देखेर लाग्छ पिर ।
  ३,
  हिमाल, पहाड, तराई
  नेपाली एउटै परिवार
  कोही छैन पराई ।
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  भित्र्याए विदेशी नीति
  लोप हुँदै गयो
  हाम्रो संस्कार थिति ।
  २,
  गर्छन् कुर्सीको खेल
  शान्ति भएन देशमा
  राजनीतिमा भयो झेल ।
  ३,
  जनतामा अशान्ति छायो
  हाम्रोमा यस्तै छ
  खै ! लोकतन्त्र आयो ।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  नेपाल हाम्रो पहिचान
  चन्द्र सूर्य झण्डा
  देशको बढ्छ सान ।
  २,
  शिरको टोपी हरायो
  नेपाली वीरलाई हेर
  खाडीको कामले बोलायो ।
  ३,
  मानव भएर नबस
  कर्म गर्नुछ आफ्नो
  विदेशमा तिमी नफस ।
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  नहुँदा नभई भएन
  गणतन्त्र भएछ स्वार्थी
  हुँदा इज्जतै रहेन ।
  २,
  पराधीन भई बाँच्नु
  कायरताको पराकाष्ट भयो
  पराईको इसारामा नाच्नु ।
  ३,
  किन गरिन्छ हेला ?
  भाषा, धर्म, संस्कारको
  देश रोएको बेला ।
• ऋजु दिल्पाली, इटहरी – १ सुनसरी
  …
  १,
  नारी तिमी महान्
  सपरिवारको ख्याल राख्दै
  बच्चालाई दिन्छौ ध्यान ।
  २,
  नारी पुरुष बराबरी
  रथका दुई पाङ्ग्रा
  जीवन चल्छ सरासरी ।
• बुद्धिमान दनुवार ‘सुरुङ्गेली कान्छो’, कनकाई – ४, झापा
  …
  १,
  गोजीमा सधैँ दाम
  चलिरहेको छ मेरो ,
  खातामा मात्र नाम ।
  २,
  चुनावमा नेताको टोली
  विकास गर्छु भनी
  जनतासँग झुटो बोली ।
  ३,
  नगर्नु मलाई हेला
  मनमा घरी चोट
  दु:ख परेको बेला ।
• श्री कृष्ण धामी, बझाङ
  …
  १,
  फाटेको मन टाल्न
  अब नसकिने भयो
  आफ्नै जीवन पाल्न ।
  २,
  सरकारी धन कालो
  जसले सक्छ उसले
  परिवारमा लुकाउने पालो ।
  ३
  कालो धनको आस
  कुरेर बसेकै भरमा
  अब खुस्किन्छ सास ।
• ललिता देउवा सहयात्री
  …
  १,
  शनिले सजाय दिन्छ
  कुप्रभावबाट आफैँ बचौँ
  सुखको पल छिन्छ ।
  २,
  पिपलमा जल चढाउँदा
  शान्त रहन्छ ग्रह ,
  पितृ भाग पाउँदा ।
  ३,
  अन्धकार नासिॅंदै जान्छ
  धार्मिक आस्था बोकेका,
  मनुष्यले ईश्वर मान्छ ।
• सीमा कार्की समर्पण, हाल काठमाडौँ
  …
  १,
  आलु बेच खुसुक्क
  सन्जाल ठोक्छ ढ्याङ्ग्रो
  लुकाऊ मुन्टो लुसुक्क ।
  २,
  केरा खाउन्जेल मस्ती
  जब पेट फुल्छ
  न्यायाधीशलाई पो सास्ती ।
  ३,
  धन्न छ अदालत
  नत्र कता जान्थ्यौ
  नराम्रो लागेपछि आदत ।
• कमला पौडेल, चा न पा भक्तपुर
  …
  १,
  स्वस्थ हुने दबाई
  सधैँ गरे योग
  फाइदा हुन्छ हामीलाई ।
  २,
  ओखतीमा खर्च हुन्न
  प्राणायाममा मन लगाए
  बिमारले कहिल्यै छुन्न ।
  -नन्दलाल आचार्य, उदयपुर
  …
  १,
  के हुँदैछ आज ?
  अविश्वास, विश्वासघात जताततै
  कता जाँदैछ समाज ?
  २,
  कसको गरौँ भर ?
  बदलिँदो रहेछ मन
  त्यसैले लाग्दैछ डर।
• दीपा समभाव, काठमाडौँ
  …
  १,
  झिल्का काव्यको जनोट
  मात्र नौओटा शब्दले
  बन्दछ यसको बनोट l
  २,
  नौ शब्दको कविता
  जनमनमा फैलियो यसरी
  जस्तै आकासमा सविता l
  ३,
  नेता भए बदनाम
  लागेन कहिल्यै पनि
  उनको घैँटोमा घाम l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १,
  बेसार र छेपारो
  उस्तै उस्तै हुन्
  हाल्छन् बाटोमा छेकारो।
  २,
  चेपारेको विश्वास नगर्नू।
  दाउ खोज्छ हरपल।
  भर कहिल्यै नपर्नू।।
  ३,
  उचाल्ने अनि पछार्ने
  नजिकै हुन्छन् हजुर
  टाढा हुन्छन् सपार्ने।।
• राज कुमार कार्की, कटारी-१, उदयपुर
  …
  १,
  भयो सबैलाई थाहा
  नेताको भाषण शैली
  मञ्चैपिच्छे लाग्छ आहा।
  २,
  नेपाली संस्कार हाम्रो
  एउटा छुट्टै पहिचान
  ढाका टोपी राम्रो ।
  ३,
  लाग्छ सधैँ डर
  ढुक्कले बाँच्छु भन्ने
  छैन कुनै भर ।
• कला ढकाल, झापा
  …
  १,
  देश सिॅंगार्ने छाँट
  हाम्रा पुर्खाले गरे
  कम्मर कसेर आँट ।
  २,
  धर्म फरक परोस्
  मानवीयता हुनुपर्छ है
  कर्म सुसम्पन्न होस् ।
  ३,
  जिन्दगी छ रमाइलो
  काँडा पन्छाउन जानेमा
  नजान्दा भयो घमाइलो।
• राजेश्वरी राजोपाध्याय
  …
  १,
  मलाई बदनामी बनायो
  सामाजिक सञ्जालभरि नै
  तिम्रै कारणले गरायो ।
  २,
  समाजले यतिखेर सुनाउँछन्
  चरित्रमा दाग लगायौ
  तिमीले यसरी बुझाउँछन् ।
• कबिताहरी, सुन्दर हरैंचा नगरपालिका – १, मोरङ
  …
  १,
  सम्भावना देशमा खोज्दा
  सकिन्न विश्वस्त हुन
  इमानी बाटो रोज्दा।
  २,
  हारे विद्वान् जन
  कसरी पछार्यो धनले
  विकास गर्ने मन।
  ३,
  सत्य यहाँ हार्दछ
  जादुको बादल बनाई
  दिउॅंसै रात पार्दछ।
• सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ
  …
  १,
  आकाशमा ताराहरुको ताँती
  कति सुन्दर देखिन्छन्
  जब हुन्छ राती ।
  २,
  सक्दिन आकाश छुन
  धर्तीमा बसेर हेर्छु
  टहटह लागेको जून ।
  ३,
  टोलाउॅंछु हेरी आकाश
  म आफैँमा हराउॅंछु
  झस्काउॅंछ चिसो बतास ।
• रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
  …
  १,
  खामको पत्र बिचमा
  के थियो हेरिनँ
  बुझ्दाखेरि रहेछ निचमा ।
  २,
  सागरभित्र हो डुबेको
  थियो उसको प्रतिभा
  जस्तो गहिराइमा लुकेको ।
  ३,
  भनेको काँध नचढ
  मानेनौ के गरूँ ?
  असफल पुस्तक नपढ ।
• मनुहाङ किराँती, सोलु
  …
  १,
  दुष्टले ऐना हेर्दैन
  स्वार्थमा डुबेर सधैँ
  कसैको कुरा सुन्दैन।
  २,
  उज्यालो सन्सार देखाउने
  अभिभावक हुन् आमा
  आफ्नै खुट्टामा उभ्याउने।
• होम प्रसाद नेउपाने, धरान, सुनसरी
  …
  १,
  मानिसमा होस् चेतना
  सेवा गर्न नसके
  कसैलाई नदिनु वेदना ।
  २,
  भित्रभित्रै हिंसा चल्छ
  उन्नति गर्न नसके
  मान्छे यसै जल्छ ।
  ३,
  मुस्कानलाई हतियार बनाउॅंछु
  हाँसेर हरेक परिस्थितिमा
  जीवनमा खुसी सजाउॅंछु ।
• विमल खतिवडा माइला, सिलगढी भारत
  …
  १,
  कुरै मात्र ठुलो
  सङ्कीर्ण तिम्रो मन
  जता फर्क्यो दुलो।
  २,
  किन गर्छौ अभिमान ?
  मानसम्मान मात्र नहुँदा
  यस्तै हुन्छ अपमान।
  ३,
  छैन कहीँ शान्ति
  विभ्रान्ति छाएको सहर
  यसै हुँदैछ क्रान्ति ।
• पेम्वा यल्मो, दार्जिलिङ, भारत
  …
  १,
  हाम्रो सगरमाथा स्वाभिमान
  गौरव गरौँ नेपाली
  देशलाई दिएको सम्मान।
• दुर्गा आचार्य, मोरङ
  …
  १,
  हुँदैन बिहान पक्कै
  मिरमिरे तारा आकाशको
  झरेर नगए कतै ।
  २,
  अपनाइ पुर्खाको संस्कार
  जिउनु साधा जीवन
  राखेर उच्च विचार।
• बाल कृष्ण श्रेष्ठ, सोलुदुधकुण्ड नगरपालिका – २, सोलुखुम्बु
  …
  १,
  कुर्सीको मोह अति
  अरू केही चाहिँदैन
  गुट्मुटाउँछु पाए जति ।
  २,
  जनता आश्वासनमा भुलियो
  हेर्दाहेर्दै गर्भधारण गरेर
  नेताको भुँड़ी फुलियो ।
  ३,
  भाषा अनि संस्कृति
  पोलेर खायौँ हामीले
  बढ्दो समाजमा विकृति ।
• राजेन्द्र प्रधान ‘पासा’, दार्जिलिङ ।
  ..
  १,
  उन्नति देशको भएन
  मौलायो सधैँ सातपुस्ते
  इमान्दार कोही रहेन ।
  २,
  संस्कृतिमा विश्व रमाउने
  हो नेपालको पहिचान
  हरेकको मनमा सजाउने ।
  ३,
  किन गर्छौ अलमल ?
  मदमत्त यो जवानी
  पिउनु नसासरि कलकल ।
• नेत्र घिमिरे, सूर्यविनायक, भक्तपुर
  …
  १,
  हुँदा खाने देशमा
  बनाएर खान सकेनन्
  उत्रिए नक्कली भेषमा
  २,
  निर्दोष फस्छन् केसमा
  कहिलै सत्य नभएको
  सतीले सरापेको देशमा।
  ३,
  भ्रष्टाचारको अन्त भए
  देशमा शान्ति हुन्थ्यो
  कानुनत: बाटोमा गए ।
• मन्जु बोहरा, सुदुरपश्चिम, बझाङ
  …
  १,
  नहुने के गरेपछि ?
  खेर जाला समय
  नगर्नु है बेइमानी ।
  २,
  लागेँ परदेशी हुन
  थाह छ मलाई
  भविष्यमा पर्दैन रुन।
  ३,
  नछोऊ आगोले पोल्छ
  चिनेको छु समाजलाई
  सत्यसँग को बोल्छ ?
• पूर्णबहादुर श्रेष्ठ “हृदयङकृत”, पनौती न.पा-३, काभ्रे

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको पाँचौ शृङ्खला आइतवार सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन हुने गर्दछ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६३ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्काहरू-

……………………………

१,
फुलिरहेको फूल देखेर
म तिमीलाई सम्झन्छु
उज्यालो भविष्य कल्पेर ।
२,
जहाज देख्छु गगनमा
दिनहुँ देश खाली
भतभती आगो मनमा ।
३,
कोकिलकण्ठ सापटी पाए
खुसीको रास बढ्थ्यो
रतेउलीले वर्तमान सजाए ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  …
  १,
  इच्छा चाहना रोकेर
  खाडी छिरेँ बाध्यताले
  आँखामा सपना बोकेर !
  २,
  आमाको याद आउँछ ।
  जन्मभूमि त्यो गाउँघरको
  निकै मायाले सताउँछ
  ३,
  रातिमा सधैँ कल्पन्छु
  देख्छु वृद्ध बाआमा
  सन्ध्याको घाम सम्झन्छु ।
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …
  १,
  जतन गरेर राख्नू
  ओइलिएर झर्न सक्छ
  टप्प टिपी चाख्नू ।
  २,
  बिर्सेको यादले सतायो
  खरानी बनी डढेको
  आत्मकथा बनेर ततायो ।
  ३,
  हजारौँ हजार बाणले
  देश खोक्रो पार्नेको
  आन्द्रा कुहियोस् जाँडले ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  …
  १,
  इच्छा चाहना थियो
  थिएन छाड्न मन
  पापीले खुसी लियो।
  २,
  कस्को पर्यो खेल?
