रियाद, ९ भदौं । साउदी अरेबियामा अब बालबालिका विद्यालय नजानु अभिभावकका लागि समस्याको कारण बन्न सक्छ ।

त्यहाँको शिक्षा मन्त्रालयका अनुसार विना कुनै बहाना वा कारण २० दिन विद्यालयमा बिद्यार्थी नआएका विद्यार्थीका अभिभावकलाई जेल हाल्न सक्ने कानुन बनाईएको छ ।

साउदी अरेबियाको समाचार संस्था मक्का न्यूजपेपरले रिपोर्ट गरेको छ कि यदि कुनै विद्यार्थी २० दिनसम्म विद्यालयमा नआएको खण्डमा विद्यार्थीको अभिभावकलाई राज्यको बाल संरक्षण कानून अन्तर्गत सार्वजनिक अभियोजन कार्यालयमा पठाउने जिम्मेवारी विद्यालयलाई दिईएको छ । समाचार अनुसार सार्वजनिक अभियोजन कार्यालयले बच्चा विद्यालय नआउनुको कारणबारे छानबिन गरी मुद्दालाई फौजदारी अदालतमा पठाउने छ ।

यस्तो अवस्थामा विद्यालयमा विद्यार्थी अनुपस्थित हुनु अभिभावकको लापरवाहीबाट भएको प्रमाणित भएमा न्यायाधीशले अभिभावकलाई तोकिएको अवधिसम्म जेल सजायको आदेश दिन सक्नेछन् । समाचार अनुसार यस्तो अवस्थामा विद्यालयका प्रधानाध्यापकले शिक्षा मन्त्रालयलाई जानकारी दिनुपर्नेछ, जसले अनुसन्धान थाल्छ र विद्यार्थीलाई पारिवारिक हेरचाहमा सार्ने आदेश दिनेछ।

त्यसपछि परिवारको हेरचाहले विद्यार्थीलाई आफूसँगै राखेर यस विषयमा अनुसन्धान गर्नेछ।

समाचार अनुसार अनुसार, यदि एक विद्यार्थीले ४ दिन बिदा लिन्छ भने प्रारम्भिक चेतावनी जारी गरिनेछ। यसपछि विद्यार्थीले ५ दिन बिदा लिएपछि दोस्रो पटक चेतावनी दिइ अभिभावकलाई जानकारी गराइनेछ । १० दिनको अनुपस्थिति पछि तेस्रो चेतावनी जारी गरिनेछ र अभिभावकलाई बोलाइनेछ। १५ दिन अनुपस्थित भएपछि विद्यार्थीलाई शिक्षा विभाग मार्फत अर्को विद्यालयमा स्थानान्तरण गरिनेछ। त्यसैगरी २० दिनपछि शिक्षा विभागले बाल संरक्षण ऐनका प्रावधान कार्यान्वयन गर्नेछ ।

साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।

यस साताको (३७औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार डा.विदुर चालिसेको लघुकथा ‘छाती’, लघुकथाकार एलपी पराजुलीको लघुकथा ‘फाँसी’ र लघुकथाकार शिवहरि अधिकारीको लघुकथा ‘भत्केको घर’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।

१)
लघुकथा: छाती

✍️ डा. विदुर चालिसे
सास अड्किएकाे थियाे । नि:श्वास पनि थिएन । चिकित्सक हैरान थिए । अफसाना लत्रक्क परेर ओछ्यानमा पल्टिरहेकी थिइन् । उनकाे मुटुकाे सञ्चालन लगभग गतिहीन भइसकेको थियो । पसिना पसिना भएका चिकित्सकले नजिकैकाे ताेदीरामलाई साेधे-
“कति भयाे बिरामी परेकाे ?”
“केही दिन भयाे हाेला !”

थप जिज्ञासाले ताेदीरामकाे मन बतासिएकाे थियाे नै । उनले वेदना, संशय, निरू परायता र करूणाकाे भाव घुलित शब्दले बिरामीकाे माया माथि प्रश्न थपे-
“बिरामीलाई के भएकाे रहेछ ?”
“उसलाई मानसिक तनाव चर्काे चढेकाे थियाे ।”
बाँच्ने आशामा अस्पतालमा पुर्‍याइएका अफसानाकाे अवस्था देखेर ताेदीराम कालाेनिलाे भए । छेउमा बसेर रुन र कराउन थाले । चिकित्सकले उनीहरूलाई सम्झाउँदै भन्न थाले-
“यस बिरामीकाे मुटु पनि सानाे थियाे ।”
ताेदीराम खुम्चिएकाे निधार चाउरी पारेर चिकित्सककाे मुख हेर्न थालिन् । रुन्चे रुवाइमा फेरि साेधे-
“अनि अरू ?”
“अरू त कलेजाे पनि सानाे ।”
“मन नि ?”
“त्याे पनि निकै सानाे थियाे ।”
“हृदय ?”
“त्याे त छँदै थिएन ।”
“उसाेभए बिरामी बामपुड्के हाे र ?”

