साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको १३७ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ६२ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका केन्द्रिय उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरी मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
अभ्यासका लागि राखिएको प्रतिनिधि तस्बिर :
उदक अभ्यास शृङ्खला– १३७ मा सहभागी उदक यात्रीका सुन्दर उदकहरू
[१]
विदेश
युवाको लर्को
बाध्यता भएर चर्को !
- वसन्त अनुभव
[२]
विदेश
युवाको आवश्यकता
राेजगारी अर्थाेपार्जन अभाव !
- नारायणप्रसाद उपाध्याय, कैलाली
[३]
युवा
विदेशीने ताँती
घरपरिवार छोडी जहाजमाथि !
- चक्र शाही, लम्की, कैलाली
[४]
विडम्बना
अभावको सिकार
छोड्दैछ युवाहरुले देश !
- एवाइ प्रभात
सहिदभूमि-३, छेन्ताङ, धनकुटा
[५]
बेरोजगारी
युवामा कहर
बाध्यतामा विदेशिने लहर !
- सरस्वती श्रेष्ठ, रुपन्देही, बुटवल
[६]
बाध्यता
होइन रहर
जाँदैछौ अञ्जान सहर !
- कार्की डिबी माकुम
सुनवल-४, नवलपरासी
[७]
अभाव
युवा विदेशिने
आर्थिक सङ्कटको प्रभाव !
- डम्बर थामी 'अनुपम'
कालिञ्चोक गा.पा.-६, दोलखा
[८]
अचम्म
नमानौँ कसैले
विडम्वना बुझौँ सबैले !
- राेशन पराजुली, धरान
[९]
अवस्था
हेरन यहाँ
देशको युवा विदेशमा !
- बुद्धिप्रसाद लामिछाने, कैलाली
[१०]
हाल
लोकतन्त्रको ताल
युवालाई बेच्दैछ दलाल !
- पशपती राई, खोटाङ
[११]
विदेशिने
जनताकाे लर्काे
सरकारलाई लाग्दैन झर्काे !
- ताराप्रसाद चापागाईँ, धुनिबेसी
[१२]
जमात
युवाहरू विदेशमा
छैन रोजगार स्वदेशमा !
- सरस्वती श्रेष्ठ, इटहरी
[१३]
मस्ती
मुठीभर दलालकाे
सारालाई सास्ती बेहालकाे !
- निरज कोइराला, इटहरी -१६
[१४]
विदेश
छोडेर घर
छैन जीवनको भर !
- गङ्गा खड्का
बूढानीलकण्ठ, काठमाडौँ
[१५]
युवा
खोजी सुख
चढेर पहाडको दु:ख !
- म्यामराज राई, भोजपुर
[१६]
विलासिता
जीवनको आसमा
युवाको रोजाइ विदेशमा !
- मङ्गला उपाध्याय, बारा
[१७]
हल्ला
विदेशिने सल्लाह
पोथीको अभावमा चल्ला !
- अच्युत घिमिरे, सर्पाङ, भुटान
[१९]
परदेश
उर्लदो जनसागर
रोजगारको विकल्प भर !
- पृथक प्रकृति, झापा
[२०]
बाध्यता
विदेश जाने
भिड जहाजले नधान्ने !
- सरिता सेढाई, धादिङ
[२१]
विदेश
जानै पर्ने
नगएर के गर्ने ?
- सुरेशकुमार पाण्डे
[२]
युवा
खोज्दै रोजगार
स्वदेशमा नपाउँदा अधिकार !
- अनुग्रह राना मगर 'पुष्प'
पाँचखपन नपा-६, संखुवासभा
[२३]
दुखद
देशको स्थिति
कसले बनायो नीति !
- सविता के.सी.
[२४]
युवा
परदेशमा बेचिए
टुलुटुलु हेर्दै सरकार !
- सीता पाण्डेय मरासिनी
उपल्लो तम्घास, गुल्मी
[२५]
युवा
पठाउने विदेश
यो कस्तो व्यवस्था ?
- प्रेम थापा 'मन', बागलुङ
[२६]
विदेश
कमाउने थलो
कसले जोत्ने हलो !