  पापी ती आँखामा
  आएन आँसुको भेल।
  ३,
  मनै रहेछ ठुलो
  चित्त बुझाउन खोज्छु
  त्यतै पर्छ दुलो।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१(हालः-अमेरिका,बोस्टन)
  …
  १,
  जीवनमा सपना बोकेर
  बाध्यताले खाडी लागे
  आँखामा आँसु रोकेर ।
  २,
  सुन्दर फूल पाएँ
  कत्ति खुसी हुन्थेँ
  जिन्दगीमा तिमी आए ।
  ३,
  गरिदेऊ मुटुमा बास
  आनन्दले रमाउने थिएँ
  हर्ष, उमङ्गले खास ।
• केसर बोहरा ‘सङ्घर्ष’, सुदूरपश्चिम अछाम (हाल -भारत)
  …
  १,
  लाहुरेको रहर पालेर
  गर्वसाथ छोडेको जन्मभूमि
  घरबारी धितो हालेर ।
  २,
  स्वाभिमानी हामी नेपाली
  आफैँलाई ढाँट्ने बहाना
  पराईको निम्ति गुलामी ।
  ३,
  इच्छाका अग्ला टाकुरा
  आफ्नालाई एक्लै पारेर
  बेचेको दह्रा पाखुरा ।
• कमला पौडेल, भक्तपुर, चाँगुनारायण
  …
  १,
  बढ्यो भ्रष्टाचारको मात्रा
  स्वार्थमा लिप्त सरकार
  सायद विडम्बनाको जात्रा ।
  २,
  मनमा भएन शान्ति
  घटना मात्र सुनिन्छ,
  हरायो अधरको कान्ति ।
  ३,
  केवल सतहमा रुझी
  आरोप लगाउछ्न हजुर
  आन्तरिक कुरा नबुझी ।
• पृथक प्रकृति, झापा
  …
  १,
  बलवान्ले निर्धो हेप्ने
  पाइन्न न्याय यहाँ ,
  दमन कति खेप्ने ?
  २,
  जन्मिन थाले दानव
  निर्धाका पीडा बुझ्ने
  छ‌ैन कोही मानव।
  ३,
  पवित्र होस् माया
  प्रेमको नाटक गर्दै
  कहिल्यै नगर्नु दायाँबायाँ ।
• राज कुमार राजभण्डारी ‘खोटाङ्गे’, मध्यपुर ठिमी – ५ संगम कोलोनी भक्तपुर ।
  …
  १,
  दुखद स्वतन्त्रता दिवस
  फटाहालाई छ मोजमस्ती
  सोझा मर्न विवश ।
• ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी
  …
  १,
  जग्गा जमिन बाँझा
  राख्नु हुन्न अब
  खेती गरौँ साझा ।
  २,
  खेती किसान गरे
  माड लाग्छ मुखमा
  भोको हुन्न भरे ।
  ३,
  गर्छु खेती किसान
  नपत्याए हेर यहाँ
  हातमा छ निसान ।
• सरिता सेढाई, धादिङ
  …
  १,
  जिन्दगी कस्तो कस्तो ?
  पत्याउँदैनन् यहाँ कोही
  भयो सारै सस्तो ।
  २,
  तिमीले पनि छोड्यो
  कठिन त्यो बाटोमा
  उसले पनि छोड्यो ।
  ३,
  निर्णय आफ्नै हुनेछ
  सबैसँग छ सोधनी
  आकाशको जून छुनेछ ।
• नागेन्द्रप्रसाद यादव , दाङ
  …
  १,
  अन्तरात्मा देख्ने यन्त्र ,
  विश्वमा बन्न सकेन,
  बढ्यो धेरै मनपरीतन्त्र ।
  २,
  देखिने भए मन,
  उसको कर्तुत छर्लङ्ग
  देखिन्थे लुकाएको धन।
  ३,
  नियतै साफ नभएपछि
  कालोलाई गोरो पार्ने
  सत्य छोड्दै गएपछि।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १
  …
  १,
  गाँठो पारेँ मन
  बोकेँ झोला अनि
  हिॅंडे कमाउन धन ।
  २,
  बिक्यो आफ्नै पाटो
  उठेन त्यसको ब्याज
  भत्कियो फर्किने बाटो।
  ३,
  पाउनसम्म धेरै पाएँ
  दुःख नै जीवनभरि
  तर चित्त बुझाएँ ।
• सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८
  …
  १,
  यो हो कविता
  सुन्नु, गुन्नु तिमीले
  बुझेपछि हुनेछ रमिता ।
  २,
  टप्प टिपेर राख्नू
  बेला बेला सम्झदा
  जिब्रोले च्वाट्ट चाख्नू ।
  ३,
  नमानेर तिमी लाज
  आउनुस् मेरै मनमा
  लाजले पुग्दैन काज।
• टिकाराम पुन पुकार, छत्रेश्वरी गाउँपालिका २, सल्यान
  …
  १,
  हिलोमा फुल्छ कमल
  जिन्दगी भन्नु तलाउ
  फुलेर हुन्छ सफल ।
  २,
  दु:खको गरेर सामना
  फलोस् फुलोस् जीवन
  सबैमा मेरो कामना ।
  ३,
  हाँसेर सधैँ पिरमा
  आर्तको यस्तै कहानी
  जिन्दगी हुन्छ भिरमा ।
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  देशको हाल देखेर
  बिरक्तिन्छ मन नेपालीको
  पोख्छन् कविता लेखेर ।
  २,
  साधुको भेसमा आए
  देशलाई खोक्रो बनाई
  ढिकुटी सबै रित्याए ।
  ३,
  सुन्दर फूल फुलेको
  रङ्गीचङ्गी हेर त
  भॅंवरो किन डुलेको ?
• बुद्धिमान दनुवार ‘सुरुङ्गेली कान्छो’, कनकाई – ४, झापा
  …
  १,
  सकिॅंदैन काम गर्न
  बुढेसकाल लागेर होला
  पानी पनि भर्न।
  २,
  खेतबारी बाँझै भए
  सन्तान जति सबै
  परदेशतिर नै गए।
  ३,
  पीडाको खात लागेको
  लाग्छ जिन्दगीले पनि
  मज्जाले लात हानेको ।
• कला ढकाल, झापा दमक
  …
  १,
  देखेर पनि नहुने
  कस्तो रहेछ जिन्दगी
  कसैको हृदयले नछुने ।
  २,
  भित्री मन गलेछ
  चाहेको कुरा नपुग्दा
  आफू स्वयंलाई छलेछ ।
  ३,
  एक दुई तीन
  छौ किन दोधारमा
  सोचाइ मात्र एकैछिन ।
• प्रेम थापा “मन”बागलुङ
  …
  १,
  समय तानेर लाने
  जता लैजान्छ लुरुलुरु
  हामी उतै जाने।
  २,
  सबैले गरौँ हातेमालो
  स्वदेश समृद्ध बनाउने
  अब हाम्रो पालो।
• बिके मुखिया, दार्जिलिङ भारत।
  …
  १,
  तन्त्रको नाम फेर्ने
  पालैपालो सत्तामा मस्ति
  सर्वसाधारणले टुलुटुलु हेर्ने ।
  २,
  कुरा उनीहरूकै ठुला
  ढलिमली पाउने समर्थक
  जनताले पाए मुला ।
  ३,
  काम कुरा एकातिर
  बनाए तन्त्रहरूले देश
  अहिले लाग्छ खातिर ।
• रामप्रसाद पुरी, बादेल ,खाेटाङ ।
  …
  १,
  ज्यान मेरो बिरामी
  ज्यादा के भन्नु
  तिमी रहेछौ हरामी ।
  २,
  मनभित्र नै पसेर
  भन केके गर्‍यो
  चिल्ला कुरा घसेर ।
  ३,
  चिप्ला कुरा बकेर
  लठ्ठ पार्‍यौ तिमीले
  मुटु माझ बसेर ।
• प्रद्युम्न चालिसे
  …
  १,
  प्रकृतिको अनुपम उपहार
  कोइलीको कुहुकुहु आवाजसँगै
  आयो वसन्तको बहार ।
• मन्दिरा सेढाई, मलेखु,धादिङ
  …
  १,
  सकेर सकिन्न अरे
  काम त्याग्नु हुन्न
  फल पाउनु भरे ।
  २,
  सधैँ योग गरौँ
  व्यस्त जीवन पारेर
  अनि निरोगी रहौँ।
  ३,
  लेखेपछि आउँछ भाइ
  अनुहार देखाएर निस्के
  देखेपछि बोलाउँछ दाइ ।
• नन्दलाल आचार्य, बेलाका, सिद्धार्थटोल, उदयपुर, कोशी ।
  …
  १,
  अदृश्य हतियार माया
  छिया छिया पारेर
  काट्यो मुटु दायाँबायाँ।
  २,
  विश्वासमा आगो लाग्यो
  डढेलोझैँ जताततै डढेर
  चैन जलाएर भाग्यो।
  ३,
  रुँदै मुख छोपी
  सम्झेर कति निष्ठुरीलाई
  बेकारमा नाम खोपी।
• संगीता खरेल, चन्द्रागिरी – ८, काठमाडौ
  …
  १,
  पहिले पिरती बसाए
  चुपचाप रहे नेपथ्यमा
  अहिले दलदलमा फसाए ।
  २,
  पापी पेटको सवाल
  कतै गुन्द्रुक ढिँडो
  कतै व्यञ्जन बबाल ।
  ३,
  सुनौलो त्यो जवानी
  सम्हालेर राख प्रिया
  बन्ला तितो कहानी ।
• त्रिलोचन भण्डारी, मेचीनगर, झापा
  …
  १,
  समय सदुपयोग गर्दैन
  सुकर्मबिना त यहाँ
  सांसारिक दुःख टर्दैन ।
  २,
  सहनशीलता गुण असल
  आउॅंछ, जान्छ विपत्ति
  कर्मरत आखिरमा सफल ।
  ३,
  एक्कासी आत्तिनु पर्दैन
  हावा चल्दैमा रुखका
  सबै पात झर्दैन ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  …
  १,
  कुरा गर्छ डोको
  इलम सुका छैन
  ठुलै रहेछ धोको ।
  २,
  जति तान्यो छोटो
  ठुटो हुँदा फ्याँक्ने
  बाँकी बस्यो भोटो ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …
  १,
  सपनाभित्र हराउने देश
  कसरी भनूँ, रमाउनू
  छैन कुनै भेष ।
  २,
  बस्ने मन जहाँ
  आफ्नो माइतीलाई भेटेर
  रमाइलो छ त्यहाँ।
  ३,
  कान्छी मनको माया
  दुनियाँको रमझममा रहन्छ
  जून रहन्छ छायाँ।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ, भारत
  …
  १,
  देशको अवस्था देखेर
  लौ ! उकुसमुकुस भएँ
  पिताश्रीको निर्णय सुनेर ।
  २,
  माया गर्नु किन ?
