घर बनाउन पत्थर चाहिन्छ हिलो मुछेर गार्हो लगाउन पानी चाहिन्छ पानी बग्दै पहाडबाट ढुङ्गा कुँदेर गोलो बनाउँछ लाग्छ पानी नै बलशाली छ मसिनो गरी नियाल्दा दुबै अब्बल छन्
दुबै महत्त्वपूर्ण छन् आपसमा जति सङ्घर्ष चले पनि यी दुबै नभई हुन्न यी अलगिन खोजे पनि प्रकृतिले अलग हुनै दिँदैन प्रकृतिले समेत दुबैको अस्तित्व देख्छ महत्त्वपूर्ण मान्छ
त्यसो त धर्तीमा पत्थर नभएको भए पानीको अस्तित्व हुन्थेन होला एकले अर्कोको अस्तित्व स्वीकार गरेमा मात्र प्रकृति खुसी हुन्छिन्
आफ्ना सजीव वा निर्जीव सन्तान प्रकृतिलाई समान लाग्छ हामी मानवले यसको कसरी मूल्याङ्कन गर्नू र ? घर निर्माण गर्दा ढुङ्गाले मात्र घर अडिन्न पानीले मात्र घर ठडिन्न साथमा माटो चाहिन्छ
त्यसैले दुबै र अन्य महत्त्वपूर्ण र बलवान् छन् विद्यार्थी छन् शिक्षकको अस्तित्व छ प्राणी छन् पृथ्वीको अस्तित्व छ मान्छे बस्छन् घरको अस्तित्व छ
आ-आफ्नो ठाउँमा सबै ठुला छन् र महत्त्वपूर्ण प्राणी माटो ढुङ्गा सबै प्रकृतिकै सिर्जना हुन् त्यसैले लाग्छ प्रकृति नै बलिई र ठुली हुन् ।
पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्तापछिको :- भाग ३४ [चौतिसौँ ] ————————————- ” पाँच तत्त्व पाँचै विकार, पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार “
विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने थलो :- पञ्चाङ्ग पाठशाला मिति:- २०७९/११/२२ र २३ गते समय :- साँझ ८ बजे
नेपालीको महान चाडपर्व मध्य एक फागु पुर्णिामा तथा होलि हिमाल , पहाड र तराईमा मनाइने प्रमुख पर्व हो । त्यसैले फागु तथा होलिको बिषयमा आफ्नो बिचार पञ्चाङ्ग मार्फत परम्परा र संस्कृतिको बारेमा १/१ पञ्चाङ्ग लेख्न हुन अनुरोध गर्दछौँ । …………………………………………………………………… प्रशिक्षक:- …………… गुणनिधि घिमिरे घनश्याम पौडेल तोयानाथ सुवेदी ………………………
भाषा शुद्धीकरण:- ———– जमुना आचार्य भवानी घिमिरे पुष्पा नेपाल सुवेदी
प्रकृति र संस्कृतिको रङ्ग बनाउँछु मैले [०१] यस् पर्वमा विभिन्न रङ्गले जनाउँछु मैले [०२] परम्परालाई जोगाउने हाम्रो कर्तव्य हो [०३] होलि हो ! रङ्गै रङ्गले रङ्ग खनाउँछु मैले [०४] रङ्ग अविर लगाई होलि मनाउछु मैले [०५]
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” ……………………………………………………
होलि विषेश पञ्चाङ्ग ***************
पञ्चाङ्ग [०१] [०१] प्रकृति र संस्कृतिको रङ्ग बनाउँछु मैले । यस पर्वमा विभिन्न रङ्गले जनाउँछु मैले । परम्परालाई जोगाउने हाम्रो कर्तव्य हो , होली हो, रङ्गै रङ्गले रङ्ग खनाउँछु मैले । रङ्ग अविर लगाई होलि मनाउँछु मैले । [०२] होलीमा विदेशी पनि दङ्ग हुने भए । होलीमा त सबै कुरा भङ्ग हुने भए । सबैको शरीर रङ्गिन भएकोछ नै , नचिनेको पनि आज सँङ्ग हुनेभए । विभिन्न रङ्ग लगाई तङ्ग हुनेभए ।
✍️सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” ……………………………………………
पञ्चाङ्ग [०२]
सप्तरङ्ग घोलेर नै होली मनाउनु पर्छ। सम्पूर्ण नेपालीको यो पर्व बनाउँनु पर्छ। पर्वै-पर्वलै रङ्गिएको हाम्रो नेपाल बुझ्नु, इष्ट-मित्र बिच प्रेम-भाव जनाउँनु पर्छ। सोच बिचार गरेर रङ्ग खनाउनु पर्छ।
✍️शिव कुमार रेग्मी, पोखराथोक,पाल्पा । ………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०३]
विविध रङ्गसँगै मित्रताको ढङ्गमा। मिलीजुली साथीसङ्गी परेको दङ्गमा। संस्कृति परम्परा मनाउनु बेश हो , एकताको भावना शान्तिपूर्ण रङ्गमा। राग द्वेश मास्नु है होलिकाको सङ्गमा।
✍️गुणनिधि घिमिरे, सूर्यविनायक भक्तपुर । ………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०४] [०१] रङ्गको पर्व होली कस्तो होला ? सम्झेर आज भोलि कस्तो होला ? साँघुरो सोच राखी बढ्ने तिमी, रक्तले बग्ने खोली कस्तो होला ? हृदय छेड्ने बोली कस्तो होला ? [०२] जन्मेको धर्तीमा माटोको मायाले बेर्ने मन छ । पुरानो र रुढी सारा परम्परा फेर्ने मन छ । घरमा कुकुर बिराला रमिता गर्छन् आखिरी, फूलको आँखाले फूलको संसार हेर्ने मन छ । सानो सुन्दर बागको तस्बिर केर्ने मन छ ।
✍️आर्त अकुलीन, कैलाली । …………………………………………
पञ्चाङ्ग [०५]