- डा. देवी पन्थी
[२७]
उडान
आकाशे चरा
सम्बन्ध आँसुमा डुबान !
- आर्त अकुलीन
[२८]
युवा
राेजगारकाे खाेजीमा
जान्छन् विदेशी भूमिमा !
- राज कुमार राजभण्डारी "खाेटाङ्गे"
मध्यपुर ठिमी-५, संगम काेलाेनी, भक्तपुर
[२९]
वैदेशिक
रोजगारप्रतिको आकर्षण
किन लठ्ठायो युवाहरुलाई ?
- केन्द्रप्रकाश बराल, इलाम
[३०]
बाध्यता
विदेश प्रस्थान
खोज्न उज्ज्वल भविष्य !
- सुस्मिता अधिकारी, काठमाडौँ
[३१]
विदेशिनु
कतै बाध्यता
कतै दिखासिकी गर्नु ?
- घनश्याम पौडेल, पोखरा
[३३]
कर्णधार
देशको विदेशतिर
नेता नामको प्रणेता !
- डुक छिरिङ लेप्चा
मिरिक डुप्टिन
[३४]
रित्तिँदै
युवा जनशक्ति
हुन्न देशकाे उन्नति !
- प्रद्युम्न चालिसे
भक्तपुर, कटुञ्जे
[३५]
युवा
विदेश पलायन
स्वदेश माग्दै सहारा !
- वासुदेव ज्ञवाली
पाल्पा, तानसेन-१
[३६]
रहर
सानो घर
त्रिभुवन विमानस्थलको लहर !
- हिमाल अम्मै
घोडाघोडी, कैलाली
[३७]
विदेश
चढेर यान
बाध्यता युवा पलायन !
- कमला देवकोटा, पाल्पा
[३८]
विदेशी
सुखको खोजीमा
रितियो पुरै गाउँबेशी !
- सरस्वती वली
बर्दिया, नेपाल
[३९]
बाध्यता
बेरोजगारी समस्या
हरेक नेपालीको कथा !
- बि के विरही, टीकापुर, कैलाली
[४०]
चिलगाडी
बोकेर मायालु
गएका देशलाई छाडी !
- नागेन्द्रप्रसाद यादव, दाङ
[४१]
बाध्यता
जोखिममा जनता
खप्दै अनेकौँ यातना !
- समुन्द्रा शर्मा, सुनसरी
[४२]
बाध्यता
विदेशिनु हामी
भविष्यकाे आधार छामी !
- केसर बाेहरा 'सङ्घर्ष'
सुदूरपश्चिम, अछाम
हाल: भारत
[४३]
युवा
उड्ने आकाशमा
आफन्त सधैँ त्रासमा !
- चन्द्रावती अधिकारी, काेहलपुर
[४४]
विदेश
युवा गए
ओहो बाध्य भए !
- शोभा गौतम
[४५]
विदेश
जीवन खोज्दै
भौतारिँदै पुगिने गन्तव्य !
- ध्रुव श्रेष्ठ, काठमाडौ
[४६]
विदेशिए
युवा अल्झिए
मातृभूमि फिर्न नबिर्सिए !
- भगवती दवाडी, झापा
[४७]
बाध्यता
जीवन जिउन
विदेश जानेको लहर !
- धनमाया चौधरी, कैलाली
[४८]
देश
उस्तै गतिमा
युवा पलायन विदेशमा !
- डिल्लीराज घिमिरे, अर्घाखाँची
[४९]
बाध्यता
विदेशीने कहर
नहुने रहर युवाको !
- विवश पारदर्शी, झापा
[५०]
विदेश
युवा खाडी
बन्धकीमा छ खेतबारी !
- इन्दिरा देवकोटा
कपिलवस्तु, नपा-३
[५१]
बाध्यता
विदेश जान
साहुकाे ऋण तिर्न !
- उर्मिला के.शी., धनकुटा
[५२]
युवा
परिबन्धमा हेपिएर
आखिर जिउनुपर्ने चेपिएर !
