Tag: झिल्का कविता

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको २५ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ७२ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- २५ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-
—++—

…
१,
मैझारो रोपाइॅं सकियो
असारे भाका समाउॅंदै
बेठीमा रमाइलो गरियो ।
२,
देख्नेको बुजो लागेपछि
छन् सारा अबोला
सत्यले असत्यलाई समातेपछि ।
३,
सोध्छ्यौ, माया नकिन्ने ?
बिक्रीवितरण हुन्छ र !
मौकामा प्रेम चिन्ने ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  …
  १,
  असारमा धान रोपियो
  हातमा बीउ लिएर
  आकासे भेल छोपियो ।
  २,
  हिलोमा गोरु जोतौँ
  असारे गीत गाएर
  धानको बीउ रोपौँ ।
  ३,
  असारे रोपाइँ घन्कियो
  खेतमा बेठी लाएर
  रोपाइँ मैजारो थन्कियो ।
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  सङ्घर्ष हो जीवन
  किन हार मान्ने
  आत्मबल ठुलो धन।
  २,
  सुखदुःख जीवनको पाटो
  हारेर होइन डटेरै
  हिॅंडेर साहसको बाटो।
  ३,
  युद्ध बुझ्नु जीवन
  हारलाई आफूले हराउनु
  खुसी बनाउने मन।
• सङ्गीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौं
  …
  १,
  रोपाइॅं कतै सकिएको
  छुटफुट मात्र पानी
  छैन प्रकृतिले दिएको।
  २,
  प्रकृतिले दिएन किन?
  विनाश भयो धेरै
  कसरी सकिन्छ लिन ?
  ३,
  जीवन सङ्घर्ष रहेछ
  टाले पनि देखिने
  व्यर्थै वेदना पोखिएछ।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१
  हालः-अमेरिका,बोस्टन।
  …
  १,
  पहिलेदेखि पछाडि पर्‍यो
  काम लिनु रहेछ
  उसैमाथि घात गर्‍यो ।
  २,
  छिमेकी पराईलाई हँसायौ
  धोखा दियौ तिमीले
  मलाई जालमा फसायौ।
  ३,
  जीवनभरि सिकियो पाठ
  बगलीमा प्वाल परेपछि
  मनदेखि लाग्यो उराठ ।
• चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
  …
  १,
  रोपाइँ सिमसिमे पानीले
  असारे गीत गाएर
  कान्छीको जिस्किने बानीले ।
  २,
  जगेर्ना भयो खासाको
  साहित्य झिल्का लेखेर
  उत्थान नेपाली भाषाको ।
  ३,
  भएको वर्षा समयमा
  किसान कर्ममा जुटेर
  रोपाइँ गर्दै चयनमा ।
• भगवती दवाडी ,झापा
  …
  १,
  वर्षातको उर्लँदो भेल
  जस्तै कहिल्यै नसकिने
  जीवनमा अचम्मको खेल।
  २,
  अधिकांश रोपाइँ सकियो
  पहिरो डुबानको डरले
  अचेल मन बहकियो ।
  ३,
  पानी ठूलो परेको
  दैवको लिला अचम्मको
  अचेल के गरेको ?
• लक्ष्मण देउवा, डोटी
  …
  १,
  रोपे धान मिलेर
  फल्छ मानोको मुरी
  पसिना माटोमा सिन्चेर ।
  २,
  आफ्नो खेत नबारी
  काम खोज्न जानुछ
  सधैँ सिमाना पारि ।
  ३,
  छैन सरकार गतिलो
  रगत पोखे सहिदले
  भएन भनेको जस्तो।
• सुरेशकुमार पाण्डे दाङ घोराही १८
  …
  १,
  एक्काइसौँ शताब्दीको विकास
  द्रुततर गतिमा बढिरहेको
  पाएन देशले निकास ।
  २,
  विश्व बढिरहेछ अगाडि
  कुर्सी खोसाखोस गर्दागर्दै
  देश पुगेछ पछाडि ।
  ३,
  हाम्रै पालामा देखियो
  राजनीतिक गडबडीका इतिहासहरू
  त्यसैले व्यङ्ग्य लेखियो ।
• गुणनिधि घिमिरे, अमेरिका
  …
  १,
  सिमसिम पानी परेको
  असारे गीत गाउँदै
  बीउ खेतमा छरेको।
  २,
  चुनौतीको सामना गरेको
  पुर्वमा डुबान भएर
  हिजो झण्डै मरेको ।
  ३,
  सदनको लडाइँ हेरियो
  देखियो नेताको खिचातानी
  रातारात सत्ता फेरियो ।
• कला ढकाल, झापा
  …
  १,
  लगाउँछन् फाटेको चोली
  दिनभरि पसिनाले भिज्छ
  कस्तो नम्र बोली ।
  २,
  फूल फुलेपछि झर्नुपर्छ
  यो शाश्वत नियम
  हामी एकदिन मर्नुपर्छ ।
• दीप गोले तामाङ, रौतहट
  …
  १,
  अभियान छ राम्रो
  लेखौँ साप्ताहिक झिल्का
  ज्ञान बढ्छ हाम्रो ।
  २,
  विनाश भयो कति
  बाढी, पहिरो आएर
  जनधनको भयो क्षति ।
  ३,
  सुरक्षित बस्न भनौँ
  छरौँ ज्ञानको ज्योति
  हामी सचेत बनौँ ।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  बाध्यताले बिरानो बनायो
  बहाना बरै ! बुझेन
  बेमतलब बात बढायो।
  २,
  फक्रेर फेरी फुलेन
  फसेर फटाको फन्दामा
  फूलमाया फेरि फर्केन ।
  ३,
  मुस्कानले मन मातिन्छ
  मोहनी मादक मौसममा
  मुटुभित्र माया मौलिन्छ ।
• दिवाकर चाम्लिङ्ग राई, खर्साङ्ग, दार्जीलिङ
  …
  १,
  भरपर्दो सरकार भएन
  देशी विदेशी चलखेलले
  जनताको दु:ख गएन।
  २,
  सिमसिम पानी परेको
  बेँसीमा धान रोप्न
  रोपाहार बाउसे झरेको ।
  ३,
  यादले सतायो धेरै
  सिन्दुर पोते लिएर
  हुन आऊ मेरै ।
• राज कुमार राजभण्डारी खोटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम कोलोनी भक्तपुर
  …
  १,
  असार पनि सकियो
  धान रोपेर हतारमा
  आराम गर्न बसियो।
  २,
  मरिहत्ते गरे जहिले
  मायामा सधैँ तिमी
  रोपाइँमा आऊ अहिले।
  ३,
  एक्काइसौँ शताब्दीमा विकास
  खेतीयोग्य जमिन प्लाटिङमा
  कहाँ हुन्छ निकास ?
• एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
  …
  १,
  हरेक ठाउँ चलखेल
  बाहिरी देखावटी तिक्तता,
  भित्रभित्रै हुँदोरहेछ मेल।
  २,
  कहिले हुन्छ विकास
  भएन परिवर्तन सोचमा
  मिलेमतोमा बजेट निकास।
  ३,
  भएन यस्तो गराएको
  जन्म किन दियौ ?
  मान्छे बुद्धि हराएको।
• शंकर कार्की, मकवानपुर
  …
  १,
  असारमा पानी परेछ
  आकाश बादल नलागी
  तप्प असिना झरेछ ।
  २,
  भिरपाखामा पहिरो झर्‍यो
  मार्‍यो खोलानाला बाढीले
  बिचल्लीमा गरिव पर्‍यो ।
  ३,
  तिम्रो कहानी सुनेर
  मुटुमा घाउ लाग्यो
  आफन्तले जाल बुनेर ।
• अम्बिका अधिकरी, झापा बिर्तामोड
  …
  १,
  सिमसिमे पर्‍यो पानी
  असार मास भिज्दै
  बित्दैछ यो जिन्दगानी ।
  २,
  गाएर असारे गीत
  रोपेर धान खेतमा
  लगाए मायालु प्रीत ।
• कमल प्रसाद बगाले रेग्मी, वालिङ्ग बजार स्याङ्जा
  …
  १,
  सहेर घाम, पानी
  हाँसखेल गर्दा राम्रो
  बितोस् यो जिन्दगानी।
  २,
  आलस्य सबैले त्यागौँ
  स्वदेश समृद्ध बनाउन
  हातेमालो गरेर लागौँ ।
  ३,
  रोपे ढुकुटी भर्छ
  खेत बाँझो राख्नाले
  मङ्सिरमा आँसु झर्छ।
• बिके मुखिया, दार्जीलिङ,भारत
  …
  १,
  घाम अनि पानी
  माटो गलेर धेरै
  गर्छ पहिरो जानी ।
  २,
  राती पर्‍यो वर्षा
  पानी बढी आएर
  चिर्‍यो घरको कर्रा ।
  ३,
  घरमाथि उभेको रुख
  ढल्छ कि भनेर
  मनमा हुन्छ दुख ।
• डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची
  …
  १,
  असारे माया हिलो
  सम्मान गरौँ सबैले
  किसानी पेशा गतिलो ।
• प्रेम थापा “मन”बागलुङ
  …
  १,
  भयो लगातार वृष्टि ,
  भगवान्को पनि छैन
  सबैमा समान दृष्टि ।
  २,
  अर्काकै बैशाखी टेकेर
  हिॅंड्ने गर्छ मान्छे
  जीवन अजम्बरी देखेर।
  ३,
  रहर हुँदैनन् पूरा
  भन्न नमिल्ने पनि
  हुँदारहेछन् धेरै कुरा
• दीपा गुरुङ्ग (समभाव), खोटाङ्ग
  …
  १,
  टिक्दैन परालको खुट्टा
  यसै चल्छ शासन
  भाषणहरू सबै झुट्टा।
  २,
  बुढाहरू थलो छोड्दैनन्
  झोले झ्याम्टे पछिपछि
  रालेहरू बाटो मोड्दैनन्।
  ३,
  देखेको कुरा बोल्नुपर्छ
  कलमे झुटो नलेखोस्
  यथार्थ जहिले खोल्नुपर्छ ।
• घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही
  …
  १,
  त्यान्द्रो थियो धागोको
  थप्दै जाउँ लागेथ्यो
  फेला पर्‍यो आगोको ।
  २,
  भ्रष्टहरू भ्रष्टाचारमा भुल्यो
  पाक्यो खिचडी रातारात
  जब फाइल खुल्यो ।
  ३,
  नगर धेरै चुरीफुरी
  जब जेलमा जाकिन्छौ
  लाग्ला अनि कुरीकुरी ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा
  …
  १,
  नराम्रो सोझालाई छलेको
  मरी जाने चोलामा
  कसैको अहित सोचेको ।
  २,
  मेटिँदैन भाग्य लेखेको ।
  मात्र फल निश्चित
  पाइॅंदैन सबै देखेको ।
  ३
  प्रेम राम्रो गाँसेको
  जन्म मृत्यु निश्चित
  किन भ्रम पालेको ?
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल-४, नवलपरासी
  …
  १,
  कतै भएछ अनावृष्टि
  धान रोपाइँको समयमा
  प्रकृतिको रहेन दृष्टि ।
  २,
  पहाडी भेगमा अतिवृष्टि
  पहिरो धस्कॅंदैछ चारैतिर
  विनाशतिर प्रकृतिको सृष्टि ।
  ३,
  असारमा झरेछ पहिरो
  होसियार रहौँ सबै
  चोट पर्ला गहिरो ।
• मोती सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा।
  …
  १,
  असार मास लाग्यो
  जताततै चलेको रोपाइँ
  देखेर आशा जाग्यो ।
  २,
  देशको राजनीति बिग्रियो
  समाधानको बाटोमा थुप्रै
  फोहोर मथिङ्गल थिग्रियो !
  ३,
  माया लाउने चाहना
  जाग्यो भने पियारी
  रोपाइँमा भेटको कामना !
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  हावामा गन्ध आयो
  कतै तिमीसँग थियो
  झरी कस्तो छायो ?
  २,
  हाम्रो बारेमा कुरा
  दुःखभित्रै छ सुख
  किन चलाउँछौ छुरा ?
  ३,
  कति ठूलो मन ?
  दुनियाँ खुसीले गदगद
  गरिबको छैन धन ।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ
  …
  १,
  रोपेर धानको दाना
  अहिले गरेको मेहनत
  वर्ष दिनको खाना ।
  २,
  आकाशबाट बर्सियो पानी
  बगाऊ पसिना धरतीमा
  बिज असल छानी ।
  ३,
  कर्मले फल पाउछ
  अहिले बगेको पसिना
  मङ्सिरमा फल आउॅंछ ।
• दिनेशकुमार शर्मा , हेटौंडा , मकवानपुर ।
  …
  १,
  किसानलाई खेतीपातीमा हतारो
  विश्वास जितेर जनतालाई
  राजनीतिमा आलोपालोको चटारो ।
  २,
  पालोले खाँदै उग्राउँदै
  जनताले छोडेका साँढेहरू
  घरी घरी डुक्राउँदै ।
  ३,
  माया साटेर लाऊ
  झुठो कुरा गर
  अझै ढाँटेर खाऊ ।
• रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ ।
  …
  १,
  असार पन्द्र जनाइयो
  गमलामा धान रोपेर
  कृषक सबै रमाइयो ।
  २,
  बाढी पहिरो जाँदैछ
  बर्खा यामको पानीले
  घर खेत लाँदैछ ।
• बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाई ४ झापा
  …
  १,
  जीवन रहेछ टालो
  हिँडिरहेछ बाटो खोज्दै
  उकालो र ओरालो ।
  २,
  चल्दैछ जिन्दगी यसरी
  नदीमा पानी बगेको
  सलल सलल जसरी ।
• होम प्रसाद नेउपाने, धरान, सुनसरी
  …
  १ ,
  भयो वर्षा अविरल
  गर्ज्यो खोला गदगद्
  बस्ती नबगून् खलल।
  २,
  सचेत बनौँ हामी
  कतै बिपद् नपरून्
  बन्नुहोस् सहयोगी नामी ।
• हरिगोपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा – १४, साँगाबजार
  …
  १,
  आयो साउने झरी
  उसको याद आउँछ ,
  मलाई हजुर घरी ।
  २,
  पानी पर्ने बेला
  गरिब जेहेन्दारलाई नगर्नु ,
  सरकार अब हेला ।
  ३,
  चारैतिर फैलियो पानी
  हजुर ज्यान जोगाउनु,
  सबभन्दा राम्रो बानी ।
• श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