रातै भएर हाेलीकाे रङ्ग लागेको छ। फागुकाे रङ्गकाे उत्सव नै जागेको छ। एक आपसमा सद्भाभ भै राखी खेलौ भाङकाे नसा लुछालुछमा भागेको छ। सबै मिलेर खेल्न समय मागेको छ।
✍️प्रविणा पल्लवी, महाेत्तरी । …………………………………………
पञ्चाङ्ग [०६]
पहाडमा आज भयो तराईमा भोलि होला। यतातिर फागु भन्दा त्यतातिर होली होला। हिमाल पहाड तराई चारैतिर मानिने, कतै एक दुई हुँदा कतै जम्बो टोली होला। सिमसिम पानी परे इन्द्रेणीको खोली होला।
✍️घनश्याम पौडेल, पोखरा । …………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०७] [०१] होलीले रङ्गियोस् चोली मेरो । लालीत्य होस् सधैँ बोली मेरो । जबर्जस्ती दल्न हुन्न रङ, मित्रताको बन्यो टोली मेरो । प्रेमले भरियो झोली मेरो । [०२] होलीले रङ्गाइ दियोस् चोली मेरो । लालित्यले भरियोस् सधैँ बोली मेरो । जबर्जस्ती दल्न हुन्न कसैले रङ, प्रणयको प्रतीक बन्यो टोली मेरो । मनोत्सवले भरियो झोली मेरो ।
✍️वीणा रोका, घोराही दाङ । ……………………………………
पञ्चाङ्ग {०८}
रमाइलाे गराै कर नगराैँ। अरुले खेल्ने भर नगराैँ। हाेली इच्छारुपि खेल हाे, रङ् खेल्न त रहर नगराैँ। नखेल्नेलाइ नि पर नगराैँ ।
✍️मधुसूदन प्रसाद घिमिरे, काठमाडौं । ……………………………………………
पञ्चाङ्ग [०९]
जीवनमा सप्तरङ्ग घाेली आओस् । प्रेम सद्भाव बाेकेर हाेली आओस् । लानु के नै छ र मरेर परम , धाममा धर्मकाे भरी झाेली आओस् । पाप पखाल्ने नै द्वार खाेली आओस् ।
होली पुर्णिामा मा ति थरीथरीका रङ्ग जनाउँ हामी । संस्कार संस्कृति मान्दै जीवन रङ्गिन बनाउँ हामी । हिमाल पहाड तराई सबैमा होली खुसीले मनाउँदै छन् , वसन्त ऋतु आगमन रङ्गिन होली मनाउँ हामी । सबैमा सद्भावले प्रेमको होली रङ्ग खनाउँ हामी ।
आउ खेलौं मधेस पहाड कोस्यालि होली। मिलेर हामी सबै अखण्ड दिव्यालि होली। कुनै-कुनै बहाना अवस्य हुन्छ खुसीका, सबै जाती मेलेर खेलौं न सिँयाली होली। मनाउँ एकताको ज्वोत हो दियालि होली।
✍️सुरेशकुमार पान्डे, दाङ घोराही १८ । ………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१२]
सधैं रङ मात्रै पो दल्न आउँछ होली। रङैरङ दलेर चल्न आउँछ होली। दलेर रङ बद्लेन जीवन कहिल्यै , उही अग्नि ज्वालामा जल्न आउँछ होली। उस्तै अन्याय सधैं फल्न आउँछ होली।
✍️पशपती राई, खोटाङ । ……………………………………………
पञ्चाङ्ग [१३] [०१] पर्व हाेली राम्रो । रङ्ग घाेली राम्रो । नाचौँ रमाउदै, दिल खाेली राम्रो । प्रित झाेली राम्रो । [०२] वसन्त तिमी ओर्लेर आउँदा यहाँ । शिशिर लुक्छे उमंग छाउँदा यहाँ । असत्यको प्रतीक हाेलिका जलाई, हर्षका गाथा जनले गाउँदा यहाँ । रङ्गियाे जगत पर्व पाउँदा यहाँ । [०३] वसन्तको बहार आएर धरा हेर्न थाल्यो । बाेट बुट्यानमा रङ्ग चढी रूप फेर्न थाल्यो । रमाए डालीमा चरा बचरा आफ्नो लाेलीमा , प्रेमिल भावमा लहराले रूख बेर्न थाल्यो । मसी चाेपेर कवि मन कविता केर्न थाल्यो ।
✍️भवानी घिमिरे,सर्लाही । …………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१४]
वसन्तकाे बहारसँगै हाेली पर्वमा रङ्ग छायाे। साथी भाइ मेलमिलापमा अचम्मकाे ढङ्ग छायाे। यसरी मनका उरारेर रमाउँदा राम्रो हुन्छ, बर्षभरिकै खुशी दिवस साथीहरू सँग छायाे। बाजा बजाई हाँसी खुशी मनाउँदामा दङ्ग छायाे।
✍️धन कुमारी रेग्मी, चितवन । ………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१५] [०१] खेल्दै सप्तरङ्गसभग होली मनाउँनु पर्छ। हामीले महत्वपूर्ण पर्व बनाउँनु पर्छ । अनगिन्ती पर्वै-पर्वले पूर्ण हाम्रो देश हो , आफ्ना अरु बिच प्रेम-भाव जनाउँनु पर्छ । रङ्गको होली सोचेर नै रङ्ग खनाउँनु पर्छ । [०२] बधाईको लर्को खानेलाई के थाहा जनताको नुनको पीडा यहाँ। सितलहरको बेला कम्मल खातमा के थाहा उनको पीडा यहाँ। अचानोको पीरलाई खुकुरीले कहिले पो बुझेको हुन्छ आखिर ? थुनिलो हुँदाको दुखाई दुवारेलाई के थाहा थुनको पीडा यहाँ। चम्किलो खाध्य खानेले के थाहा गरिबले खाना घुनको पीडा यहाँ।