- कला ढकाल, झापा
[५३]
लहर
रोजगारी खोजी
निराश युवा यात्रा !
- घनश्याम पौडेल
गौरीगङ्गा नपा-९, कैलाली
[५४]
कहर
जन्मभूमि त्याग
अविरल आमाको आँसु !
- कविता आचार्य, कैलाली
[५५]
सहारा
भएका परबास
भुलेर आमाको काख !
- सुरेश न्यौपाने
लम्की, कैलाली
[५६]
विदेश
सपना समृद्धिकाे
मृगतृष्णा नबनाेस् कसैकाे !
- सुधा बाँस्कोटा ढकाल
[५७]
बाध्यता
विदेशी भूमिमा
युवा भविष्यकाे खाेजीमा !
- बलराज गिरी, कैलाली
[५८]
बुद्धिमानी
भएका ज्ञानी
मान्छे बेचेर धनी !
- रामप्रसाद पुरी, बादेल, खाेटाङ
[५९]
बाध्यता
विदेशिनु हामी
सन्तानको भविष्यकाे लागि !
- सहयात्री शाेभा अर्याल
रुपन्देही, बुटवल
[६०]
युवा
जनशक्ति बढ्दै
बेरोजगारी असङ्ख्य लड्दै !
- अम्बिका अधिकारी
झापा, बिर्तामोड
[६१]
युवा
जान्छन् खाडीतिर
जन्मभूमिको मान्दै पिर !
- सरिता काफ्ले
कोहलपुर-८, बाँके
[६२]
बाहिरिए
नव युवाहरू
हेर! देश छोडेर !
- पुष्पा शायरा, विराटनगर
झिल्का कविता १) नामै काफी छ ओछ्यान मुतुवा जड्याहा मुतिस् माफी छ । २) घ्यम्पोमा गाडेर बस् जाँडको पुङ्गो मान्छे मर घिचेर हस् । ३) लखरलखर नहिँड झल्लु अचेल खतरा छ रिङरोड स्वयम्भू डल्लु । ४) जाँडेको छैन भर लाउनु हुँदैन काम मर्ने हुन्छ डर । ५) जाँडको अचम्मको करामत विनाजानकारी हेर जाँडेको जीवन गर्छ बरामद । ✍️ बिके माकजू
१)
थालियो झिल्कालाई शुरू
समयले साथ दिएसम्म
अघि बढ्नेछु खुरुखुरु।
२)
जन्म्यौँ कस्तो देशमा ?
नेतृत्व भए बेइमान
देखिन्छन् नक्कली भेषमा ।
३)
सबैले गर्छन् गुनासो
सत्ताधारी मोज गर्ने
छैन जनताको चासो ।
४)
भइरहन्छ यस्तो कहिलेसम्म
जनताको शक्ति उदाओस्
पाइयोस् भोजन टम्म ।
५)
गणतन्त्र कस्तो देखियो
सयौँ राजा भए
भएको गतिविधि लेखियो ।
✍️
अर्जुन प्रसाद चौलागाई
साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।
यस साताको (४८औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार नन्दलाल आचार्यको लघुकथा ‘लायक’, लघुकथाकार पी पी कोइरालाको लघुकथा ‘प्रायश्चित’ र लघुकथाकार हिमा आर.सी.को लघुकथा 'चरित्र’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।
१) लघुकथा: लायक
✍️ नन्दलाल आचार्य
दस वर्ष पुरानै परीधानमा, रामचा आज फर्केको देखेर निराश भए उसका बाबु ।
बाबुका आँखामा उहीँ तस्बिर घुमिरह्यो । लेखपढमा बन्दै ध्यान नदिएको र कामकाज गर्न भनेपछि दाँतबाट पसिना छुटाएको कारण, रामचा बहिष्कृत भएको थियोे, बाबुको संविधानबाट ।