चिकित्सक भने अफसानाकाे राेकिएकाे सास ब्युँताउन उनकाे शरीरभरि मसाज गरिरहेका थिए । प्रयास असफल भएपछि उनले ताेदीराम लगायत आफन्तहरूलाई अन्तिम घाेषणा गरिदिए-
“यसलाई पार्किन्सनकाे दीर्घ राेग पनि रहेछ ।”
“अर्थात ?”
“बेलाबेला नसा कामिरहने ।”

ताेदीराम अफसानालाई अत्यन्त बेदित भावमा अबिर, फूल, माला र धुप चढाएर अफसाेची किर्तन भट्याउन थाले-
“यस्तै रहेछ चलेकाे लघुकथा ।”
ठुला छातीका मानिसहरूकाे छातीभरि किलाेका किलाे माला लत्रिएकाे थियाे । तर अत्तरकाे साथमा झिङ्गा पनि भन्किरहेकाे थियाे ।

२)
लघुकथा: फाँसी

✍️एलपी पराजुली
“हाम्रो पूजनीय जनावरलाई मार्ने अपराधीहरूलाई सिधै फाँसी दिनुपर्छ ।” -धर्मगुरूले आक्रोशित हुँदै भनेपछि हजारौँ भक्तजनहरूले जोसका साथ ताली पिटे र जयजयकार गरे । सधैँ शान्त रहने धर्मगुरु आज आक्रोशित थिए ।

अनुहार रातो पार्दै उनले थपे- “परम्परा छोड्दैनौँ, संविधान मान्दैनौँ भन्दा रहेछन् । त्यसो भन्न पाइन्छ ? नेपाली भएपछि नेपालको संविधानमा जे लेखेको छ, त्यो त मान्नुपर्छ नि ! संविधानमा नलेखेको मागेर पाइन्छ ?”

धर्मगुरूको कुरा बुझेर हो वा नबुझेर हो यसपटक धेरै कमले मात्र ताली पिटे । भिडियो खिचिरहेको एक सञ्चारकर्मी युवकलाई धर्मगुरुको भनाइमा चित्त बुझेनछ, उसले क्यामेरा बन्द गर्दै प्रश्न गर्‍यो :

“अनि नेपालको संविधानमा व्यवस्थै नभएको मृत्युदण्ड वा फाँसीको अनुचित माग चाहिँ राख्न मिल्छ र गुरुजी ?”

कपन, काठमाडौँ
५ भाद्र २०८०

३)
लधुकथा: भत्केको घर

✍️ शिवहरि अधिकारी
गहभरि आँसु लिएर आमाले भनिन् – “बाबु ! घर भत्क्यो ।”
“घर बनाउने ठेगदार नै गतिलाे नभएपछि । यता टाल्याे उता भत्किन्छ, उता टाल्याे यता भत्किन्छ । जताततै मुसाहरूले भ्वाङ मात्रै पारेका छन् ।” छाेराले गुनासो पाेखे।

“कुरा गरिसाध्य छैन बाबु ! मुसापनि साना छन र ! बिराला भन्दा ठुल्ठुला छन् । बिरालाेदेखि मुसा डराउनु पर्नेमा, यहाँ त मुसादेखि बिरालाहरू डराउँछन् । उनीहरूकै राज चलेको छ । बिरालाे पनि छटटु रहेछ; साना मुसालाई च्याप्पै समाउँछ । ठुलो मुसा देख्ना साथ म्याउँ गर्छ, पछि पछि सर्छ ।” फाटेकाे मजेत्राेकाे छेउले आँसु पुछ्दै भनिन्।

आमाको कुरा सुनेपछि छाेराले भने- “आामा अब याे भत्केको घर टालटुल गरेर हुँदैन । अब मुसाहरू नपस्ने गरि नयाँ घर बनाउनु पर्छ ।”
२०८०/५/७
भरतपुर महानगर पालिका वडा नं ७ कृष्णपुर ।

