साताका तीन लघुकथा हिमालयन दृष्टि र नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्च बिचको सहकार्यमा सञ्चालित साप्ताहिक स्तम्भ हो । यस स्तम्भमा नमस्ते आधुनिक लघुकथा मञ्चको भित्तोमा साताभर प्रेषित लघुकथाहरू मध्ये मञ्चले छानेर पठाएका उत्कृष्ट तीन लघुकथाहरू प्रकाशन हुने गर्दछन् ।
यस साताको (३८औँ) शृङ्खलाका लागि लघुकथाकार डा.विदुर चालिसेको लघुकथा ‘मूल्याङ्कन’, लघुकथाकार खगेन्द्र बस्यालको लघुकथा ‘कारण’ र लघुकथाकार मनीषकुमार शर्मा ‘समित’को लघुकथा ‘कात्रोको खल्ती’ उत्कृष्ट तीनभित्र परेका छन् ।
१)
लघुकथा : मूल्याङ्कन
डा. विदुर चालिसे
“रिस खा आफू, काम खा अरू ।”
त्यतिबेला म मुखिया थिएँ । बानी साह्रै राम्राे पनि थियाे । मुख चलाउनु मेराे कर्तव्य र मुख्खिनु मेराे परम कर्तव्य थियाे । यसै अधिकार पनि बिस्तारै सबैले मलाई दिएर सम्मान गर्थेँ । हात जाेडेर थर्थर काम्थे । जी, हजुरी गर्थे । मेराे बारूले कम्मर र प्याण्टे भुँडीकाे ताण्डवी नृत्य दर्शकका लागि चर्चाकाे विषय थियाे । अगाडि उभिने काेही थिएनन् । दम्भ छाेडेर बर्बराउँन पुग्थेँ ।
“मलाई रिस गर्ने ?”
मन एकाएक सपनाकाे परि झैँ उड्याे । हातमा रहेकाे गीताकाे पुस्तकलाई भुइँमा बजारेँ । रिसले कराएँ । पुतलीकाे पखेटा कत्ल्याए झैँ कत्ल्याएँ र कराएँ ।
“अब मेराे सामुन्ने यहाँ कुनै भागवत गीताकाे आवश्यकता छैन । याे सब कृष्णकाे झुट र बकबास ज्ञान हाे ।”
मेराे रिसकाे पाराे चढ्दै गयाे । मुखियाकाे सर्वशक्तिमान पगरी धारण गरेकाे मेराे चेतना, चैतन्य र चिन्ता उर्लिन थाल्याे । मैले हातमा लिएकाे मुखियानी कलम भाँचकुच पारिदिएँ । तैपनि रिस मरेन । दुनियाँलाई दम्भले आदेश दिन थालेँ ।
“वाइयातहरू ! यहाँ अर्काे कुनै भगवान छैन ।”
मेराे डरलाग्दाे भगवानकाे प्रतिरूप देखेर गाउँलेहरू डराएर सबै कराउन थाले । उनीहरू काम्दै मेराे प्रशंसा धामी कामे झैँ कामेर गर्न लागे । गाउले सबै मेराे रिसबाट मात्तिएर बर्बराउन थाले । हुँदा-हुँदा सबैकाे स्वर एक राक्षसी गृहमा फैलिएकाे कङ्कला स्वरमा परिणत भयाे । तनावकाे बीचमा मुखियानी मेराे मुखबाट एकाएक आदेश निस्क्याे ।
“यिनकाे सफाया कर दाे ।”
जब मेराे मुखियानी शिथिल भएर रिस थचक्क बस्याे । तब वरिपरि ज्ञानका मन्त्रहरू च्यातिएकाे देखेर भागवत गीता टिप्न थालेँ, मुसारेँ, पढेँ। ज्ञान आर्जन गरेर बचेकाहरूलाई भन्न थालेँ ।
“अचेल ज्ञानी बनेकाे छु ।”
कसैले टाढैबाट बाेलाउँदै मेराे नजिक आएर हर्षले गदगद हुँदै भन्याे-
“ऋषि बन्नुभएछ, खुसी लाग्याे ।”
२)
लघुकथा : कारण
खगेन्द्र बस्याल
दैलातुङ्ग फाँटतर्फ गइरहेको जीपमा मोहनले मदनलाई भन्यो-
“हेर्दा राम्रै देखिन्छु, बैँसकै छु, पैसाको पनि कमी छैन तैपनि मेरोपछि कोही लाग्दैनन् किन होला ?”