“मान्छे भएसी कि गरेर खानुपर्छ कि मरेर जानुपर्छ ।” घरबाट गलहत्याउने बेला यसै भनेका थिए बाबुले ।
रामचाले पनि आँखामा बारिएको दहको डिल भत्काएर दह आधा पारेको थियोे । आधा भने आँखाभित्रै पचाएर निस्केको थियोे ।
आमाबाबुको काख छाडेपछि र घरको छहारी नभेटेपछि रामचाले आफ्नो बानीमा पनि रूपान्तरण गरेको थियो । दृढ सङ्कल्पलाई साथी तुल्याएको थियो । मन जाँच्न सुरक्षित राखेको कपडा पहिरेर बाबुको सामु खडा भएको थियोे ।
“अझै हामी श्वासप्रश्वास गर्दैछौँ । उस्तै हालतमा के खान फर्केको ?” मुटुको किलो बलियो गरी ठोक्दै बाबुले भने ।
आफूलाई नचिनेकोमा रामचा झन् खुसी भयो । छोराको दिमाग खुस्केछ भनी बाबु अत्तालिए ।
“उहिलेको रामचा मरिसक्यो; म त अहिलेको रामचा हुँ बुबा ।” रामचाको बोली सिद्धिन नपाउँदै आठ जना भरियाले दलानमा भारी बिसाइसकेका थिए ।
२०८०-०९-१८ बुधबार, सिर्जनाकुटी, सिरहा
[२] लघुकथा: प्रायश्चित
✍️ पी पी कोइराला
आज उसलाई फाँसी दिन लगिँदै थियो । उसको पैँसठ्ठी वर्षका बुढो बाउ दौडिएर आयो र छोराको खुट्टा समाएर रुँदै भन्यो- “मलाई माफ गर्देउ छोरा !” छोरोले बुझेन । अत्तालिएर पछि सर्यो । भेला भएका मध्ये जजले चिनेर उसको बाबुलाई नजिकै बोलाएर भने- “यो के तमासा हो ? छोरोले त बहुलाएर हत्या गर्यो, गर्यो; बाबु किन खुस्केको ?”
बाबुले भन्यो- “त्यो अपराध मैले गरेको थिएँ, सर । यो निर्दोष छ । उसलाई छोड्दिनु ।” जजले हतार हतार फाँसी रोकेर भने- “धन्न यसको बाउले बेलैमा आफ्नो कर्तुत कबुल गर्यो, नत्र त आज एउटा निर्दोषको ज्यान पो जाने थियो ।”
सबै कानुनी प्रक्रिया पुर्याएर बाबुको घाँटीमा डोरी बेरियो । जजले अन्तिम घडीको सङ्केत दिँदै गन्न थाले- “एक, दुई…। छोरोले पनि सहनै सकेन । उसले जोडले करायो- “ए बा ! यो तपाईँले के गरेको ? खासमा मैले नै त बलात्कार गरेर मारेर फाल्देको हो । किन मलाई बचा’को बा, किन ?”
बुढा बाउले इसारा गरेर उसलाई नजिक बोलायो । अनि कानमा भन्यो- “तँ सानो छँदै अरूको लहैलहैमा आफ्नो धर्म र संस्कृति बहिष्कार गरी तँलाई राम्रो संस्कार सिकाउन नसकेर ठूलो अपराध गरेको रहेछु नि त !”
धरान१३
[३]
लघुकथा: चरित्र
✍️ हिमा आर. सी.
“हेर्नुस् त बुढा ! रश्मी दिदीले कस्तो राम्रो ठाउँमा गएर फोटो खिच्नुभएको ?” सरुले मोबाइल देखाउँदै भनिन् । उनलेे हेरेमात्र कुनै प्रतिक्रिया जनाएनन् सरुले फेरि भनिन्- “हामी पनि कतै घुम्न जाउँ न फोटो खिचौँला !”