  …
  १,
  असारे पन्ध्र गयो
  रमाइलो गर्दै हिलोमा
  धान रोपाइँ भयो।
  २,
  मनभरि गरिएको कामना
  पुरा कहिलै हुँदैन
  सोचेर बनौँ आफ्नोपना।
  ३,
  जिन्दगी भन्नु बोक्रो
  जलेर खरानी हुन्छ,
  मनुष्यको चोला खोक्रो ।
• मन्जु बोहरा, बझाङ
  …
  १,
  असारमा पानी पर्‍यो
  किसान खुसी हुँदै
  रोपाइँमा बेसी झर्‍यो ।
  २,
  यी मनको कामना
  पूरा भएनन् कहिल्यै
  राति देखेका सपना ।
  ३,
  जिन्दगी मर्ने चोला
  बाँचुन्जेल रमाएर बसौँ
  विश्राम गर्ने खोला ।
• दुर्गा भट्टराई, मोरङ
  …
  १,
  हरक्षेत्रमा हेर छेउकुनो
  छन् तल्लीन स्वार्थीहरू
  सोझाउन आफ्नै दुनो ।
  २,
  कस्तो बस्नपुग्यो थिति
  रहेन इमान जमान
  कसैले मान्दैनन् नीति ।
  ३,
  जसको हातमा शक्ति
  उही पूज्य सर्वत्र
  सम्मान आराधना भक्ति !
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …
  १,
  रातोदिन पर्‍यो झरी
  बाटोघाटो बन्द भयो
  पैरो आयो हरघडी ।
  २,
  अन्नपात लगे सब
  रहेनन् घरबार केही
  बगाए भेलले जब ।
  ३,
  थपे दु:खको भारी
  सुखको दिन केवल
  पुग्यो है सीमापारि ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …
  १,
  जीवनमा सङ्घर्ष गर्ने
  जति गर्‍यो उति
  त्यसैको भर पर्ने!
  २,
  जून खसाल्छु भन्नेले
  केही पनि नाप्दैनन्
  बसेर तारा गन्नेले!
  ३,
  विकास गर्ने हराए
  ढाँट्न छल्न सिकेर
  कुभलो मन पराए!
• अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान
  …
  १,
  बनमा जनावरहरूका मङ्गल
  देश डुब्दै गयो
  सखाप पारे जङ्गल !
  २,
  किसान हुँ भन्ने
  खेतबारी छ बाँझै
  दिनभरि तास गन्ने !
  ३,
  असारमा परेको झरी
  बाढी अनि पहिरो
  तर्नु कसरी खोलानालाभरि !
• धनमाया चौधरी कैलाली
  …
  १,
  किसानको सपना पूरा
  बाली लगाउने अब
  रहेनन् केही अधुरा ।
  २,
  निरन्तर परिरहेछ पानी
  खाना खाएर छिट्टै
  रोपाइँ गर्न जानी।
• साबित्री प्याकुरेल,धादिङ्
  …
  १,
  बाहिर पानी परेको,
  असार महिनाको दिन
  खेतमा रोपाइँ गरेको।
  २,
  असारे गीत गाउॅंदै
  मुठी रोपेर मुरिको,
  मनमा आस लाउॅंदै ।
  ३,
  साप्ताहिक झिल्का राम्रो,
  सबै मिलेर लेखौँ,
  बनाएर यसलाई हाम्रो।
• दुर्गा आचार्य, मोरङ
  …
  १,
  खेतसँग प्रीत लाएको
  असारे भाका छोपी
  मिठो गीत गाएको ।
  २,
  हातमा बीउ समाई
  खुसी छन् सबै
  एकैसाथ आपसमा रमाई ।
  ३,
  खान पाइन्छ माम
  खेतमा धान रोपी
  मिलेर गरौँ काम।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६, सङ्खुवासभा
  …
  १,
  नारी पुरुषको जात
  बराबर चाहिँ कुरामा
  भेदभावको अझै खात ।
  २,
  जबर्जस्ती गरेर हुँदैन
  बुझ्नुपर्छ इच्छा चाहना
  बलात्कारले मन छुँदैन ।
  ३,
  समस्याको हल खोजौँ
  कसरी हुन्छ दिदीबहिनी
  प्रगतिको बाटो रोजौँ ।
• पृथक प्रकृति, झापा
  …
  १,
  एकार्काको हात समाउँदै
  मायाप्रीतिको भाव साट्छन्
  हिलो खेलेर रमाउँदै।
  २,
  असार मासको काम
  खटेर गर्छन् सबै
  बिर्सिएर खान माम।
  ३,
  असार पन्ध्रको पर्व
  खेतमा धान रोप्दै
  मिलेर गरौँ गर्व।
• अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान, कालेबुङ, भारत
  …
  १,
  नराम्रो विचार नराख
  सबैको मन जिती
  बिझ्ने कुरा नचाख ।
  २,
  धनका छन् भोका
  निर्धनलाई यहाँ नचिन्ने
  क्रुरताको हुन् पोका।
  ३,
  बाहिर ठिक्क पार्ने
  माथि माथि चढाएर
  ह्वात्त तल झार्ने।
• सविता भट्टराई, जनकपुर
  …
  १,
  झरीले बनाउॅंछ हुरुक्क
  बाढी, पहिरो नसुन्दा
  मन भयो ढुक्क ।
  २,
  निथ्रुक्क विचरी चरी
  बास जति जलाम्य
  धेरै दुखमा परी ।
  ३,
  मुसलधारे वर्षा झर्‍यो
  दोबाटोको भरिया आज
  नदी किनारामा पर्‍यो ।
• हिरालाल न्यौपाने ,बानपा ८, कोटमौला सल्यान
  …
  १,
  म तिम्रै भक्त
  ठिक्क वर्षा गरी
  कृपा गर सक्त ।
  २,
  फाट्नेलाई जोड्ने तिमी
  बिजुली, गायब नहोऊ
  उकालो लाग्छौँ ठिमी ।
  ३,
  मौसम बिहेको आयो
  कैयौँले पीडा भोगेर
  एउटाले फल पायो ।
• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर ।
  …
  १,
  गर्मी उधुम थियो
  पानी पर्दा त
  जाडोले ठाउँ लियो ।
• लक्ष्मी रिजाल, रूपनगर, सप्तरी, मधेस प्रदेश, नेपाल
  …
  १,
  सङ्घर्ष हो जीवन
  चल्नेछ दुख सुखले
  पसिनाले कमाएको धन।
  २,
  आँसुले भिजेको परेली
  देखाउन गाह्रो हुन्छ
  तप्कना भित्रको तरेली।
• बिकास छेत्री अञ्जान, कैजले, बिजनबारी, दार्जिलिङ।
  …
  १,
  सबैले हेरौं सोचेर
  आफुलाई जस्तै पिडा
  अरूलाई बोल्दा घोचेर।
  २,
  ज्ञानको दीप बालौँ
  अहङ्कारको जरालाई सबले
  आफ्नो हृदयबाट फालौँ।
  ३,
  बुझौं अरुको मर्म
  सदा मुस्कान छर्ने
  होस् हाम्रो कर्म।
• रुना कर्माचार्य दाहाल, चितवन
  …
  १,
  भोको बाघ रिसाउँछ
  जब पाउँदैन खाना
  जङ्गल सबै थर्काउँछ ।
  २,
  राजनीतिमा लाज भएन
  नेताहरू धेरै जसोको
  लुट्ने बानी गएन ?
  ३,
  छानिएकाहरू संसदमा लड्छन्
  यस्ता सांसदबाट जनताले
  इतिहासमा के पढ्छन !
• रबि पौडेल दक्षिण भारत पाण्डेचरी ।
  …
  १,
  सिमसिम परेको पानी
  हिलोमा धान रोप्दै
  कम्मरमा पटुकी सानी
  २,
  खुसीले हिलोमा खेल्दै
  अङ्गालोमा बाँधिएर सबैलाई
  माया प्रितीमा झेल्दै ।
  ३,
  असारमा धान रोपियो
  सालीको पटुकी पनि
  हिलाम्मे बनी सकियो ।
• केसर बोहरा ( सङ्घर्ष ), सुदूरपश्चिम अछाम (हाल भारत)
  …
  १,
  असारे मिठो गीत
  खेतका गरा हिलाम्मे
  रोपाहारसॅंग मिठो प्रीत।
  २,
  मङ्सिरको भयो मेलो
  भयो मैजारो अब
  सकियो असारे खेलो।
• तोया नाथ चापागाईं, दमक, झापा, नेपाल
  …
  १,
  जोखिम पहिरो बाढीको
  पहाडी मुलुक हाम्रो ,
  पैसा बग्दछन् खाडीको।
  २,
  पृथ्वीको संहार भएन,
  उत्ताउलो भयो जलवायु ,
  मान्छेको ध्यान गएन।
  ३,
  जोगाए वनपाखा यहाँ ,
  लगाए वातानुकूलित बोट,
  पहिरो जान्थ्यो कहाँ ?
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १, नवलपरासी वर्दघाट सुस्तापूर्व
  …
  १,
  रोपाइँ गर्ने बेला
  असार महिना यो
  खेतमा भएका भेला।
  २,
  बादल फाटेर आयो,
  रोपाइँ गर्दै खेतमा
  असारे गीत गायो।
• शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ
  …
  १,
  वर्षा भयो अति
  क्षति धेरै भयो
  अझै पर्छ कति |
  २,
  यो वर्षाको भेल
  गर्नु गर्‍यो दैव
  कस्तो प्रकृतिको खेल |
• सरिता सेढाई धादिङ
  …
  १,
  हरायो निद्रा भोक
  कस्तो लत बस्यो
  लाग्यो मायाको रोग।
  २,
  आयो बाढी पहिरो
  बिचल्लीमा पर्‍यो लौ
  नेपालीको पीडा गहिरो।
• वेल थोकर तामाङ
  …
  १,
  समस्याहरू सूचनामा आउँदैन
  अचानक झम्टेर बिझाउँछ
  दु:खलाई समाल्नु भ्याउॅंदैन।
  २,
  असारको झरीले सतायो
  जताततै यातायातमा बाधा
  गरीबलाई घाँटीमा अॅंठ्यायो ।
  ३,
  जनसाधारणलाई महङ्गीले चेप्दैछ
  बजार भावहरू चुलिएको
  प्राकृतिक मौसमले हेप्दैछ ।
• दिल ठकुरी, टिस्टाभेल्ली (दा)
  …
  १,
  सङ्केत देखियो खतरा
  ढल्ने अवस्थामा पुगेछ
  बत्तिस तले धरहरा l
  २,
  जगको इॅंटा खुस्क्यो
  आफ्नै दम्भको कारण
  हातको माछो फुस्क्यो l
  ३,
  सधैँ शेर बन्थ्यो
  मलाई पछार्न त्यति
  सजिलो छैन भन्थ्यो l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १,
  बढ्यो साउनको भेल
  कति छ बाँकी
  सकिन जीवनको खेल ।
  २,
  बर्षातको भेल सरी
  पीडा रुमल्लिॅंदै आउँछ
  जिन्दगीमा घरी घरी ।
  ३,
  ढिलो पानी पर्न
  जान सकिन थाल्दा
  यसपाली रोपाइँ गर्न ।
• ललिता गिरी सिन्धुली (हाल काठमाडौं)
  …
  १,
  माया गर्ने मन
  गयो आज टाढा
  उतै गयो तन।
  २,
  जाँदैन म छोडी
  मुटुले मान्दैन हेर
  हाम्रो बन्धन तोडी।
  ३,
  आफ्नो कर्म गर
  अरूलाई दुःख नदेऊ
  तारा बनी झर।
• धनुष न्यौपाने “यात्री”, जुम्ला
  …
  १,
  पर्दैछ सिमसिमे पानी
  खेतको दबदबे हिलोमा
  रोप्दैछिन् धान सान्नानी।
  २,
  खेतबारी बाँझो भएर
  हुँदैछ सुनसान गाउँ
  युवाहरू परदेश गएर।
• पुरुषोत्तम फुयाल, साकेला गाउँ पालिका-२ रतन्छा खोटाङ
  …
  १,
  असारमा बर्सातले तर्साउॅंदैछ
  गड्याङगुडुङ बादल मडारिएर
  आकाशमा बिजुलीले थर्काउॅंदैछ।
• सुनगाभा पोखरेल, हाल- नेपालगन्ज
  …
  १,
  घाम, हावा, जल
  बोटमा आखिर पाकेपछि
  मिठो हुन्छ फल !
  २,
  आकाश रोएर जल
  चारैतिर छ डरलाग्दो
  धरतीमा आयो भल !
  ३,
  सकेसम्म मुसा मार्छ
  द्वारको कालो बिरालो
  दुनो सोझो पार्छ !
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  कविको यो रङ्गेली
  जिउने बाँच्ने इच्छा
  ज‌ीवनको कस्तो पहेली ?
  २,
  सागरको छ गहिराइभित्र
  मोती मिल्छ रे
  एकपटक डुबौँ मित्र ।
  ३,
  जन्मने र मर्ने
  शाश्वत नियम हो
  आनन्दले इच्छापूर्ण गर्ने ।
• प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे
  …
  १,
  खोलामा बस्ती बसेको
  आफ्नो बाटो सोझ्याउँदा
  घरघरमा पानी पसेको !
  २,
  विचित्र मौसमी प्रभाव
  कहिले भारी वर्षा
  कहिले पानीको अभाव ।
  ३,
  प्रकृतिको अनौठो चाल
  सम्झौता गर्न सके
  हुँदैन मानिसको बेहाल ।
• जयनारायण नेपाल
  …
  १,
  म यता आएछु
  कुरा कसो सान्दाई
  नयाँ खबर पाएछु ।
• सुरेश कार्की, हाल सिड्नी,अष्ट्रेलिया
  …
  १,
  बाढी, पहिरो गएर
  तहसनहस पार्दैछ सबै
  जनधनको क्षति भएर ।
  २,
  सल्लाह गर्दै बसेको
  कामका कुरा हुदैनन्
  धनको पोको कसेको ।
  ३,
  सपना देख्नु गतिलो
  चढ्दै जानू, शिखर
  सानै हुन्छ बतिलो ।
• समुन्द्रा शर्मा, सुनसरी
  …
  १,
  विश्वासै त हो
  जिन्दगी सुचारु हाम्रो
  सत्यमा हुन्छ जो ।
  २,
  आदतै त भित्र
  लेनदेन गरौँ जिन्दगी
  पाईन्छन् असली मित्र ।
  ३,
  मन्दिरमा पाइॅंदैन देवता
  भेटिन्छन् खोजे झैँ
  हुनुपर्छ मिहिनेती तक्दिरमा ।
• ईश्वर साउद (भिक्षु), रामारोसन -६, अछाम, सुदुरपश्चिम
  …
  १,
  वर्षाले कतै खुसी
  कतै बाढी पसेर,
  अन्नमा लाग्यो ढुसी।
  २,
  जीवन सुध्रिने आशामा
  बुझाए देश अतृप्तीलाई,
  परे लोभीका पासामा ।
  ३,
  अनौठा अनौठा नीति
  बन्छन् नेपालमा मात्र ,
  बढ्यो केवल बेथिति।
• सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
  …
  १,
  बर्षातको यो समय
  मस्त छन् किसानहरू
  बाढीको छ भय ।
  २,
  पुल छैन खोलामा
  बाटो लग्यो पहिरोले
  देशको ढुकुटी झोलामा ।
• पुष्पा सुवेदी, नेपालगन्ज, बाँके