✍️दुर्गा रिजाल आचार्य, मोरङ । ……………………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१६] [०१] बर्षदिनको चाड हो होली रङ्ग खेल्नुपर्छ। आऊ हामीहरू साथै साथीसँग खेल्नुपर्छ। अङ्ग अङ्ग भिजाइ हामीले रमाउँनु पर्छ, त्यो तन यो मन रङ्गसँग अङ्ग खेल्नुपर्छ। आऊ पारेर दुनियाँ पुरै दङ्ग खेल्नुपर्छ। [०२] रङ्गिन पल यो कमाउँन आऊ। पिच्कारी बेलुन समाउन आऊ । चाड रङ्गको उमंगको यहीँ हो, होलीमा रङ्ग लौ जमाउन आऊ। मिली साथी सङ्गी रमाउँन आऊ।
हाम्रो पर्व होली सबैले मनाऊँ। मधेँसीका भोलि सबैले मनाऊ। आफन्त मिलेर रमाइलो गर्दै, आ आफ्नो टोली सबैले मनाऊ। रङ्गको झोली सबैले मनाऊ ।
✍️भगवती दवाडी, दमक झापा । ………………………………………………
“पञ्चाङ्ग [१८]
रङ र खुशी लिएर आयाे पर्व होली आऊ। हिमाल,पहाड आज तराईमा भाेलि आऊ। सबै छन् दङ्ग फागुपुर्णिमा नै आउँदछन् , विभिन्न रङ्गहरुले भरेर त्यो झोली आऊ। संस्कृति जोगाउँदै खेलौ है मन खोली आऊ।
✍️नानीबाबा अधिकारी, हाल अस्ट्रेलिया । ………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१९]
सप्तरङ्ग घोली होली मनाउँनु पर्छ। फागु पूर्णिमा रङ्गीन बनाउँनु पर्छ। होलीको सबैलाई शुभकामना दिन्छु, आपसमा सद्भाव जनाउँनु पर्छ। आपसमा मिली रङ्ग खनाउँनु पर्छ।
✍️सुशीला पौडेल । …………………………………………
पञ्चाङ्ग [२०]
सद्भावका साथ रङ्गको हाेली मनाउँनु पर्छ । आपसी मेलमिलापमा एक जनाउँनु पर्छ । सधैभ सहज बनाउँनुपर्छ संस्कार संस्कृति , हिमाल पहाड तराई एकै बनाउँनु पर्छ । ईच्छा हुनेलाई मात्रै यो रङ्ग खनाउवनु पर्छ ।
✍️दुर्गा भट्टराई, मोरङ । ………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२१]
गर्नु भन्छन् सानैदेखि असल मान्छेको सङ्गहरु राम्रो। धेरै फल लिन ठाउँ बनाउँनुपर्छ दङ्गहरू राम्रो । बाली र सन्तान सपार्नलाई चाहिन्छ ठाउँ र सङ्गत, चाहान्छन् सबै भएका आफन्तहरूले ढङ्गहरू राम्रो। सानादेखि ठूला सम्मलाई मन पर्ने रङ्गहरु राम्रो ।
होली पर्व रमेर मनाऊ सबैले । मैत्री भावको पर्व जनाऊ सबैले। आपसी सद्भाव बढाई एक अर्कामा, सोच विचार गरी रङ्ग खनाऊ सबैले। शुद्ध समृद्धिको सोच बनाऊ सबैले ।
✍️सरस्वती श्रेष्ठ, इटहरी । …………………………………………
पञ्चाङ्ग [२३]
हाेली लाै अायाे रङ्गको पर्व याे। सबैले मान्ने खुसीको गर्व याे। विविध संस्कृति अनेक जाती, पुस्ता पुस्ता विच गराैँ सर्व याे। रङ्गको छ रङ्गिलाे अणर्व याे।
✍️शाेभा आचार्य गाैतम, काठमाडौँ । ……………………………………………
पञ्चाङ्ग [२४]
विविध रङ्गसंगै रमाउँनु राम्रो । आफ्नो परम्परा त समाउँनु राम्रो। संस्कृतिको नाममा छाडा बन्नु हुन्न, राष्ट्रिय स्वाभिमान कमाउँनु राम्रो। आपसमा मित्रता जमाउँनु राम्रो।
✍️सरिता सेढाई, धादिङ । …………………………………………
पञ्चाङ्ग [२५]
रमाइलो पर्व हाेली हजुर। तराईकाे पनि भाेलि हजुर। खुसी नै भएर मनाऊ हामी, खेलाैन दिल नै खाेली हजुर। विभिन्न रङ्ग त्यो घाेली हजुर।
पञ्चाङ्ग [२६] [०१] रम्ने हो पर्व होलीमा अब । जमौँ गुनिलो बोलीमा अब । भट्किलो शैली छोडेर हामी, खोजौँ संस्कृति झोलीमा अब। मिलेर चढौँ डोलीमा अब। [०२] बाहिर ठिक्क भित्र दिक्क हुनु हुँदैन हामी। दु:ख पर्दा बसेर एक्लै रुनु हुँदैन हामी । अनुपम सौन्दर्य हुन् सुखदु:ख जीवनका , बुझ्दा बुझ्दै दु:खमा हात धुनु हुँदैन हामी । अरुको प्रगतिको पर्दा छुनु हुँदैन हामी ।
✍️प्रभा पोखरेल, हाल अमेरिका । ………………………………………
पञ्चाङ्ग [२७]
सँधैभरिको माया उति नै मेरो देशको । जति हेर्यो उति राम्रो सेरोफेरो देशको । सबै कुरा हराउँदा बचियो जस्तो लाग्छ। काट्नु पर्छ अब गएर घेरो देशको । कर्तव्य सबैको हुँदैन मेरो तेरो देशको ।
✍️सन्जना शर्मा, दाङ लमही । ……………………………………………
पञ्चाङ्ग [२८]
रङ्गको पर्व होली रे। नराख रङ्ग झोली रे। सबै मिली खेलिन्छ, नभन साथी भोली रे। खेलौ मन खोली रे।
✍️सुमित्रा पोखरेल, काठमाडौं । …………………………………
पञ्चाङ्ग [२९]
पावन यो मासमा आउँने पर्व होली। पुर्व देखि पश्चिम छाउँने पर्व होली। देखिन थाल्योअब रङ्गको वर्षापनि , गाला राता बनाई गाउँने पर्व होली । सद्भाव , सदाचार पाउँने पर्व होली।
✍️सीता शर्मा पन्थी, बिरगंज । ……………………………………
पञ्चाङ्ग [३०]
भोलीको कुरा के हुन्छ ? आज होलि मनाइयो । साच्चै यसपालि दिल खोली-खोली मनाइयो । सङ्गी साथीसँग भेटघाट गरेर रम्दै छौँ , भिजाउँदै रङ्गाउँदै रङ्ग घोलि मनाइयो । असत्य मार्गि होलिकालाई पोलि मनाइयो ।