  म त जान्छु
  मिठाई चकलेट लिन।
  ३,
  भावना हत्या गरेर,
  माया गर्छु भन्दै
  हिॅंड्यो बिगुल फुकेर।
• दीपा गुरुङ्ग (समभाव), काठमाडौ
  …
  १,
  घर छाड्नेलाई लाहुरे
  उ बेलाको माहोल
  अहिले भन्छन् चाउरे ।
  २,
  पहिला पहिलाको खबर
  धागोले बाँधेको चिठ्ठी
  आफ्ना नहून् बेखबर ।
  ३,
  जमाना अनुसारको चलन
  अहिले जस्तो थिएन
  सहरका मान्छेमा जलन ।
• चुडामणी देबकोटा, चनपा १३ काठमाडौ
  …
  १,
  आस्थाको दीप बालिन्छ
  कतै पुजनीय मनहरू
  ढुङ्गा सम्झी फालिन्छ।
  २,
  बुझे फूलको थुङ्गा
  नबुझ्नेलाई आखिर जीवन
  बगरमा पन्छिएको ढुङ्गा।
  ३,
  परिश्रममा आफैँ जली
  धरती सिॅंचाइ पसिनाले
  कर्म लेख्छन् हली।
• अनमोल चन्द्र “नेचाली” राई, लेबोङ, दार्जिलिङ
  …
  १,
  गाउँबेँसी हुँदै सहर
  पूरा भएन कहिल्यै
  यो मनको रहर।
  २,
  सहमतिमा हुन्छ काम
  अनि फसाउॅंछन् फेरि
  प्राय: नमिलेपछि दाम ।
  ३,
  मनमा छ डर
  नछोड है माया
  तिम्रै लाग्छ भर।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  जीवन अनौठो कलाले
  गीतभित्र छ विचित्र
  स्वर मिठो गलाले ।
  २,
  नजाऊ मित्र छोडेर
  सधैँ मन तड्पाएर
  जुटेको मुटु तोडेर ।
• इन्दिरा देवकोटा, कपिलस्तु न पा ३
  …
  १,
  जिन्दगीको यात्रामा
  भन्नलाई पनि अफ्ठ्यारो
  परेँ म जात्रामा।
  २,
  बहकाउमा लागेर
  अफ्ठ्यारोमा पर्यो जिन्दगी
  मृगतृष्णा हो जागेर।
  ३,
  दोष नदिऔॅं कसैलाई
  खाडलमा आफैँ परिएला
  भन्न हुन्न सबैलाई।
• सरस्वती श्रेष्ठ, इटहरी
  …
  १,
  शक्तिको कुरा किन
  नचाहेको मात्र मैले
  सक्थे जवाफ दिन।
  २,
  पदले ठुलो हुँदैन
  मन सङ्कुचित राखे
  चिप्ला कुराले छुॅंदैन।
  ३,
  राजनीति किन खेलेको
  मूर्ख छैन कोही
  सहन्न कसैले पेलेको।
• दीपा तिम्सना पौडेल, ईलाम
  …
  १,
  हाइकु जापानले ल्यायो
  नेपाली माटोमा हेर
  झिल्का कविता आयो ।
  २,
  फुल्छ कोपिला फूलको
  यही माटोमा फक्रिन्छ
  झिल्का कविता साहित्यको ।
  ३,
  देशको माया गर्नेहरू
  परदेश जान्छन् कमाउन
  विचित्रका यहाँ मान्छेहरू ।
• योगप्रसाद उपाध्याय चापागाईं, गोठाटार काठमाण्डौं
  …
  १,
  देश भिरको बाटोमा
  नेताहरूले गरेनन् सही
  हामी हुँदै घाटामा ।
  २,
  व्यवस्था थियो ठिक
  सुध्रिएन किन अवस्था
  राज्य प्रणाली बेठिक ।
  ३,
  काम नगरौँ हतारमा
  स्वदेशमै बस्न पाए
  नजाउँ कोही कतारमा ।
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि
  …
  १,
  जाने गन्तव्य देखिँदैन,
  आजको दिन बितिसक्यो
  ठाउँ ठेगाना भेटिँदैन।
  २,
  दिल दुखेर जाओस्
  मायाको देउराली बस्ने
  सितलु छायाँ आओस्।
• होम प्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी ।
  …
  १,
  मेरो हात समाऊ
  तिमीलाई नजर लाग्ला ,
  अरूले दिएको नखाऊ ।
  २,
  सुन्दर बनाऔॅं संसार
  हामी एक भई
  जोड्नु छ घरबार ।
  ३,
  सारा पीडा भुलाई
  बस्छु तिम्रो समीप,
  परदेशबाट फर्केर आई ।
• सीमा कार्की समर्पण, पर्सा जिल्ला, ठोरी गाउँपालिका -४, मेलचोक
  …
  १,
  तिमी म बाँचौँ
  धरतीमा फूल जस्तै
  मिठो माया साँचौँ।
  २,
  जय ! श्री राम
  अयोध्यमा मन्दिर निर्माण
  राम जन्मभूमिको नाम ।
  ३,
  धर्म अन्धोपन नबन्नू
  सबै धर्मको सार
  नराम्रो कहिले नहुनू ।
• दिल ठकुरी, टिस्टा भेल्ली, दार्जिलिङ
  …
  १,
  नबुनौँ धेरै जाल
  बनौँ हामी सदाचारी
  आफू आफैँ सम्हाल ।
  २,
  नाम दामी राख्नू
  नबनौँ कोही बदमासी
  तिमी हामी मिल्नू ।
• हरिगोपाल प्रधान, काभ्रेपलाञ्चोक बनेपा – १४, साँगा
  …
  १,
  आशाको दियो बालिन्छ
  उप्केको ठाउँ लिपेर
  भत्केको मन टालिन्छ।
  २,
  सपना, रहरहरू पालिन्छ
  विश्वास लर्खराए कतै
  उर्लेको उमङ्ग फालिन्छ।
  ३,
  मनमा मन चालिन्छ
  स्वार्थपनको निहुँ पाएँ
  नौलो परिपाटी थालिन्छ।
• मोती सुब्बा, दार्जिलिङ, भारत
  …
  १,
  हाँसो यसरी रित्तिन्छ
  उपहारस्वरूप दिनेले जब
  केवल चोट दिन्छ ।
  २,
  सहनु मुटुले सह्यो
  तितामीठा ती पलहरू
  सम्झना बनेर रह्यो।
  ३,
  व्यर्थैमा रहर गरे
  बाँचिन्छ, बाँचिन्न साथी
  परदेशको चपेटामा परे।
• बि.कुलुङ, दार्जिलिङ रंगबुल
  …
  १,
  मनमा माया राखेर
  छुटौँला सॅंगसगैँ भेटौँला
  रचना साथ राखेर
  २,
  जिन्दगी मेरो हरेको
  मान्छेको जातै आरिसे
  आसक्ति अल्छी जलेको
  ३,
  बजार अहिले बलेको
  मेला लगाएर वाणिज्यले
  स्यालको हुइयाँ चलेको
• भगवती दवाडी, दमक, झापा
  …
  १,
  हरियो सल्लेरीको वन
  भुल्न खोज्दा तिमीलाई
  सम्झना आयो झन् ।
  २,
  तिमी कता गयौ
  अत्तोपत्तो कतै भएन
  जब निष्ठुरी भयौ ।
  ३,
  नदेख्दा कुनै पल
  मन दुख्छ मेरो
  नगर कुनै छल ।
• उर्मिला के.शी., धनकुटा
  …
  १,
  पैसा कमाउने रहरमा
  भिडभित्र म हराएँ
  आफै अन्जान सहरमा ।
  २,
  बित्छ जिन्दगी आसमा
  आखिर मरेपछि त
  वस्त्र रहँदैन लासमा ।
  ३,
  सबै दाउमा बस्छन्
  पराईले होइन हजुर
  आफ्नैले आफ्नैलाई डस्छन् ।
• भिम लिम्बू प्रयास, रिमबीक दार्जिलिङ
  …
  १,
  नयाँ उत्सव छायो
  फुलेर फूल ढकमक्क
  आहा वसन्त आयो।
  २,
  हिमाली हावाको सङ्गत
  उत्साह उमङ्ग मनमा
  खुसीले रमाउछन् जगत् ।
• बाल कृष्ण श्रेष्ठ, सोलुखुम्बु
  …
  १,
  माया तिम्रो लागि
  खुसी भई हाँस
  देवीदेउता छन् सहभागी ।
  २,
  साथीको बिहेमा गएको
  होस उड्यो देखेर
  प्रेमी बेहुला भएको ।
  ३,
  जान्न म अन्त
  निम्तो जसको आओस्
  अबदेखि त जन्त ।
• शशी आचार्य
  …
  १,
  माया लाग्छ काली
  पराई भयो भन्छौ,
  समय मिल्दैन खाली।
  २,
  चाहेर पनि अभाव
  निष्ठुरी समय सधैँभरि,
  अर्काको पर्‍यो दबाब।
  ३,
  रहरहरू धेरै थिए
  मनमै सिमित भयो,
  सपनालाई पठाई दिएँ ।
• शंकर कार्की
  …
  १,
  आँसु झर्‍यो हेर
  खुसी हुँदा पनि
  चिन्ता छ जतिखेर ।
  २,
  मायाको परिभाषा कति
  गर्छौ धरामा सबैलाई
  नबिगार्नुस् है मति ।
  ३,
  कर्मको अधिकार हुन्छ
  मनुष्य जातिलाई यहाँ
  फलको आशामा रुन्छ ।
• धनुष न्यौपाने, गुठीचौर गाउँपालिका – ०४ बिगारे जुम्ला
  …
  १,
  काम गर्नु रोज
  बेला बेला आउँछ
  दामको त खोज ।
  २,
  आमाबुबा हुन् भगवान्
  आमाबुबाबाट जन्म लिए ,
  छोराछोरी ईश्वरका वरदान ।
  ३,
  उपहारमा गुलाफको फूल
  कसैलाई पनि नहोस् ,
  मायाजालमा त भुल ।
• श्री कृष्ण धामी, बझाङ
  …
  १,
  कहिलेकाहीँ अलमल पर्छु
  चढ्दाचढ्दै जीवनको उकालो
  समतल भूभागमा झर्छु ।
  २,
  झर्ने चढ्ने क्रम
  मानवको चलिरहन्छ यहाँ,
  जीवन एक श्रम ।
  ३,
  जीवन अनेक कला
  नाटक रूपी रङ्गमञ्च
  चल्न सकेमा भला ।
• शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ
  …
  १,
  बदलियो भाषा भेष
  विदेश पलायन युवा
  नेताले खाए देश ।
  २,
  चसक्क मुटु चस्कन्छ
  मातृभूमिको त्यो मायाले
  आँखामा आँसु पस्कन्छ ।
  ३,
  परिवारको सपना लिएर
  विदेशी भूमि प्यारो
  रगत पसिना दिएर।
• कोपिला अधिकारी, गोरखा ,सिरानचोक
  …
  १,
  राष्ट्रियता मैलियो आज
  धोई पखालेर उजिल्याऔॅं
  झिल्का साहित्य समाज।
  २,
  बदनाम गरे नाममा
  मान प्रतिष्ठा गुमाए
  देश लुट्ने काममा।
  ३,
  मौका पनि हेरियो
  स्वार्थ पूरा गराउदै
  धोको सबै फेरियो ।
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  किन बन्छौ चुलबुल?
  स्वचालित हुन्छ माया,
  चाहिॅंदैन चलाउन रुल l
  २,
  जानु पर्दैन स्कूल
  छोयो भने अन्तर्मनले
  हेरिन्न कुल अकुल l
  ३,
  स्वरूपमा आँखा चर्छ
  नजरको बाटो हुँदै
  हृदयमा बास गर्छ l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १,
  कसले लाइदिने बुजो ?
  नेता सबै उस्तै
  राष्ट्र भइसक्यो कुँजो ।
  २,
  मुखसिद्धि चाहिने रे
  प्रवृत्ति नै हाकिमको
  नहुने रे मसलाले।
  ३,
  भन्छ्यौ तिमी पियारो
  पूरा हुन्छ स्वार्थ
  रङ्ग फेर्ने छेपारो ।
• नेत्र घिमिरे, सूर्यविनायक भक्तपुर ।
  …
  १,
  फूलाऔँ गोडमेल गरेर
  जीवनलाई उपहार सम्झौँ
  खुसी उमङ्गले भरेर।
  २,
  जीवन अमूल्य धन
  कठिन छ यात्रा
  बरालिन्छ घरी मन।
• तेजप्रसाद खनाल
  …
  १,
  जसको आवाज सुनेर
  दिनै उज्यालो हुन्थ्यो
  मायाप्रीति मिठो बुनेर ।
  २,
  समयसँग चल्नु पर्छ
  नचल्दाखेरि त यहाँ
  मानसम्मान आफैँ झर्छ ।
  ३,
  पिरोले राखेर मनमा
  अगाडि नबढे हुन्छ
  आशक्त हुँदै धनमा !
  -अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान
  …
  १,
  सक्नुपर्छ समयसँगै घुम्न
  चपाएर हजारौँ हारहरू
  विजयको मन्जिल चुम्न ।
  २,
  जिन्दगी जाओस् गलेर
  दिनुपर्छ समाजलाई उज्यालो
  मैनबत्ती जस्तै जलेर ।
  ३,
  जति हुन्छौँ टाढा
  जिन्दगीमा यो एकबारको
  माया हुन्छ गाढा ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा
  ….
  १,
  बगैँचामा ढकमक फूल
  भ्रमरले चुम्दै हेर्‍यो
  उ गर्दैन भुल ।
  २,
  अख्तियार बोल्दैन, लाग्छ
  छैन खानपिन केही
  सत्यतथ्यमा सरकार जाग्छ ?
  ३,
  मलाई छैन मन
  तातो खान खाडीको
  नभए पनि धन ।
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  अन्यायमा हुँदैन पार्नु
  पुछ्न एउटाको आँसु
  सयौँलाई किन मार्नु ?