::::::::जय झिल्का साहित्य ! :::::::::

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको २४ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६४ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- २४ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-
—++—

…
१,
उडेर जान्छ मन
झन् सम्हाल्न खोज्छु
रफ्तारमा दौडन्छ धड्कन ।
२,
खेतबारीमा खेल्ने याम
फुरुङ्ग हुन्छन् किसानहरू
सोच्छन् नअस्ताओस् घाम ।
३,
सफाचट भयो धानसार
मुसोको चल्यो रुवाबासी
भरिएपछि भइन्छ होसियार ।

• म्यामराज राई
  …
  १,
  फूलहरू छ फुलाउनु
  बाटिका हेरचाह गरी
  पुतलीहरू छ डुलाउनु।
  २,
  ज्ञानको आँखा खोलौँ
  विचार गरेर अब
  सत्य कुरा बोलौँ ।
  ३,
  त्यो आफ्नो आफन्तभन्दा
  राष्ट्रको सेवा गरौँ
  उठाएर नेपाली झन्डा ।
• दीप गोले तामाङ, चन्द्रपुर -१, रौतहट
  …
  १,
  उड्न खोज्दा मन
  सम्हालेर नसकिने हुँदा
  फेरि भइन्छ रनबन।
  २,
  असार मासको बेला
  जाऔँ मेलापात गर्न
  अरूको नपरौँ फेला।
  ३,
  खाली हुँदा दिमाग
  सोच्ने कुरा नहुँदा
  चल्छ यसैको राग।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१
  हालः-अमेरिका,बोस्टन।
  …
  १,
  डाँफे उफ्रॅंदै नाच्दैछ
  पाखा पखेरा रमाई
  हिमाल मुसुक्क हाँस्दैछ ।
  २,
  चन्द्रमा छुने चाहना
  किसानले धान रोप्छन्
  असार पन्ध्रको कामना ।
  ३,
  दहि चिउरा खान
  असार पन्ध्र नपर्खौँ
  हतार खेताला जान !
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  …
  १,
  असार पन्ध्र आयो
  किसान खेतमा पुगे
  खोला पनि करायो।
  २,
  नेताले गमलामा लगाए
  मालामाल देश भयो
  उद्घाटमा दियो जलाए।
  ३,
  युवा विदेशी भए
  भयो नेताको मोज
  रेमिटेन्सको गुन गाए।
• सुरेशकुमार पाण्डे
  …
  १,
  धान रोप्दै रमाऔँ
  दही चिउरा खाएर
  असार पन्ध्र मनाऔँ ।
  २,
  असारे गित गाउँदै
  रोपौँ धान साथी
  हिलो खेल्दै रमाउॅंदै ।
• अनिता भण्डारी ताप्लेजुङ
  …
  १,
  किसान गर्छन् कर्म
  मानोबाट मुरी साट्छन्
  सरकार देखाउॅंदैन धर्म ।
  २,
  बुद्धि विदेश गयो
  शान्ति बेपत्ता भई
  विवेक पागल भयो !
  ३,
  गर्छन् नक्कली भाषण
  कृषिप्रधान देश हाम्रो
  खान्छन् विदेशी राशन ।
• ऋजु दिल्पाली, इटहरी १ सुनसरी
  …
  १,
  रोपेर गमलामा धान
  मङ्सिरमा बाली भित्रिने
  मन्त्रीज्यूको हुने स‌म्मान !
  २,
  मलखाद अब नचाहिने
  न सिॅंचाईको पीर
  गाली पनि नपाइने !
  ३,
  अरूले पनि सिकून्
  हामीबाट यस्तो प्रविधि
  श्रमिकहरू विश्वभर बिकून् !
• सुरेश कार्की
  …
  १,
  धानको खेती हिलोमा
  खाएर दही, चिउरा
  असार पन्ध्र बिलोमा ।
  २,
  धानका बाला झुलाऊ
  सुनका माला गलामा
  झपक्क पारी खुलाऊ।
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  दुख आउॅंछ सहनुपर्छ
  मनमा संकोच नराखौँ
  रहस्य परिवारमा बहनुपर्छ ।
  २,
  अरूलाई हेपेर नबोलौँ
  समय एकनास हुँदैन
  पराईको इतिश्री नखोलौँ।
• चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
  …
  १,
  आयो फ़ेरि असार ,
  हाम्रो सरकार अझै
  पर्दैछ जताततै लम्पसार !
  २,
  अनुदानको चिउरा खाएर,
  म हात्ती बनेको
  घटाउॅंदैछु पहाड धाएर।
• दीपा समभाव, खोताङ्ग
  …
  १,
  सत्यको बाटो रोजी
  हिॅंड्दैछु पाइला चालेर
  अनन्त जीवन खोजी ।
  २,
  जिऔॅं जीवन हाँसेर
  मरिलानु छ के
  नराखौँ अब साँचेर ।
  ३,
  सही हाँसो ल्याउँछु
  भए मनमा चोट
  सत्यकै बाटो खनाउँछु।
• अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६ सङ्खुवासभा।
  …
  १,
  पवन वर्षा हेर
  असारे महिना भन्दै
  प्रकृति देन फेर!
  २,
  किसान खेतमा आए
  छरिए अनगिन्ती हेर
  असारे गीत गाए!
• धनुष न्यौपाने” यात्री”, जुम्ला
  …
  १,
  आयो असार फेरि
  दही चिउराको संस्कार
  सबै गाउँ हेरी ।
  २,
  गैरी खेतमा जाऔॅं
  नौटङ्की धेरै भयो
  धान रोपेर आऔॅं ।
  ३,
  गमलामा रोपेर धान
  भतुवा सरकार तिमी
  जनताले गर्नुपर्ने मान।
• एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
  …
  १,
  झरी नझर यसरी
  कतै तिमीसँग बसेको
  रुन्छ मन जसरी।
  २,
  खेतमा तिमी आऊँ
  झरी कस्तो आयो
  असारे न्वागी खाऊँ।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ
  …
  १,
  यादहरूलाई निषेध भनिदिए
  तर मन निसासियो
  बेहोसिन रक्सी पिए ।
  २,
  घुम्दै हिॅंड्छु भौँतारी
  फेरि भेटिने आशामा
  देउराली अनि चौतारी ।
  ३,
  सम्बन्धमा विष भरेछ
  तिम्रो झुटले यहाँ
  मेरो विश्वास मरेछ ।
• दिवाकर चाम्लिङ्ग राई, खर्साङ्ग, दार्जीलिङ
  …
  १ ,
  भयो वर्षा झर्झर
  मनसुनको रमाइलो बेला
  लागौँ मेलामा सरासर।
  २ ,
  रोपौँ धान खलिहानमा
  असारको रमाइलो बेला
  नगरौँ अबेला काममा।
• हरिगोपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार
  …
  १,
  गोठमा छैन भैँसी
  दहि च्युरा नभन
  दिन नहेर जैसी ।
  २,
  लाग्थ्यो वर्षा पहिले
  खेतबारी बाँझो राखी
  विदेशिए सबै अहिले ।
  ३,
  डेरीमा छैन दही
  चिउरा आउँछ विदेशबाट
  सिस्नो खानु सही ।
• हिरालाल न्यौपाने ,बानपा ८, काेटमाैला सल्यान
  …
  १,
  सबैले मेहेनत गरौँ
  नराखौ बाझो खेत
  धानको बीउ छरौँ ।
  २,
  असार पन्ध्रको दिन
  किसानको गफमा सबै
  रमाऔँ हामी एकैछिन।
  ३,
  गाउॅंदै असारे भाका
  कति खुसी हुन्छन्
  हाम्रा प्यारा काका।
• काजल न्यौपाने, भोजपुर
  …
  १,
  मानो रोपेर मुरी
  असारको महिमा अपार
  आउने वर्षासँगै हुरी ।
  २,
  कृषिको राखौँ गरिमा
  नयाँ जोश जगाऔँ
  वर्षा प्रभु महिमा ।
  ३,
  बाँझा खेत धेरै
  गाउँ शून्य आज
  यहाँ काम नपाएरै । ।
• कार्की डिबी माकुम, सुनवल -४, नवलपरासी
  …
  १,
  धान दिवस मनाऔॅं
  कृषिको विकास गर्न
  आवश्यक कदम चलाऔॅं ।
  २,
  पुर्याऔॅंसमयमै मल
  सिॅंचाई सुविधा पाएमा
  बढ्थ्यो किसानमा बल।
  ३,
  नरहोस् खेत बाँझो
  दहि चिउरा खाउँला
  मिलाई चाँजो पाँजो।
• सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
  …
  १,
  धान दिवस आयो
  पकाउने फुर्सद छैन
  दही चिउरा खायो।
  २,
  मकै छोडाएर भुटे
  मुरुक मुरुक चपाउँदै
  किसान रोपाइँमा जुटे।
  ३,
  एकार्काको हात समाउँदै
  मायाप्रीतिको भाव साट्छन्
  हिलो खेलेर रमाउँदै।
• अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान,कालेबुङ,भारत
  …
  १,
  असारे गीतको भाकामा
  किसानहरू रमाउॅंदै छन्
  धान रोप्दै पाखामा।
  २,
  गमलामा धान रोपेर
  धान दिवस मनाउदै
  सल्ले मुख छोपेर।।
• वेल थोकर तामाङ, बकैया_८//बस्तिपुर// मकवानपुर
  …
  १,
  आएन असारमा पानी
  भयो खेती चौपट
  सबैलाई गर्‍यो हानी ।
  २,
  धान दिवस किन
  चिन किसान राम्ररी
  आए नराम्रो दिन ।
  ३,
  पन्ध्र गते असार
  गरेन हतार वर्षाले
  हुँदैन अन्नको पसार ।
• डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची
  …
  १,
  रोपेर खेतभरि धान
  गुजारा हुन्छ गरिबको
  सबैले समस्या जान।
  २,
  दही चिउरा मिठो
  जानुपर्छ गर्नलाई काम
  वर्षभरि पुर्याउन पिठो ।
• सुनगाभा पोखरेल
  …
  १,
  पानी पनि हरायो
  आकाशतिर हेर्दाहेर्दै हजुर
  पेटमा मुसा करायो ।
  २,
  मानो, मुरी, पाथी
  जे जति छन्
  सबैलाई बनाउँछु साथी ।
• नन्दलाल आचार्य, बेलका-२, उदयपुर
  …
  १,
  विद्यालय, लेख्ने भावी,
  भाग्य देशको निधारमा
  हुनुपर्छ गुणस्तरीयता हावी।
  २,
  निष्पक्षताको न्यायिक भट्टीमा ,
  राखेर छान्नुपर्छ विधाता ,
  फोहोर , फाल्नुपर्छ टट्टीमा।
  ३,
  बन्छन् सन्चालक उनै
  चाकडलाई असल मान्नेहरू
  छैनन् , विद्यालयमा कुनै ।
• लोक वहादुरछेत्री लामिछाने, मोदी गा पा २ देउपुर,पर्वत
  …
  १,
  किसानले गरे काम
  जीवन समर्पण गर्दै
  बनाएर खेती जाम ।
  २,
  प्रफुल्ल मुद्रामा किसान
  असार पन्ध्र मनाउदै
  प्रकृतिको गरेर गुणगान ।
  ३,
  धान रोपाइ सुरु
  खेतीको काम हुँदैछ
  अचेल साथी खुरुखुरु ।
• पृथक प्रकृति ,झापा
  …
  १,
  नराखौँ खेत बाँझो
  समयमा मिलाउनु मलजल
  विजन पानीको चाँजो ।
  २,
  धान दिवसको मौकामा
  दही चिउरा खाउँला
  नबसौँ चुल्हो चौकामा ।
  ३,
  सिमसिम पानी पर्दैछ
  हली कोदाली बोकी
  गैह्री खेतमा झर्दैछ ।
• मोती सुब्बा दार्जिलिङ निमकी डाँडा
  …
  १,
  आज भ्याउँदिन आउन
  तिमीलाई भेट्न सानू
  जान्छु पर्म लाउन।
  २,
  व्यस्तताले हुन्न भेट
  रोप्न धान, कोदो
  बन्द नेट, इन्टरनेट।
• साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्
  …
  १,
  धान दिवस मनाए
  पत्रकार सम्मेलन गरेर
  फेसबुकमा जानकारी गराए।
  २,
  हिलो नभनी मनाइन्छ
  मानो रोपेर मुरी
  फलाउने सपना सजाइन्छ ।
• कला ढकाल, झापा
  …
  १,
  खेतमा छैन पानी
  कहिले आउने मनसुन
  बीउ सुक्यो नानी !
  २,
  असार पन्ध्र आयो
  रोपाइँमा रमाउँदै चट्ट
  दही चिउरा खायो ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …
  १,
  सुकिसक्यो खेतको आँत
  हाँस्दैछ अट्टहास गरी
  आकाश देखाई दाँत ।
  २,
  पाइन्न बीउ मल
  खेती हुन्छ कसरी
  छैनन् गोरुका हल ।
  ३,
  रोपेर गमलामा बीउ
  धान दिवसको उद्घाटन
  पाँचतारेमा मन्त्री जिउ ।
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …
  १,
  दही चिउरा खाने
  आपसमा मिली सबै
  धान रोप्न जाने ।
• बिरेन्द्र कुमार चौधरी, इटहरी सुनसरी
  …
  १,
  हाँस्दैछ धर्ती मुसुक्क
  सुकिसक्यो सबै खेतबारी
  नेताहरू पाँचतारेमा खुसुक्क ।
  २,
  गमलामा बीउ निकास
  कृषिप्रधान खोज्छौ सम्मान
  यत्तिकैमा कृषिको विकास ।
  ३,
  पानीको कुलो बनाऊ
  हलगोरू पुर्‍याऊ खेतबारीमा
  कृषिप्रधान देश जनाऊ ।
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  मनमा पहिरो चल्छ
  जिन्दगी बेकार भयो
  कहाँ पुगेर ढल्छ।
  २,
  कसलाई बताऊ हाल
  सबैले मजाक मान्छन्
  लिन आउँदैन काल।
  ३,
  जन्मिनु गल्ती भयो
  शरीर जिउँदो हुँदै
  सपना मरेर गयो ।
• ललिता गिरी, सिन्धुली (हाल काठमाडौं नेपाल)
  …
  १,
  गरेर भएपनी अर्मपर्म
  सफल बनाऔॅं है
  हामीले आफ्नो कृषीकर्म ।
• सरिता सेढाईॅं
  …
  १,
  मन्त्री हिलोमा गए
  जुत्ता लगाएर खेतमा
  उद्घाटन गर्ने भए ।
  २,
  हातमा धान समाएर
  नेताज्यू कार्यकर्ताको भरोसा
  हिँड्छ्न् खुट्टा कमाएर ।
  ३,
  गजब छ यहाँ
  गमलामा धान रोपेर
  पन्ध्र मनाउँछन् जहाँ ।
• रबि पौडेल ,दक्षिण भारत पाण्डेचरी
  …
  १,
  असारमा कोदालो चलाऔॅं
  असाध्यै परिश्रम गरेर
  मानोमा मुरी फलाऔॅं।
  २,
  जतासुकै धर्ती हराभरा
  धान रोपेर किसानहरूले
  सुसेली खेल्छन् गरा ।
  ३,
  कष्टकर गरौँ सामना
  सबैलाई धान दिवसको
  हार्दिक मङ्गलमय शुभकामना ।
• केसर बोहरा ( सङ्घर्ष ), सुदूरपश्चिम अछाम
  (हाल भारत )
  …
  १,
  असारे गीत गाएर
  म हाँस्न चाहन्छु
  असीम प्रेम पाएर ।
• लक्ष्मी रिजाल, रूपनगर, सप्तरी
  …
  १,
  जल र मल
  मिसाई गरामा रोपाइॅं
  अनि फल्छ फल ।
  २,
  मुठी छरी मानो
  उब्जाउने बेला
  बर्खामास रोप्ने धानो
  ३,
  हराभरा जगत साउने
  झिमझिमे पानीले गर्दा
  पृथ्वी सारा सजाउने ।
• ईश्वर साउद, रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुपश्चिम अछाम
  …
  १,
  खेतमा रोपेर धान
  किसानको निरन्तर कर्मले
  बढेको नेपाली सान !
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  असार पन्ध्र मनाउँदै
  धान रोपौ खेतमा
  असारे गीत गाउॅंदै।
  २,
  सपना देख्छ किसान
  मानो रोपी मुरीको
  पाल्दछ सधैं जहान ।
  ३,
  असारमा हिलो खेलेर
  रमाउँछ किसान सधैँ
  भकारी सधैँ भरेर ।
• समुन्द्रा शर्मा, सुनसरी
  …
  १,
  धान दिवस मानेर
  हिलो खेतमा गए
  बीउ रोपे तानेर।
  २,
  दही चिउरा खाएर
  बेठी पनि लगाएको
  असारे गीत गाएर।
  ३,
  साथीसॅंग छ रमाइलो
  हातमा बोकेको बीउ
  घाम थियो घमाइलो।
• दुर्गा आचार्य, मोरङ
  …
  १,
  खेतमा छरेको बीउ
  आकाशे घामले खायो
  जरिवाना कति लिउँ।
  २,
  सम्झना आउँछ नरेको
  छोरो हरायो परदेशमा
  असारमा पानी परेको।
  ३,
  मनैमा बरियो बाटेर
  रुँदैछ रित्तो डोको
  मायामा रुपैयाँ साटेर।
• होमप्रसाद नेउपाने, धरान, सुनसरी
  …
  १,
  असार पन्ध्र मनाऔँ
  दही चिउरा खाएर
  धान दिवस जनाऔँ l
  २,
  आज धान दिवस
  किसानहरू आकाश हेर्दै
  घरमै बस्न विवश l
  ३,
  ठिक छैन जमाना
  देश लुटेर दुष्टले
  भरे आआफ्ना खजाना l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १,
  हिजोआज रुँदैछ आकाश
  सचेत हुनु सबैजना ,
  कतिको उठाउँछन् घरबास ।
  २,
  बादलु घुम्टो ओढेर,
  लजाउॅंछन् पहाड मेरो
  म मुस्कुराउॅंछु हेरेर ।
  ३,
  किसानले पसिना रोपेर
  खेत बनायो हरियाली
  खुसी छायो देखेर ।
• भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ
  …
  १,
  असार पन्ध्रको बेलामा
  रोप्नलाई गैह्री खेत
  अर्मपर्म गरिन्छ मेलामा।
  २,
  किसानलाई हुन्छ हतारो
  असारको यो महिना
  खेत रोप्ने चटारो।
  ३,
  दही चिउरा खाएर
  पन्ध्र असार मनाऔँ
  असारे गीत गाएर।
• सतीश पण्डित, भानु ६ चुँदी तनहूँ(हाल चनपा ६ मातातीर्थ)
  …
  १,
  खेतमा रोप्दा हमलामा,
  बाठाले लाए बुद्धि ,
  रोप्न थाले गमलामा ।
  २,
  किन रोप्नु धान ?
  बेकारमा लाग्छ हिलो
  पुगेकै छ खान ।
  ३,
  ट्र‍याक्टरले हिलो पार्‍यो
  मसिन रोप्छ धान
  फोटोमा ढाँचा पार्‍यो ।
• बुढ्यौली साहित्य समाज, सिन्धुली
  …
  १,
  असारे माया हिलो
  सम्मान गरौ सबैले
  किसानी पेशा गतिलो ।
• प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
  …
  १,
  कति माया गर्छु
  तिमीलाई पत्तो भएन
  त्यसैले पछि सर्छु
  २,
  वरपिपलको चौतारीमा आउनु
  बाँसुरीको धुन सुनी
  यसो थाहा पाउनु ।
  ३,
  तिमी आउँदा खुसी
  हुन्छ मन मेरो
  भन्छौ मलाई लुसी ।
• शशीश्री आचार्य, बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौं
  …
  १,
  मेहनत गरेर खानु
  पसिना बगााई खेतमा
  उमार्छु दानाबाट मानु ।
  २,
  रोपाइॅं गर्न जाने
  आज असार पन्ध्र
  दही चिउरा खाने ।
  ३,
  दर्कियो आकाशे पानी
  रोप्दैछु खेतमा बिउ
  असल बिज छानी ।
• दिनेशकुमार शर्मा, हेटौडा, मकवानपुर
  …
  १,
  असारमा खै पानी
  कसरी रोप्ने धान
  देखियो खेतिमा हानी ।
  २,
  मानोले उब्जाउ मुरी
  असारमा रोपेर धान
  नआओस् हावा हुरी ।
• दुर्गा भट्टराई
  …
  १,
  गरेर सुन्दर काम
  उज्वल कर्म गर्दै
  बनाऔॅं अमर नाम!
  २,
  इज्जत सबैको गर्दै
  पवित्र भावना भरौँ
  कर्तव्य पथमा सर्दै!
• कमल प्रसाद बगाले रेग्मी, वालिङ्ग बजार स्याङ्जा
  …
  १,
  नमुना झण्डा सान
  वीर पुर्खाको नासो
  नेपाल नेपाली पहिचान ।
  २,
  लालिगुँरास राष्ट्रिय फूल
  पहिचान मेटाउन नेताहरू
  गर्दैछन् ठुलो भुल।
• सङ्गीता खरेल, काठमाडौं
  …
  १,
  वर्षातको आस गर्दा
  बल्ल खुसी लाग्यो
  आज पानी पर्दा ।
  २,
  रोपाइँको छ बेला
  घरको काम सकेर
  छिटो जानुपर्छ मेला ।
  ३,
  गैरी खेतको हिलो
  खेल्दै रमाइलो गरौँला
  साथीहरु नगर ढिलो ।
• लक्ष्मण देउवा, डोटी (हाल भारत चेन्नई)
  …
  १,
  तन बुढो भयो
  उमेर बढ्दै गएपछि
  बैँस खेर गयो ।
  २,
  असारे गीत गाउॅंदै
  धान रोप्ने खेताला
  स्वरमा स्वर मिसाउॅंदै ।
• बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ ४ झापा
  …
  १,
  खेतभरि भयो हिलो
  अझ असार लागेदेखि
  बाटोमा धेरै ढिलो ।
• श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
  …
  १,
  धामीको भरमा पर्दा
  ज्यान हाम्रो जान्छ
  समयमै उपचार नगर्दा।
  २,
  जोगिन्छ बार लगाए
  बेलैमा गरौँ उपचार
  रोगले धेरै सताए।।
  ३,
  नसोचौँ जीवनलाई भार
  पाईदैन मनुष्य चोला,
  ईश्वरले दिएको उपहार ।
• सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा, नेपाल
  …
  १,
  बसे म पर्खेर
  साझ ढल्दैँ गयो
  देखेर गयो तर्केर।
  २,
  माया गरे धेरै
  बुझ्नेले नबुझ्दा माया
  गयो हेर खेरै।
  ३,
  वेदनाले मन कुटुकुटु
  निष्ठुरीलाई भुल्न मैले
  बनाए पत्थरको मुटु।
• रुना कर्माचार्य दाहाल ,चितवन
  …
  १,
  असारे झरी आयो
  किसान हर्षित भए,
  बाली लाउन पायो।
  २,
  सक्दैन किसान बस्न
  हुन्छ निरन्तर लागिरहेको
  खेतबारीको माटोमा पस्न ।
  ३,
  रहर धेरै होला
  आफ्नो पनि उसको
  तर दुखी चोला।
• शंकर कार्की, मकवानपुर
  …
  १,
  रोपाइँको फेसन गरे
  मात्र पन्ध्र असारमा,
  सन्जालमा भ्रम छरे।
  २,
  कस्तो भयो विडम्बना
  खेतहरू बाँझो राखी,
  किसान हुने सपना।
  ३,
  विकृतिको नाघ्दा हद
  देखिएन मिसन रोक्ने
  बेकारका मन्त्री पद ।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १, नवलपरासी( वर्दघाट सुस्ता पुर्व)
  …
  १,
  बेसीका ठुला फाँटमा
  मानो रोपेर मुरी
  जोश जाँगर आँटमा।
  २,
  प्रकृति छटा हाँसेकी
  प्रफुल्ल हुँदै पिरती
  झरनासँग नाता गाँसेकी।
  ३,
  उडेका धुलो हराउँदै
  शीतल पवन सिरसिर
  छङछङ झरना कराउँदै।
• सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही बुटवल
  …
  १,
  लक्ष्य साझा लिएर
  लाग्दैछ समाज सेवामा
  युवा जमात मिलेर ।
• बाल कृष्ण श्रेष्ठ, सोलुखुम्बु