✍️कला ढकाल , झापा । ………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [३१]
छोरीको बिवाहा भन्ने गरौँ कन्याको दान हैन । लैङ्गिक समानता व्यबहारमा होस् ज्ञान हैन। आजैदेखि हामी विभेद र हिंसाको अन्त्य गरौँ , सम्मान उच्च राखौँ नारीको शब्दमा मान हैन। नारी बिलासिता पुरुषको सृष्टि बाहान हैन ।
✍️पुष्पा नेपाल (सुवेदी), इलाम । ……………………………………………………
पञ्चाङ्ग [३३]
जीवन भर अन्यायको जाॅतो पिस्नु पर्छ । काम बनाऊन ठूलाकै पाऊ मिच्नु पर्छ । हुतिहारा धेरै भो जताततै आजकल , पेटभर खाना खानेले हैंन घिच्नुपर्छ। न्याय अन्यायको जीवन चक्र मिच्नु पर्छ।
२५ फागुन, काठमाडौं । काठमाडौंबाट भैरहवा उडेको श्री एयरलाइन्सको जहाजको इन्जिनमा आगो लागेको छ । उडान नं. ८२१ को जहाजको इन्जिनमा आगो देखिएको हो । सो जहाजलाई काठमाडौंमै आकस्मिक अवतरण गराउने तयारी छ ।
विमानस्थल स्रोतका अनुसार काठमाडौंबाट उड्नासाथ चालक दलले टावरलाई यसबारे जानकारी गराएका थिए ।
काठमाण्डौँ, साप्ताहिक तस्बिरमा उदक लेखन शृङ्खलाको ९३ औँ भाग शनिबार सम्पन्न भएको छ । उदक साहित्य समाज, नेपालले उक्त कार्यक्रमको आयोजना गरेको थियो। उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका ५४ जना उदक स्रष्टाहरूको सहभागिता रहेको उदक लेखन शृङ्खलाका संयोजक, प्रशिक्षक एवं उदक साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो ।
काव्य विधा अन्तर्गतको नयाँ उदियमान प्रविधा उदक कविताको उन्नयन र विकासका लागि साप्ताहिक रूपमा उदक लेखन शृङ्खला सञ्चालन गर्दै आएको उदकका प्रवर्तक एवं उदक साहित्य समाजका अध्यक्ष आर्त अकुलीनले बताउनुभयो ।
संयोजक एवम् प्रशिक्षक अनुभवका अनुसार शनिबारको शृङ्खलाका लागि विहान एउटा तस्बिर दिएर उक्त तस्बिर अनुसारको गहन भाव खुल्ने गरि मात्र एउटा उदक साझ ५ बजेसम्म लेख्न सहभागी उदक यात्रीहरूलाई भनिएको थियोे ।
अभ्यासका लागि राखिएको प्रतिनिधि तस्बिर :
अभ्यासमा सहभागी उदक यात्रीका उदकहरू
[१] मान्छे लोभको चाल पछिपछि अदृश्य काल !
वसन्त अनुभव, घोराही, दाङ
[२] मानव नबन लोभी आउँदै पछ्याउँदै काल ! भगवती दवाडी, दमक, झापा
[३] काल लखेट्दै आउने मान्छे पैसा समाउने !
डम्बर थामी ‘अनुपम’ कालिन्चोक गा.पा.-६, दोलखा
[४] मान्छे लोभमा फस्ने काल फिलाउने जाल !
भवानी घिमिरे, सर्लाही
[५] लोभ पैसाको ल्याउने सबैको पछाडि महाकाल !
डुकछिरिङ लेपचा, भारत
[६] मानव लोभको घर दौडिन्छ वरपर काल !
सरस्वती श्रेष्ठ, सुनसरी
[७] लोभ धनपछि मानव मानवपछि अदृष्य काल !
इन्दिरा देवकोटा, कपिलवस्तु
[८] काल छुटाइ दिने लाेभ लालचकाे घर !
राेशन पराजुली, धरान
[९] मान्छे लोभको जाल पछिपछी आयो काल !
सरिता सेढाई, धादिङ
[१०] काल लोभको भाँडो पैसाले कहिल्यै नभरिने !
आर्त अकुलीन, कैलाली
[११] समय पैसाको पछी काल बस्छ हेरी !
रमा पन्त, पाल्पा
[१२] लोभ अगाडि दौडन्छ पछ्याउँदै कालले खेद्छ !
समुन्द्रा शर्मा, सुनसरी
[१३] मान्छे लोभ जहिल्यै धनले अघाउदैन कहिल्यै !
रतन बिष्ट, आलिताल, डडेल्धुरा
[१४] जिन्दगी लोभले भर्यो अन्तिममा कालले मार्यो !
हीरा तामाङ, काभ्रे
[१५] मान्छे पैसाको भान्से कतिबेला कालले खान्छे !
सविता के.सी., काठमाडौँ
[१६] जीवन लाेभ गर्दागर्दै सकिन्छ भेटिदैन लक्ष्य !
शाेभा आचार्य गाैतम, काठमाडौँ
[१७] काल हान्दैछ फाल लक्ष्य बिना अनिकाल !
मिलन के. सी.(थापा)
[१८] लोभ लक्ष्य पैसाको हेरन काल आएको!
अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन नपा -६, संखुवासभा
[१९] मानव जिवनभर अपुरो पैसामा लोभकै कुरो !
प्रेम थापा ‘मन’, बागलुङ
[२०] काल पछ्याइ रहेछ छोडदैन मान्छे धन !
अमृत सुवेदी, रुपासात, कास्की
[२१] संसार सुन्दर दलदल तरीका आफू अन्सार !
शारदा गौतम आचार्य
[२२] भेटिने लोभको लाभ लाभले पार्दछ विलाप !
होमप्रसाद नेउपाने धरान, सुनसरी
[२३] मानव दौडिन्छ लोभमा कालले बनाउँछ शोकमा !
सरस्वती वली, बर्दिया
[२४] नभरिने लोभको भाँडो, उमेरले काटेर डाँंडो !
भुपेन्द्र राना मगर, धादिङ
[२५] लोभ होला लाभ पछि फेरि बिलाप !
दुर्गा भमरकोटे, काठमाडौँ
[२६] लक्ष्य दौडदै मानव कालले हेर पछ्याउँदै !