  २,
  पैसा धेरै कमायौ
  इज्जत इमान सकियो
  सर्वनाशको बाटो समायौ ।
  ३,
  देश रोएको देखेर
  मन त्यसै बरालिन्छ
  सकिँदैन वेदना लेखेर ।
• ऋजु दिल्पाली, ईटहरी – १, हलगडा
  …
  १,
  चोखो माया भुलेर
  अरूले के भन्छन्
  नहिँड यसरी डुलेर।
  २,
  सोच आफ्नै ठानी
  तब मन जितिन्छ
  भएर आफैँमा ज्ञानी।
  ३,
  हुन्छ उसैको जित
  जसले भलो चिताइ
  गर्छ सबैको हित ।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा -६ सङ्खुवासभा

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको तेस्रो शृङ्खला आइतवार सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन हुने गर्दछ ।

साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ५३ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक आदिको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्काहरू-
……………………………
१,
जल, जमिन, जङ्गल
सारा प्राणी जगत्मा
चाहिन्छ हरेक पल ।
२,
स्वास्थ्य अमूल्य धन
आफ्नो हेरचाह आफैँ
जहाँ झल्किन्छ आफ्नोपन।
३,
जूनको तिमी भ्रूण
भविष्यको आँगन उज्यालो
सौन्दर्यमा देखिनॅं अवगुण ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  ………………………………………
  १)
  प्रेम सुन्दर फूल
  अनुपम उपहार ईशको
  सुख आनन्दको मूल !
  २)
  केवल सच्चा कर्ममा
  हुन्छ ईश्वरको प्राप्ति
  शान्ति र मानवधर्ममा !
  ३)
  गरेमा असल काम
  फैलन्छ सर्वत्र कीर्ति
  चम्कन्छ तिम्रो नाम !
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  ………………………………………
  १.
  हातमा हात मिलाऔॅं
  गरिब दुखी असहायलाई
  हक अधिकार दिलाऔॅं ।
  २.
  छोडौँ कुरा जाली
  भनिहाल कहिले बन्छौ
  मेरो दिलको माली ।
  ३.
  मेरी सानी नानी
  धेरै चकचक नगर
  हुनुपर्छ साह्रै ज्ञानी ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा
  ………………………………………
  १.
  विक्षिप्त सोचको धनी
  हाम्रो समाजमा निहित,
  आधुनिक युगमा पनि।
  २.
  भ्रष्टाचार विद्यमान छन्
  सरकार भए सालिक,
  मौलायो कालोबजारी झन्।
  ३.
  वन राष्ट्रिय धन
  केवल नामको भयो,
  व्यापारी भए सज्जन।
• पृथक प्रकृति, झापा
  ………………………………………
  १
  देश सङ्कटमा गयो
  भ्रष्टाचारी फैलिए यहाँ
  सङ्घीयताले टुक्रा भयो।
  २
  महॅंगीको मारमा हामी
  देशविहीन जस्तै भयौँ
  समस्या बुझेको दामी।
  ३
  एउटै झण्डा उठाऔॅं
  सचेत बनेर हामी
  दुष्टको चाल बुझाऔॅं ।
• सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८
  ………………………………………
  १,
  हुँदैन भरोसा भर
  फुट्छ सिसा जस्तै
  यो सपनाको घर।
  २,
  सपनाको भ्रममा परेर
  जीवन यो बाँचिरहेछु
  झुठको खेती गरेर।
  ३,
  भरोसा आस्था विश्वास
  जीवनमा महत्त्व राख्ने
  त्यही हुनेरहेछ खास।
• नवशिला, नवदेव मार्ग, लालभित्ती, मोरङ।
  ………………………………………
  १
  आँगन काग करायो
  सुनेर किन किन
  यो मनै डरायो !
  २
  फुलेका बेली चमेली
  प्रकृतिका सौम्य सौगात
  बस बैँस समेली !
  ३
  जीवन भिर पाखामा
  चाहिने माया पिरती
  खुसीले फुल्छ आँखामा !
• आर्त अकुलीन
  ………………………………………
  १,
  भन्छन् पढ्न आउँछ
  नाम लेख्न सित्तैमा ,
  सरस्वती पुजामा पाउँछ!
  २,
  हामीले आस राखेर
  पूजा गर्छौं सधैँ ,
  माता सरस्वतीलाई भाकेर ।
  ३,
  शिरमा रहेमा हात
  पूरा मनका कुरा,
  पाइन्न जीवनमा अघात ।
• सीमा कार्की ‘समर्पण’, ठोरी – ४, मेलचोक, पर्सा
  ………………………………………
  १.
  छन् कति बेरोजगार
  देशको प्रमुख समस्या
  जनतामा पर्‍यो मार।
  २.
  कसरी रोजगार दिन्छन्?
  बाहिरी सहयोग पनि
  घुमाएर आफैँ लिन्छन्।
  ३.
  डाडुपन्यु तिनकै हातमा
  जनलाई मात्र देखाई
  दलहरू लिई साथमा।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१(हालः-अमेरिका,बोस्टन)
  ………………………………………
  १,
  खोलो सुसाउँछ अगाडि
  बाँधको व्यवस्था छैन
  बुद्धि फर्कियो पछाडि ।
  २//
  उमेरको कुरा नगर
  ढुङ्गा पच्ने गर्थ्यो
  रेली खोला बगर ।
  ३//
  हजारौं हजार सुनाए
  जिन्दगीको कथा व्यथा
  समाधानको बाटो भुलाए ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  ………………………………………
  १,
  हेरेर हिमाल अटल
  देश नेपाल शान्तिको
  मनै बनाउँछ चञ्चल ।
  २)
  युवा हिॅंडे खाडी
  चिल गाडी चढेर
  बाँझो भो खेतबारी ।
  ३ )
  घरको भित्तो गलेर
  ढलेर कति गए
  रुन्छ मन जलेर ।
• इन्दिरा देवकोटा, कपिलवस्तु
  ………………………………………
  १
  गाउँमा अनिकाल आयो
  घरमा खान नहुनेले
  धेरै दु:ख पायो ।
  २
  भ्रष्टाचार बढेको बढ्यै
  सोझा निमुखा जनता
  जहिले हेरेको हेर्यै ।
  ३
  नेताका कुरा जाली
  रोजगारी दिलाउँछौ भन्दै
  बजाउन लाउने ताली।
• कला ढकाल, झापा दमक
  ………………………………………
  १,
  जीवन घाम-छायाँ
  मन संयमित राखौँ
  बाटा मिल्दछ दायाँबायाँ ।
  २,
  चाहिन्छ लक्ष्य निरन्तरता
  धैर्यता गरेको सफल
  जित सदैव तत्परता ।
  ३,
  आस्था प्रभु माया
  जीवन यात्रा सफल
  पायौँ मानिस काया ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  ………………………………………
  १
  दिएर अधिक ध्यान
  समृद्ध बनी बाँचौँ
  बढाऔॅं सिपयुक्त ज्ञान ।
  २
  पैसा प्रतिष्ठा पद
  समालेर राख्न सकौँ
  ननाघोस् कहिल्यै हद ।
  ३
  मनको मैलो फालेर
  उठौँ जुटौँ शानले
  काँधमा काँध हालेर ।
• त्रिलोचन भण्डारी, मेचीनगर, झापा
  ………………………………………
  १,
  जिन्दगीले यात्रा बनायो
  बलिया साथ रहेनन्
  सामन्तीले खेत खनायो ।
• सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
  ………………………………………
  १,
  युवाशक्ति विदेश जाने
  युवाले स्वीकृति माग्दा
  बन्दुकको गोली खाने ।
  २,
  हातमा राहदानी बोकेर
  लागे विदेश युवा
  तमसुकमा सनाखत ठोकेर ।
  ३,
  आफ्नो औकात नभुल्नु
  बिनाकाम भौँतारिनु हुन्न
  दूतावासमा स्पष्ट खुल्नु ।
• चुडामणी देबकोटा, चानपा – १३, काठमाडौ
  ………………………………………
  १,
  चिसो चिसो बतास
  छैन लुगा कपडा
  मन सारै हतास ।
• नागेन्द्रप्रसाद यादव
  ………………………………………
  १.
  शान्तिको दीप बालौँ
  हरपल अगाडि बढ्दै
  गन्तव्यको पाइला चालौँ।
  २.
  सुरम्य अटल हिमाल
  देश शान्ति बुद्धको
  सुन्दर शान्त विशाल ।
  ३.
  झुटको खेती गरेर
  कति दिनसम्म टिक्ला
  आँखामा छारो भरेर ।
• केसर बोहरा ‘सङ्घर्ष’, सुदूरपश्चिम अछाम (हाल भारत)
  ………………………………………
  १.
  रवाफको बीउ रोपेछौ
  लोभी रहेछौ बुझियो
  आफ्नै कर्तुत छोपेछौ ।
  २.
  भूत तिम्रो गइसक्यो
  बितेका कुरा नगर
  वर्तमान पनि भइसक्यो ।
  ३.
  सक्छौ अगाडि सर
  निर्देशक बन प्रगतिपथमा
  सक्दैनौ हल्ला नगर ।
• प्रेम थापा “मन”बागलुङ
  ………………………………………
  १,
  लेक बेँसी डुल्दै
  आयो लोभी भॅंवरो
  फूलको रसमा भुल्दै ।
  २,
  मौरी भुल्यो रसैमा
  जाऔॅं हिॅंड मायालु
  सरर मिनी बसैमा ।
• बुद्धिमान दनुवार ‘सुरुङ्गेली कान्छो’, कनकाई ४ झापा
  ………………………………………
  १
  न पच्छ हाँसो
  कस्तो यो समाज?
  न पच्छ गुनासो ।
  २
  उत्ताउलो खुसी बाँड्दा,
  नबोले हुने घोसे
  अधैर्य आँसु झार्दा!
  ३
  तिम्रो जस्तै मेरो
  कहाँ मन बस्छ
  सधैँ एउटै घेरो ।
• दीपा गुरुङ् ‘समभाव’, बुनपा काठमाडौ
  ………………………………………
  १.
  गरिबी बाध्यता बन्यो
  आत्महत्या गर्नु भन्दा
  युद्धमा मर्छु भन्यो ।
  २.
  युद्ध भूमिमा होमियो
  नेपाल आमाको सन्तान
  अस्तायो वीर कहलियो ।
• ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी
  ………………………………………
  १,
  गरेर नकाम अति
  ढुक्क भएर बसे
  हुन्छ एकदिन क्षति ।
  २,
  नाटक माथि नाटक
  थाल्यौ गर्न भने
  नाटकनै होला घातक ।
  ३,
  सुकिलो छ लुगाभित्र
  लागेछ कालो दाग
  सुन्दा कस्तो विचित्र ।
• ध्रुव श्रेष्ठ, हाल – काठमाडौ
  ………………………………………
  १//
  प्राणी जगत्को बास्सा
  मार्ने जागाउने आशामा
  प्रकृतिको अदृश्य खास्सा ।
  २//
  तिम्रो बानी मीठो
  पिठो पिसी ल्याउँछु
  जङ्गलमा खोज्दै गिठो ।
  ३//
  जनजीविका राम्रो चलाउनु
  बाल्नु घरमा आगो
  उत्कृष्ट नारी कहलाउनु ।
• टिकाराम पुन पुकार, छत्रेश्वरी गाउँपालिका – २, सल्यान
  ………………………………………
  १)
  देश अप्ठ्यारो मोडमा
  छ आर्थिक मन्दी
  सरकार लुट्ने होडमा ।
  २)
  मिलेर फालौँ सङ्घीयता
  यसले बनायो खलबल
  बढाऔॅं देशमा आत्मीयता ।
  ३)
  सिमानामा काँडेतार लगाऔॅं
  विदेशीले सिमा मिच्यो
  दलालहरू देशबाट भगाऔॅं ।
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि
  ………………………………………
  १,
  चल्यो बतास रनवन
  शितल छहारी चौतारीमा
  आनन्दले भरियो मन।
  २,
  फूल फुल्यो वनैभरि
  आहा ! कति राम्रो
  बासना चल्यो मनैभरि ।
  ३,
  नासेर जाने धन
  अरूलाई दिन्छु भन्छु
  मान्दैन यो मन।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा
  ………………………………………
  १,
  सानोतिनो नठान्नु सिप
  निरन्तरताले उर्जा थप्छ
  जगाएर उज्यालो दीप ।
  २,
  खोज बरु ओखतीमुलो
  कसैले थुतुनो चलाउँदैमा
  बल्दैन निमुखाको चुलो ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा – ९, काभ्रे
  ………………………………………
  १.
  कुक्रुक्क पर्दथ्यो पाडो
  अहिले हराएछ सायद
  वनवास गयो जाडो ।
  २.
  जन्माउने एक हुन्छन्
  सपना देख्नु राम्रो
  हुर्काउने अनेक हुन्छन् ।
  ३.