::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

[१]
१.
कतै छ पानी
कतै छ सुख्खा
मिल्दैन मौसमको भविष्यवाणी ।
२.
डुब्न लागिसक्यो घाम
महिना छ असारको
आली हिलोको काम ।
३.
समय आफैँले छोप्नुपर्छ
पर्खँदैन कसैलाई यसले
समयमा धान रोप्नुपर्छ ।
✍️

सतीश पण्डित

[२]
१.
सुधारौँ आफ्नो बानी
अरूको क्षति चाहँदा
आफ्नै हुन्छ हानी ।
२.
सधैँ नम्र बोल्नू
रुखो बोलेर हुँदैन
बोलीमा मह घोल्नू ।
३.
आफ्ना लागि बाँच्नू
अरूको पिर नगरी
आफ्ना खुसी साँच्नू ।
✍️
काजल न्यौपाने

भोजपुर।

[३]
१.
असारे राेपाइँ गरेर
सबै किसान मिली
राखौँ अन्न भरेर ।
२.
प्लास्टिकले शरीर छाेपौँ
असार पन्ध्रमा रमाउँदै
छुपुछुपु धान राेपौँ ।
३.
असारे गीत गाएर
काम गरौँ खेतमा
अचार राेटी खाएर ।
✍️
रबि पाैडेल

दक्षिण भारत

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यासको २३ औँ शृङ्खला आइतवार अपरान्ह सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा यो अभ्यास शृङ्खला निरन्तर हरेक हप्ता सञ्चालन हुँदै आएको छ ।
साप्ताहिक झिल्का कविता लेखन अभ्यासका विगतका शृङ्खलामाझैँ यसपटक पनि सहभागीहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा रहेर नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६८ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला पनि एक भएको र साप्ताहिक रूपमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार एवम् झिल्का कविताका प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

शृङ्खलाबारे प्रष्ट पार्दै शृङ्खला संयोजक/प्रशिक्षक म्यामराज राईले हरेक हप्ताको शुक्रवार राति १२ बजे अभ्यासको सूचना झिल्का कविता फेसबुक समूहमा राखिने र उक्त सूचनाको कमेन्टमा इच्छुक झिल्काकारज्यूहरूले स्वत:स्फूर्त आफ्ना उत्कृष्ट झिल्काहरू राखेर सहभागीता जनाउन सकिने बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम एवम् लघुतम प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक र अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुने गर्दछ । अर्थात् दोस्रो हरफको अन्त्यमा पहिलो र तेस्रो हरफको अन्त्यानुप्राससॅंग मिल्ने समध्वनिक अक्षर समेत हुनुहुँदैन ।

साप्ताहिक झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- २३ मा सहभागी झिल्काकारहरूका सुन्दर झिल्काहरू-
—++—

…
१,
मौसमी चाल चाले
बाँझोमा उम्रिन्छन् आशाहरू
पसिनाले उमार्न थाले ।
२,
खुट्टा तान्नु पहिले
आफ्नो पाइला चालौँ
हातमा फल जहिले ।
३,
पाखुरी होस् स्थायी
लक्ष्यित योजना बनाए
यात्रा बन्दछ फलदायी ।