धर्मी शाक्य, बुटवल, रुपन्देही
[२७] जीवन समाप्तिको बाटोमा धन सोहोर्ने दौडमा ! गोपाल प्रसाद पौड्याल, विराटनगर
पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्तापछिको :- भाग ३३ [तेत्तिसौँ ] ————————————- ” पाँच तत्त्व पाँचै विकार, पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार “
विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने थलो :- पञ्चाङ्ग पाठशाला मिति:- २०७९/११/१६ गते समय :- साँझ ८ बजे ………………………………………… प्रशिक्षक:- …………… गुणनिधि घिमिरे घनश्याम पौडेल तोयानाथ सुवेदी ………………………
भाषा शुद्धीकरण:- ———– जमुना आचार्य भवानी घिमिरे पुष्पा नेपाल सुवेदी
पञ्चाङ्ग भनेको पाँच पदिय कविता विधा हो । कसरी लेख्न सकिन्छ ? —————- पुर्ण अनुप्रास र स्थायी अनिवार्य हुनु पर्छ । जस्तै :- उठान:- माैरिले फूलको रस चुसेर सारेको छ त्यहाँ [०१] वाैरिले उसैकाे गुडकाे चाका झारेको छ त्यहाँ [०२]
तेस्रो लाइनले माथिको शेरलाई बिस्तार गर्नु पर्छ ———————————- मिहिनेत नै गरेर सजाएकाे थियोे उसले [०३]
माथिको शेरलाई सम्बोधन गरि परिचय खोल्ने ——————————— १,२,३का लाइनलाई जोड दिदै परिणाम दिनुपर्छ
निचाेरेर नै खाेष्टा बनाएर खारेकाे छ त्याहाँ [०४] आफ्नै घर भेटाउँछु कि भन्दै चारेकाे छ त्यहाँ [०५] …………………………………………………………
उदाहरण पञ्चाङ्ग …………………………
माैरिले फूलको रस चुसेर सारेको छ त्यहाँ [०१] वाैरिले उसैकाे गुडकाे चाका झारेको छ त्यहाँ [०२] मिहिनेत नै गरेर सजाएकाे थियोे उसले [०३] निचाेरेर नै खाेष्टा बनाएर खारेकाे छ त्याहाँ [०४] आफ्नै घर भेटाउँछु कि भन्दै चारेकाे छ त्यहाँ [०५]
प्रविणा पल्लवी, महोत्तरी । ……………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०१]
माैरीले फूलको रस चुसेर सारेको छ त्यहाँ । वैरीले उसैकाे गुडकाे चाका झारेको छ त्यहाँ । मिहिनेत नै गरेर सजाएकाे थियोे उसले , निचाेरेर नै खाेष्टा बनाएर खारेकाे छ त्यहाँ । आफ्नै घर भेटाउँछु कि भन्दै चारेकाे छ त्यहाँ ।
✍️प्रविणा पल्लवी, महोत्तरी । ……………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०२] [०१] आफ्नो छोडी अर्कालाई सेपेको मन पर्दैन । कसैले नि कसैलाई चेपेको मन पर्दैन । बराबरी सबैलाई हेर्ने बानी गर्दा राम्रो , मुहारमा काली पोतो लेपेको मन पर्दैन । सानो छ भन्दैमा कैले हेपेको मन पर्दैन । [०२] राजनीति होइन लाज नीति गर्यौ तिमी । सधैँ खाएर भत्ता खाज नीति गर्यौ तिमी । जनता झुक्काउने नेता पालेका रहेछौँ , खोसेर खाने कस्तो बाज नीति गर्यौ तिमी । आफै पहिरने त्यो ताज नीति गर्यौ तिमी ।
साहित्यबाटै विकृतिको नास गर्नु पर्छ। काला कार्य सबै नियालेर नै छर्नु पर्छ। देशको विकास गर्ने जमात जम्मा गरौं, देश बर्बाद सम्झी सारा कुरा भर्नु पर्छ। अरिङ्गाल झैँ भ्रस्ट माथि हामी पर्नु पर्छ।
✍️शिव कुमार रेग्मी, पोखराथोक पाल्पा । ………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०४]
बिहानी मिर्मिरेसँग जागेर हेर्दा। संसारी जीवनसँग भागेर हेर्दा। कहिलेकाहीँ एकान्त नि प्यारो लाग्छ, केही पल आफैसँग मागेर हेर्दा। आफ्नाे त्यो शान्त आफू नै झागेर हेर्दा ।
✍️शाेभा आचार्य गाैतम, काठमाडौँ । …………………………………………………… पञ्चाङ्ग [०५]
देश डामाडोल हुँदा सरकार वेखबर भयो। रोजगार भएन देशभित्र युवा वेघर भयो। चुनावकै बेला मात्र लाग्छ गाउँघर भित्र मेला, जीवन नटुङ्गिने संघर्ष अनि बेअसर भयो। अमृत सम्झी दिएको भोट आज मेहतर भयो।
✍️सुरेशकुमार पान्डे, दाङ घोराही १८ । ……………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०६]
वसन्तको बहार आएर धरा हेर्न थाल्यो । बाेट बुट्यानमा रङ्ग चढी रूप फेर्न थाल्यो । रमाए डालीमा चरा बचेरा आफ्नो लाेलीमा , प्रेमिल भावमा लहराले रूख बेर्न थाल्यो । मसी चाेपेर कवि मन कविता केर्न थाल्यो ।
✍️भवानी घिमिरे, सर्लाही । ………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०७]
मनपरि गरेका छन् राजनीति भनेका छन्। बाटो अवरोध गरेर खोइरो खनेका छन् । देश समाजलाई सुमार्ग देखाउनु पर्थ्यो, नेता हुँ भनेका छन् अर्कोको गोटी बनेका छन् । देश जनता देख्दैनन् खाली कुर्सी गनेका छन् ।
✍️पशपती राई, खोटाङ । ………………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०८]