“तिमीलाई थाहा छ त, मलाई अफिसको कामले गर्दा फुर्सँदै हुँदैन भनेर कुनै दिन जाउँला नि !” उनले भने । “रश्मी दिदी आज पनि जाँदै हुनुहुन्छ । म पनि उहाँसँगै जान्छु अनि फोटो खिचेर आउँछु नि !” सरुले जिद्दी गर्दै भनिन् । “सरु ! रश्मी दिदीको बारेमा सबैले नराम्रो भन्छन्, अलि बिचार गर है ।” उनलेे सचेत गराउँदै भने ।
“तर उहाँले त राम्रै फोटो हाल्नुभएको हुन्छ त !” सरुले भनिन् । सरुको कुरा सुनेपछि उनलेे भने- “क्यामराले चित्र खिच्छ चरित्र होइन ।”
गुर्भाकोट ८, मेहेलकुना कर्णाली प्रदेश सुर्खेत २०८०/९/५ गते
झिल्का कविता १) रोएर हुन्न साथी छोएर शिखर आफैँ जीवन पुग्छ माथि । २) गालीमा ताली दिँदै के जिउनू जिन्दगीमा ? केवल बदला लिंँदैं । ३) रोपी काँडाका विजन हेमन्त शिशिर मास खोज्नु शरद सिजन । ४) झोलामा नारा सारा स्वर्ग बनाउने बोक्दै निस्किए भोट देशमारा । ५) मूर्खका देवता कस्ता कालोलाई सेतो भन्छन् तीता परिणाम यस्ता । ✍️ मनोहरी पौडेल गैडाकोट १ २०८०/९/१९
“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग भाग: छ्यातरौऔंमा हामी पुगेका छौ। सम्पूर्ण पञ्चाङ्ग स्रष्टाहरुमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन् हार्दिक अनुरोध छ: अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्ता पछिको भाग :-७६ ——————————-
विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने स्थान :- पञ्चाङ्ग अभ्यास पाठशाला मिति:- २०८०/०९/१६गते बुधबार बेलुका ०९ बजेसम्म पञ्चाङ्ग वा समपञ्चाङ्ग पठाउनु हुन् अनुरोध छ। ……………………………………….
प्रशिक्षक:- …………… गुणनिधि घिमिरे घनश्याम पौडेल तोयानाथ सुवेदी ……………………… भाषा शुद्धीकरण:- ———– जमुना आचार्य भवानी घिमिरे पुष्पा नेपाल सुवेदी
अक्षर सङ्ख्या:- [बराबरी] अनुप्रास :- आफुखुसी स्थायी :- अनिवार्य
पञ्चाङ्ग:०१
निकालेर नेपालीपन झल्काएर टाेपी। उच्च गाैरव भनि माथि हल्काएर टाेपी। मनाउछन् टाेपी दिवस पहिचान राख्न, राख्दा राख्दै ढुसी परेकाे टल्काएर टाेपी। एकदिन मात्र शिरमा ढल्काएर टाेपी। सुशीला पाैडेल
पञ्चाङ्ग:०२
हिमाल छेउमा सेता मोती टल्कन्छन् नेपालमा। सुन्दर देखे पछि पाहुना पल्कन्छन् नेपालमा। गरिब सम्झेर यो देशलाई किन पर्देसिने? ती रारा फोक्सुण्डो जस्तो स्वर्ग झल्कन्छन् नेपालमा सबै मिले विकासको आगो सल्कन्छन् नेपालमा।
दुर्गा आचार्य मोरङ
पञ्चाङ्ग:०३
दुखै दु:खमा जिन्दगीलाई कटाउनु छ मैले। जति सक्दो अाफैले उमेर घटाउनु छ मैले।। पृथ्वीको भार भएर मैले कहिलसम्म बाँच्नु। छिटो छिटो यो घरबाटनै हटाउनु छ मैले।। परिवारबाट अाफु लाई छँटाउनु छ मैले।।