• म्यामराज राई, भोजपुर
  …
  १,
  हजारौँ फूलहरू फुलिरहे
  सुन्दर ती बगैँचामा
  कति भमराहरू डुलिरहे।
  २,
  लेखिराखौँ हरेक चरण
  पुराना दिनका कथाहरू
  झिल्काले गराउॅंछ संस्मरण ।
  ३,
  जिन्दगी नाटक हो
  हामी अभिनय गर्दैछौँ
  सत्पात्र बन्ने को ?
• दीप गोले तामाङ, चन्द्रपुर, रौतहट
  …
  १,
  मौसम अनुसारको काम
  नगरी नहुने यता
  छैन जाने ठाम।
  २,
  भइन्जेल पाखुरीमा बल
  उमेर पुगेपछि नसकिने
  जोसुकैले पनि हलचल।
  ३,
  पाइन्छ खोज्दा रहलपहल
  पाखुरी बजार्दा सबैले
  हातमा आउँछ फल।
• अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१(हालः-अमेरिका,बोस्टन)
  …
  १,
  मौसमको हलचल हुँदैछ
  थिएन पानीको आशा
  असारे मनसुन छुँदैछ ।
  २,
  मानो रोपेर मुरी
  अन्न फलेर आए
  लाग्ला सुनको धुरी ।
  ३,
  फलाउँछ मानव अन्न
  धान्न मानव जिन्दगी
  ईश्वर रहेछन् धन्न ।
• बेदु न्यौपाने
  …
  १,
  दाम छैन गोजीमा
  कसो गर्ने होला ?
  छु कामको खोजीमा |
  २,
  खान पाइॅंदैन बसेर
  अल्छी भयौँ भने
  हिॅंडौँला पेट कसेर |
  ३,
  मनसुनले घात गर्‍यो
  कतै सुख्खा अति
  कतै पहिरो झर्‍यो ?
• सरिता सेढाई धादिङ
  …
  १,
  सम्बन्ध बीचको पहिरो
  बाह्य आँकलन नगर्नु
  असर यसको गहिरो ।
  २,
  परदेसिनु बाध्यता थियो
  म फर्की आउँछु
  जलाई राख्नु दियो ।
  ३,
  आवश्यकताको पहाड देखेर
  म पनि परदेसिएँ
  जिम्मेदारी थाप्लोमा बेरेर।
• दिवाकर चाम्लिङ्ग राई, खर्साङ्ग ,दार्जिलिङ
  …
  १,
  हुनुपर्छ पहिला आँट
  गर्न केही प्रगति
  दु:ख पीडा साटासाट ।
  २,
  राम बसे वनैमा
  केवल एक आदेश
  सिताजीलाई राखेर मनैमा ।
  ३,
  देखिॅंदैन बाहिरी चोट
  भित्री छिया छिया
  अर्धमृत भेटियो बोट ।
• ईश्वर साउद, रामारोशन गाउँपालिका- ६, सुदुरपश्चिम अछाम
  …
  १,
  बस्नुपर्छ मानेर डर
  वर्षाको महिना सुरु
  प्रकृतिको हुँदैन भर।
  २,
  जीवन बिस्तारै चल्छ
  मिहिनेती बन्दै जाऊ
  गरे सुन फल्छ ।
  ३,
  नछाडौँ आफ्नो कर्म
  सबैलाई बचाउनु पर्ने
  किसानको ठुलो धर्म ।
• शंकर कार्की, मकवानपुर
  …
  १,
  हुन्छ यहाँ बारम्बार
  महिलामाथि हुन्छ जहिले
  हत्या, हिंसा बलात्कार ।
  २,
  सुन्दा मन रुन्छ
  हाम्रो देशमा छाउपडी
  कहिले अन्त्य हुन्छ ?
  ३,
  बरु बढोस् सुनको
  बिन्ती गर्छु सरकार
  नबढोस् भाउ नुनको ।
• अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
  …
  १,
  नहुनु गल्ती भयो
  रिस थाम्न नसक्दा
  क्षति बढ्दै गयो।
  २,
  संसारमा दुई जात
  कतिको घरभित्र रोइलो
  परिवारभित्र देखिन्छ अन्तरघात।
  ३,
  कसैलाई हेपेर नबोलौँ
  समय एकनास हुँदैन
  अर्काको इतिश्री नखोलौँ।
• चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
  …
  १,
  मानव हिॅंड्ने बाटोमा
  सफलता मिलोस् सधैँ
  हुर्की खेलेको माटोमा ।
  २,
  योग अभ्यास गरौँ
  शरीर फुर्तिलो बनाई
  मनमा खुसी भरौँ ।
  ३,
  बगैंचामा फूल फुल्छन्
  सुगन्धित फूलको बासनामा
  भमरा झुम्मिएर डुल्छन्।
• राज कुमार राजभण्डारी खोटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम कोलोनी राधे राधे, भक्तपुर
  …
  १,
  हजारौँ फूल फुलिरहोस्
  मगमग बासन छरी
  सदाबहार जिन्दगीमा झुलिरहोस्।
  २,
  असारमा धन रोपाइँ
  चटारो भयो धेरै
  बाढीबाट ज्यान जोगाई ।
  ३,
  खेतालो छैन अब
  के गर्ने खै ?
  देशमा बुढाबुढी सब।
• एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
  …
  १,
  अन्जान बस्तीहरू ढल्दै
  गरिबी गाँसबास उठ्यो
  एकोहोरो भएर टल्दै ।
  २,
  समाउने हाँगो हुँदैन
  देखेन जनता रोएको
  नेतालाई छाँगाले छुँदैन ।
  ३,
  कति गर्छौ अत्याचार
  पालो गर्दै खाई
  कहाँ टुङ्गिन्छ भ्रष्टाचार ।
• अम्बिका अधिकारी, झापा बिर्तामोड
  …
  १,
  देश बचाउ अभियान
  चाल्नु पर्छ सबैले
  भुल्न हुन्न स्वाभिमान।
  २,
  आत्मनिर्भर आफैँ बन्नुपर्छ
  दस नङ्ग्रा खियाई
  बाँझो खेत खन्नुपर्छ।
  ३,
  देशको सिङ्गो कथा
  टुलुटुलु हेर्छ सरकार
  कर्णालीको दर्दनाक व्यथा।
• काजल न्यौपाने, भोजपुर
  …
  १,
  अकासमा उदाए जून
  जगमग उज्यालो गरी
  उद्यानमा फक्रिए प्रसून।
  २,
  अकेली एकान्त वनमा
  सुकुमारी शकुन्तला बसेकी
  निर्धक्क शान्त मनमा !
  ३,
  अषाढमा धान रोपाइँ
  पाकेपछी मङ्सिरमा काटेर
  गरौँला परालको दाइँ ।
• विवश पारदर्शी, झापा
  …
  १,
  बोक्दैछु विदेशीको भारी
  मनभरि पीडा छ
  बाँझै घुरेनको बारी !
  २,
  पुगेछन् सत्तामा खुनी
  मरुभूमि तुल्य बनाए
  स्वर्ग जस्तो भूमि !!
  ३,
  हाँसो छैन ओठमा
  राक्षसको साम्राज्य भो
  बाढी पस्यो गोठमा ।
• ऋजु दिल्पाली, इटहरी
  …
  १,
  मन भयो रसिलो
  सबै मिलेर एकता
  यो रहेछ कसिलो।
  २,
  सबै मेरो हुँदैन
  ईश्वरको आशीर्वाद सबैलाई
  दुःखले कसलाई छुँदैन।
• नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ
  …
  १,
  गूगलमा अन्न फल्दैन
  नानीहरू घोप्टिएर नबसौँ
  यसरी जीवन चल्दैन।
  २,
  खेतमा हलो चलाउनु
  सबैले आलस्य त्यागेर
  मानाको मुरी फलाउनु।
  ३,
  समयको सदुपयोग गरौँ
  आज पसिना बगाएर
  भोलि ढुकुटी भरौँ ।
• बिके मुखिया, दार्जिलिङ, भारत
  …
  १,
  अविकसित हाम्रो गाउँ
  समस्याहरुले चित्कार छडेर
  देउराली रोएको ठाउँ !
  २,
  युवा परदेश पलायन
  तीन शब्दमा सिमित
  समस्यै समस्याको जीवन।
• बि.कुलुङ, दार्जिलिङ, रंगबुल
  …
  १,
  तातिइन् पृथ्वी पाल्नलाई
  रमाउँदैछन् किसान खेतीमा
  अनाज फलाउन थाल्नलाई ।
  २,
  एउटै ध्यान किसानको
  निस्वार्थ श्रम गर्दछन्
  अन्न ऐश्वर्य निसानको ।
  ३,
  जुधेर पृथ्वीसँग रमाई
  मस्किन्छिन् धर्ती जब
  देखेर कोदाली समाई ।
• रामप्रसाद पुरी, बादेल, खोटाङ
  …
  १,
  मौसमी जलवायु चल्यो
  धर्ती सिॅंन्चित हुँदाखेरि
  फसल राम्रो फल्यो ।
  २,
  पाइला पाइला चालेर
  प्रगतिपथमा सबै लम्कौँ
  वैमनस्यता रिसराग फालेर ।
  ३,
  छन् खेतबारी बाँझो
  फेरि हराभरा बनाउन
  मिलाऔॅं हामीले चाँजो ।
• डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा
  …
  १,
  किसान खेतमा डुलेको
  असारे झरि परेर
  सबै दु:ख भुलेको।
  २,
  पुर्वमा रोपाइँ हुँदैछ
  बेलैमा पानी परी
  किसानले हिलो छुँदैछ।
  ३,
  सिमसिम पानी परेको
  काधमा कोदाली बोकेर
  बेँसीतिर ओराली झरेको ।
• कला ढकाल, झापा
  …
  १,
  महिना यो असार
  रोपिन्छ धान खेतमा
  चलेकै छ घरबार।
  २,
  माटोमा पसिना बगाई
  माटोमै जीवन बिताउँछन्
  बाली अनेक लगाई।
  ३,
  पहिला आफू बाँचेर
  अरूलाई पनि बचाउँछन्
  राख्दैनन् तिनले साँचेर।
• सतीश पण्डित
  …
  १,
  कृषिमा ल्याए आधुनिकता
  उत्पादन हुन्थ्यो धेरै
  त्यागे सामन्ती मानसिकता ।
• लोक वहादुर छेत्री लामिछाने, मोदी गा पा २ देउपुर, पवत
  …
  १,
  सिमसिमे पानी परेको
  कुट्टो कोदाली बोकी
  बेँसी खेत झरेको ।
  २,
  बेँसी खेत धाउॅंदै
  गरौँ काम मज्जाले
  असारे गीत गाउॅंदै ।
• वेल थोकर तामाङ, बकैया _८, मकवानपुर
  …
  १,
  को छ अजम्बरी
  जन्मेको हो मर्न
  बाँचिॅंदैन त सधैँभरि ।
  २,
  घाम सङ्ग छायाँ,
  ट्याक्कै परपुरक जस्तो
  दोहोरो हुन्छ माया ।
• शम्भु गजुरेल
  …
  १,
  बाँकी जस्ताको त्यस्तै
  अचेलको ताजा खबर
  छैन पहिलेको जस्तै।
  २,
  शोषण गर्छन् श्रमिकमाथि
  काम अनुसारको दाम
  पाइॅंदैन भन्छन् साथी ।
  ३,
  नभई नहुने पानी
  निकास नभएको खण्डमा
  बर्खामा गर्छ हानी ।
• पृथक प्रकृति ,झापा
  …
  १,
  भनेर पनि नहुने
  जिन्दगी रहेछ दोधारको
  मनले पनि नछुने ।
• प्रेम थापा “मन”बागलुङ “
  …
  १,
  आगो र पानी
  नमिल्ने एकापसका पूरक
  यस्तै सोच्छे सानी ।
  २,
  भाग्यको पछि लागेर
  कर्मशील बन्न नसके
  पाइन्न केही मागेर ।
  ३,
  भोकले भोजन मागेछ
  परिबन्दमा फँसेर पो
  नखाएको विष लागेछ ।
• नन्दलाल आचार्य, सिद्धार्थटोल, उदयपुर (हाल- एनेलकुटी, सिरहा)
  …
  १,
  धान रोप्ने बेलामा
  घामा लाग्यो टलल
  जाउ साँइली मेलामा ।
  २,
  ब्याडे दाई आए
  हातमा बिउ लिई
  रोपाहारले रोप्न पाए ।
  ३,
  किसान हामी रमाउॅंदै
  खेतबारीमा गएर हेर
  हलो जुवा समाउॅंदै ।
• बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ ४ झापा
  …
  १,
  लुकेर हान्छौ जहाँ
  जीवन जान सक्छ
  प्रत्यक्ष आऊ, यहाँ ।
  २,
  झुठको तिम्रो खेती
  कहिले सुध्रिन्छौ तिमी
  दुनियाँले छुँदा तेति ।
  ३,
  यहाँ मौसम फारेको
  पानी आउँदैन होला
  हेर किसान हारेको !
• रबि पौडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि
  …
  १,
  मौसम भयो आहा !
  ऋतु रोपाइँको पनि
  किसानको यत्ति चाहा ।
• नागेन्द्रप्रसाद यादव
  …
  १,
  पनौतीको हिले जात्रा
  खानुपर्छ मिलाएर फल
  चिउली केराको मात्रा !
  २,
  मानो रोपेर मुरी
  फलाउनु पर्ने बेला
  नहुनु कोही दूरी ।
• कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
  …
  १,
  बर्सात नहोला जस्तो
  सुक्न लागेछ गराहरू
  रोपाइँ नहुँदा कस्तो ।
  २,
  बीउ उखेलेर सारा
  पानीले धोका दियो
  मनसुनको कस्तो पारा ।
  ३,
  आकाशको भरमा खेती
  बादललाई कति पर्खनु
  उमेर ढल्केछ सेती ।
• भगवती दवाडी ,झापा
  …
  १,
  टाढ़ा नजिकका भेटियो
  हात समाई रमाउँदै
  झिल्काले सबैलाई समेटियो।
  २,
  झरी नयनको कुनामा
  कसैले नदेखी खस्यो
  आफ्नै दौराको तुनामा।
  ३,
  जिन्दगीको गोरेटो साह्रो
  धोका खाँदै हिॅंड्नुमा
  जिउनु एकदमै गाह्रो।
• अन्मोल मुस्कान, तकदाह छाउनी, दार्जिलिङ
  …
  १,
  धान रोप्नुपर्छ भनेर
  बिदेश हिॅंडेको उनी
  रुपियाँ देखाउँछन् गनेर ।
  २,
  सबैको मन रिझाउन
  सकिन्न रहेछ कहिले
  थाल्दछ चसक्क बिझाउन ।
  ३,
  रिसाएको जस्तो मुहार
  एकपटक मुस्काउन भन्छु
  मागेर फेरि गुहार ।
• मोती सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा
  …
  १,
  पानी पर्यो आज
  बाटो छ हिलो
  नभेटौँ है साँझ।
  २,
  मनमा माया अपार
  साथमै लैजाऊ मलाई
  एक्लै रुन नपार ।
• साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्
  …
  १,
  कर्मयोगी हुन्छ किसान
  गर्दैन फलको आशा
  चाहिॅंदैन भवन आलिसान ।
  २,
  गर्नुपर्छ धेरै कष्ट
  प्रकृति बन्छ शत्रु
  गर्छ उपज नष्ट ।
  ३,
  उत्पादन गर्छ अन्न
  खुवाउॅंछ टन्न सबैलाई
  पर्छ जमिन खन्न ।
• डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल, सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची
  …
  १,
  सङ्गत अनुसारको फल
  अवश्य मिल्नेछ साथी
  तर नगर्नु छल ।
  २,
  देखियो मिठो सपना
  उपभोग गर्न पाइन्न
  ईश्वरको गर्नु जपना
  ३,
  श्रमिक निरोगी हुन्छ
  देश विकासको आधार
  विभेदले मन छुन्छ ।
• प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे
  …
  १,
  आयो रोपाइँको बेला
  खेल्छन् युवा युवती
  हिलो छ्याप्ने खेला।
  २,
  हुँदैन फुर्सद खाने
  एउटै कुरा ध्यानमा
  खेतमा सबरै जाने।
  ३,
  कोही रसिया गाउँछन्
  असारे गीतको पारखी
  गीत सुन्न धाउँछन्।
• अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान,कालेबुङ, भारत
  …
  १,
  आषाढमा धान रोप्ने
  हिउँदमा पिरती लगाई
  हातमा नाम खोप्ने ।
  २,
  पाइला अगाडि चाल
  आउन सक्छ नजिकै
  बर्षातमा नदीको छाल ।
  ३,
  सफलता हात पार्न
  पर्छ अब सबैले
  खेतबारीमा मन सार्न ।
• ललिता गिरी, सिन्धुली, हाल काठमाडौं
  …
  १,
  जोधाहा रहेछन् ओहो!
  दुष्ट नेतालाई जहिलेसुकै
  सत्ताको मात्रै मोहो l
  २,
  सकिएन गर्न जोहो
  कसरी भेटिन्छ कुन्नि
  छाक टार्ने गोहो l
  ३,
  आत्मनिर्भर बनौँ सबै
  परालम्बी भयौँ भने
  आनन्द मिल्दैन कबै l
• बाबुराम गौतम, गुल्मी
  …
  १,
  अल्छीलाई महान ठानिन्छ
  मुलुक सतीले सरापेको
  गर्नेहरूको खुट्टो तानिन्छ ।
  २,
  न्यायको मरिसक्यो आस
  दोषीलाई दिन्छ उन्मुक्ति
  निर्दोषलाई सधैँ कारावास ।
  ३,
  जिन्दगी हुन्छ जञ्जालमा
  तर राम्रो देखाइन्छ
  हेर सामाजिक सञ्जालमा ।
• वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
  …
  १,
  अस्पटलाग्दो छ पर्खाइ
  बुझिन्छ समयको मूल्य
  मनको अनौठो सोचाइ ।
  २,
  जिम्मेवारी कस्तो बाध्यता ?
  कर्तव्यबोधले थिचिएको जीवन
  गर्न नसकिने मध्यस्तता ।
  ३,
  अधुरो सपनाहरू लथालिङ्ग
  समेट्न खोज्दा खोज्दै
  जिन्दगी दोबाटोमा ठिङ्ग ।
• दिल ठकुरी, टिस्टा भेल्ली दार्जिलिङ्ग
  …
  १,
  भोजन जुटाउन वर्षको
  असारमा रोपाइँ गरेर
  आयो समय हर्षको ।
• लक्ष्मी रिजाल, रुपनगर, सप्तरी ।
  …
  १,
  ब्रह्माण्ड तातो भयो
  प्रलय हुन्छ भन्ने
  सबैको सातो गयो
  २,
  प्रकृतिलाई पनि गाह्रो
  नियम विपरीत गर्दिन्छन्
  बाँच्नलाई पनि साह्रो ।
  ३,
  घामपानी जस्तो भइदिऊॅं
  नत्र हुन्छ अप्ठ्यारो
  नियम अनुसार गइदिऊॅं ।
• सविता भट्टराई, जनकपुर
  …
  १,
  मनभित्र पस्यो अशान्त
  हुरी बतास चलेर
  समय आयो दुःखान्त।
  २,
  हाँगा नहोस् समाउने
  टेक्नुलाई पाए भुईॅं
  त्यही उभिएर रमाउने।
• राजनारायण राई, राजदल बस्ती सोनादह
  …
  १,
  असारे झरी पर्दैछ
  किसानलाई आफ्नै चटारो
  रोपाइँ गर्न झर्दैछ।
• शोभा आचार्य गौतम, काठमाडौँ
  …
  १,
  आयो असारे झरी
  रुझायो तन मेरो
  पग्लिएँ सुस्तरी सुस्तरी ।
• ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी, धादिङ
  …
  १,
  आगोलाई नठानौँ सानो
  हेलचक्राई गरेको हामीले ,
  जलाई दिन्छ छानो ।
  २,
  घरमा आगो लाग्दाखेरि
  बोलाऔॅं दमकल सबैले
  नोक्सान हुँदैन फेरि ।
  ३,
  आगोले ताप दिन्छ
  दुरुपयोग हुन गएमा,
  हाम्रो खुसी छिन्छ ।
• सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा, नेपाल
  …
  १,
  कुरीतिको मारमा पर्‍यो
  मानव समुदाय समाजमा
  नगर्ने काम गर्‍यो ।
  २
  विदेशीको दास सरकार
  देशको लगाम अन्तै
  शासन उस्तै व्यवहार।
  ३
  सरकारमा हुन्छ मारामार
  मुद्दा हुँदैन देशको
  गर्न नपाएर भ्रष्टाचार।
• सुरेशकुमार पाण्डे, दाङ घोराही १८
  …
  १,
  मादकतामा बैँसालु मन
  देखेपछि मेरो सामुमा
  तरङ्गियो यो मायालुपन।
  २,
  अनगिन्ती सपना सजाउँदै
  जीवनको उत्तरार्ध पनि
  आउँदैछ सारङ्गी बजाउँदै।
  ३,
  खहरे जसरी गडगडाउँदै
  आउँदैछ सरर सुसाएर
  बैँसालु वसन्त हडबडाउँदै।
• घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही
  …
  १,
  झिल्का लेखौँ तेसरी
  दुनियाँ हाँसोस् सम्झॅंदै
  पेट मिचिमिचि बेसरी ।
  २,
  दाम्लो बाट्नु चोयाको
  माया लगाउनु सोचेर
  हालत होला खोयाको।
• होमप्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी
  …
  १,
  अन्योलमा हुन्छु कहिले
  गन्तव्य भेट्न नसकी
  भौँतारिने गर्छु जहिले ।
  २,
  बहकिन मन हावामा
  तर पलपल पिल्सिॅंदै
  तातो रापिलो तावामा ।
  ३,
  प्रत्येक श्वासप्रश्वास गनेर,
  आशक्तिमै पो डुब्दैछु
  अजम्बरी शरीर भनेर ।
• दीपा गुरुङ्ग (समभाव), खोटाङ्ग
  …
  १,
  आकाशमा जून तारा
  हेरेर रमाएका आफैँ
  खुसीमा दुनियाँ सारा
  २,
  नदीको कलकल पानी
  पानी सबैको जीवन
  सबैको आँखाको नानी
  ३,
  उकालीको बाटो राम्रो
  बस्तीहरू सदा हराभरा
  अनुपम गाउँघर हाम्रो
• आर्त अकुलीन
  …
  १,
  शरीरभित्र छ पसिना
  मनसुन परिवर्तन हुँदा ,
  आए खेतमा असिना ।
  २,
  सफलताले पाइला चाले
  परिश्रम गर्दा जिन्दगीमा ,
  खुसीले हर्ष थाले ।
  ३,
  देशमा नेताको मोजमस्ती
  विकास नहुदाँ हजुर
  सुख्खा भो गाउँबस्ती ।
• श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
  …
  १,
  असार मासे गीत
  गाउनु पर्छ आई
  लाएर हिलोसँग मीत ।
  २,
  छैन फुर्सद खानलाई
  मुठीले मुरी उब्जाउन
  छिटो मेला जानलाई।
  ३,
  मेलो तयार भयो
  बाउसेले आली लाएपछि
  रोपाहार रोप्न गयो ।
• दुर्गा भट्टराई, मोरङ
  …
  १,
  छुपुछुपु धान रोपौँला
  पानी पर्यो भने
  पुरानो घुमले छोपौँला।
  २,
  मानो रोपेर मुरी
  असारको मङ्सिरमा भित्र्याउने
  नढाल्नु है हुरी ।
• सङ्गीता खरेल, चन्द्रागिरी ८ काठमाडौ
  …
  १,
  वैदेशिक रोजगारको असर
  युवाहरू सबै विदेशमा
  वृद्धहरू मात्र गाउँघर।
  २,
  खेती गर्ने बेलामा
  बाँझो रह्यो खेतबारी
  कोही छैनन् मेलामा।
  ३,
  बाध्यता र रहर
  कस्तो बन्यो परिस्थिति
  रित्तिॅंदैछ गाउँ सहर।
• ज्ञानबहादुर क्षत्री, सन्धिखर्क – २, अर्घाखाँची।
  …
  १,
  बेला असार मासको।
  गरौँ रोपाइँ छुपुछुपु
  खोलौँ सृजना सहकालको ।
  २,
  असारे झरी बेला
  अमूल्य प्रकृतिको वरदान
  भर्ने आस्थाको मेला ।
• हरिगोपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगाबजार
  …
  १,
  मुठीबाट मानो फलाउने
  यसरी काम गरेर
  कृषकले जीवन चलाउने ।
  २,
  अरूको कुरा काट्न
  छोड सबै जाऔॅं
  खेतबारीमा पसिना साट्न ।
  ३,
  छत्री घुमले छोपेर
  पानी परेको बेला
  रमाउँछौ धान रोपेर ।
• लक्ष्मण देउवा डोटी
  …
  १,
  फुलेको सुन्दर फूल
  नफक्रेको कोपिला टिप्ने
  नगर्नु है भूल ।
  २,
  बगैंचा बिरुवाले भरौँ
  स्वस्थ जीवन बाँच्नलाई
  नित्य कर्म गरौँ ।
  ३,
  देखिन्छ सुन्दर सप्तरङ्ग
  मनको मैलो हटाई
  पर्नुपर्छ हामी दङ्ग ।
• जयनारायण नेपाल, इलाम (हाल सूर्यविनायक २, बालकोट भक्तपुर)
  …
  १,
  यो असारको महिना
  रोप्ने धान मैले
  पुछ्दै निधारको पसिना ।
  २,
  टन्टलापुर घाम चर्को
  हिलोमा छुपुछुपु रोप्छु
  धान नमानी झर्को।
  ३,
  हातमा बीउ समाई
  गुनगुनाई असारे भाका
  खेल्छु हिलो रमाई।
• रुना कर्माचार्य दाहाल ,चितवन
  …
  १,
  काम ठग्ने राजयोगी,
  पाउँछ उसले पृष्ठपोषण,
  दिक्दारमा छन् भुक्तभोगी।
  २,
  पहाडका बेँसी टार
  गाउँघर बाँझै खाली
  मेटिॅंदैछ हाम्रो सार ।
  ३,
  शासकले खेरै फाले
  स्रोतहरू अनुपम नेपालको
  धमाधम छोड्न थाले।
• मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १, नवलपरासी वसुपू
  …
  १,
  मन्द मुस्कानको ओठ
  बिर्सन पीडाका चुस्की
  मनभरि चुलिएको चोट ।
  २,
  स्वप्न नगरको सपना
  चाहना रमरम नशाको
  बिर्सन्न यथार्थ कपना ।
• ममता पौडेल, बुढीगङ्गा- मोरङ
  …
  १,
  मान्छेको स्वभाव घमण्डी
  स्वार्थको सीमा नाघ्दछ
  हुन्छ क्षति उग्रचण्डी ।
  २,
  बर्खायाममा बाढी, पहिरो
  लापरबाही गर्दा मान्छेले
  प्रकृतिलाई दुख्छ गहिरो ।
  ३,
  क्षतिको हिसाव नगरौँ
  दैवीप्रकोप न्यून गर्न
  होसियारीसाथ काम गरौँ ।
• पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
  …
  १,
  रहरमा बाँध बाँधेर
  ओठमा मुस्कान भर्दछु
  हाँसो, आँशु साँधेर।
  २,
  असारे भाका मेलामा
  घन्कियो गैरी खेतमा
  रोपाइँ गर्ने बेलामा।
  ३,
  खेतमा धान रोपियो
  असार गई मङ्सिर
  महिनाको आस बोकियो ।
• सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही बुटवल
  …
  १,
  अक्सिजन हाम्रो प्राण
  रुख जीवन हाम्रो
  खानाले बढ्छ त्राण ।
  २,
  नारी पुरुष बराबरी
  भेदभाव नगर्दा राम्रो
  जीवन चल्छ सराबरी।
  ३,
  रुँदै जीवन जाला
  अल्छी भाव सङ्गाल्दा
  दु:ख वर्षाउने चाला ।
• हिरालाल न्यौपाने ,बानपा ८, कोटमौला सल्यान
  ::::::::जय झिल्का साहित्य ! ::::::::::

झिल्का लेखन अभियानको २० औँ शृङ्खला (मनसुन विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।

झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ७७ जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुन्छ तर समध्वनीक हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
—————<•>—————