बधाई को लर्को खानेलाई के थाहा जनताको नुनको पीडा यहाँ। शीतलहरको बेला कम्मल खातमा के थाहा उनको पीडा यहाँ । अचानोको पिरलाई खुकुरीले कहिले पो बुझेको हुन्छ आखिर ? थुनिलो हुँदाको दुखाई दुवारेलाई के थाहा थुनको पीडा यहाँ। चम्किलो खाध्य खानेले के थाहा गरिबले खाना घुनको पीडा यहाँ।
✍️दुर्गा आचार्य, मोरङ । ……………………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०९]
पन्चकाे भेला भन्थे । त्याे बेला देला भन्थे। अव ति दिन छैन, ऐले अवेला भन्थे। नेता त हेला भन्थे।
✍️मधुसूदन प्रसाद घिमिरे, काठमाडौं । ………………………………………………
योग त सबै श्वासको चाला हो। योग चलेको पुर्खाको पाला हो। पहिला खेतबारी काम गर्थे, अहिले त बसिबसाउ छाला हो। शरिर त्यो कुँजिएर जाला हो ।
✍️सुमित्रा पोखरेल, काठमाडौं । ……………………………………
पञ्चाङ्ग [१२]
बेलैमा सही र गलत छानेनौ तिमीले। कहाँ कसरी हान्नु पर्थ्यो जानेनौ तिमीले। मौका हेरी समयमै निर्णय गर्ने पर्थ्यो, सल्लाह सुझावमा सही ठानेनौ तिमीले। पहिले मानेनौ अहिले जानेनौ तिमीले ।
✍️रामप्रसाद पुरी बादेल, खोटाङ । ………………………………………
पञ्चाङ्ग [१३]
मनको कुरा सारालगि छर्न पाए हुन्थ्यो। सागर होस् या महासागर तर्न पाए हुन्थ्यो। अभावले जेलिएका र असहयोगीका , सेवाभावले मस्तिष्क नै भर्न पाए हुन्थ्यो। राम्रा मात्र काम छानेरेै गर्न पाए हुन्थ्यो ।
अप्ठ्यारोमा जङ्घार तरेर नआऊ । अन्तै माया जालमा परेर नआऊ । तिम्रै बाटो कुरिरहेछु आज पनि, यो मुटु झस्काउने गरेर नआऊ। अन्यत्र बसाइँ नि सरेर नआऊ ।
✍️मन्दिरा सेढाई, मलेखु धादिङ । ……………………………………………
पञ्चाङ्ग [१५]
यहाँ गणतन्त्रको रात भयो । अब प्रजातन्त्रको खात भयो । यहाँ देशभक्त नै जाग्नु पर्छ , देश विकास मात्र बात भयो। अबको स्वतन्त्र कै हात भयो ।
✍️बेदु न्यौपाने, काठमाडौ ❤️ । ……………………………………………
पञ्चाङ्ग [१६]
जरैदेखि नै विकृतिको विनास गर्नु छ। ठाउँ-ठाउँमा राम्रो कार्य गरेर मर्नु छ। राम्रो भन्दा आफ्नो मान्छेको जमात बढायौ, देश निम्ति असल कामको भर पर्नु छ। भ्रष्टहरूलाई राक्षसझैँ आँखा तर्नु छ।
नहुने के रहेछ र गर्याे भने यहाँ । सुन फल्छ रे पसिना छर्याे भने यहाँ। भत्काउने हाेइन बनाउँनु चै पर्छ, परिश्रम गर्नु पर्छ पर्याे भने यहाँ। सफलता मिल्छ अगि सर्याे भने यहाँ ।
✍️उर्मिला के.शी., धनकुटा । …………………………………………
पञ्चाङ्ग [१८]
हाेलीकाकाे दाेहन भएकाे विजय पर्व हाेली। सनातन हिन्दूधर्म भित्रमानेकाे गर्व हाेली। साथीभाई इष्ट मित्र बिच बाड्नुछ खुशीयाली, पहाड तराईमा खुशी छायाे आज सर्व हाेली। असङ्ख्य महत्व राख्ने हाम्राे याे हाे खर्व हाेली।
✍️धन कुमारी रेग्मी, चितवन । …………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१९]
हामी चाँडै भेटौँला अब । भयो न्यास्रो मेटौँला अब । टाढा हुँदाको दु:ख भुल्दै आँखा भित्र लेटौँला अब । प्रेम मिठो रेटौँला अब ।
✍️प्रभा पोखरेल, अमेरिकाबाट । ……………………………………
पञ्चाङ्ग [२०]
छोटो भयो सिलेको जामा लाउन जानिनँ। मिलाई कसरी हो आमा लाउन जानिनँ। इच्छा भए उपाय हजारौं हुनेछन् हाम्रो , ल्याइदिएको के भो मामा लाउन जानिनँ। कसरी मनाउँ भयो धामा लाउन जानिनँ।
✍️कला ढकाल , झापा । ………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२१]
मनको भारी बिसाउने ठाउँ कहाँ होला। बस्नै मन त छैन यहाँ जाउँ कहाँ होला। सोच्दा सोच्दै जीवनको आधा उमेर गयो, अभावको जिन्दगी हो यो भाऊ कहाँ होला। मुठी श्वास लिएर यहाँ धाउँ कहाँ होला।
✍️सरिता सेढाई धादिङ । ……………………………………………
पञ्चाङ्ग [२२]
देश मनमा छ । आफ्नो पनमा छ । माटोको सौन्दर्य, सबै जनमा छ । सौम्य वनमा छ ।
✍️आर्त अकुलीन, कैलाली । …………………………………………
पञ्चाङ्ग [२३]
तिम्रो रुपमा होलिको रङ्ग भर्न मन छ।
जहाँ जान्छौ उतै सँगसँगै सर्न मन छ । मायाले दिएको उपहार माया हुनेछ , दुई हात समाएर खोली तर्न मन छ ।
मायाकै विश्वासमा नै भर पर्न मन छ ।
✍️जानुका गौतम, काठमाडौं । ………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२४]
ओहो ! गाउँ जस्तो राम्रो सहर देखिन। ठूला नदि सुन्दर त नहर देखिन।। गाउँमा समाज राम्रो सहरमा छैन। एकलो जिन्दगिको नै रहर देखिन। मेहनेति या खुसिको पहर देखिन।
✍️कमला पाण्डे पराजुलि, झापा चारआलि । …………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२५]
निर्दोष जेल जान्छ अपराधी छुट्छ किन ? भोकमरी गरिबीले सदैव भुट्छ किन ? यस्ता देशका जनता रहेछौँ हामीलाई, जहाँ पुलिस लाएर जनता कुट्छ किन ? भ्रष्ट यहाँ जनताको सम्पत्ति लुट्छ किन ?