भदाै ७ झापा,
टुक्का साहित्य समाजकाे आयाेजनामा त्रिफला राष्ट्रिय पुस्तकालय धुलाबारी झापामा टुक्का कविताका सर्जक भेटघाट, रचना वाचन तथा सम्मान पत्र वितरण कार्यक्रम सम्पन्न भएकाे छ ।

टुक्का साहित्य समाजका अध्यक्ष ताराप्रसाद चापागाईँकाे सभापतित्व तथा त्रिफला राष्ट्रिय पुस्तकालयका संरक्षक प्रेम प्रकाश फलहारी ज्यूकाे प्रमुख अतिथ्यमा सञ्चालन भएकाे उक्त कार्यक्रममा नेपाल र भारतका साहित्यकारहरूकाे उल्लेखनीय सहभागिता रहेकाे थियाे ।

कार्यक्रममा बाेल्दै प्रमुख अतिथि फलहारीले नेपालमा नै दुई हरफकाे कविता लेखन अभियान शुरु भई देश विदेशमा समेत लाेकप्रिय भई सकेकाे जानकारी पाउँदा अत्यन्त खुसी व्यक्त गर्दै नेपालमा नै शुरुवात भएकाे काव्यिक उपविधा टुक्का कविताकाे प्रकाशन र प्रचारप्रसारमा सक्दाे सहयाेग गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गर्नुकाे साथै त्रिफला राष्ट्रिय पुस्तकालयकाे बारेमा जानकारी गराउनु भएकाे थियाे ।

कार्यक्रममा टुक्का कविताकाे चाैथाे वार्षिकाेत्सवकाे अवसरमा घाेषणा भई वितरण गर्न बाँकी रहेका टुक्काकारहरू राजेन्द्र प्रधान पासालाई टुक्का साहित्य समृद्धि सम्मान २०८० र टुक्काकार परिक्रमा श्रेष्ठलाई टुक्काश्री साहित्य सम्मान २०८० प्रदान गरिएकाे थियाे ।

उक्त कार्यक्रममा टुक्का साहित्य समाजकाे तर्फबाट अध्यक्ष चापागाईँ, राजेन्द्र पासा तथा भगवती दवाडीले त्रिफला राष्ट्रिय पुस्तकालयलाई टुक्का कविता सङ्ग्रहरू लगायत विभिन्न पुस्तकहरू उपहार स्वरुप प्रदान गर्नु भएकाे थियाे ।

कार्यक्रममा टुक्काकारहरू राजेन्द्र प्रधान पासा, भगवती दवाडी, परिक्रमा श्रेष्ठ, भानु पाेख्रेल, त्रिलाेचन भण्डारी, बुद्धिमान दनुवार (सुरुङ्गेली कान्छाे), भेालामान बर्देवाले टुक्का कविता तथा साहित्यकारहरू राधा घिमिरे, दुर्गा सिग्देल लगायत विभिन्न साहित्यकारहरूले समेत रचनाहरू वाचन गर्नु भएकाे थियाे ।

साहित्यकार लक्ष्मी अच्युत ढुङ्गानाकाे संयाेजकत्वमा सञ्चालन भएकाे उक्त कार्यक्रम टुक्काकार त्रिलाेचन भण्डारीले सञ्चालन गर्नु भएकाे थियाे भने टुक्काकार भानु पाेख्रेलले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्नु भएकाे थियाे ।

कार्यक्रममा सहभागी साहित्यकारहरूले टुक्का कविताकाे श्रष्टा भेटघाट कार्यक्रमकाे क्रममा त्रिफला राष्ट्रिय पुस्तकालयकाे समेत अवलाेकन भ्रमण गर्ने अवसर प्राप्त भएकाेमा खुसी व्यक्त गरेका थिए । 

“पाँचै तत्व पाँचै विकार पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार”भन्ने मूल नाराका साथ पञ्चाङ्ग लेख्दै आएका छौं।यही सिलसिलामा साप्ताहिक पञ्चाङ्ग भाग: सन्ताउन्नौंमा हामी पुगेका छौ। सम्पूर्ण पञ्चाङ्ग स्रष्टाहरुमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन् हार्दिक अनुरोध छ:
अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्तापछिको भाग :-५७ (सन्ताउन्नौं)——————————-

विधा :- पञ्चाङ्ग
अभ्यास गर्ने स्थान :- पञ्चाङ्ग अभ्यास पाठशाला
मिति:- २०८०/०५/०४गते
भोलि बेलुका ०९ बजेसम्म पञ्चाङ्ग वा समपञ्चाङ्ग पठाउनु हुन् अनुरोध छ।
……………………………………….