  नाम खोजेँ मैले
  साहित्यको साथ पाएर
  बल्ल भेटेँ अहिले ।
• नन्दलाल आचार्य, बेलका-२, उदयपुर ।
  ………………………………………
  १,
  गयो अब जवानी
  बाँच्नु मन भए
  खानामा अपनाउनु सावधानी ।
  २,
  कति अचम्मको जोस
  उमेरले नेटो काट्यो
  अब पुर्‍याउनु होस ।
  ३,
  ढकमक्क चारैतिर फूल
  सुन्दर नेपाल बनाउनु
  फुटाऔॅं विकासको मूल।
• राज कुमार राजभण्डारी ‘खोटाङ्गे’, मध्यपुर ठिमी- ५ संगम कोलोनी भक्तपुर
  ………………………………………
  १,
  अहम्ता छ मनभित्र
  राम्रो मात्र आफू
  संसारका मान्छे विचित्र ।
  २,
  सपना हुने साकार
  झिनो आस एउटा
  छैन खुसीको बजार ।
• संगीता खरेल, चन्द्रागिरी – ८, काठमाडौं
  ………………………………………
  १
  तिमी नदुखाऊ मलाई
  चोट दिन नखोज
  थकित घाइते बनाई।
  २
  स्वार्थको यो संसारमा
  इमानदारी भएर बचाऊ
  कुनियत बिक्दैन बजारमा ।
• राज कुमार कार्की, कटारी-१, उदयपुर ।
  ………………………………………
  १/
  हामी हौ साथी
  सफा छ दिल
  चौडा छ छाती ।
  २/
  धर्ती आकाश पताल
  जोडेको हुन्छ प्रेममा
  ठान्न हुन्न बेताल ।
  ३/
  प्रकृति सुन्दर सृष्टिमा
  सागर पहाड विचित्र
  देखिन्छ जगत् दृष्टिमा।
• विवश पारदर्शी, झापा
  ……………………………………
  १,
  खोला बाँधेर हिउँदमा
  सहर बनाई रमाएका
  वर्षा लागेपछि डुबानमा ।
  २
  उड्छन् चरी ढुकुर
  घरको निदालमा गुँड
  नाच्छन् वनमा मयूर ।
  ३
  पहाडी खेत तरेली
  रमाइलो लाग्छन् दृश्य
  छिमेकी गर्ने परेली ।
• भगवती दवाडी
  ……………………………………
  १,
  पृथ्वीको मुटु मानिन्छन्
  सिमसारलाई स्वच्छता राखौँ
  पर्यटकहरू आफैँ तानिन्छन् ।
  २,
  सिमसार क्षेत्रका स्थलहरू
  स्वच्छ हराभरा राख्नुपर्छ
  बढ्नेछन् उत्साहजनक अरू ।
  ३,
  सिमसार दिवसको शुभकामना
  पर्यटक अझ बढोस्
  यही हाम्रो चाहना ।
• हरिनारायण चौधरी, कबिताहरी, सुन्दर हरैंचा – १, मोरङ
  ……………………………………
  १,
  आमाको मिठो बोली
  सधैँभरि देख्न पाउँ
  सुन्दर गुनिउॅं चोली।
  २,
  तिम्रो पाए साथ
  जति बेला हुन्छ
  दु:ख सुखमा हात ।
  ३,
  खेतमा तरकारीको बारी
  पसलमा छैन हजुर
  दु:खमा पैसाको भारी !
• श्री कृष्ण धामी, बझाङ
  ……………………………………
  १,
  गुराँस फुलेर वन
  लाली छायो पाखाभरि
  हर्षित बन्यो मन।
  २,
  कफी कोपिला चाँप
  फूल फुलेर सेताम्मे
  वसन्तको नौलो छाप।
  ३,
  सेताम्मे चाँप फुलेको
  सेतो केश सम्झेर
  निर्मोहीले चट्टै भुलेको।
• मोती सुब्बा, दार्जिलिङ, भारत।
  ……………………………………
  क)
  सितन भैंसीको सुकुटी
  राखेर चुस्की लिॅंदै
  रित्याए राष्ट्रिय ढुकुटी l
  ख)
  पारे देशलाई खोक्रो
  ढुकुटीको रस चुसी
  भरे आआफ्नो धोक्रो l
  ग)
  सुशासनमा लाग्यो बिर्को
  जनताको त्यो आशामाथि
  निरन्तर पर्यो चिर्को l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  ……………………………………
  १.
  जिन्दगीले कहिले सतायो
  मात्दिनॅं भन्दा पनि
  भलिभाँती दिएर मतायो ।
  २.
  कहिले असल जनायो
  आफू नबोल्दा पनि
  ‘राम्रो तपाईं’ भनायो ।
  ३.
  बिचको असल सफल
  हेर्नुस् आफ्नै आँखाले
  गुलाफ राम्रो कमल ?
• रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ
  ……………………………………
  १,
  तताउनु पर्छ सडक
  भ्रष्टाचार अति भयो
  नेताले देखाए चटक।
  २,
  गरिबी धेरै मौलायो,
  सहनै नसकेर जन
  सडकमा बोल्न आयो।
  ३,
  देश बचाउन जागौँ
  माया गरेर देशको
  सुधारको बाटो लागौँ।
• होम प्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी
  ……………………………………
  (१)
  तिम्रो चोखो मायाले
  दर्दहरू हुन्छन् निको
  नजिकै हुँदा कायाले ।
• पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
  ……………………………………
  १,
  मेरी मायाकी खानी
  धन्य मेरी आमा
  त्यसकारण म भाग्यमानी ।
  २,
  तिम्रो औॅंलाको स्पर्श
  लाग्छ कति प्यारो
  त्यो हर्षित परामर्श ।
  ३,
  किन्न मिल्दैन लाखमा
  अर्ती, आड, आसिक्
  बाँचिरहूँ तिम्रो काखमा ।
• कमला पौडेल, भक्तपुर चा न पा
  ……………………………………
  १.
  मैले चाहेँ तिमीलाई
  तिमीले मलाई चाह्यौ
  समाजको मन जलाई ।
  २.
  सत्य बोल्ने बानी
  छानी छानी झुट
  सुखले जिउँला जवानी ।
  ३.
  मन कस्तो कस्तो !
  पैसा जस्तो लाग्छ
  सबैभन्दा त्यही सस्तो ।
• शशी आचार्य
  ……………………………………
  १,
  सोह्रमा नागरिकता पायो
  हिॅंड्यो बेरोजगारी छल्न
  सबै परदेशतिर धायो ।
  २
  सङ्घर्ष जीवनको पाटो
  सहेर घामपानी ठेस,
  फैलिन्छ सफलताको बाटो
  ३
  बढेको छ घमण्ड ,
  भ्रष्टाचारको कालो धनमा,
  दिॅंदैनन् कसैले दण्ड ।
• भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ
  ……………………………………
  १,
  जीवन हो फूल ,
  जहाँ भमरा भुल्छन्
  अब नगरौँ भुल ।
  (२)
  फूलमा रस छैन,
  न केही बास्ना
  कोपिलामै अनर्थ हैन ?
• जी.वि.चिन्तन घोराही- १४, दाङ
  ……………………………………
  १.
  सात समुद्र पारि
  दौडिए युवा जमात
  बोकेर सपनाको भारी।
  २.
  स्वदेशको बाँझो बारी
  फुल्यो ईलामे झार
  बन्यो तितेपाती घारी।
  ३.
  स्वदेशमै फल्छ मेवा
  पौरखी हात चलाए
  दिनु सके टेवा।
• बिके मुखिया, दार्जिलिङ भारत।
  ……………………………………
  १.
  पढेको काम लाग्दैन
  जस्तो लाग्दैछ अचेल
  मनको पिर भाग्दैन ।
  २.
  के गर्नु सोचेर ?
  हरदिन बदलिँदै छ
  समय सधैँ गनेर ।
  ३.
  समय अवश्य पर्खन्छु
  दुःखले कति भिज्नु
  भोलिबाट टाढै तर्कन्छु ।
• प्रकाश धमेना क्षेत्री ‘ज्योति’ (हाल – चितवन)
  ……………………………………
  १,
  मन मरेपछि आस
  कोही यहाँ कहिल्यै
  नलाग्दो रहेछ खास ।
  २,
  सफा होस मन
  झुटो नबोल कहिल्यै
  असल मान्छे बन।
  ३,
  तिम्रै बन्छु भनी
  धोका दियौ निष्ठुरी
  आज अर्कैको बनी ।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  ……………………………………
  १)
  नेपाल हाम्रो देश
  सुन्दर अनि शान्त
  भेषभूषा फरक परिवेश ।
  २)
  सगरमाथा हाम्रो शिर
  बिनागल्ती कोही नझुक्ने
  नेपाली हामी वीर ।
  ३)
  प्राकृतिक सुन्दरताको धनी
  गर्व लाग्छ मलाई
  आफू नेपाली भनी ।
• रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
  ……………………………………
  १)
  निकै देखियो चुरीफुरी
  कसलाई फसायौ आजकल
  सुनाउन ए ! निष्ठुरी !
  २)
  आँखामा गाजल पोतेर
  देख्छु निकै चम्केको
  जालीले शरीर छोपेर !
• लुम्बिनी साहित्य प्रतिष्ठान, नेपाल
  ……………………………………
  १
  उज्यालो बनाउॅंछ शिक्षाले
  जीवनको अस्तित्व बुझौँ
  अमर बनिन्छ दीक्षाले।
  २
  प्रश्नको लाग्दछ थुप्रो
  खोज्दा खोज्दै उत्तर
  बन्छ शरीर कुप्रो।
  ३
  प्रविधिको उपयोग जानेमा
  मानव बन्छन् खुसी
  मनको सन्तोष छानेमा।
• सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
  ……………………………………
  १ ,
  जब शिशिर लाग्यो
  तन मन सबै
  चिसोले थुरथुर काँप्यो ।
  २ ,
  अब वसन्त आउँछ
  कोइलीको गाना सॅंगसँगै
  वृक्षमा हरियाली छाउँछ।
• हरिगोपाल प्रधान, काभ्रेपलाञ्चोक, बनेपा – १४, साँगा बजार
  ……………………………………
  १,
  मेरो मनको कुना
  थाहै नपाइ फुस्केछ
  तिमी बाँधिदेऊ तुना ।
  २,
  चिसोले साह्रै सतायो
  मन मौसम उस्तै
  निस्ठुरीको यादले अटायो ।
  ३,
  तलतल लाग्यो अम्मल
  धेरै आशङ्का किन ?
  खोजी हुँदा कम्बल ।
• सरस्वती भट्ट, सिराञ्चोक -५, गोरखा (हालः राइनास-१, लमजुङ)
  ……………………………………
  (१)
  गर्नु सबको भलाइ
  गल्ती हुँदा कहिलेकाहीँ
  माफ देउ मलाई ।
  (२)
  मलाई निरास बनायौ
  छोडेर गयौ तिमी
  झुटको खेती खनायौ ।
  (३)
  सम्बन्ध बढाऔॅं हामी
  सबैको आँखा अगाडि
  बन्नुपर्छ सबैभन्दा नामी ।
• उर्मिला केसी, धनकुटा

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको दोस्रो शृङ्खला आइतवार सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाजको आयोजनामा यो शृङ्खला सञ्चालन भएको हो । साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यास शृङ्खला विगतको शृङ्खलामाझैँ सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ४ दर्जन झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक आदिको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्काहरू-
……………………………
१,
फल हेर्नु पहिले
मलजलमा ध्यान दिॅंदै
कर्म गर अहिले ।
२,
उम्रिन्छ पैसाको बोट
लाग्छ, विदेशी भूमिमा
धन कमाउने अठोट ।
३,
युवा शक्ति विदेश
देशमा नागरिक खाँचो
हराभरा बनाउन परिवेश ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  ……………………………
  १,
  तिमीले बुझेनौ मलाई
  त्यसैले रातदिन कराएँ
  यो मन जलाई ।
  २,
  रातदिन दुःख विदेशमा
  आमाले छोरालाई भन्छिन्
  आऊ हाम्रै परिवेशमा ।
  ३,
  घरको पुकार सुन
  चोक र गल्ली
  अनि चौतारी गुन ।
• शशी आचार्य
  ……………………………
  १
  राजनीति व्यापार भयो
  देश नाङ्गेझार पार्न
  नेता विदेश गयो।
  २
  हामी सामाजिक बन्नुपर्छ
  त्यो व्यवहारले मात्र
  सबैको हित गर्छ।
  ३
  नागरिक देशभक्त हुनुपर्छ
  दुस्मन डराउँछ सधैँ
  सबैको हित गर्छ।
• सुरेशकुमार पाण्डे, घोराही – १८, दाङ
  ……………………………
  १,
  नेपाल बेची खाएर
  भन्दैछ आन्दोलन गर्छु
  लज्जाले म सर्माएर।
  २,
  बेरोजगारको भर्ती नेपाल
  जित्छ मतदान बुढाले
  बर्बाद बनायो हाल।
  ३,
  उम्रिॅंदैन पैसाको बोट
  देशमा केही गर्नु
  पसिना बगाएको नोट।
• एवाइ प्रभात, सहिदभूमि-३, छेन्ताङ, धनकुटा
  ……………………………
  १,
  विद्रोह चाल बोकेर
  विकास छैन देशको
  के बस्छौ खोकेर ?
  २//
  पटक पटक गरेर
  जनता ठग्ने चालले
  अन्जान सिधा परेर ।
  ३//
  देखायौ त्यो अन्धोपनले
  विश्वास गर्दा पनि
  छलेर, ढाँटेर जनले ।
• अम्बिका अधिकारी, बिर्तामोड, झापा
  ……………………………
  १.