काठमाडौ। साप्ताहिक ‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको ७३ औँ शृङ्खला यही फागुन १३ गते शनिबार सम्पन्न भएको थियो। अभ्यासमा नेपाल लगायत विश्वका ५० जना नेपाली भाषी टुक्काकारहरूको सहभागिता रहेको कार्यक्रम संयोजक/ प्रशिक्षक एवम् टुक्का साहित्य समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले बताउनुभयो । टुक्का साहित्य समाजको आयोजनामा उक्त शृङ्खला विगत लामो समय देखि नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।
टुक्का कविताको उन्नयन, विकास र प्रवर्द्धन गर्ने हेतुले समाजले विविध किसिमका कार्यक्रम गर्दै आइरहेको छ । टुक्का लेखनमा पृथकता एवं फरकपन भित्राउने सिलसिला अन्तर्गत यस शृङ्खला सञ्चालन गरिदै आएको समाजका संस्थापक अध्यक्ष, टुक्का प्रवर्तक एवम् कार्यक्रमका परिकल्पनाकार ताराप्रसाद चापागाईंले बताउनुभयो ।
टुक्का लेखनका लागि एक व्यङ्ग्यात्मक टुक्का राखिने र त्यसैमा आधारित रहेर गहन भावको एक एक टुक्का सहभागीले राख्नुपर्ने संयोजक अनुभवले जनाउनुभयो ।
‘टुक्का माथि टुक्का’ व्यङ्ग्यात्मक टुक्का लेखनको ७३औँ शृङ्खलाको लागि प्रतिनिधि टुक्काको रूपमा समाजका उपाध्यक्ष वसन्त अनुभवले समसामयिक विषयमा लेख्नुभएको व्यङ्ग्यात्मक टुक्कालाई राखिएको संयोजक अनुभवले बताउनुभयो ।
अभ्यासका लागि राखिएको प्रतिनिधि टुक्का
देशभक्ति त खाली हौवा हो, गफ गर्ने कुरा, जाने त उहीँ विदेशै हो, गर्न चाहना पूरा । वसन्त अनुभव घोराही, दाङ
सहभागी टुक्काकारहरूले अभ्यासका क्रममा सृजना गर्नुभएको टुक्काहरू
[१] देशभक्ति भन्नु त देखाउने दाँत, विदेशी पुँजीले भरिएकाे छ आँत । 🌑ताराप्रसाद चापागाईँ धुनिबेसी ।
[२] सबैको यस्तै घटिया सोचले, देश हुँदैछ खाली, केटाकेटी र वृद्धवृद्धा यहाँ, बस्छन् फटाहा जाली । 🌑वसन्त अनुभव घोराही, दाङ
[३] देशभक्ति त जनतामा भन्दा नेतामा धेर हुनुपर्छ, देशकाे बजेटले तल्लो स्तरकालाई पनि छुनुपर्छ। 🌑दीपक ठटाल जलन
[४] देशभक्तिका गर्छन् सधैँ नै कुरा, मीठाे बाेलेर ढाडमा हान्छन् छुरा । 🌑केसर बाेहरा (सङ्घर्ष ) सुदुरपश्चिम अछाम ।
[५] ठूला ठूला कुरा गरी गर्छु भन्छन् देशभक्ति, जाली कुरा सुन्दासुन्दा मरेका छन् इच्छा शक्ति। 🌑मनोज खत्री अछामी
[६] बिनासित्ती गफ गर्ने जति बस्छन् यहाँ काम गर्ने स्वच्छ वातावरण छ जहाँ । 🌑अर्जुन प्रसाद चौलागाई रामेछाप:-सुनापति-१ हाल:-अमेरिका,म्यासाचुसेट्स बोस्टन।
[७] देशभक्तिले मात्र के गर्नु पेटले मााग्छ खाना, नाङ्गो भुतुङ्गाे शरिरमा, लगाउनु पर्ने नाना । 🌑धन कुमारी रेग्मी चितवन
[८] देशभक्तिको कुरा गरि , दुई हात जोडि बिन्ती बिसाको, हैन कस्तो खालको ? बाठ्ठो नबन पो भन्दै उल्टै रिसाको । 🌑अनुग्रह राना मगर ‘पुष्प’ पाँचखपन नपा – ६ संखुवासभा
[९] मानवता छँदैछैन आज मान्छे भित्र, धनको लोभले रित्तायो समाज मित्र। 🌑सुरेशकुमार पान्डे। दाङ घोराही १८
[१०] देशभक्ति बनेर मात्रै पालिदैन जहान, जाऊ विदेश कमाऊ पैसा बन्नेछौ महान । 🌑सरिता सेढाई धादिङ
[११] पहिले झोले बनिएन अहिले लाग्छ पिर, डोरी लाहुरे बन्छु म त हिडे विदेश तिर। 🌑नवशिला, बेलबारी-२,लालभित्ती,मोरङ।
[१२] देशको माटो बिर्सेर गए कुराले के गर्नु ? जिन्दगी भन्नु सुख र दु:ख आखिर छ मर्नु ! 🌑आर्त अकुलीन कैलाली
[१३] देशमा चलेको बेरोजगारीको पिडाले गरिबी मर्दैछन्, अर्काको देशमा पसिना जति बगायो त्यति दुःख सर्दैछन् । 🌑अम्विका अधिकारी झापा विर्तामोड
[१४] विदेशमा बस्दा खोक्दा रहेछन् देशभक्तीको नारा, फर्किउन् त स्वदेश, देखिनेछ नेताहरूकै पारा । 🌑राजेशराज गड्तौला कॅाडाघारी, काठमाण्डौ हाल- प्रवास
[१५] भाषणमात्र हो देश लुटाहाको परिवर्तन नठाने, रोकिदैन बाँच्नको निम्ति कहिले पनि परदेश जाने। 🌑शंकर कार्की मकवानपुर
[१६] बनाउँछु देश भन्दै, खाए पोली, भाषण मात्रै नेताको मीठो बोली । 🌑हिमा रोका मेहेलकुना सुर्खेत
[१७] सत्तामा हालीमुहाली बुढाकै हुन्छ, युवाको कुरा खोइ कसले पो सुन्छ । 🌑बुद्धिमान दनुवार ( सुरुङ्गेली कान्छो ) कनकाई ४ झापा
[१८] बाहिर गए मिल्छ तोडाका तोडा, देशमा सदा फुटाउनुछ रोडा ! 🌑कमला देवकोटा पाल्पा
[१९] निकम्मा सरकार बुझ्दैन, जनताको कहर, नेपाली विदेशिनु बाध्यता हो, होइन रहर । 🌑बिके माकजु भक्तपुर ।
[२०] परदेश पस्ने होइन, देशमै केही गर्नुपर्छ, भोकै मर्नु परेमा पनि आफ्नै देशमा मर्नुपर्छ । 🌑बाबुराम पाण्डे शीतगंगा अर्घाखाँची
[२१] देशमा अस्थिरता रोप्नेले यो के सोच्थे, आफ्नो मात्र सोच्नेले आफ्नै भुँडीमा कोच्थे ? 🌑प्रेम थापा “मन” बागलुङ