[१]
१//
उधुम गर्मीको आहत
एकाएक प्रवेश मनसुनको
भयो तनमनमा राहत ।
२//
गर्मी कतै झरी
प्रकृतिको एकछ्त्र राज
गर्दै हिँड्छ मनपरी ।
३//
भगवान् तिम्रै भर
नहोस् मानवीय क्षति
बाढी पहिरोको डर ।
✍️
वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
————-==———–
[२]
१//
जतासुकै चल्छ भनसुन
त्यसैले आउन यसपालि
गाह्रो मान्दैछ मनसुन ।
✍️
दीपा समभाव, खोटाङ्ग
————-==———–
[३]
१//
जताततै वर्षा भेल
म कसरी बुझौँ
दैवको यो खेल ।
२//
किसानलाई बन्यौ सहारा
अनेकौँ रूप तिम्रो
कसैको तिमी हत्यारा ।
३//
कोही छन् रमाएका
सर्वस्व गुमाउनेहरू चाहिँ
बलिन्द्र आँसु बगाएका ।
✍️
विमल खतिवडा माइला, सिलगढी, भारत
————-==———–
[४]
१//
गर्जन्छ मेघ खहरे
मल हाले लहरिन्छ
खेतमा तरकारी लहरे ।
२//
परेको परेकै झरी
भन्दैछन् काफल पाक्यो
हाँगामा बसेर चरी ।
✍️
बिके मुखिया, दार्जीलिङ, भारत।
————-==———–
[५]
१//
प्रकृतिप्रदत्त यो मनसुन
भित्र्याउनलाई चाहेको बेला
लाग्दैन कसैको भनसुन ।
२//
बनाएर रेखा बक्र
आउँछ मनसुन घुम्दै
बनाउँदै न्यूनचापिय चक्र ।
३//
आउँछ कहिले झाडीबाट
प्राकृतिक लीला अचम्मको
आउँछ बङ्गालको खाडीबाट ।
✍️
डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा ।
————-==———–
[६]
१//
कति पर्खनु मनसुन
धैर्यको बाँधै चर्कियो
चल्छ कि भनसुन ?
२//
विक्षिप्त बन्यो पश्चिम
प्रकृति हुँदा पक्षपाती
नहुँदा वर्षा सिमसिम !
✍️
चिरञ्जीवी ढकाल, नेपालगन्ज -२० राँझा एयरपोर्ट बाँके
————-==———–
[७]
टारी खेतमा पानी
मनसुन सुरू भयो
कृषिमा गरौँ लगानी ।
✍️
मन्दिरा सेढाई, मलेखु,धादिङ
————-==———–
[८]
१//
धेरै भयो गर्मी
वायुमण्डल नै खल्बलाएर
किन बन्छन् अकर्मी ?
२//
विदेशमा मनसुनको भर
फरक हुन्छ दिनमै
तर नमान्नु डर ।
३//
एकनास नहुँदा मनसुन
बाढी पहिरोको डरले
नपरोस् कसैले रुन ।
✍️
अर्जुन प्रसाद चौलागाई, रामेछापः-सुनापति-१ हालः-अमेरिका,बोस्टन!
————-==———–
[९]
१//
मनसुन सुरु भयो
अन्त्य कैले हुने ?
धेरै बाढी गयो ।
२//
जटिल मौसम परिवर्तनले
चट्याङ झरेको धेरै
मान्छे मर्‍यो बिजोगले ।
३//
विकासले विनाश ल्यायो
देश गरिब बनाएर
जनता लाटो बनायो ।
✍️
एवाइ प्रभात, सहिदभुमि धनकुटा
————-==———–
[१०]
आकाशमा उडे कर्याङ्गकुरूङ
मनसुन आएन तैपनि
खडेरीले मकै खर्याङ्गखुरूङ ।
✍️
सुरेश कार्की, हाल सिड्नी अष्ट्रेलिया
————-==———–
[११]
१//
आउँदै मनसुन जल
छन् किसान खेतबारीमा
पाइँदैन बिउ मल ।
२//
गर्जँदै आयो मनसुन
छैन मल बिउ
चल्छ निकै भनसुन ।
✍️
मन थापा, पोखरा २१ कृस्ती
————-==———–
[१२]
१//
तिमी वर्षादको पानी
म मनसुनी हावा
गर्मी भयो सान्नानी ।
२//
आँखामा गाजल लगाऊ
चमक्क चम्काउँदै बिजुली
तिमी मनसुनमा रमाऊ ।
✍️
होमप्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी ।
————-==———–
[१३]
मनको मिठो झरी
सम्झना गराउँछ तिम्रो
सायद बर्खामा परी ।
✍️
नीमा छिरिङ भोटिया, जलढका कालेबुङ
————-==———–
[१४]
१//
माैसममा आधारित खेत
राहत भएन किसानलाई
सरकारको खुलोस् चेत !
२//
जलवायु परिवर्तनकाे असर
कसर छाेडेनन् किसानले
तर उत्पादन पसर ।
३//
जलवायु परिवर्तनकाे न्युनीकरण
उत्थानीकरण गर्नुपर्छ मिली
हुन्छ वातावरणकाे सबलीकरण ।
✍️
डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल
सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची
————-==———–
[१५]
१//
खेतबारी हुँदैछ रसिलो
प्रकृति खुल्दैछ हराभरा
मनसुन भइदियो ढिलो ।
२//
तात्तिनु पर्छ किसान
छ अन्न उब्जाउनु
गरेर भूमिमा श्रमदान ।
✍️
भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ
————-==———–
[१६]
१//
परेको परेकै पानी
मनसुन आगमन हुँदैछ
खुसी छिन् सानी ।
२//
मनसुनको महिना असार
धान रोपाइँको चापाचाप
नपर्नु बसेर लम्पसार ।
३//
माना रोपेर पाथी
धानको रोपनी गरौँ
परमा चलाउनु साथी ।
✍️
मोती सुब्बा, दार्जिलिङ निमकी डाँडा ।
————-==———–
[१७]
१//
पूर्वमा वर्षाको भेल
बस्ती डुबानमा परेको
कस्तो दैवको खेल ।
२//
आकाशे पानीको भर
गर्नुपरेको छ किसानलाई
नपरेमा हुनेछ डर ।
३//
मनसुन सक्रिय बन्दैछ
सजक रहन सरकारले
सबैलाई सूचना भन्दैछ ।
✍️
कला ढकाल, झापा
————-==———–
[१८]
१//
चर्काे लाग्यो घाम
मनसुनको भर नहुँदा
भएन खेतमा काम ।
२//
बल्ल मनसुन आयो
वर्षा सुरु हुँदा
मनमा खुसी छायो ।
३//
कतै वर्षा झरी
मौसमकाे भर छैन
बस्ने पो कसाेगरि।
✍️
राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे, मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर ।
————-==———–
[१९]
१//
सुखदुःख भयो मनसुन
एकैनासको छैन केही
चट्याङ बाढी अवगुण ।
२//
मान्नुपर्छ प्रकृतिको चलन
मान्छेको हुँदैन हातमा
भएपनि कुनै दलन ।
३//
किसानलाई झन् खुसी
मनसुन बन्यो राहत
हराभरा एकदम भूमि ।
✍️
पृथक प्रकृति ,झापा
————-==———–
[२०]
भित्रिएछ यहाँ मनसुन
हुनेछ धान रोपाई
प्रभुले गरेका भनसुन ।
✍️
कार्की डिबी माकुम
————-==———–
[२१]
१//
मन भयो छिन्नभिन्न
आगोझैं तातो रापले
हिँडे पङ्खा किन्न ।
२//
मनसुन सुरु भयो
पानीको बहावमा
राप सेलाएर गयो।
३//
झमझम पानी पर्यो
गर्मी लजाउँदै हजुर
अलिअलि पछि सर्यो ।
✍️
शशीश्री आचार्य
बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौँ
————-==———–
[२२]
१//
पानी नपरेरै सतायाे
पसिना बगेकाे छ
मन निकै अतायाे !
२//
बादल पानी पठाइदेउ
निकै कठिनाई भयाे
समस्या तिमी हटाइदेउ !
३//
असारकाे खेती लगाऔँ
खेती राम्रो बनाएर
कृषकले समस्या भगाऔँ !
✍️
रबि पाैडेल, दक्षिण भारत पाण्डेचरि।
————-==———–
[२३]
१//
भएन राम्रो मनसुन
काम गर्न नेपालमा
चाहिन्छ राम्रो भनसुन।
२//
प्राणीको तागत भर्दछ
मनसुन समयमा भए
समस्या सबै टर्दछ ।
३//
मनसुनले बन्छ जीवन
सर्वत्र ल्याउँछ यसले
जीवन जगतमा परिवर्तन।
✍️
सतीस पण्डित
भानु६ चुँदी तनहूँ
हाल चनपा६ मातातीर्थ
————-==———–
[२४]
१//
आयो असार मास
मनसुन सुरुवात हुने
हुन्छ सबैको आस ।
२//
वन बनाए घडेरी
मनसुन सुरु नहुँदा
लागे सर्वत्र खडेरी ।
✍️
कृष्णकुमार वैद्य, बनेपा ९, काभ्रे
————-==———–
[२५]
आहा ! बादल वर्षियो
पर्‍यो चट्याङ झिलिक्क
मेरो मनै तर्सियो ।
✍
नवशिला, नवदेव मार्ग, लालभित्ती,मोरङ।
————-==———–
[२६]
सक्रिय बन्दैछ मनसुन
प्रकृति मात्रै यस्तो
चल्दैन कसैको भनसुन ।
✍️
शंकर कार्की, मकवानपुर।
————-==———–
[२७]
१//
बाहिर पानी परेको
किसान खुसी भएर
हर्षका आँसु झरेको ।
२//
सक्रिय भयो मनसुन
गर्नुपर्दैन अब कसैलाई
बाली लगाउनलाई भनसुन ।
३//
आकासे पानीको भर
पहाडका किसानको जिन्दगी
सोचेभन्दा हुन्छ पर ।
✍️ देवकृष्ण
————-==———–
[२८]
१//
चल्छ नेपालमा मनसुन
वित्यासै पार्छ कहिलेकाहीँ ,ल
बाँच्नै गर्नुपर्छ भनसुन ।
२//
तराई डुबाउने भलले
पहाड पहिरोले क्षति
माटो भिज्दैन मलले ।
३//
संसारको अनुपम देश
उचाइमा विविधता हुँदा
सिके बसाइँ वेश ।
✍️
मनोहरी पौडेल, गैडाकोट १
————-==———–
[२९]
१//
कुद्छ बुट्टा कर्मीले
अस्वस्थ बनाइदियो हेर
यहाँ सबैलाई गर्मीले ।
२//
सुरु भयो असार
पर्नसकेको छैन पानी
सुक्दैछ खोला बगर ।
३//
तातो चर्को घाममा
पसिना बगाउँदै किसान
व्यस्त छन् काममा ।
✍️
दिप गोले, चन्द्रपुर-१पौराई रौतहट
————-==———–
[३०]
१//
आउदैछ तुफानी मनसुन
कताकता सुन्दैछु मैले
मिल्नेभए गर्नहुन्थो भनसुन ।
२//
सास फेर्नै गाह्रो
खै कसरी बाँच्ने
पानी नपरी साह्रो ।
३//
कतै सुनिन्छ पहिरो
हामीलाई भयो जातिबिती
मनसुन आओस् गहिरो ।
✍️
सुनगाभा पोखरेल
————-==———–
[३१]
१//
प्राकृतिक प्रकोप मनसुनमा
जीवन आफैँ समालौँ
चेतनाको मीठो धुनमा ।
२//
समय बितेर रुनुमा
पीडा मात्रै सकिन्छ
विपत्तिले अनायसै छुनुमा ।
३//
भयानक रूपमा देखिन्छ
खेलाँची नसम्झौँ यसलाई
सतर्कताले दुर्घटना छेकिन्छ।
४//
झुट होइन लेखेको
मैले यस्ता घटनाहरू
आफ्नै आँखाले देखेको।
५//
मनसुनको गीत गाएको
हल्कामा नलिनु कहिल्यै
जनचेतनाको निम्ति सजाएको।
✍️
अन्मोल मुस्कान, तकदाह छाउनी, दार्जिलिङ।
————-==———–
[३२]
१//
तिमी झरी आउछाै
र मेरो पेटमा
शक्तिको दिप जलाउछाैै ।
२//
तिम्रो तागत मनसुन
कति छ कति
तिर्न नसकिने गुन ।
✍️
ईश्वर साउद (भिक्षु), रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम
————-==———–
[३३]
१//
सबैले मौका छोप्नु
मनसुन सुरु भयो
मिलेर धान रोप्नु ।
२//
असार मासको बेला
खेतमा काम गर्छन्
भएर सबै भेला ।
३//
पर्‍यो मुसलधारे पानी
बाढी पहिरो गएर
पुर्‍याउँछ होला हानी ।
✍️
अरुण कुमार भुजेल, गोरूबथान, कालेबुङ, भारत।
————-==———–
[३४]
१//
प्रकृतिको खेल मनसुन
आउँछ आफ्नै खुसीमा
कसैको चल्दैन भनसुन ।
२//
गर्मीले पसिना बगेको
मनसुन धर्तीमा आउन
एक्कासी वर्षा खसेको ।
३//
गर्मीले तितरबितर आहत
प्राणी प्रकृतिको भरमा
वर्षाले दियो राहत ।
✍️
बेदु न्यौपाने
————-==———–
[३५]
१//
कस्तो अचम्म आज
मनसुन बद्लिएर आयो
जताततै गर्दै राज ।
२//
न्याय दिने काम
कर्तव्य हो सबैको
गरौँ मिली रोकथाम ।
✍️
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’, पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा ।
————-==———–
[३६]
१//
मौसम ऋतु अनुसार
कहिले प्रचण्ड गर्मी
कहिले आउँछ तुषार ।
२//
वनस्पति हाम्रो आधार
आएर मनसुन समयमा
कृषिमा आओस् बहार ।
✍️
सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
————-==———–
[३७]
१//
बल्लतल्ल भित्रियो मनसुन
हर्षको साथ किसानहरू
गुनगुनाउछ्न् आफ्नै धुन ।
२//
आउनेछ बाढी पहिरो
जोगाउन गाह्रो ज्यान
नेपालीको पीडा गहिरो ।
✍️
वेल थोकर तामाङ, मकवानपुर //बस्तिपुर
————-==———–
[३८]
१//
सुन्दैन कसैको भनसुन
सबै सतर्क रहौँ
बदलिँदै आयो मनसुन।
२//
खोलातिर नजानुस् जानीजानी
पहिरोको जोखिम छ
पर्दैछ सबैतिर पानी ।
✍️
चुडामणी देबकोटा, पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
————-==———–
[३९]
१//
जोखिममा छ घर
मनसुन भित्रियो देशमा
पहिरो जाने डर ।
२//
पानि पर्‍यो अति
जताततै पहिरो गएर
जनधनको भयो क्षति।
✍️
अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
————-==———–
[४०]
१//
गर्मी यसपालि जस्तो
बढेर नजावस् फेरि
मौसम बिग्रियो कस्तो ।
२//
मनसुनी वर्षा लागेर
दर्केर पर्यो पानी
आयो उत्साह जागेर ।
३//
रमाउँदै लगाउने बाली
रोपेर धान खेतमा
उब्जाउने टन्न यसपालि ।
✍️
पुष्पा राई, ऐसेलुखर्क, खोटाङ ।
————-==———–
[४१]
१//
कता अल्मलियो मनसुन
बढेर ताप सूर्यको
छट्पटिए तारा जून ।
२//
आउँछ छिट्टै पानी
लामो खडेरी पर्दा
आत्तिने हाम्रो बानी ।
✍️
पुष्पा सुवेदी, नेपालगन्ज,बॅाके।
————-==———–
[४२]
१//
सुरु भयो मनसुन
किसानको मुहारमा हाँसो
मनमा मीठो धुन ।
२//
लाग्दैन अब जून
वर्षा सुरु भयो
निरन्तर मनसुनको धून ।
३//
बाधीले पहिरो जान्छ
सचेत बनौँ सबै
घरखेत नै लान्छ ।
✍️
साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्ग।
————-==———–
[४३]
१//
बादल गर्जँदै आयो
गर्‍यो जलले स्पर्श
धर्तीमा खुसीयाली छायो ।
२//
मनसुन सुरु भयो
प्रचण्ड राप हेर
शीतल भएर गयो ।
३//
मुसलधारे पर्दा पानी
सबैलाई लाग्यो डर
बाढी, पहिरोको हानी ।
✍️
रुना कर्माचार्य दाहाल ,चितवन
————-==———–
[४४]
१//
याे वर्षकाे मनसुन
कृषक पट्यारीमा दिक्दारीमा
कसैकाे लागेन भनसुन ।
२//
टन्टलापुर घाममा चराहरू
आवाज सुनिँदैन ढुकुरकाे
सुकेर चर्किए गराहरू ।
३//
माैसम बिग्रिएर राेगहरू
रित्तिँदैछन् भकारी किसानका
बढ्दैछ चिन्ता शोकहरू ।
✍️
हिरालाल न्याैपाने ,बानपा ८, काेटमाैला सल्यान
————-==———–
[४५]
१//
मनसुन यता सरेन
असार लाग्दा पनि
अझै पानी परेन l
२//
मनसुन पूर्वतिरै लुक्यो
सहन नसकी घाम
खेतीपाती सबै सुक्यो ।
३//
कतै वर्षे भेल
जथाभाबी धर्ती भत्काउदा
बिग्रियो प्रकृतिको तालमेल l
✍️
बाबुराम गौतम, गुल्मी
————-==———–
[४६]
१//
मनसुन सुरु भयो
कसरी कटाउनु बर्खा
जताततै बाढीपहिरो गयो |
२//
चाहिने भन्दा अति
पानी पर्‍यो भने
हुन्छ धेरै खति |
✍️
सरिता सेढाई धादिङ
————-==———–
[४७]
१//
उपयुक्त माैका छाेपाैँ
मनसुन भित्रिएको बेला
जुटेर धान राेपाैँ ।
२//
भएर हामी भेला
चलाउनुपर्छ अब साथी
धान राेपाइँकाे मेला ।
३//
देखिन्छ प्रकृति रसाएकाे
मनसुन आएर हाेला
खुसीले पानी खसाएकाे ।
✍️
केशवप्रसाद ढकाल ‘प्रीतबीज’
सिरान्चाेक-७, उपल्लो गाेहाेरे, गाेरखा
————-==———–
[४८]
१//
मनसुन बल्लतल्ल आयो
त्यसैले गर्दा हजुर
गाउँमा खुसी छायो ।
२//
धनबिरेले काम पायो
मनसुनले गर्दा नै
जानुकीसँग मायापिरती लायो ।
३//
चौतारीको पसले मर्यो
समय जति सबै
खेतबारीले जफत गर्यो ।
✍️
नन्दलाल आचार्य, बेलका-२, सिद्धार्थटोल, उदयपुर । हाल- एनेलकुटी, सिरहा ।
————-==———–
[४९]
१//
कृषिप्रधान मेरो देश
पानी आउने आशमा
किसानको फुलिसक्यो केस ।
२//
उतैबाट आउनुपर्छ मनसुन
देश कसले चलाउने
त्यतैबाट आउँछ भनसुन ।
३//
सधैँ छ्याप्छौ हिलो
एक गरो रोपेर
देखाउँछौ किन फिलो ?
✍️
पशपती राई, खोटाङ ।
————-==———–
[५०]
१//
चर्को लागे घाम
घाम लागेको बेला
गर्नुहुँदैन है काम ।
२//
अलिकति लागेछ झरी
राेपाइँको बेला हजुर
खेतमा सबैको मनपरी ।
३//
किसानलाई पानीको भर
मनसुन सफा नहुदाँ
बाढी, पहिरोको डर ।
✍️
श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
————-==———–
[५१]
१//
पूर्वमा मनसुन सरेको
आयो असार नलाग्दै
बेसरी पानी परेको ।
२//
आकाश गर्जिन्छ स
आकाश कालोनिलो गरी
मनमा लाग्यो डर
चट्याङ पर्दा बेसरी ।
✍️
दुर्गा आचार्य, मोरङ
————-==———–
[५२]
१//
खेतीमा हुन्छ डर
मनसुनी वर्षाको पनि
छैन कुनै भर ।
२//
सुख्खा यो वर्ष
मनसुन गडबड भयो
छैन मनमा हर्ष ।
३//
सुख्खा बादल झरी
मनसुनको ठेगाना छैन ।
दुख हुने सधैँभरि ।
✍️
जयनारायण नेपाल, इलाम हाल सूर्यविनायक २, बालकोट ,भक्तपुर
————-==———–
[५३]
१//
मनसुन आयो भन्छन्
गर्मीले पराकाष्ठा नाघ्यो
महिना औॅलामा गन्छन् ।
२//
गर्मी कि झरी
मार्न लाग्यो आजकल
बॅाच्ने के गरी ।
३//
किसान आत्तिएका छन्
मनसुन आयो होला
बीऊ मासियो झन् ।
✍️
राजेशराज गड्तौला, कॅाडाघारी, काठमाण्डौ
————-==———–
[५४]
१//
आयो मनसुनी पानी
खडेरीले सताएको बेलामा
गरौँ खेतमा लगानी ।
२//
गर्जेर आयो पानी
मान्छे कृषिप्रधान देशका
उकासौँ है जिन्दगानी ।
३//
मनसुन सुरु जब
गर्मीको चाप पनि
बिस्तारै सेलाउँदैछ अब ।
✍️
दुर्गा भट्टराई, मोरङ
————-==———–
[५५]
कतिको ज्यान लियो
यो गर्मीले गर्दा
खाली नोक्सानी दियो ।
✍️
सनत रोकाय बिवश, कुशे गा.पा ८, जाजरकोट
————-==———–
[५६]
मनसुन समय जस्तो
हुँदैन अरू समय
फलेछन् धान कस्तो ।
✍️
गंगाराम यादव, औरावनी २ सुनसरी
————-==———–
[५७]
१//
वर्षातको धैर्यता टुट्यो
मनसुन कहाँ गयो
गर्मीले मुटु फुट्यो ।
२//
कतै बाढी भेल
असारे खेत भरी
कतै धुलोको खेल ।
३//
डाँडा ढाकेको कुहिरो
कर्मयोगी किसानको मर्म
पहाडमा आएको पहिरो ।
✍️
धनमाया चौधरी, कैलाली
————-==———–
[५८]
आयो बङ्गालको खाडीबाट
मनसुन झुक्काएर वहने
कसरी जोगिने बाढीबाट !
✍️
लोक बहादुर छेत्री
————-==———–
[५९]
१//
हृदयलाई विदारक बनाउँछ
कतिको घरवार उठाउने
मनसुनमा मानिस हराउँछ ।
२//
मनसुन आवश्यक भएको
हाँसो रोदनको वर्षा
बाढीको चपेटामा परेको ।
३//
तागत साहस मनसुनको
नेताकै रूप लिएका
चलन नसुन्ने भनसुनको ।
४//
कसैको जिन्दगी अचेतमा
बाढी पहिराले पीडित
कमिशन चल्छ बजेटमा ।
✍️
घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही
————-==———–
[६०]
वर्षियाे असारे झरी
धरा रजाेवती भइन्
उब्जाउनु बीउ छरी ।
✍️
प्रद्युम्न चालिसे, भक्तपुर कटुञ्जे
————-==———–
[६१]
१//
जतिसुकै बाढी पहिरो
सुन्छु आजकल हेर
सरकार किन बहिरो ?
२//
मनसुनले हसायो किसान
पानीले भरियो खेतबारी
रोप्छन् किसानले धान ।
✍️
बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ), कनकाइ ४ झापा
————-==———–
[६२]
१//
वर्षाले गरेकाे कमालमा
हेरिबसे वर्षातमा म
आउनेछु हेर सहकालमा ।
२//
गीत गाउँदै मेला
धान रोप्ने चटारो
बल्ल पर्‍यौ फेला ।
✍️
भाेलामान बर्देवा, धरान ८ सुनसरि
————-==———–
[६३]
१//
बाली लगाउन राम्रो
परे अति पानी
नोक्सान हुन्छ हाम्रो ।
२//
सिमसिम पानी पर्दा
बाली राम्रो हुन्छ
किटनासक औषधी छर्दा ।
३//
पानीले जीवन दिने
साउनको भेलले नै
हाम्रो ज्यान लिने ।
✍️
सीमा कार्की समर्पण, मेलचोक पर्सा, नेपाल
————-==———–
[६४]
१//
मनसुन छौ कहाँ
आकाश खाली देख्छु
आँसु मात्रै यहाँ ।
२//
धानको बीउ डढिसक्यो
वर्षा आउने आशामा
किसानको जाँगर मरिसक्यो ।
३//
आधा असार भइसक्यो
पानी पर्ने आशामा
रोप्ने बेला गइसक्यो ।
✍️
सविता भट्टराई, जनकपुर
————-==———–
[६५]
१//
काम बन्ने भनसुनले
आफ्नै परिवेश वातावरण
नेपालकाे वर्षा मनसुनले ।
२//
जय ! किसान नारामा
बस्नुपर्ने छ किसानले
सधैँ पानीविनाको धारामा ।
३//
बेवास्ता मथेर नेती
गर्छन् किसान दुःख
मनसुन पर्खेर खेती ।
✍️
रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ ।
————-==———–
[६६]
१//
अवश्य पानी पर्छ
राम्रो गर्छ मनसुनले
चारैतिर वर्षा छर्छ ।
२//
चारैतिर मनसुन छायाे
किसान ती साराका
खुसीकाे दिन आयाे ।
✍️
उर्मिला के.शी., धनकुटा
————-==———–
[६७]
१//
मनसुन एकनासकाे रहेन
बाढी र पहिराेले
किसानलाई शान्ति भएन ।
२//
कहिले चर्काे घाम
कहिले पानी दर्कने
कसरी हाेला काम ?
✍️
सुन्दरी घिमिरे
————-==———–
[६८]
१//
भएपछि बर्साद् मनसुन
अन्नबाली राम्ररी फस्टाउने
गर्नुपर्दैन कसैलाई भनसुन ।
२//
गर्छन् सबैले चर्चा
लामो खडेरी पऱ्यो
कहिले हुन्छ वर्षा ।
३//
दर्कने पानी परेर
बढेर जान्छन् खोलानाला
आउनू होस गरेर ।
✍️
गुणनिधि घिमिरे, अमेरिका
————-==———–
[६९]
१//
बल्ल आयो मनसुन
खुसी छन् किसानहरू
गाउँदै असारे धुन ।
२//
घुम्टो लाग्यो हिमालमा
चौतर्फी खुसी बाँडेर
मनसुन भित्रीयो नेपालमा ।
✍️
पूर्णबहादुर श्रेष्ठ “हृदयङकृत”, पनौती न.पा.-३,काभ्रे ।
————-==———–
[७०]
अन्तरसम्बन्ध बनायो मनसुनले
तर हाम्रो देशमा
अस्थिरता जन्मायो भनसुनले ।
✍️
प्रेम थापा “मन”, बागलुङ
————-==———–
[७१]
१//
मनसुन बदलिँदै गरेको
वर्षात् लागेर होला
पानी धेरै परेको ।
२//
कृषकलाई खुसी पार्न
मनसुन सुरू भयो
पर्छ बिरुवा सार्न ।
३//
मनसुन बदलिएर होला
बढ्दै बढ्दै गयो
घरको छेउको खोला ।
✍️
लक्ष्मण देउवा, डोटी । हाल भारत चेन्नई
————-==———–
[७२]
१//
वर्षात सुरु भयो
महसुस हुँदैछ आज
अब गर्मी गयो ।
२//
मनसुन नभएर गाउँमा
बिरुवा मरेर गए
सारेको रोपेको ठाउँमा ।
३//
बुझिँदैन मनसुनको चाला
बदलिँदो मनसुनको कारण
बढ्दै गए खोलानाला ।
✍️
ललिता गिरी, सिन्धुली । हाल काठमाडौँ
————-==———–
[७३]
१//
ल्यायो मनसुनले पानी
नाङ्गा ती पाखापखेरामा
पुर्‍याउन सक्छ हानी ।
२//
ऋतु परिवर्तन हुँदा
हुन्छ चिन्ता किसानलाई
सुक्खा खडेरीले छुँदा ।
✍️
नन्दा धामी, नौगड, दार्चुला
————-==———–
[७४]
१//
रिमझिम मनसुन आयाे
सारा धरती हरियाली
किसानकाे आशा लहरायाे ।
२//
असारे भाका हाल्दै
खेतमा राेपाहार रमाउँछ्न्
मनमा विश्वास बाल्दै ।
✍️
हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्रधान, काभ्रे, बनेपा १४ साँगाबजार।
————-==———–
[७५]
१//
व्योम गर्जेर यसरी
झर्दा पानीको बहाव
तर्सिन्छ मन कसरी ।
२//
किसानलाई पानी चाहिन्छ
पानी परे बर्खामा
वर्षदिन खान पाइन्छ ।
३//
मौसमी हावा चलेर
क्षति कसैलाई नगरोस्
बोटबिरुवा सबै ढलेर ।
✍️
पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
————-==———–
[७६]
१//
अब भित्रियाे मनसुन
हर्षित भई किसानहरू
घन्काउँछन् असारे धुन ।
२//
हिलाेमा पिरती लगाई
पन्ध्र असार मनाऔँला
दही चिउरा खाई ।
✍️
काेपिला अधिकारी, सिरानचाेक-७ गाेरखा
————-==———–
[७७]
मनसुनी वर्षाको प्रभाव
खनजोत गर्नलाई समस्या
खेतमा पानीको बहाव ।
✍️
भगवती दवाडी

