कोरोना भाइरसको कारण उत्पन्न हुने मनोसामाजिक समस्या कम गर्ने उपायहरु

समाजिक सञ्जालमा राखिएको कोरोना भाइरस सम्बन्धी नकारात्मक विचार तथा समाचारले गर्दा पनि समस्या भएको हुन सक्छ । समाजिक सञ्जालको अधिक प्रयोग गर्नु भन्दा घर बस्दा किताव पढ्ने, परिवारसंग कुराकानी गर्ने गरियो भने समस्या कम हुन सक्छ ।

हाल विश्वभर फैलिरहेको कोभिड(१९ अर्थात कोरोना भाइरसको महामारीको कारण लकडाउले गर्दा मानिसहरुमा तनावको अवस्थामा सृजना हुदै आएको छ । यसको कारण व्यक्ति तथा परिवारमा कुनै असर पर्न थालेको छ वा आफ्नो दैनिक जिवनमा असर परेको छ भने तनाव व्यवस्थापनका विधिहरु प्रयोग गर्नु पर्दछ ।

प्रत्यक्ष रुपमा मनोविमर्शकर्तालाई भेट्न नसकिएको अवस्थामा फोनबाट पनि आफ्नो समस्या बताई सहयोग लिन सकिन्छ । कोरोना संक्रमण आफु वा आफ्ना परिवारलाई पनि हुन्छ की भन्ने डरको सर्वत्र रहेको छ । यस्तो अवस्थामा चिन्ता लिएर बस्नु हुदैन् । डर र चिन्ताबाट माथी उठेर स्वास्थ्यलाई विशेष ख्याल दिएमा कोरोनालाई जित्न सहयोग मिल्दछ ।

सरकारी तवरबाट संक्रमण भएको आसंका तथा विदेशबाट आएलाई व्यक्तिहरुलाई क्वारेन्टाइनमा राखीएको अवस्था छ तर त्यहा रहेका व्यक्तिहरुलाई भावनात्मक सहयोग दिइएन भने समस्या उपन्न हुन सक्छ । त्यसैले स्थानिय निकायहरुले क्वारेन्टाइनमा राखिएका व्यक्तिहरुलाई मनोवैज्ञानिक सहयोग प्रदान गर्नको लागि मनोविमर्शकता वा मनोविदको सेवाको पहुंच पुग्न सक्ने व्यवस्था मिलाउनु अति आवश्यक देखिन्छ ।

समाजिक सञ्जाल राखिएको कोरोना भाइरस सम्बन्धी नकारात्मक विचार तथा समाचारले गर्दा पनि समस्या भएको हुन सक्छ । समाजिक सञ्जालको अधिक प्रयोग गर्नु भन्दा घर बस्दा किताव पढ्ने, परिवारसंग कुराकानी गर्ने गरियो भने समस्या कम हुन सक्छ ।

तनावका कारण देखा पर्न सक्ने मुख्य लक्षणहरुः

१) टाउको दुख्ने, माँसपेशीमा दुख्ने
२) अभिरुचि कम हुने,
३) क्षणमै दिक्क हुने, झर्को मान्ने
४) ध्यान दिन नसक्ने
५) एकदमै चिन्तित हुने
६) निन्द्रामा गडबडी
७) एउटै कुरा बारम्बार सोचिरहने

तनावको कारण उत्पन्न हुन सक्ने परिणाम

१) ध्यान केन्द्रित गर्न गाह्रो हुन्छ
२) दैनिक क्रियाकलापमा ह्रास आउछ
३) परिवार तथा समाजसँगको सम्बन्ध कमजोर हुन्छ
४) शरीर कमजोर हुन्छ।

तनाव व्यवस्थापन गर्ने उपायहरु

१) नियमित, योग, ध्यान, प्रार्थना, प्रणायाम व्यायम खेलकुद गर्ने
२) समय तालिका बनाई लागू गर्ने ( काम, खाने,सुत्ने आदि)
३) रक्सी, चुरोट वा लागुपदार्थको प्रयोग नगर्ने।
४) सामाजिक सहयोगहरू लिने ।
५) घरपरिवार समाजसँग घुलमिल हुने र मनोरञ्जनात्मक क्रियाकलापमा सहभागी हुने।
६) विश्वासिलो व्यक्तिहरुसँग सुखदुःख साटासाट गर्ने
७) सन्तुलित खाना समयमा खाने।

यदी तनाव व्यवस्थापनको विधिहरुको प्रयोग गर्दा पनि समस्या समाधान हुन नसकेको अवस्थामा फोनबाट मनोविमर्शकर्ता तथा मनोविदसंग सेवा लिन सकिन्छ ।
(लेखक मनोसामाजिक तथा मानसिक स्वास्थ्यको क्षेत्रमा लामो समय देखि कार्यरत हुनुहुन्छ)