[२२] पार्टीको पछि लागेर नै दाह्री जुँघा फुले, विदेशीको गुलाम भएँ देशलाई भुले ! 🌑बिबस पारदर्शी ।
[२३] कथा ब्यथा आ-आफ्नै छन् यहाँ, देश छोडेर जाने। बिकास को मुलधार छैन, कसरी गरिखाने?।। 🌑कबिताहरी सुन्दर हरैंचा नगरपालिका १ मोरङ
[२४] कोही छैन देशको लागी अघि बढ्छु भन्ने, सबै छन् यहाॅं भ्रष्टाचारी, पैसा मात्र गन्ने । 🌑योगेन्द्र भट्टराई खोटाङ दि.चु.गा.पा ४
[२५] देशभक्ति त खाली गफ मात्र देखियो हैन, आफ्नाे लागि मात्र सत्ता जनताको हित छैन । 🌑शाेभा अाचार्य गाैतम, काठमाडौँ
[२६] के के देख्न पर्ने हो यी आँखाले देश खत्तम पार्दैछन् डाँकाले । 🌑पुष्पा सुवेदी नेपालगञ्ज, बाँके ।
[२७] कृत्रिम सीमा रेखा काेरेर, देश तेराे मेराे बनाएका, साझा धर्ती बुझाउनु साटाे, याे वैमनस्यता खनाएका। 🌑मित्र उराठी गाैतम अमरपुर,गुल्मी हाल तिलाेत्तमा न पा-२,रुपन्देही
[२८] जुनै नेताहरू आए पनि धेरै हुन्छन् नि जाली, यस्तो गर्छु उस्ताे गर्छु भनी भाषण गर्छन् खाली। 🌑सहयात्री शोभा अर्याल रुपन्देही , बुटवल
[२९] कति बने कति रोए, लागि पर्ने देशभक्तिका बालबच्चा टुहुरा, गरिदिऔँ न मिलिजुली अब, वीर गोर्खालीका सपनाहरू पूरा । 🌑चन्द्रकली राना मगर नौबहिनी प्युठान
[३०] स्वाभिमानी नेताले, लगाउँछन् हातमा चुरा, अनैतिक र पतितले गर्दैनन् योग्य कुरा । 🌑होम प्रसाद धरान,सुनसरी ।
[३१] यहाँ सपना देखावटी, आफ्नै हुन्छ पराइ, बस्छन् तिनै मतियार मिलेर कुर्सी घुमाइ । 🌑जि कुमार गौतम भद्रपुर -१ झापा
[३२] रोजगारी खै पर्याप्त बाहिर गइन्छ, मिल्यो भने तारतम्य स्थायित्व भइन्छ । 🌑जमुना आचार्य सिन्धुपाल्चोक
[३३] देशभक्ति त छ मनमा, जीवन भोक छ धनमा । 🌑सुमित्रा पोखरेल काठमाडौँ
[३४] युवा जति फेसबुकमा र हामी सत्तामा, थाहा हुन्छ देशभक्त रम्न थाले भत्तामा । 🌑म्यामराज राई भोजपुर।
[३५] थोरै तिनो जे भए नि आफ्नै देशमा कमाऊ, नेपालमा जन्म लियौ यहि माटोमा रमाऊ। 🌑मन्दिरा सेढाई मलेखु,धादिङ
[३६] को छर यहाँ यो देशको लागि सही लिडर मान्ने, पद भ्रष्ट नै नेता भएपछि विदेशीले के जान्ने । 🌑टिकाराम पुन टिपु
[३७] जो विदेश नगई छाड्दैन उसले हो गर्ने देशभक्तिका कुरा, यहाँ बस्ने त छँदैछौँ लरेर बाँकी छाडेको खाने नेताका पुरा। 🌑रामप्रसाद पुरी बादेल खोटाङ।
[३८] स्वार्थी नेताकाे सत्तामा मनाेमानी हुँदैछ, देशभक्त जनता पिरले झनै रुँदैछ । 🌑राज कुमार राजभण्डारी खाेटाङ्गे मध्यपुर ठिमी ५ सङ्गम काेलाेनी भक्तपुर
[३९] नेताहरूलाई फिटिक्कै छैन लाज घिन, देशलाई उँधोतिर लैजादैछन् दिन्दिन । 🌑सरस्वती श्रेष्ठ इटहरी
[४०] मुखमा जप्छन् राम राम बगलीमा छुरा बाेक्छन्, देशभक्तिकाे नाटक गरी भ्रष्टाचार पाे ठाेक्छन् । 🌑त्रिलोचन भण्डारी मेचीनगर, झापा
[४१] राजनिती भो कमाउ धन्दा भ्रष्टचारको जालो, पाखण्डी यी नेता सबलाई दल्दिउ मोसो कालो । ✍ नवशिला, बेलबारी-२,लालभित्ती,मोरङ।
[४२] भाषणमा ठाेक्ने ओठेभक्ति पेट भित्र बाेकेर कालाे, निम्छरो जनताकाे मुखमा माड छैन हरमा टालाे । 🌑प्रद्युम्न चालिसे भक्तपुर कटुञ्जे ।
[४३] खुबै भाषण सुनियाे हजुर सबैकाे देशभक्ति कति कति, विदेशी कर्मचारी आयाे भेट्न हाेटल धाइएछ अतिअति । 🌑शम्भु ढकाल सू न पा १२ आठघरे ,ईलाम
[४४] लखेटेर युवावर्ग के को गर्छौ शासन, गरीबका झुपडीमा छैन खाने रासन । 🌑चूडा निर्भीक सिम्पानी गोरखा हालः मुलुकबाहिर
[४५] देशको लागि केहि पनि सकिएन गर्न, बेदनाले दुख्छ यो छाती सकिएन मर्न । 🌑बाबुराम गौतम गुल्मी
[४६] देशभक्त देखाएर पूरा गरे आ-आफ्नो आँत, विदेशीसँग मिलेर लुकाए चपाउने दाँत । 🌑बेदु न्यौपाने काठमाडौ
[४७] भनुँ भने तितो लाग्ला देश भक्तिका कुरा, विदेशीकै गुलामीले हुन्छ चाहना पूरा । 🌑ईशहाक हुसैन जीतपुर सिमरा १४ बारा।
[४८] रोजगारीका मार्ग बन्द गराए थिए जति, विदेशीन वाध्य भएका युवाको छ दुर्गति । 🌑भगवती दवाडी झापा
मुक्तक-१ मुर्दाहरूको देशमा मानवता खोज्नु व्यर्थ रहेछ घोर याे कलि युगमा आदर्श रोज्नु व्यर्थ भएछ मानवता हराइसक्यो आदर्श पनि डराइसक्यो, अरूलाई पनि आफै जस्तो सोंच्नु व्यर्थ रहेछ।
मुक्तक-२ जति हेर्यो उति हेरिरहुँ लाग्ने तिम्रो नयन छ जति बेर्यो उति बेरिरहुँ लाग्ने तिम्रो बदन छ बात गर्छ्यौ उस्तै मीठो घुमाउँदै आँखा छिटो, जति केर्यो उति केरिरहुँ लाग्ने तिम्रो वचन छ।
मुक्तक-३ चाहें तिमीलाई तर पाउन सकिनँ मैले पिरतीको मीठो गीत गाउन सकिनँ मैले चाहना थियाे पाउने, गाउने खुशीको गीत, मनले धाए पनि पैसाले धाउन सकिनँ मैले।