—-<••:जय झिल्का! जय साहित्य!:••>—-

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविताको १८औँ शृङ्खला सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त शृङ्खला हरेक हप्ता सञ्चालन गर्ने गरिन्छ । झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले यस शृङ्खलाको सुरुवात गरिएको यसका परिकल्पनाकार एवम् प्रवर्तक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

यस शृङ्खलाका लागि हरेक हप्ताको आइतवारदेखि शुक्रवार अपरान्हसम्म झिल्का कविता फेसबुक समूहको भित्तोमा प्रेषित गरिएका झिल्का कविताहरू मध्ये उत्कृष्ट तीन जना झिल्काकारहरूका ३/३ झिल्काहरू छ्नोट गरी प्रकाशन गर्ने गरिन्छ । जसको संयोजन झिल्काकार एवम् झिल्का कविता अभियन्ता धनुष न्यौपानेले गर्दै आउनुभएको छ ।

साताका उत्कृष्ट झिल्का कविता शृङ्खला- १८ का लागि झिल्काकारत्रय म्यामराज राई, बेदु न्यौपाने र राजेन्द्रप्रसाद भुसालका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू छनोटमा परेको संयोजक न्यौपानेले बताउनुभयो ।

साताका उत्कृष्ट झिल्काहरू

———<•>———
[१]
राजनीतिले खेलाउॅंछ खेल
छिर्के लाग्दै, लगाउॅंदै
खोजिन्छ बेमेलभित्र मेल ।
[२]
झुण्डको झन्डा बोकेपछि
आँखा टालिन्छ गुनको
देशको झन्डा बिर्सेपछि ।
[३]
चालकले चलाखीपूर्ण नचलाए
गाडी दुर्घटनामा पर्छ
जथाभावी मन बहलाए ।
✍️
म्यामराज राई, भोजपुर
———<•>———

[१]
जनतामा गराए भ्रान्ति
सबैमा कलह उदायो
देशमा भएन शान्ति ।
[२]
मानवता कतै भएन
गरेनन् विकास देशको
स्वधर्ममा कोही गएन ।
[३]
लाउने खाने उमेर
आनन्द खुसीले रमाउँ
फर्केर आउँदैन घुमेर ।
✍️
बेदु न्यौपाने
———<•>———

[१]
राज्य सञ्चालन विधि
राजनीति तथा शासन
जाेगाउनु राष्ट्रकाे निधि ।
[२]
सर्वत्र सत्ताकाे माेहो
गर्न गाह्रो जनतालाई
बिहान बेलुका जाेहो ।
[३]
राजनीति गर्ने नेता
लाग्याे सधैँ दाग
भएनन् कहिल्यै सेता ।
✍️
राजेन्द्रप्रसाद भुसाल
———<•>———

झिल्का लेखन अभियानको १९ औँ शृङ्खला (तुलसी विषयक) सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त झिल्का लेखन कार्यक्रम सञ्चालन गरिएको थियोे ।

झिल्का कविता लेखनको यस विशेष अभियानमा पनि विगतका शृङ्खलाहरूमाझैँ सर्जकहरूको निकै उत्साहप्रद सहभागीता रहेकोे थियो । जसमा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वका विभिन्न देशमा छरिएर रहनुभएका नेपाली भाषा, साहित्यलाई निरन्तर माया गर्नुहुने ६० जना झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।

झिल्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्नका लागि समाजले विभिन्न क्रियाकलापहरू सञ्चालन गर्दै आएको छ । त्यसमध्ये झिल्का लेखन अभियान पनि एक भएको र नेपाली समुदायका चाडपर्व, उत्सव लगायत विभिन्न विशेष अवसरहरूमा निरन्तर सञ्चालन गरिने यसका परिकल्पनाकार/प्रवर्तक/प्रशिक्षक वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।

झिल्का कविता, नेपाली माटोमा उम्रिएको एक नवीनतम, लघुतम, प्रयोगवादी काव्य विधा हो । जसमा विम्ब, प्रतीक, अलङ्कारको प्रयोग गर्दै चोटिलो पाराले तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । जसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रो हरफले विषयवस्तुको बिस्तार र तेस्रो अर्थात् अन्तिम हरफले भावलाई उत्कर्षमा पुर्‍याई समापन गर्ने गर्दछ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन/तीन शब्दहरू हुने गर्दछन् । जम्माजम्मी नौ वटा शब्दमा एउटा झिल्का कविता पूरा हुने भएकोले यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।

झिल्का कविताका तीन हरफ मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफमा अन्त्यानुप्रास हुनुपर्ने विधान छ भने दोस्रो हरफ स्वतन्त्र हुन्छ तर समध्वनीक हुनुहुँदैन ।