  हिमालमा चुलियो हिउँ
  मायालुलाई चौतारीमा बोलाएर
  गुराँसको फूल दिउँ।
  २.
  म धर्तीमा टेकेर
  आकाश हेर्दै छु
  तिमीलाई नै देखेर।
• होम प्रसाद नेउपाने, धरान, सुनसरी ।
  ……………………………
  १,
  सधैँ अगाडि बढ्न
  शिक्षा हो सार
  गाह्रो नमान पढ्न ।
  २,
  माया गर्छु भन्यो
  भर मलाई पारेर
  अरू कसैको बन्यो ।
  ३,
  हेर कति राम्रो !
  मन लोभिन्छ यहाँ
  ईलाम जिल्ला हाम्रो ।
• दीपा तिम्सिना पौडेल, ईलाम
  ……………………………
  १,
  दिलले दिल जलाई
  भो नसोध भो
  छोडेर गएपछि मलाई ।
  २,
  भयौ अचम्मै अटल
  बेचेर हिॅंडेछौ भन्छन्
  कुन कर्मको फल ?
• प्रेम थापा “मन”बागलुङ
  ……………………………
  १.
  मन भित्रको चोट
  कसले हो देख्ने
  टुटेको भाग्यको खोट।
  २.
  लिन्छन् गनीगनी नोट
  पाएपछि गायब हुन्छन्
  दिएर नराम्रो चोट।
  ३.
  छ्याप्छ्याती हुन्छन् अहिले
  दिनु भन्दा अगाडि
  कुरा बुझ पहिले ।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६, संखुवासभा ।
  ……………………………
  १.
  जन्मभूमिको माया थियो
  बस्ने वातावरण नभएर
  विदेशले आश्रय दियो।
  २.
  जन्मभूमि सकिॅंदैन बिर्सन
  जहाँ गए पनि
  गाउॅंघरमै हुन्छ मन।
  ३.
  समस्या कसले टार्छ
  सुनाएर नसुन्ने बहिरो
  बरु जिउॅंदै मार्छ।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, सुनापति-१ , रामेछाप (हालः-अमेरिका, बोस्टन)
  ……………………………
  १,
  लैजाला टोपी खोसेर
  नबस आफ्नै भाईको
  घरमा आगो झोसेर।
  २.
  लोभको थैली भरेर
  बिताउँछन् लोभीले जिन्दगी
  लैजाने के मरेर ?
  ३.
  जान्छ एकदिन ढलेर
  खरानी हुन्छ जिन्दगी
  चिताको माथि जलेर।
• बिके मुखिया, दार्जिलिङ, भारत
  ……………………………
  १,
  देशका सहिदको रगत
  भ्रष्टाचारीको लागि बग्यो
  सत्ताको भर्‍याङ फगत ।
  २,
  संविधानको रक्षा भन्दै
  आदर्श सिद्धान्त विपरीत
  मख्ख भोट गन्दै ।
  ३,
  राजनीतिमा लाजले छुॅंदैन
  मुर्छा पर्‍यो कानुन
  भ्रष्टको नैतिकता हुँदैन ।
• प्रद्युम्न चालिसे
  ……………………………
  १,
  बोट लटरम्म फलेको
  असह्य गर्मी दिन
  चिसो बतास चलेको ।
  २,
  उपकार फलदायी हुन्छ
  कर्मबिना आशा फलको
  इच्छा राख्ने रुन्छ।
  ३,
  मन आस्था ढलेको
  शोभायमान हुन्छ मन्दिर
  सधैँ दियो बलेको ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  ……………………………
  १.
  मरेपछि गुणगान गाउँछन्
  कस्तो रहेछ परम्परा ?
  जिउँदैमा आडम्बरी हराउँछन्।
  २.
  भोका नाङ्गा हेर्दैनन्
  ढुङ्गामा दूध ओइराउने,
  पुरातन सोच फेर्दैनन्।
  ३.
  ढिकी, जाँतो हरायो
  प्रविधिको भयो विकास,
  अचेल आलस्य मौलायो।
• पृथक प्रकृति, झापा
  ……………………………
  १,
  रिनको भारी बोकेर
  बाआमा एक्लै छोडी
  जाँदैछु परदेश छोडेर ।
  २,
  सहिद दिवस मनाऊ
  माघ सोह्र गते
  सालिकमा माला लगाऊ।
  ३,
  मिलेर काम गर
  देश बनाउने कुरामा
  अरूको भर नपर।
• कला ढकाल, झापा
  ……………………………
  १,
  नराख्नु आस पहिले,
  गर्ने गर्नु सबैले
  निष्काम कर्म जहिले ।
  २,
  विषय सुखमा अल्झेर
  बस्नु हुन्न प्रदेशमा
  फर्क माटो सम्झेर ।
  ३,
  आउला भनी फर्केर
  लेकबेँसी, बनजङ्गल, झरना
  बसिरहेका सधैँ पर्खेर ।
• दीपा समभाव, दुबेकोल -खोटाङ्ग (हाल बुनपा काठमाडौ)
  ……………………………
  १,
  तराई, पहाड, हिमाल
  साझा हाम्रो फूलबारी
  प्यारो हाम्रो नेपाल ।
  २,
  दुखिरहन्छ यो मन
  रहर पूरा गर्नलाई
  चाहिने रहेछ धन।
  ३,
  गर्नलाई रहेछ घात
  माया गर्छु भनी
  किन दियौ हात ?
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  ……………………………
  १ .
  बास बस्ने घर
  मानवलाई सधैँ चाहिन्छ
  गाँसको पनि भर ।
  २
  हिमाल पहाड तराई
  हामी सबै नेपाली
  कोही छैन पराई ।
  ३.
  साथ सहयोग जोड्नु
  नराम्रो मान्छेलाई सबैले,
  मन, मुटुबाट छोड्नु ।
• श्री कृष्ण धामी, सुदूरपश्चिम बझाङ
  ……………………………
  १,
  पहले कति रमाए
  तिमीलाई भेटेपछि हजुर
  जिन्दगीको परिभाषा समाए।
  २,
  सेवा सबैको गर
  नबस कसैलाई पर्खी
  छैन जिन्दगीको भर।
  ३,
  देश चलाउने हात
  छ असल चाहिएको
  हुनेछ सबैको साथ।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ, भारत
  ……………………………
  १,
  असल सोच लिनु
  सधैँभरि सेवक बनी,
  समाजलाई साथ दिनु।
  २,
  घर छाडी गएको
  पराईलाई खुसी पारेर,
  सबैको प्यारो भएको ।
  ३,
  भोग विलासमा अल्झेर
  हराउनु हुन्न परदेशमा,
  घर आउ सम्झेर ।
• राज कुमार राजभण्डारी “खोटाङ्गे”,
  मध्यपुर ठिमी – ५, संगम कोलोनी भक्तपुर ।
  ……………………………
  १.
  चिस्याउन आउँछ माघले
  जतिसुकै भोकाए पनि
  खाँदैन घाँस बाघले ।
  २.
  भयो माघ आधा
  ओकले हिउँदे निसान
  सेताम्मे तुसारो बाधा ।
• कृष्णकुमार वैद्य , बनेपा ९, काभ्रे
  ……………………………
  १,
  सीमाभित्र बस मन
  हैन खुला संसारमा
  स्याहारी आफ्नै तन।
• रचना शर्मा प्रतीक्षा, ललितपुर ।
  ……………………………
  १ ,
  छैन लुगा ऊनी
  आयो पुस माघ
  बालाऔॅं, आउ धुनी ।
  २ ,
  जता हेर्योसेताम्य
  टुसारो अतिनै पर्‍यो
  कहिले होला साम्य?
  ३ ,
  जब लाग्छ फागुण
  तब वसन्त छाउँला
  हट्छ चिसो अवगुण।
• हरिगाेपाल प्रधान, काभ्रे पलाञ्चोक बनेपा १४, सँगा बजार ।
  ……………………………
  (१)
  नदिएपछि प्रमाणपत्रले खान
  धनीपुर्जा धितो राखेर
  बाध्यता परदेश जान।
  (२)
  राजनीतिले सौदाबाजी गर्छ
  उच्चतम योग्यता पुगेका
  युवाशक्ति बिदेसिनु पर्छ।
• पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
  ……………………………
  १,
  नुन,चुक घाउमा
  मैले रोजेको सरकार
  मलाई सिध्याउने दाउमा ।
  २,
  हिजोको जिन्दावादको नाराले
  सत्तामा पुर्‍यायो नेतालाई
  दु:ख पायो साराले ।
  ३,
  एक, दुई, तीन
  व्यवहार यस्तै रहे
  फेरिन्न जनताको दिन ।
• चिरञ्जीवी ढकाल, नेपालगन्ज-२०, राँझा एयरपोर्ट बाँके
  ……………………………
  १
  जिन्दगीमा रमाईलो गरौँ
  समाज प्रगति चाहॅंदैन
  अरूको आशा नगरौँ ।
  २
  समाजले साथ दिॅंदैन
  भोली गरौँला नसोचौँ
  खोसेर कसैले लिँदैन ।
  ३
  अर्काको भरमा नपरौँ
  गरौँ आफ्नो कर्म
  अरूलाई उक्साउने नगरौँ ।
• चुडामणी देबकोटा, चनपा – १३, काठमाडौ
  ……………………………
  १
  पैसोले गर्नु गर्‍यो
  भए मान्छे बदनाम
  पशुभन्दा तल झर्‍यो ।
  २
  सकिएन समस्यालाई रोकेर
  बेटुङ्गो यात्रामा निस्किॅंदैछु
  बाध्यताको पोको बोकेर।
  ३
  सात समुद्र तरे
  कोही फर्किए हजुर
  कोही उतै मरे ।
• बि.कुलुङ, दार्जिलिङ, रंगबुल
  ……………………………
  १)
  झुटो बोल्ने बानी
  हुन्छ हानी आफैंलाई
  जान यति बाबुनानी ।
  २)
  किताबले दिन्छ ज्ञान
  खेर समय नफाले
  पढाईमा देउ ध्यान ।
  ३)
  पुर्‍याएर सुन्दर ढङ्ग
  बोल विनम्र भई
  बनाऊ सबै दङ्ग ।
• रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
  ……………………………
  १,
  ऋतुहरूमा खास वसन्त
  लागेर चोटहरू अनायसै
  झिल्काकार भएँ अनन्त।
  २,
  चोटमा मल्हम भरिएला
  बिसेक बनेर आउॅंछु
  पीडाको समुद्र तरिएला।
  ३,
  डालीमा फूलहरू खिल्नेछन्
  चोटहरू सह्य भएपछि
  पुनः सबैसँग मिल्नेछन्।
• दार्जिलिङ भारत।
  ……………………………
  १
  को होला खोई ?
  खोजी रहेछु म
  मेरो बन्ने जोई ।
  २
  चाहिॅंदैन अनुहार राम्रो
  मेरो सङ्गी होस्
  परिवारलाई भन्ने हाम्रो ।
  ३
  नसके दिन सुख
  रुवाउँदिन मेरो मान्छेलाई
  दिन्न म दु:ख ।
• बिके माकजू , भक्तपुर ।
  ……………………………
  १,
  अचार मीठो आलुको
  ट्वाक्क जिब्रो पड्काउॅंदा
  सातो उडेछ ठालुको ।
  २,
  हिजै सल्लाह गरेछौ
  आज आयो चेतना
  बल्ल जिल्ल परेछौ ।
  ३,
  जान्ने सुन्ने बनेर
  औधी गर्‍यो बाठोले
  आफ्नै खाडल खनेर ।
• कमला पौडेल
  ……………………………
  १,
  छोडेर लाज सर्म
  थप्यौ भुक्तमान जनतामा
  उल्टो गरेर कर्म ।
  २,
  चैन लुट्ने हाम्रो
  ढाँटको गर्छौ खेती
  कसरी भनौँ राम्रो ।
  ३,
  मेटी आफ्नो सान
  मुर्खता थियो हाम्रो
  तोरी छरेर धान ।
• रामप्रसाद पुरी,बादेल,खाेटाङ ।
  ……………………………
  १,
  बोलौँ सदा सोचेर
  बिझ्न सक्छ काँडा
  बोले जबर्जस्ती घोचेर ।
  २,
  देखेर तिम्रो चाल
  उदास हुने रहेछु
  आउने पनि साल ।
  ३,
  आँखा आँखा जुधेपछि
  दोधार हुन्छ मन
  प्रेमिल रहर कुदेपछि ।
• मेचीनगर, झापा
  ……………………………
  १,
  रामराज्य बनाउन खोजे
  शासकले साथ पाउँछन्
  असल कर्म रोजे।
  २,
  काम कुरा विपरीतले
  हास्यपात्र बन्नु भन्दा
  खुसी हुनु परहितले।
  ३,
  गहन विचार सिर्जनाको,
  सधैँ कदर भएदेखि,
  प्यास बुझ्थ्यो तिर्सनाको।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट – १
  ……………………………
  १.