प्रशिक्षक:-
……………
गुणनिधि घिमिरे
घनश्याम पौडेल
तोयानाथ सुवेदी
………………………
भाषा शुद्धीकरण:-
———–
जमुना आचार्य
भवानी घिमिरे
पुष्पा नेपाल सुवेदी

सङ्कलक :-
———-
दुर्गा रिजाल आचार्य

संयोजक:-

सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” ======================

अक्षर सङ्ख्या:- [बराबरी]
अनुप्रास :- आफुखुसी
स्थायी :- अनिवार्य
पञ्चाङ्ग:०१
समय केहाे कस्ताे हुन्छ कहिले चिन्न सकिन्न।
समय खराब राम्रो कतै कसैकाे छिन्न सकिन्न।
निरन्तर बगिरहने नदी जस्तै गतिमा हिड्ने,
त्याे समयलाई सुदृढ बनाउन पिन्न सकिन्न।
पैसाले घडी किन्न सकिन्छ समय किन्न सकिन्न।
सुशीला पाैडेल

पञ्चाङ्ग:०२
खुसुक्क घरभित्र पसेर यहाँ।
हिँड्छन् उनीहरू नै डसेर यहाँ।
मानिस पनि अजिवका हुन्छन् हो,
अघि कुराले चिल्लो घसेर यहाँ।
कुरा काट्छन् बाहिर बसेर यहाँ।
ह्यारिस

पञ्चाङ्ग:०३

पूजा सर्पको हाेइन शक्तिको गरिदै छ ।
भाव भक्ति र अधिक श्रद्धाले भरिदै छ ।
विष सारा निली दिँदैछौ शुद्ध हावा यहाँ ,
तिम्रो कृति आजभोलि चौतर्फी छरिदै छ ।
बिज्ञानकाे अध्ययनशालामा सरिँदै छ ।

भवानी घिमिरे
सर्लाही ।

पञ्चाङ्ग:०४

पूजा गर्नु घरको छेउ नाग देवता।
पखाल्नु छ मनको लेउ नाग देवता
अरू केही माग्नु छैन तिमीसँग आज,
दुःख र कष्ट हरि देऊ नाग देवता,
जिन्दगीको पाइनँ भेउ नाग देवता ।

श्रीकृष्ण शर्मा पोखरा

पञ्चाङ्ग:०५
मान्छे रहने त समाजमा नै हो जहाँ जहाँ बसे पनि।
समाज बिहिन हुनै सक्दैन समाजबाटै खसे पनि।
मेरो शरीर मेरो खुशी अरुलाई के चासो भन्नेले नै,
फेरि कुरा काट्छ त कसैले आँखामा गाजल घसे पनि।
कस्ती बुढी मान्छे जस्ती रे कम्मरमा पटुकी कसे पनि।
-पशपति राई खोटाङ ।

पञ्चाङ्ग०६

दैलामाथि नागलाई लाउॅदैछन् अब।
लामबद्ध चाडबाड अउॅदैछन् अब।
बर्षाकाल सकिएर जाॅदैछ बिस्तारै,
रमाइलो तीज गीत गाउॅदैछन् अब।
दर खान माइतीमा धाउॅदैछन् अफ।
घनश्याम पौडेल, पोखरा

पञ्चाङ्ग:०७

नेपालिको पसिना जमाउन सक्दैनौ नेता।
श्रमिकको मोल त कमाउन सक्दैनौ नेता।
लाजलाग्नु पर्ने हो जनतालाई यिनै मान्दा ,
जनताको खुनमा रमाउन सक्दैनौ नेता।
गणतन्त्रले केहि समाउन सक्दैनौ नेता।

✍️सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” पाल्पा
हाल बर्दिया ।

पञ्चाङ्ग०८
अक्षर-१५

गरिबलाई जहाँ गए पनि बास छैन।
भाडामा अन्न हुन्न मुख खाली गाँस छैन।
सड्कको पेटीमा मसंगै सुतेको साथीको,
उस्को बिहानै उठेर हेर्दा त सास छैन।
त्यसैले सधैँदर्द कुनै दिन खास छैन।