सहभागी झिल्काकारहरूका उत्कृष्ट झिल्का कविताहरू-
—————<•>—————

१//
जताततै सुगन्ध छर्ने
उत्तम जडिबुटी तुलसी
ज्वरो, खोकी हर्ने !
२//
खोजेर भेटिँदैन खोट
भरिपूर्ण छ गुणैगुणले
मानिन्छ पवित्र बोट !
३//
दोष पारिदिन्छ चुट्टै
यतिमात्र होइन यसको
धार्मिक महत्व छुट्टै !
✍️
वसन्त अनुभव
घोराही, दाङ
————-==———–
१//
यसको मञ्जरी अनि
आफ्नै विशेषता औषधी
भएको तुलसी पनि ।
२//
रुघाखोकी औषधी नाम
यसलाई प्रयोग गरे
देखाउँछ राम्रो काम ।
✍️
बेदु न्यौपाने
————-==———–
//
छ अनेक गुणयुक्त
तुलसी सेवन गरेमा
भइन्छ रोगबाट मुक्त ।
२//
अन्तर्य बुझ्नु राम्रो
तुलसी उपयोग गर्दा
भलाइ हुन्छ हाम्रो ।
✍️
कृष्णकुमार वैद्य
बनेपा ९, काभ्रे
————-==———–
१//
तुलसीको महत्व धेरै
आवश्यक विरुवा भनी
रोपौँ घरमा सबेरै ।
२//
जताततै सुगन्ध छर्छ
अत्यन्त उपयोगी जडिबुटी
ज्वरो, खोकी हर्छ ।
३//
रातोदिन दिन्छ अक्सिजन
अत्यावश्यक हो तुलसी
स्वच्छ राख्छ मन ।
✍️
अर्जुन प्रसाद चौलागाई
रामेछापः-सुनापति-१
हालः-अमेरिका,बोस्टन।
————-==———–
१//
वरपिपल छन् वरपर
सुन्दर देश हरियाली
तुलसी लगाउँ घर ।
२//
तुलसी अनेक गुणकारी
नियमित सेवन गर्दा
लाग्दैन कुनै बिमारी ।
३//
शोभा घरको आँगनीमा
सुन्दर लाग्छ तुलसी
राखौँ चाहे कौँसीमा ।
✍️
सुरेशकुमार पाण्डे
दाङ घोराही १८
————-==———–
१//
विष्णुको रूपमा रहेको
हरेक रोगका लागि
औषधीय गुण भएको ।
२//
आयुर्वेदमा अति काइदा
पुर्‍याउँदो रहेछ यसले
विभिन्न रोगमा फाइदा ।
३//
घरको सुन्दरता बढाऔँ
महत्व धेरै रहेछ
घरमा तुलसी लगाऔँ ।
✍️
सतीश पण्डित
भानु६ चुँदी तनहूँ । हाल चनपा६ मातातीर्थ
————-==———–
निर्जला व्रत लिएर
तुलसीको बीउ राखौँ
शरीरलाई विश्राम दिएर ।
✍️
दीपा समभाव
खोटाङ्ग
————-==———–
१//
तुलसी भगवानकाे रूप
राेपिन्छ घर मैराेमा
अक्सिजन दिन्छ खुब ।
२//
वृन्दाकाे त्याे अभिशाप
तुलसी झार हुनुपर्‍यो
विष्णुले गर्दा पाप ।
३//
तुलसीमा हुन्छ शक्ति
निर्जला भई सबै
गराैँ यसकाे भक्ति ।
✍️
डिल्लीराज (राजेन्द्र) भुसाल
सन्धिखर्क-२, कुर, अर्घाखाँची
————-==———–
१//
नाम जतिकै पवित्र
आँगनीको डिलमा रोप्दा
आनन्द हुन्छ मनभित्र ।
२//
देवको रूपमा काम
औषधी पनि रोगको
बिहान दिउँसो साम ।
✍️
संगीता खरेल
चन्द्रागिरी ८ काठमाडौँ
————-==———–
१//
तुलसी खान्थ्यौँ चबाई
आफ्नो आँगनमा रोपेर
सम्झी आयुर्वेदिक दबाई ।
२//
तुलसीमा आयुर्वेदिक तत्त्व
रोपिन्छ सबैका आँगनमा
बुझिकन धार्मिक महत्त्व ।
३//
हात काट्दा गाउँमा
माडेर तुलसीको पात
रगत रोकिन्छ घाउमा ।
✍️
चुडामडी देबकोटा
पुरानो नैकाप काठमाण्डौ
————-==———–
१//
तुलसीकाे महत्त्व धेरै
ओैषधीय गुणयुक्त वृक्ष
रोप्नु बिहान सबेरै ।
२//
शरीर स्नान गरी
गुणकारी तुलसी रोपौँ
घर र आँगनभरि ।
३//
रुघाले बिरामी परेमा
चाँडै बिसेक हुने
तुलसी सेवन गरेमा ।
✍️
राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे
मध्यपुर ठिमी ५ संगम काेलाेनी राधे राधे भक्तपुर ।
————-==———–
१//
एकातिर तुलसीको महत्त्व
अर्कोतिर श्राप वृन्दाको
मानव जीवनको तत्त्व ।
२//
जडिबुटीमा धेरै सर्वोत्तम
स्वस्थकर प्रयोग गर्नु
फाइदा हुँदैन कम ।
३//
दैनिक रुपमा सेवन
हजारौंँ छन् गुणहरू
रोगमुक्त हुन्छ जीवन ।
४//
चिनेमा श्रीखण्ड जस्तो
वरिपरि छरिएका जडिबुटी
नचिन्ने मानवहरू कस्तो ।
✍️
घनश्याम पन्त, हरिवन सर्लाही
————-==———–
तुलसीलाई आँगनमा सजाऔँ
सही सदुपयोग गरी
स्वास्थ्यलाई पनि बचाऔँ ।
✍️
प्रेम थापा “मन”बागलुङ
————-==———–
१//
घाँटी दुखेमा खाइन्छ
तुलसीको पात मज्जाले
आराम भएको पाइन्छ ।
२//
तुलसीको दल छर्ने
निर्जला एकादशीको दिनमा
नखाई व्रत गर्ने ।
३//
छुट्टै पहिचान भएको
निर्जला एकादशीको महिमा
विष्णुको रूपमा रहेको ।
✍️
कला ढकाल झापा
————-==———–
आस्थाको रूपमा हेरिन्छ
आँगनमा रोपिएका तुलसीले
प्रचुर अक्सिजन दिन्छ ।
✍️
बि.कुलुङ
दार्जिलिङ रंगबुल
————-==———–
१//
हाम्रो आँगनीमा पाइने
जन्मेदेखि नै नमरेसम्म
हामीलाई तुलसी चाहिने ।
२//
हिँड्ने साइत राम्रो
पर्खिरहने सधैँ हामीलाई
तुलसी आमा हाम्रो ।
✍️
सविता भट्टराई, जनकपुर
————-==———–
१//
नराखी मनमा हठ
शोभा हो घरको
बनाऔँ तुलसी मठ ।
२//
तुलसीको महत्त्व जान्नुपर्छ
समाजिक संस्कार संस्कृति
हामी सबैले मान्नुप्रर्छ ।
३//
पवित्र महाैषधी जानी
सबैले तुलसी रोप्नुपर्छ
अक्सिजनको श्रोत ठानी ।
✍️
जयनारायण नेपाल
इलाम । हाल सूर्यविनायक २, बालकोट भक्तपुर ।
————-==———–
तुलसीको फूल पात
प्रदान गर्छ प्राणवायु
श्वास्थ्य राख्ने जात ।
✍️
लोक् वहादुर छेत्री लामिछाने
मोदी गा पा२ पर्वत्
————-==———–
१//
महत्व छ सारै
निर्जला व्रत बसी
तुलसीदल छरौँ सखारै l
२//
रेखदेख गरौँ नित्य
शुद्ध चोखो मनले
झुल्किनु पूर्व आदित्य l
३//
नित्य खाएमा तुलसीपत्र
रुघाखोकी अनि दग्धी
निस्केर भाग्छ अन्यत्र l
✍️
बाबुराम गौतम, गुल्मी
————-==———–
औषधीय पौधा भनिन्छ
तुलसी छेउछाउ रोपिए
रोगमा प्रयोग गरिन्छ ।
✍️
राजनारायण राई
राजदल बस्ती सोनादह
————-==———–
१//
मीठो सुवास छर्छ
खाएमा तुलसी हामीले
औषधीको काम गर्छ ।
२//
रोप्नुपर्छ लगाएर मन
धेरै छन् फाइदा
तुलसीको दिन्छ अक्सिजन ।
३//
सामान्य हेर्दा झट्टै
सधैँ प्रयोग गरेमा
रोग हुन्छ चट्टै ।
✍️
अनिता भण्डारी, ताप्लेजुङ
————-==———–
१//
सबैलाई यो चाहिँने
कहिलेसम्म पर्खिरहने यसरी
आँगनमा रोपे पाइने ।
२//
औषधी नै लाग्छ
सबै हेर्नुहोस् यता
धेरै रोग भाग्छ ।
✍️
नीमा छिरिङ भोटिया
जलढका कालेबुङ
————-==———–
१//
तुलसी गुणकारी धेरै
मठ बनाइ लगाऔँ
पूजा गर्नुपर्छ सबेरै ।
२//
औषधीमा तुलसी उत्तम
बुझेर सृष्टिको कथा
भगवानको चरण परम ।
३//
सुवासना मीठो तुलसीको
उस्तै औषधीय गुणहरू
प्रकृतिको उपहार यहीको ।
✍️
दिल ठकुरी दार्जिलिङ
————-==———–
१//
माने भगवान् तुलसी
नमान्दा भने झारपात
उम्रेको मठमा पसी ।
२//
बढाउँछ शोभा आँगनको
खोकीको हो रामवाण
चरणमा चढाउँछौँ ईशको ।
✍️
धनमाया चौधरी, कैलाली
————-==———–
१//
अक्सिजन तुलसीले भर्ने
बहुउपयोगी यस वनस्पति
सबैले संरक्षण गर्ने ।
२//
रुघाखोकी लाग्दा खाइन्छ
घर अनि करेसाबारीमा
हेर जताततै पाइन्छ ।
३//
विष्णु भनेर पुजिने
जल अर्पण गर्दा
धर्मशास्त्र पनि बुझिने ।
✍️
दुर्गा आचार्य
मोरङ
————-==———–
केही छैन खोट
महत्त्व छ निकै
रोपौँ तुलसीको बोट ।
✍️
प्रविना प्रयासी, ओखलढुंगा
————-==———–
१//
तुलसी आँगनकी माता
सबैको घरघरमा हुन्छिन्
रोगकी एक उपचारदाता ।
२//
तुलसी सारै फाइदाको
दिनहुँ खाएमा हुन्छ
ओखती गुण काइदाको ।
✍️
सुनगाभा पोखरेल
————-==———–
१//
औँषधी हो तुलसी
मैले रोपेँ मठमा
स्याहार गर्नु बसी।
२//
अचुक औषधी पाइयो
रुघाखोकी रोग लागेकोमा
मज्जाले उमालेर खाइयो।
३//
तुलसीको राख्ने दल
घरको पुर्व दिशा
स्याहार पुग्छ मल ।
✍️
एवाइ प्रभात
सहिदभुमि धनकुटा
————-==———–
१//
तुलसी आँगनमा राम्रो
रोप्दैमा आनन्द लाग्ने
मनै खुसी हाम्रो ।
✍️
शोभा आचार्य गौतम
काठमाडौँ
————-==———–
१//
महाैषधी तुलसी महिमा
राेप्दा शान्ति घरमा
बढ्दछ परिवारको गरिमा ।
२//
तुलसीले दुर्गन्ध हटाउँछ
राेगव्याध दरिद्रता सबैकाे
रुघाखाेकी सबै घटाउँछ ।
३//
तुलसीकाे राेपेर बीउ
बनाउँ बास विष्णुको
आरधनाले पुण्य लिउ ।
✍️
हिरालाल न्याैपाने
बानपा ८, काेटमाैला सल्यान
————-==———–
१//
आज निर्जला एकादशी
तुलसीको दल छर्नु
सकेमा उपवास बसी।
२//
सकारात्मक ऊर्जा छर्छ
बहुउपयोगी यो तुलसीले
औषधीको काम गर्छ ।
३//
अक्सिजन दिने गर्छ
हैन छर्ने मात्रै
तुलसी हुर्काउनु पर्छ।
✍️
अरुण कुमार भुजेल
गोरूबथान,कालेबुङ,भारत।
————-==———–
१//
विष्णु भगवानको अङ्ग
पूजा गरिन्छ तुलसीको
ओखती भएर दङ्ग ।
२//
किटाणु भाग्छ जतातता
स्वास्थ्यलाई फाइदाजनक पनि
तुलसी रोपिन्छ सत्यता ।
३//
सुगन्ध आहा मन्दमन्द
तुलसीको महिमा अपार
गुणको कारण बुलन्द ।
✍️
पृथक प्रकृति, झापा
————-==———–
१//
राम्रो सुगन्ध दिन्छ
राेपाैँ आँगनमा तुलसी
दुषित ग्यास लिन्छ ।
२//
गर्दछन् तुलसीकाे पूजा
भित्रियाे विदेशी संस्कृति
संस्कार भयाे धुजा ।
३//
तुलसी औषधीकाे रूपमा
गराैँ प्रयोग सबैले
पुर्‍याउँ सबैलाई ग्रुपमा ।
✍️
रबि पाैडेल
दक्षिण भारत पाण्डेचरि ।
————-==———–
१//
लेखेको पुग्छ कर्ममा
तुलसीको पूजा धेरै
गर्छन् हिन्दू धर्ममा ।
२//
रोपौँ तुलसी सम्मानले
आफ्नो महत्त्व राख्छन्
अध्यात्म र विज्ञानले ।
३//
विष्णुको रूपमा चरणमा
पुजा गर्छन् हिन्दुले
शुद्धता ल्याउँछ वातावरणमा।
✍️
अन्मोल मुस्कान
तकदाह छाउनी, दार्जिलिङ
————-==———–
१//
तुलसी मठ आँगन
बालेर धूप बत्ती
गरौँ भक्ति भजन ।
२//
तुलसी थोपा धूलो
अचुक औषधी मानौँ
निमोनिया खोकीमा ओखतीमूलो ।
३//
तुलसीको बास आँगन
भगवानको टेढो नीति
भेटिन्छ फरक पन ।
✍️
मोती सुब्बा
दार्जिलिङ निमकी डाँडा।
————-==———–
१//
तुलसीको बिज रोपौँ
नकारात्मकता भरिएको दिमागमा
सकारात्मक सोच खोपौँ ।
२//
धेरै रोगको निदान
तुलसी रोप्ने दिनमा
गरौँ सत्य पहिचान ।
✍️
साबित्री प्याकुरेल, धादिङ्ग
————-==———–
१//
तुलसीले आँट दिन्छ
छैन जसको घरमा
उसको औकात सकिन्छ ।
२//
मठमा तुलसी रोपौँ
घरमा शान्ति मिल्छ
सङ्घर्षको बाटो छोपौँ ।
३//
समस्या सारा टल्नेछ
तुलसीको बोटलाई बचाउँ
भोलि भाग्य फल्नेछ ।
✍️
सुष्मा मगर, रोल्पा
हाल भारत
————-==————
१//
कति सुन्दर प्रकृति
सिद्ध गरि देखाउँछ
पुर्वीय हाम्रो प्रवृति ।
२//
तुलसीको महत्व बुझौँ
आगनमै रोपेर सबैले
रोगसित सधैँ जुझौँ ।
३//
आज तुलसी छरिन्छ
हुर्काइ बढाइ यसलाई
विवाह पनि गरिन्छ ।
✍️
पशपती राई, खोटाङ
————-==———–
१//
गाईलाई बाँध्ने गोठ
बिहान पूजापाठ गर्ने
सधैँ तुलसीको मोठ ।
✍️
भगवती दवाडी
————-==———–
१//
अनेक गुण पाइने
तुलसी जडिबुटी हो
खोकी, ज्वरोमा खाइने ।
२//
अक्सिजन धेरै दिने
वरपर शुद्ध पारी
प्रदुषण सबै लिने ।
३//
खर्च खासै छैन
किन्नै परे पनि
महङ्गो धेरै हैन ।
✍️
नन्दलाल आचार्य, उदयपुर
————-==———–
१//
एकादशीमा तुलसी राेपौँ
माटाेमा बीउ छरेर
उमार्न घासले छाेपौँ ।
२//
तुलसीमा औषधी पाइन्छ
रुघाखोकीमा काम लाग्ने
गुणगान वैद्यबाट सुनाइन्छ ।
३//
तुलसीकाे उदक खानुपर्छ
साक्षात् अवतार विष्णुका
लागेकाे पाप झर्छ ।
✍️
नवराज भट्ट
कञ्चनपुर
————-==———–
१//
आँगन अनि सबैतिर
पुजारीले रित्तै ठाउँ
बदलिएको छैन तक्दिर ।
२//
मन्दिरको सबैका देउता
भाकिसके आज यहाँ
मनपर्ने भेटिएन एउटा ।
३//
सागरभन्दा नि गहिरो
विश्वास छ मनभरि
समयले निम्त्यायो पहिराे ।
✍️
ईश्वर साउद (भिक्षु)
रामारोशन गाउँपालिका ६ सुदुरपश्चिम अछाम
————-==———–
१//
आयुर्वेदिक गुण भएको
आँगनमा रोपिने तुलसी
बहुचर्चित हुँदै गएको ।
२//
रोग, व्याधलाई टार्छ
तुलसी पानी पिउनाले
समस्या निको पार्छ ।
✍️
डम्बर थामी ‘अनुपम’
कालिन्चोक गा.पा. -६ , दोलखा ।
————-==———–
एकादशीमा बीउ जमाएर
पुज्छौँ विष्णुको रुपमा
रोप्छौँ मोठ बनाएर ।
✍️
सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ
————-==———–
तुलसी देवताको समान
पुजौँ हिन्दु धर्मालम्वीले
कहिल्यै नगरी अपमान ।
✍️
गंगाराम यादव
औरावनी २ सुनसरी
————-==———–
१//
तुलसीको महिमा धेरै
रोपेर यसलाई गमलामा
सुन्दर पारौँ जतिखेरै ।
२//
मनको रोग जान्छ
ध्यान प्रभुको गरे
तुलसीले रोग लान्छ ।
३//
तुलसीले रोग लान्छ
यसलाई उमाली खाए
रुघाखोकी बिस्तारै जान्छ ।
✍️
शशीश्री आचार्य
बौद्ध कुमारीगाल काठमाडौं
————-==———–
पारेर शुद्ध पवन
शरीर स्वस्थ हुने
राेप्दा तुलसी आँगन
✍️
भाेलामान बर्देवा
धरान ८ सुनिसरि
————-==———–
नकारात्मक उर्जा भगाउँछ
तुलसी रोपे आँगनमा
सकारात्मक उर्जा आउँछ ।
✍️
सीमा कार्की समर्पण
मेलचोक पर्सा, नेपाल
————-==———–
तुलसी हाम्रो भगवान
जतन गरेर यसलाई
गरौँ हरदम सम्मान ।
✍️
विरेन्द्र चौधरी
————-==———–
जो कोहीलाई चाहिने
तुलसीको पातदेखि जरासम्म
औषधीय गुण पाइने ।
✍️
शान्ता पौडेल भट्टराई
टङ्कीसिनवारी, मोरङ
————-==———–
तुलसी औषधी पवित्र
हिन्दुका आँगनको शोभा
पुजनले शुद्ध चरित्र ।
✍️
कार्की डिबी माकुम
सुनवल -४, नवलपरासी
————-==———–
१//
औषधी तुलसी जति
घर, आँगनीमा रोपिने
यसको महत्त्व अति ।
२//
यो घरघरमा पाइने
ठुलो महत्त्व बोकेको
मर्दापर्दा गर्छ चाहिने ।
३//
पुजिन्छ विष्णु भनेर
निलहार व्रत बस्ने
एकादशीका दिन गनेर ।
✍️
दुर्गा भट्टराई
————-==———–
१//
विष्णुको प्रतीक तुलसी
आँगनमा रोपे सबैले
बन्दछ परिवार सुखी ।
२//
अक्सिजन धेरै चाहिन्छ
तुलसी रोपौँ घरघरमा
औषधीय गुण पाइन्छ ।
३//
शरीरलाई फाइदा उपवास
एकादशी व्रत बस्नाले
हामीलाई हुन्छ स्वास्थ्यलाभ ।
✍️
पद्मा काश्यप पाण्डे, मोरङ
————-==———–
१//
तुलसीकाे महिमा बुझेर
राेपाैँ सबैकाे घरमा
ईश्वर सम्झी पुजेर ।
२//
महिमा उसको अपार
अमृतै सम्झेर पुजाैँ
पार्दछ जीवन साकार ।
✍️
हरिगाेपाल न्हुच्छेँप्धान
काभ्रे, बनेपा १४ साँगा बजार।
————-==———–
चाहिन्छ हेर जतिखेरै
पवित्र बोट तुलसी
काम दिन्छ धेरै ।
✍️
वेल थोकर तामाङ
————-==———–
१//
तुलसी धेरै गुणयुक्त
सेवन गरेमा यसको
भइन्छ रोगबाट मुक्त ।
२//
घरको शोभा बढाइदिन्छ
आँगनमा रोपेको तुलसी
बिहान सधैँ पुजिन्छ ।
३//
मानिन्छ पवित्र बोट
धार्मिक महत्व बोकेको
रोपौँ तुलसी बोट ।
✍️
नन्दा धामी
नौगड, दार्चुला
————-==———–
धर्ममा तुलसीको महत्त्व
विष्णु अवतार पुज्नू
यसमा ओखती तत्त्व ।
✍️
प्रद्युम्न चालिसे
————-==———–
१//
तुलसी आँगनमा रोप्ने
बालबच्चा फोहोर गर्छन्
सफा मनले छाेप्ने ।
२//
तुलसीले सुगन्ध छर्ने
सबैले पुजापाठ गर्दा
मनमा आनन्द भर्ने ।
३//
तुलसीको पवित्र बोट
नित्य पूजा गरौँ
नगरी कुनै खोट ।
✍️
श्रीकृष्ण धामी – बझाङ
—-<••:जय झिल्का! जय साहित्य!:••>—-