मल्ल लक्ष्मी श्रेष्ट मेची किनार बिर्तामोड झापा
पञ्चाङ्ग:०४ ( टोपी दिवस विशेष ) दाजुभाइको शिरमा टल्कियो टोपी। सगरमाथा जसरी झल्कियो टोपी। जनवरी एक, आज टोपी दिवस, नेपाली गौरव राख्दै ढल्कियो टोपी। सुन्दर नेपालीपन छल्कियो टोपी। शोभा आचार्य गौतम काठमाडौँ
पञ्चाङ्ग:०५ सत्तामा पुग्न खेतबारी नै पनि खन्दो रहेछ शासक। म पनि किसानकै त छोरो हुँ नि भन्दो रहेछ शासक। अनेक प्रपञ्च गरी जसरी पनि सत्तामा पुगेपछि , वरिपरि आफ्नै आसेपासे मात्रै गन्दो रहेछ शासक। बाँकीलाई ताकेर मार्ने शिकारी बन्दो रहेछ शासक। -पशपती राई खोटाङ ।
पञ्चाङ्ग:०७ अशक्तलाई दिइ दान हिँड्नु छ। सबैलाई दिएर मान हिँड्नु छ। भन्नेले जे भनुन् फरक पर्दैन, नेपालीको गाएर गान हिँड्नु छ। देखाएर नेपाली शान हिँड्नु छ। ह्यारिस
पञ्चाङ्ग:०८
हिज लागेको आजको त्यो , लत उस्तै छ। विवादित कुरामा मेरो , मत उस्तै छ। क्रान्ती गर्दा शान्ती हुने किताबमा मात्रै, तिम्रो मेरो लागेको चोट ,खत उस्तै छ। पानी जस्तै बग्यो रातो रगत ,उस्तै छ ।
“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग चित्रपट भाग :- उन्नसाठीऔमा हामी पुगेका छौं। लेख्नु पर्ने पञ्चाङ्ग सङ्ख्या :- ०१ मिति:- २०८०/०९/ १२ गते
आदरणीय पञ्चाङ्ग अनुरागी एवम् स्रष्टाज्युहरू हार्दिक नमस्कार ” पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल” को आधिकारिक दर्ता पछिको:६० [साठीऔ] चित्रपटमा छौं।
यहाँहरुलाई हार्दिक स्वागत गर्दै
यस् शृङ्खलामा दिइएको चित्र अनुसारको विम्बात्मक तथा गहन मौलिक भाव झल्किने एक पञ्चाङ्ग शनिबार बेलुका ९:०० बजे भित्र आफ्नो नाम र ठेगाना सहित कमेन्ट बक्समा लेख्नु हुन हार्दिक अनुरोध गर्दछौं!
प्रशिक्षक :
गुणनिधि घिमिरे घनश्याम पौडेल तोयानाथ सुवेदी
चित्र संकलन
सुशीला पाैडेल
शुद्धीकरण
जमुना आचार्य भवानी घिमिरे पुष्पा नेपाल (सुवेदी )
संरचना
अनुप्रास :- आफू खुसी स्थायी :- आफू खुसी अक्षर :- बराबरी
समायोजक
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” तथा
पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल
चित्र अनुसार पञ्चाङ्गहरू [चित्रपट] ~~~~~ चित्रमा पञ्चाङ्ग ~~ पञ्चाङ्ग:०१
झुटाे आफ्नाेपनकाे मायाले किन छर्नु अहंकार। अब देखावटीपनबाट टाढा सर्नु अहंकार। माटाेसँगै मिल्दछ पञ्चतत्वकाे शरीर सबैकाे, मनमा अटाइ नअटाइ किन भर्नु अहंकार। जाने बाटाे उही हाे घाटकाे किन गर्नु अहंकार। सुशीला पौडेल
पञ्चाङ्ग:०२ एकदिन सबैको गन्तर्ब्य बन्छ आर्यघाट। दिनहुँ मनुस्यको लाश है गन्छ आर्यघाट। जलेको देखेर पनि अमर सोच्ने मनले , सम्मानका मलामी कमाउ भन्छ आर्यघाट। मोहबाट मुक्ति दिने बाटो खन्छ आर्यघाट। सुस्मिता अधिकारी ,काठमाडौँ