दुर्गा आचार्य
मोरङ

पञ्चाङ्ग:०९
कृष्णको पाऊ शिरबाट छोडे नाग देव आज।
मनका बिष सबैलाई तोडे नाग देव आज।
खडेरीमा पानी दिई सबैको पुण्य गरेका थियौ,
अन्यायको संजाललाई फोडे नाग देव आज।
देशको मंगलमा हात जोडे नाग देव आज।
सुस्मिता पौडेल (अधिकारी ),काठमाडौँ

पञ्चाङ्ग:१०
अक्षर-१६

गरिबको जुनी जहाँ गयो त्यही बास छैन।
भाडामा हुन्न अन्न पेट छ खाली गाँस छैन।
सधैं सड्क पेटीमा बिताउनु छ रात यहाँ,
कसैले उसको ब्यथा सुन्ला भन्ने आस छैन।
त्यसैले त दु:खिको जिन्दगी कुनै खास छैन।

दुर्गा भट्टराई
मोरङ

पञ्चाङ्ग:११
घर सफाई गरे वरपर आज।
नागको पूजा गरे घरघर आज।
सुरुवात भयो अब पर्वहरूको,
पानी पनि बर्सियो दरदर आज।
मुटु मेरो कमायो थरथर आज।
सरस्वती श्रेष्ठ इटहरी

पञ्चाङ्ग:१२
समाएर हात उठायौ मलाई।
सकेपछि बात उठायौ मलाई।
आखिर उठाएर फाल्नै रहेछ,
लगाउन लात उठायौ मलाई।
देखाउन घात उठायौ मलाई।

✍️अच्युत घिमिरे, सरपाङ, भुटान🇧🇹

पञ्चाङ्ग:१३

घर घरमा नागपूजा लगायौँ आज।
प्रार्थना गरि दुःख कस्ट भगायौँ आज।
विविध संस्कृति बाेकेकाे याे देश हाम्रो,
दियाे र फूलले शान्तिकाे जगायौँ आज।
धर्म संस्कार बचाँउन सगायौ आज।
शोभा आचार्य गौतम
काठमाडौँ

उदक यात्री सुस्मिता अधिकारीका उत्कृष्ट उदकहरू –

१.
कविता
उत्कृष्ट सृष्टि
उच्च मनोबलको विकास !

२.
कविता
मनको भाव
प्राणी जीवनको लगाव !

३.
रचना
प्रकृतिको चित्र
प्रवेश ब्रह्माण्डको भित्र !

४.
कविता
कलमको मित्र
पस्किन्छन् भाव विचित्र !

५
कृति
भावनाको सृष्टि
अमर कविको चिनारी !

• सुस्मिता अधिकारी
  काठमाडौँ

उदक यात्री कमला देवकोटाका उत्कृष्ट उदकहरू –

१.
भदौरे
घाम चर्को
चिन्ता रोग शोकको !

२.
मकै
पाक्ने याम
पेटको अग्निमा आराम!

३.
नाग
मित्र प्रकृतिको
डस्नु स्वभाव उसको !

४.
जीव
जन्तु पुजन
आत्मियताको ज्वलन्त उदाहरण !

५.
आगो
पोल्नु नाश
स्थलचर संरचनाको सत्यानास!

६.
नमरी
स्वर्ग देखिन्न
भावीको लेखा मेटिन्न !

७.
दृढता
जनको आस्था
स्वार्थी तस्कर नेता !

८.
देश
बेच्ने कला
अन्ततः जीवन कठघरा !

९.
पृष्टपोषण
चारित्रिक शोषण
अशान्त मनमा स्थिरता !

१०.
डङ्गुर
पन्छ्याउने धोको
घण्टी बजाउनेको खोजी!

११.
आमा
साटो मामा
तीजमा पोलेका तामा !

१२.
बाबा
छाहरी रुखको
सदा बक्षस्थल सन्ततीको !

• कमला देवक्कोटा, पाल्पा

उदक यात्री भवानी घिमिरेका सुन्दर उदकहरू –

१.
आँसु
पानीकाे ओइरो
निसासिएकी आँखाकाे नानी !

२.
आँखा
पानीको खानी
पिरमा पौडिन्छिन् नानी !

३.
आँसु
आँखाको कवज
पानीको अभावमा जरुवा !

४.
आँसु
पीडा हर्ष
झार्छ स्विकार्न सहस्र !

५.
पानी
आँखामा नानी
संसार देखाउने बानी !

• भवानी घिमिरे
  सर्लाही