मदनको भनाइ आयो- “प्रायः मेरो खल्ती भोकाएकै हुन्छ । जतिसुकै राम्रो हुन खोजेपनि जस्ताको तस्तै देखिन्छु । न रुपको बरदान नै पाएको छु, तैपनि युवतीहरू मेरो नजिक आउँन चाहन्छन् । म आफैँ यसको कारण बुझ्न सकेको छैन ।”
यी दुई जनाको कुराले जीपमा सवार सबैको ध्यान उनीहरू तर्फ आकर्षित भयो । त्यो सुनिरहेका यात्रु उज्ज्वलले भने- “म तपाईँहरू दुवैलाई राम्रोसँग चिन्दछु। त्यसको कारण मलाई राम्रोसँग थाहा छ ।”
दुवैले एकैसाथ सोधे- “त्यो के हुन सक्छ ?”
उसले भन्यो- “बोलीमा मह भएपछि अरू कुरामा वास्ता नहुँदोरहेछ नि ! बोलीमा मह नपाउँदा प्रायः मानिसहरू पानी विनाको माछा जस्तै भएका छैनन् त ?”
तिलोत्तमा ९ सरस्वती पथ,रुपन्देही ।
०८० असोज ३
३)
लघुकथा : कात्रोको खल्ती
मनीषकुमार शर्मा ‘समित’
“ए पर जा ! कता लास छुन आएको ? कहाँ कहाँबाट आउँछन् भिखारीहरू !”
मृत देहको नजिक पुग्न खोज्दै गरेका एक झुम्रे झुत्रे बुढा बा कर्कस आवाजले हच्किए र केही पछाडी सरे ।
फेरि मलामीसँगै उनी पनि सुस्तरी अघि बढे र नजिकै पुग्न खोजे । यो पटक एक मलामी उनलाई ठेलेर पर पुर्यायो । उनी ढलमलिँदै म नजिकै आइपुगे । उनलाई सम्हाल्दै सोधेँ-
“किन बा ! घरिघरि लासको छेउ पुग्नुहुन्छ ? तपाईँको कोही आफन्त हो ?”
उनले एकोहोरो लासलाई हेरिरहे । केहीबेरको मौनतापछि बिस्तारै भने- “छोरा….।”
मृतक, टोलको निकै धनीमानी, पारिवारीक नातामा श्रीमती र सन्तान बाहेक कोही नभएको सबैलाई जानकारी थियो । अब यी बा कसरी निस्किए ? प्रश्नको ओइरो लाग्यो दिमागमा ।
“एक्लो सन्तान, आमाविहीन थियो, उसको खुशीको लागि के गरिनँ र ? जब मेरी श्रीमती उसलाई मेरो काखमा छोडेर खटमा पल्टिरहेकी थिइन्, त्यसबेला रुनुको सट्टा चुलोको छेउमा बसेर उसको भोक मार्न दुध तताउँदै थिएँ । हुर्क्यो, बढ्यो, सहर छिरेर ठुलो मान्छे भयो । पढेबढेको गाउँ बिरानो भयो ।”
“अनि कहिल्यै गाउँ फर्केन त ?”
“फर्केको थियो, एक पटक अंश माग्न ।” मरेपछि सबै तेरै त हो नि ! के भनेको थिएँ, कलह मच्चियो ।”
“यत्रो सम्पत्ति सोहरेर बसेका छौ । मरेपछि साथ लादैनौ त होला नि ?” उसका तीता शब्दले मेरो मनमुटु घोच्यो र सबै उसको नाम गरिदिँए ।“
“हैन ! कति साह्रो मतलबी र निर्दयी भएका अहिलेका सन्तान ?” लामो श्वास फेर्दै भने ।
उनले रुन्चे हाँसोमा भने- “ऊ मात्र हैन, म पनि निर्दयी छुँ। तिमीलाई के लाग्छ, म उसको मलामी आएको हो र ? म त उसको कात्रोको खल्ती छाम्न आएको ।”
मध्यपुर ठिमी, भक्तपुर