पञ्चाङ्ग:०३
जन्मेपछि हिँड्ने माटो त्यही हो। अन्त्यमा जाने बाटो त्यही हो। ढिलो या छिटो भिन्नता यत्ति, भोग्नु नै पर्ने पाटो त्यही हो। मृत्यु पछिको साटो त्यही हो। घनश्याम पौडेल, पोखरा
पञ्चाङ्ग:०४ यो नश्वर तन अन्त्यमा शेष हुने हो। हरि भनेकोमा अन्त्यन्तै बेस हुने हो। आगोले पोल्दा पनि चित्कार नहुने, आत्मा अन्त्य प्रभुमा नै पेश हुने हो। शोलामा चढाउँदा नग्न भेष हुने हो। कार्की डिबी माकुम सुनवल-४, नवलपरासी
पञ्चाङ्ग:०५
चल्नू पर्ने रहेछ थितिमा सबैले । नियम कानून र नीतिमा सबैले । कसैकाे केही लाग्दैन कालकाे अघि, पर्छ नै छाेडी जानु मितिमा सबैले । खप्दै दैवकाे लाठाे रीतिमा सबैले ।
भवानी घिमिरे सर्लाही ।
पञ्चाङ्ग:०६ यमराजले लेख्ने बहि हो। प्राणी जन्म मरण सहि हो। ढिलो चाडो मात्र फरक छ, उडि जाने मान्छेको देहि हो। सबैको जाने ठाउँ त्यही हो। सरस्वती श्रेष्ठ इटहरी
पञ्चाङ्ग:०७
जन्मे पछि एक दिन जाने बाटो त्यहीँ हो। सबैलाई अन्तिममा लाने माटो त्यहीँ हो। किन गर्नु अंहकार र घमण्ड हामीले , बाचुन्जेल साग सिस्नु खाने आटो त्यहीँ हो। मरे पछि अन्तिमको पनि साटो त्यहीँ हो।
दुर्गा आचार्य
पञ्चाङ्ग:०८ बाचुन्जेल राम्रो कर्म गरे मरेपछि आत्माले डढ्नु पर्दैन। शुक्ष्म आत्मामै ब्रह्माण्ड अटाउँछ यसले अझ बढ्नु पर्दैन। धेरै जान्नु पर्दैन बस् शरीर पञ्च तत्व हो यति जाने पुग्छ, भौतिक शरीर जलेपनि आत्माले भने चिता चढ्नु पर्दैन। कहिलेकाहीँ आर्यघाट जानु जीवन दर्शन पढ्नु पर्दैन । -पशपती राई खोटाङ । मोरङ
पञ्चाङ्ग:०९ मृत्यु पछि घाट सबैले जानै पर्छ । कात्रो किन्न खाट सबैले जानै पर्छ । के को लागि लड्नु आपसमा सबैले , नर नारी आट सबैले जानै पर्छ। मन भित्र माट सबैले जानै पर्छ ।
धनमाया चौधरी कैलाली
पञ्चाङ्ग:१० जन्म लिए पछि मृत्यु हुने निस्चित हुन्छ थाहा छ अन्तिम गन्तव्य नै हाे घाट लाशले चुन्छ थाहा छ तथापि किन दम्भ गर्छौ तिमी याे मेराे तेराे भन्दै धन बैभव पनि यहाँ हाँस्दा हाँस्दै रुन्छ थाहा छ नाङ्गै आउनु र जानू पर्छ मनले सुन्छ थाहा छ
झिल्का (नौ शब्दको कविता) १) जीवमा श्रेष्ठ नर स्वार्थमा लिप्त हुँदा हरायो आपसी भर l २) वाध्यताको पर्दा भित्र विलीन छन् दुखिया ठान्छन् आँसुलाई मित्र l ३) माला अनि टिका भिरेर उड्छन् युवा बनाई मुहार फिका l ४) सङ्गत गुनाको फल होश नपाई चाखेमा खस्लान् अश्रु भल l ५) खुर्केर बेथितिका छिल्का स्वस्थ समाज बनाऔँ कोरेर अश्रान्त झिल्का l ✍️ बाबुराम गौतम, गुल्मी