  भन्न सजिलो हुन्छ
  मायालु निष्ठुरी भएपछि
  धर्धरी मन रुन्छ ।
  २.
  हेर मायाले एकफेर
  मनमा तिमीलाई सजाउँला
  नबस्नु तिमी सम्झेर ।
  ३.
  कोसौ टाढा जाँदैछु
  झोलामा तस्वीर बोकेर
  सम्झना साथमा लाँदैछु ।
• बुद्धिमान दनुवार (सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा
  ……………………………
  १,
  महॅंगीले गगन चुम्यो
  विलीन भयो चाहना,
  मानवको अस्तित्व गुम्यो ।
  २,
  बजार भाउ बढेर
  सहर बस्न गाह्रो
  नसकिने पुराउन हेर ।
  ३,
  मिठा सपना बुनेर
  सहर पसेको थिएँ
  फर्किए रिनले उनेर ।
• सीमा कार्की समर्पण, ठोरी गाउँपालिका -४, मेलचोक, पर्सा
  ……………………………
  क)
  फसेर पनि दलदलमा
  सत्ता सधैँ ओगट्छन्
  छल औ बलमा l
  ख)
  मूलढोका बन्द थिए
  जस्केलबाट भित्र तानी
  फूलमाला लगाई दिए l
  ग)
  नेतामा विवेक छैन
  निमुखा हुँदा पीडामा
  वेदना बुझ्ने हैन l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  ……………………………
  (१)
  हिमालमा हिउँ सेतै
  देखेर मन रमाउँछ
  हेर्न आउँछु तेतै ।
  (२)
  उकालीमा जाँदा जाँदै
  थकाइ मार्दा एकछिन
  बसेर पानी खाँदै ।
  (३)
  गयौ माया मारेर
  तिमी खुसी भयौ
  मलाई एक्लै पारेर ।
• उर्मिला के.शी., धनकुटा
  ……………………………
  १/
  सुगन्ध भए सुनमा
  हुन्थ्यो होला कस्तो
  तुलना गरौँ गुनमा।
  २/
  जन्मिन् छोरी भनेर
  नगर हेला कदापि
  बाँचुन् लक्ष्मी बनेर।
  ३/
  छोरी बुहारी बराबर
  सम्झे बढ्दछ उन्नति
  हुन्छ शान्तिप्रिय घर।
• विवश पारदर्शी, झापा
  ……………………………
  १,
  तिम्रो माया पाउनलाई
  बाआमा छोडेर आए
  तिमीसँग हात समाई ।
  २,
  घृणा पात्र बनायौ
  तिमीले मलाई होइन
  स्वार्थी के पायौ ?
  ३,
  मायाको जलमा पारेर
  फसाउने कुपात्र तिमी
  जिउँदै गयौं मारेर ।
• कविताहरी, सुन्दर हरैंचा नगरपालिका १ मोरङ
  ……………………………
  १,
  कविको भव्य भेला
  भयो विचारका प्रहार
  साहित्यमा रम्ने बेला।
  २,
  समिक्षा भयो लामो
  पाठक माथि विश्वास
  साहित्य प्रवर्द्धनको खामो।
  ३,
  अमूल्य समय दिए
  थिएन प्रतिस्पर्धा रचनाको
  मनले पदवी लिए ।
• सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
  ……………………………
  १.
  कामको राम्रो तरिका
  अचेल छन् मानिस
  व्यस्त संसार भरिका ।
  २.
  आँटेपछि कुराहरू आउँछन्
  हरेक जानकारी लिनुपर्छ
  आवश्यक पर्नेहरू धाउँछन् ।
  ३.
  भोकले भोजन माग्दछ
  आफ्नै पसिनालाई जहिल्यै
  श्रमिकले मालिक ठान्दछ ।
• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।
  ……………………………
  १)
  हुन्छ मिठो फल
  दिनदिनै हेरचाह गर्नुपर्छ
  दिनुपर्छ सधैँ जल ।
  २)
  हेरेर बाटो अघि
  बढ्दै जाऔॅं सबै
  विरहमा कहीँ नबगी ।
  ३)
  उठाई देशको झण्डा
  बोकेर हिॅंडौँ सबै
  भष्टाचारीलाई दिऔॅं दण्ड ।
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि
  ……………………………
  १,
  शिक्षाको ज्योति छरौँ
  देशलाई समृद्धितर्फ डोर्‍याउन
  भरमग्दुर प्रयास गरौँ।
  २,
  हृदयमा सन्नाटा छायो
  विगतका अनवरत यात्राका
  अस्मेल याद आयो ।
  ३,
  चौतारीमा शितल छाया
  जूनी जूनीसम्म पनि
  रहिरहोस् हाम्रो माया ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६, दोलखा ।

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- ०१ गत आइतवार सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाजको आयोजनामा यो शृङ्खला सञ्चालन भएको हो । साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासको पहिलो शृङ्खलामै निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ४ दर्जन बढी (५१ जना)साहित्यकारज्यूहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक आदिको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्काहरू-
~~~
१,
हेमन्तले बोकेको घाम
कलिलो हुन्छ धेरै
बाक्लो लुगाको याम।
२,
हरेक प्रेमिल बात
जीवन सुखको बाटो
पर्खाइ चाँदनी रात।
३,
युवाको विदेशिने पाइलो
देशको अधोगति सङ्केत
योजना चाहिन्छ दर्बिलो

• म्यामराज राई, भोजपुर
  …………………………..
  १)
  पुस माघको रात
  उन्मत्त बैँस ठन्डीको
  हुस्सु बहुलायो उत्पात ।
  २)
  बडो गजबको खेल
  बिरालो ढुक्दैछ मुसा
  गरेर अनेकन् झेल ।
  ३)
  आँसु रित्तिए झरेर
  छोडेर गएदेखि तिमीले
  गए रहरहरू मरेर ।
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …………………………..
  १
  नेपालमा नेपालीको धन
  थापेर सुनको कचौरा
  परदेशमा जाँदैछ जन।
  २.
  आँखामा माया बोकेर,
  फर्किन्छ साहिॅंलो साँझमा
  दुःखको जलपान धोकेर।
  ३.
  गरिबी अचार अमिलो
  गरेर खाने दिनमा
  पसिना हुँदैछ धमिलो ।
• होम प्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी ।
  …………………………..
  १.
  देशका युवा जति
  काम खोज्न भनेर
  खोज्दैछन् जान कति।
  २.
  देशको माया बोकेर
  बाध्यता भयो तिनको
  मुटुमा किला ठोकेर।
  ३.
  सरकार मौन जहिल्यै
  चुनावमा चर्का नारा
  नीति नल्याउने कहिल्यै।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई
  रामेछापः-अमेरिका,बोस्टन।
  …………………………..
  १.
  विदेशमा हुन्छन् ढेर
  ती कलिला मुना
  बाह्र पास गरेर ।
  २.
  छलछाल कि करकाप
  हेर भविष्यले पिरोल्दा
  हुन्छन् विदेश टाप ।
  ३.
  घर रित्तो पार्दै
  ऋण सार्दै हिँडे
  विदेश आँसु झार्दै ।
• शशीश्री आचार्य, बौद्ध कुमारीगाल, काठमाडौँ
  …………………………..
  १,
  गरौँ रमाइलो आज
  पन्चेबाजामा गर्दै रत्यौली
  नमानी केही लाज ।
• डिल्ली राज घिमिरे, अर्घाखाँची
  …………………………..
  १.
  टाढियो आफन्त छोडेर
  सम्हाल्न युद्धको मोर्चा
  मृत्यको खोल ओढेर ।
  २.
  पसिना बेच्न हिँडेको
  घर परिवार छोडेर
  आफैँलाई बेच्न भिडेको ।
• ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी
  …………………………..
  १,
  सिमा मेरो नाउॅं
  सुन्दरताले भरिएको छ ,
  मेलचोक मेरो गाउँ ।
  २,
  व्यावहारिक बन्धनले घेर्यो
  पसिनाको सिॅंचाई गरी,
  फुलाउॅंछु मैले सेरोफेरो ।
  ३,
  छेपारोको रङ्ग देखाउनेलाई
  जस्तालाई त्यस्तै गर्छु
  मसॅंग जुध्न आउनेलाई ।
• सीमा कार्की समर्पण
  …………………………..
  (१)
  राहदानी हातमा समाई
  देख्दैछु महलको सपना
  परदेशमा धन कमाइ ।
  (२)
  ढल्केर गयो उमेर
  खोज्दैछु लठ्ठीको सहारा
  सन्तानले हात झिकेर ।
  (३)
  प्राकृतिक रमणीय परिवेश
  भित्रभित्रै खोक्रो बनायो
  राजनीतिले मेरो देश ।
• भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ
  …………………………..
  १,
  स्वार्थमा लगाएको मित
  जित हु्न्छ आफन्तबिनाको
  खोलामा गाएको गीत ।
  २
  कुर्सीको निम्ति झगडा
  चाल खहरे खोलाको
  हुने अनेकन लफडा ।
• भवानी घिमिरे, सर्लाही
  …………………………..
  १
  हिॅंडियो बाध्यताको बाटो
  छाडेर आफ्नो देश
  जिउन कालको साटो।
  २
  पसिनाको बिक्री गर्न
  काम, दाम उसैको
  परिवारको पेट भर्न।
  ३
  श्रोत भेटिन्छ देशैभरि
  सरकार छ खोटो
  उखान घरी घरी।
• सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८
  …………………………..
  १
  हुन्छ आत्माको जित
  मात्र परोपकारी भावना
  हुन्छ सबैको हित ।
  २
  जीवन यथार्थ भोगाइ
  सदाचारी बन्नु पर्ला
  मनमा राखौँ सोचाइ।
  ३
  हुन्छन् प्रभु मित
  सुकर्म गर्ने प्रेरणा
  गाऔँ मिलन गीत ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  …………………………..
  १,
  कान्छा! अगुल्टा मिल्का
  उफ्रिदैछन् झर्झर झर्झर
  झिल्के साहित्यिक झिल्का ।
  २,
  अगुल्टा ठोस्नु जसोतसो
  उड्छन् हराउँछन् झिल्का
  आगो झोस्नु कसो ?
• कमला पौडेल
  …………………………..
  १,
  परिश्रम बेचेर बाँचिन्छ
  आजकल युगको स्थिति
  इसाराको भरमा नाचिन्छ ।
• गुणनिधि घिमिरे
  …………………………..
  १
  कालो न कालो
  सृष्टिको एक जीव
  बाँदरको हो सालो ।
  २
  कुकरले अत्याचार गरेको
  जीवनको त्यो मूलबाटोमा
  आखिरी अलपत्र परेको ।
  ३
  घाम लाग्छ कहिले
  यो धरती आकाश
  बादल फाट्छ जहिले ।
• आर्त अकुलीन
  …………………………..
  १
  स्वदेशमा गरेर काम
  हामी सफल बन्नेछौँ
  यदि घुमे चारधाम ।
  २
  हिमाल, पहाड, तराई
  हाम्रो साझा नेपाल
  कोही छैन पराई ।
  ३
  पानी मिठो मूलको
  लाग्छ राम्रो रहनसहन
  हाम्रै नेपाली कुलको ।
• दिपा तिम्सना पौडेल, ईलाम
  …………………………..
  १
  राजनीति फोहोरी खेल
  सत्ता प्राप्तिको लागि
  नेताले गर्छन् झेल ।
  २
  आलस्य शरीरले भन्यो
  असहज परिस्थितिले आज
  सपना सपनै बन्यो ।
  ३
  माघको मधुरो घाम
  आकाशमा बादल लागेको
  हातले गरेन काम ।
• राज कुमार राजभण्डारी “खोटाङ्गे”
  मध्यपुर ठिमी – ५, संगम कोलानी भक्तपुर।
  …………………………..
  १.
  माघको मधुरो घाम
  हरेक बिहानीपख सबैले
  जपौँ हरिको नाम ।
  २.
  योग, ध्यान गरेर
  स्वस्थ बनौँ सबै
  जीवनमा अघि सरेर ।
• बुद्धिमान दनुवार ‘सुरुङ्गेली कान्छो’, कनकाई – ४, झापा
  …………………………..
  १
  देखेर शासकको मति
  दिक्दार लाग्छ मलाई
  बिग्रँदा देशको गति ।
  २
  मुखले भन्छ साथी
  प्रहार गर्दछ उसले
  छुरा सधैँ ममाथि ।
• बाबुराम पाण्डे, अर्घाखाँची
  …………………………..
  १
  लजालु आँखाले हेरेर
  मुसुक्क मुस्कुराइन् उनी
  लामो सास फेरेर ।
  २
  ठोसेपछि दन्दन आगो
  भाग्न बाध्य भएछन्
  अरिङ्गाल र खागो ।
  ३
  फेरि झिल्का लेखौँला
  मनको बह कहेर
  काव्यको तिर्सना मेटौँला
• त्रिलोचन भण्डारी, मेचीनगर, झापा
  …………………………..