राष्ट्रिय टोपी दिवसको अवसरमा झिल्का लेखन विशेष शृङ्खला गत सोमवार सम्पन्न भएको छ । झिल्का साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा आयोजित उक्त कार्यक्रममा नेपाल, भारत, भुटान लगायत विश्वभरका लगभग ५ दर्जन साहित्यप्रेमी झिल्काकारहरूको सहभागीता रहेकोे थियोे ।
पछिल्लो समय लामा लामा विधाले भन्दा छोटा छोटा अर्थात् लघुतम विधाहरूले सर्जक एवम् पाठकहरूको ध्यान आकृष्ट गर्ने गरेको पाइन्छ । तदनुरूप थुप्रै नवीनतम विधाहरू उम्रने, बढ्ने र फस्टाउने क्रम चलिरहेको छ । तिनै नवीनतम विधाहरूमध्ये झिल्का (नौ शब्दको कविता) पनि एक हो ।
झिल्का नेपाली माटोमा उम्रिएको, अर्थपूर्ण संरचनायुक्त सरल, लघुतम एक मौलिक नवीनतम काव्य विधा हो। जुन तीन हरफमा लेख्ने गरिन्छ । यसका प्रत्येक हरफमा तीन तीन शब्दहरू रहेका हुन्छन् । तसर्थ यसलाई नौ शब्दको कविता पनि भन्ने गरिन्छ ।
यसका तीन हरफहरू मध्ये पहिलो र तेस्रो हरफहरूको अन्तमा तुक (अनुप्रास) अनिवार्य गरिएको छ । यसमा शब्दानुप्रास र एकाक्षरी तुकान्त पनि स्वीकार गर्ने गरिन्छ । तर अतुकान्त हरफहरूलाई यसको दोष मानिएको छ । यसको पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान, दोस्रोले समर्थन गर्दै विस्तार र तेस्रोले भावलाई उत्कर्षमा पुर्याउँदै समापन गर्दछ । यी तीनवटै हरफमा परस्पर प्रगाढ सम्बन्ध हुनुपर्छ ।
झिल्का लेखन अभ्यास शृङ्खला- २ (राष्ट्रिय टोपी दिवस विशेष)
१) निष्ठुरीको याद आएर बल्झियो घाउको खाटो, विगतको पाना पल्टाएर! २) बिउँझिएँ ठक्कर खाएर अब फर्किएर हेर्दिनँ, पाठ राम्रोसँग पाएर! ३) बेगोजगार भयो सिकार निर्दोष मारिन्छ गणतन्त्रमा, माग्दा आफ्नो अधिकार! ४) प्रेममा विश्वास हुनुपर्छ दियो बल्न पनि, बातीले तेल छुनुपर्छ! ५) बाँच्न चाहिन्छ बहाना जीवनमा शान्ति मिलोस् यसर्थ गर्छौँ कामना! ६) परिश्रम गर्दा मिल्छ ढिलोमा नि फल, अनि दुःख बिल्छ! ७) पीडा भयो कम त्यसैले भएँ प्रफुल्ल, पाएर माया मल्हम! ८) शब्दको शक्ति हुन्छ आशक्ति यो बढेपछि, जनको मन छुन्छ! ९) सम्झनाको नशा लाग्छ जब नतमस्तक हुन्छु , एकाएक पीर भाग्छ! १०) जीवनको भयौ सरिता बगी रहेछु मायामा मेरो हौ कविता! ११) भाषण दिन जानेका गरिब जनता चाहिँ, बलिको बोका छानेका! १२) जनता भए भेडा चराउँछन् मात्र नेता, पाउँदैनन् सुखका पेडा! १३) निरङ्कुश शासन चलाउँछन् नाम मात्रको गणतन्त, केवल मूर्ख बनाउँछन् ! १४) सधैँ जनतामा आहत आश्वासनको रासन बाड्दछन्, अहिलेसम्म छैन राहत! १५) निर्दोष परे जेलमा यो कस्तो विडम्बना, कोही दुःखको भेलमा! १६) खबर सुन्दा सकस कहिले हुन्छ शान्ति ? खुल्दुली भो अटसमटस! १७) निकम्मा भयो सरकार मार्छन् दिँदैनन् रोजगार, बाँच्ने छैन आधार!