  १
  खेतबारी बन्यो झाडी
  युवा युवती हिॅंडेका
  रोजगारी खोज्दै खाडी ।
  २
  समृद्धिको खोक्रा नारा
  दिनदिनै बढ्दैछ ऋण
  अद्भुत नेतृत्वको पारा ।
  ३
  हरेक मान्छेको मन
  नाचिरहन्छ हरक्षण यहाँ
  कमाउने धुनमा धन ।
• प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे
  …………………………..
  १,
  जाडोमा नुहाई आइयो
  शब्दको दुनियाँ छॅंदैछ
  झिल्काको नगर पाइयो ।
  २,
  नबोली भागेर नबस
  सुस्तरी हावाको झोकले
  कुनामा रिसाई नपस ।
  ३,
  आएका स्वागत मिलायो
  पार्टीको निहुँमा कसोरी
  गिलास भरेर पिलायौ ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  …………………………..
  १.
  भ्रम थुप्रै छरेछौ
  जनताको पसिनासँग खेलेर
  खल्ती पनि भरेछौ ।
  २.
  बुझियो तिम्रो चालबाजी
  भ्रष्टमा रहेछौ राजी
  खबरदार दुईजिब्रे काजी ।
• प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
  …………………………..
  १,
  देश छोडेर जान्छ
  आमाको माया बोकी
  सुखमा परिवार खान्छ ।
  २,
  दाजुभाइ सधैँ लडेर
  जित हुन्छ कसको
  जिते पनि हारेर ।
  ३,
  रुमाल दिएर गयौ
  आँशु आएको छैन
  तिमी निष्ठुरी भयौ ।
• एवाइ प्रभात, सहिदभूमि-३,धनकुटा
  …………………………..
  १
  घरभित्रको त्यो बन्दीमा
  बसेका छन् नारी,
  झुकेर सधैँ सन्धिमा।
  २
  जीवन बाढीको भेल
  कसैको सुख दुःखको
  हारजितको न खेल ।
• कला ढकाल, दमक, झापा
  …………………………..
  १
  माघको लागे घाम
  चिसो चाहिॅं हटेपछि
  सबैले गरे काम ।
  २.
  घाम लाग्ने बेला
  काम गर्नेको हातभरि
  अवश्य हुन्छ ठेला ।
• श्री कृष्ण धामी, बझाङ
  …………………………..
  १/
  कति भएको चिसो
  कपडा धुन नपाई ,
  भएको छु लिसो।
  २/
  जाडोमा ठन्डा पानी।
  तिम्रो कर्म त्यस्तो,
  दुःख नमाने नानी।
  ३/
  घरायसी माखेसाँङ्लोको पिर
  उखरमौलो गर्छ्यौ आउँदा,
  मार्छु रोपेर झिर ।
• टिकाराम पुन एटम, छत्रेश्वरी गाउँपालिका – २, सल्यान
  …………………………..
  १/
  आच्छु ! कस्तो जाडो
  माघैमा गर्नु पर्ला
  तातोको चाँजो चाँडो ।
  २/
  हुस्सु शीतलहर चल्दा
  जीवजन्तु मर्न थाले
  चिसोले कठ्याङ्ग्रिएर गल्दा ।
  ३/
  छैनन् लुगा ताता
  गरिबी कस्तो जुनी
  हे ! दैव विधाता ।
• विवश पारदर्शी, झापा
  …………………………..
  १.
  मेरो सहरमा आयौ
  एक्लो जीवनमा फेरि,
  चोखो माया लायौ।
  २.
  हरेक पल रमाउनु
  लड्न खोजेँ भने,
  मेरो हात समाउनु।
  ३.
  तिम्रो तस्विर नयनमा
  सजाएर राखि सकेँ,
  सधैँ आउनु सयनमा।
• पुष्पा राई, खोटाङ ।
  …………………………..
  १.
  भन्ने बेला उँभोतिर
  हताश गरेर मनुवा
  खोजी जान्छ भिर ।
  २.
  छोड धक्कु सहरको
  अस्तव्यस्त देख्यौ भने
  सातो जान्छ रहरको ।
  ३.
  नपारौँ सभ्यता खण्डहर
  पुर्खाले सिर्जेका सम्पत्ति
  दुरुस्त राख्नुपर्छ वरपर ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …………………………..
  १
  घरलाई मन्दिर बनाऊ
  ए ! मान्छे हो
  बा, आमालाई सजाऊ ।
  २
  बा, आमा जहाँ
  बुझ है मान्छे
  भगवान् हुन्छन् त्यहाँ ।
  ३
  वृद्धाश्रम बेकाम हजुर
  घर मन्दिर हो
  बा, आमा गजुर ।
• बिके माकजू, भक्तपुर ।
  …………………………..
  १.
  माया गरेर छाडिन्
  सबैलाई एउटा पोको
  दयालु बनेर बाँडिन्।

२.
रहस्य बन्यो पोको
सबैले मिलेर खोले
पूरा भए धोको ।

• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा- ६, संखुवासभा ।
  …………………………..
  झिल्काले झण्डै झुक्यायो
  सिक्ने कुरा नछोडेर
  बेरोजगार पारेर झकझकायो ।
• लक्ष्मी रिजाल, सप्तरी ।
  …………………………..
  १
  झिल्का आगो बनोस्
  परालको धुवाँ हैन
  भ्रष्टाचारीको खोइरो खनोस् ।
  २
  नौ शब्दमा भन्नुपर्छ
  झिल्का ज्वाला बनोस्
  भ्रष्टहरूको चिहान बन्नुपर्छ ।
  ३
  दयामायाले कहिल्यै हुँदैन
  चोटिलो शब्द आओस्
  भ्रष्टलाई चानचुनेले छॅंुदैन ।
• चुडामणी देबकोटा, चनपा १३ काठमाडौं ।
  …………………………..
  १,
  कुहिरो उधुमै बढियो
  काँप्न थाल्यो शरिर
  बेसरी चिसो गाडियो।१।
  २,
  नुहाउँन सक्दिन चिसापानीमा
  मौसमले च्यालेन्ज गर्यो
  तातोपानी उमाल्छु बिहानीमा।२।
• हरिनारायण चौधरी, सुन्दर हरैंचा नगरपालिका- १, मोरङ
  …………………………..
  १//
  पीडा थप्न आयो
  लीला बुझ्ने मान्छे
  राजा हुन पायो ।

२//
दिन त्यसै टरेछ
सास नफेर्ने मान्छेको
अल्छी अलपत्र परेछ ।

• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।
  …………………………..
  १.
  मौसमले चुनौती दियो
  त्रिपाल मुनिको बास
  ठिहिरोले ज्यान लियो ।
  २.
  अभागी यो कर्म
  सरकार आफ्नै धुनमा
  कसले बुझिदिने मर्म ।
• मन्दिरा सेढाई, मलेखु,धादिङ
  …………………………..
  १)
  किन हिँड्छौ तर्केर
  सानोतिनो ती कुरामा
  आउने गर फर्केर ।
  २)
  सुनाऊ मनको कुरा
  सुखदु:खका ती सबै
  गरौँला मिली पूरा ।
  ३)
  जब टाढा हुन्छ
  मनको मान्छे सम्झिँदा
  रोएको कसले सुन्छ ?
• सहयात्री शोभा अर्याल, रुपन्देही , बुटवल
  …………………………..
  १
  बादलको पर्‍यो दृष्टि
  धन्य भयो आकाश
  गराई धर्तीमा आवृष्टि।
  २
  रमाइन् सुख्खा धर्ती
  उब्जाई अन्नको भण्डार
  दिन्छिन् कर्मको अर्ती
  ३
  प्रकृति निहाल्दै कवि
  गर्छन् सुन्दर रचना
  डुब्दैन वास्तवमा रवि।
• सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
  …………………………..
  १,
  गयौ तिमी तर्केर
  चिप्लो कुरा गर्दै
  नआऊ फेरि फर्केर ।
  २,
  चिसो बढ्यो उखपात
  साँझ पर्ने बित्तिकै
  खाऔॅं तातो दालभात ।
• ध्रुव श्रेष्ठ, खोटाङ (हाल काठमाडौँ )
  …………………………..
  १,
  मेहेनत गर्नेको कुलो
  बगेर आउॅंछ सधैँ
  संसारमै श्रम ठुलो ।
  २,
  भाषण मात्रै ठुला
  देशभक्तिको छ खडेरी
  हिॅंड्दा खुट्टा लुला ।
  ३,
  कापी कलमको साथमा
  अब चस्मा थपियो
  उमेरमा लाग्यो कमा ।
• पुष्पा सुवेदी, नेपालगन्ज,बॅाके ।
  …………………………..
  (१)
  उद्देश्य उच्च बोकेर
  युवा सागर लम्केको
  विदेशको नारा घोकेर ।
  (२)
  नेपाली युवा शक्तिको
  उपेक्षा गर्ने नेतृत्व
  गुलाम गर्छ भक्तिको ।
• पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ**
  …………………………..
  १,
  म मरेको छैन
  तिमी किन रुन्छौ?
  सहिद कहिल्यै मर्दैन ।
  २,
  घामको पहिलो झुल्का
  कसिङ्गर पर्यो आँखामा
  सपना भयो उल्का ।
  ३,
  साँझको टुकी बालेर
  मौनतामा बसेकी आमा
  भित्ताको तस्बिर हेर ।
• जी कुमार गौतम, भद्रपुर -१, झापा, नेपाल
  …………………………..
  १.
  शिखरले लाली पोत्यो
  धर्तीमा सुन फलाउन
  किसानले खेत जोत्यो ।
  २.
  देख्दा अजङ्गका पहरा
  पहराबाट छङ्छङ गर्दै
  झर्छन् सुन्दर छहरा ।
  ३.
  नरोऊ प्रिया धर्केर
  मुग्लान बस्दिन सधैँ
  आउँछु एकदिन फर्केर ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा. पा. -६, दोलखा
  …………………………..
  १.
  सबै विदेश गए
  आमाको चोलो फेर्न
  गाउँघर खाली भए ।
  २.
  कर्म गर अब
  भएर हुँदैन अल्छी
  खुसी हुन्छौ तब ।
  ३.
  एउटा सानो घर
  आफ्नै कमाइले बनाएको
  छैन कसैको डर ।
• धनुष न्यौपाने, गुठीचौर गाउँपालिका – ०४ बिगारे जुम्ला
  ……………………………
  १.
  देशको विकास गर्न
  नल्याऊ विदेशिएका युवालाई
  सरकारी गोलीले मर्न ।
  २.
  सरकार गोली हान्छ
  गरिबको सपना तुहाएर
  होटलमा डिनर खान्छ ।
  ३.
  हावामा हानेको गोली
  गरिबको छातीमा लागेर
  सरकार फेर्छ बोली ।
• राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ
  …………………………..
  १ ,
  चिसो जाडो याम
  ताप्न पाए जाती
  तातो न्यानो घाम ।
  २ ,
  राम्रो गरौँ काम
  हामी सबै मिली
  उच्च राखौँ नाम।
• हरिगोपाल प्रधान, काभ्रेपलाञ्चोक बनेपा – १४, साँगा बजार
  …………………………..
  १)
  देश बिग्रियो बोले
  तरिका ठिक भएन
  मनको कुरा खोले ।
  २)
  देश बचाउनु पर्छ
  नउठे अब सबै
  देशको अवस्था गिर्छ ।
  ३)
  हुन्छ जनताको जित
  मिलेर सबै गए
  गाँउछौ नेपाली गित ।
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि ।
  …………………………..
  १/
  जाडो अति सतायो
  यस्तो पौषमा थिएन
  माघ मासले बतायो ।
  २/
  चिसो बाट बच्ने
  तातो तातो खाएर
  झिल्का कविता रच्ने ।
  ३/
  तापक्रम छ घट्दो
  हिमाली भेगमा झन्
  चिसो कति बढ्दो ।
  शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ
  …………………………..
  १.
  नेपाल राम्रो देश
  जोगाएर राख्नुपर्छ अब
  भेष लगाउने परिवेश ।
  २.
  शीतलहर छ चलेको
  जाडोले थर थर
  कापेर शरीर गलेको ।
  ३.
  कुहिरो लाग्यो कस्तरी
  आगो बालेर तापेको
  अब नआतिनु यसरी ।
• दुर्गा आचार्य, मोरङ
  …………………………..
  १,
  प्रभातले निशा चिर्यो
  धूमिल थिइन् वसुन्धरा
  क्षितिजबाट रश्मि छिर्यो ।
  २,
  अचाक्ली छ ठन्डी
  तनको थुरथुर हराएन
  ओढे पनि मन्डी l
  ३,
  मधुरो छ ताप
  त्यसै माथि पवनले
  थप्यो उच्च चाप l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  ::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::