पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपाल अभ्यास पाठशालाको अभ्यास शृङ्खला दर्तापछिको :- भाग २५ [पचिसौँ] ————————————-
” पाँच तत्त्व पाँचै विकार, पञ्चाङ्ग नै ठिक आधार “
विधा :- पञ्चाङ्ग अभ्यास गर्ने थलो :- पञ्चाङ्ग पाठशाला मिति:- २०७९/०९/१९ गते समय :- साँझ ८ बजे
…………………………………………
प्रशिक्षक:-
——-
गुणनिधि घिमिरे
घनश्याम पौडेल
तोयानाथ सुवेदी
भाषा शुद्धीकरण:-
———–
जमुना आचार्य
भवानी घिमिरे
पुष्पा नेपाल सुवेदी
सङ्कलक :-
———-
दुर्गा रिजाल आचार्य
संयोजक:-
=====
सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली” ======================
अक्षर सङ्ख्या:- आफूखुसी
अनुप्रास :- आफूखुसी
स्थायी :- आफूखुसी
टोपी दिवस
……………
नेपाली राष्ट्रिय पोशाकको अभिन्न अङ्ग शिरको टोपीको बारेमा पञ्चाङ्ग लेख्नु हुन अनुरोध गर्दछौँ ।
पञ्चाङ्ग तथा सम पञ्चाङ्ग संरचना —————————————-
पञ्चाङ्ग भनेको पाँच पदिय कविता विधा हो । कसरी लेख्न सकिन्छ ?
—————- ———————–
पूर्ण अनुप्रास र स्थायी अनिवार्य हुनुपर्छ ।
उठान गर्दा विषयवस्तुसँग सम्बन्धित हुनुपर्छ । ———————————
पञ्चाङ्ग संरचना
……………………
✍️नेपालीकाे शिरमा ढाका टाेपी शान बढ्छ [०१]
✍️ढाका टाेपी लगाइ सभा बस्दा मान बढ्छ [०२]
——————————–
तेस्रो लाइनले माथिको १,२ लाई विस्तार गर्नुपर्छ ।
✍️विश्वमा चिनाउने नेपालीको पहिचान [०३]
…………………………………………………………………
४र ५ ले भाव र पञ्चाङ्गको निचोड दिनु पर्छ ।
✍️लागाएको त्यो टाेपीले रक्षाकाे भान बढ्छ [०४]
✍️व्यवसायी व्यापारमा खुसीको तान बढ्छ [०५]
……………………………
उदाहरण पञ्चाङ्ग
नेपालीकाे शिरमा ढाका टाेपी शान बढ्छ [०१]
ढाका टाेपी लगाइ सभा बस्दा मान बढ्छ [०२]
विश्वमा चिनाउने नेपालीको पहिचान [०३]
लागाएको त्यो टाेपीले रक्षाकाे भान बढ्छ [०४]
व्यवसायी व्यापारमा खुसीको तान बढ्छ [०५]
💢शाेभा आचार्य गाैतम, काठमाडौँ ।
……………………………………………………
पञ्चाङ्गहरू
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०१]
[०१]
नेपालीकाे शिरमा ढाका टाेपी शान बढछ।
ढाका टाेपी लगाई सभा बस्दा मान बढछ।
विश्वमा चिनाउने नेपालीको पहिचान,
लागाएको त्यो टाेपीले रक्षाकाे भान बढछ।
व्यवसायी व्यापारमा खुसीको तान बढछ।
[०२]
दाजुभाइकाे त्यो शिरमा ढल्कियाे टाेपी।
नेपाली संस्कार, संँस्कृति छल्कियाे टाेपी।
विश्वमा चिनाउने नेपाली चिनारी हाे,
उच्च शिर राख्दै त्यो ढाका झल्कियाे टाेपी।
नेपालीलाई सुहाउने टल्कियाे टाेपी।
✍️💢शाेभा आचार्य गाैतम, काठमाडौँ ।
…………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०२]
ढाका टोपी नेपालीको सान हो साथी ।
लगाएपछि टोपीकै मान हो साथी ।
सगरमाथा जस्तै उच्च शिर छ हाम्रो ,
स्वभिमान बढाएको भान हो साथी ।
नेपाली निर्मित श्रोत खान हो साथी ।
💢सोमनाथ लुइटेल “रवि पाल्पाली”
……………………………………………
पञ्चाङ्ग [०३]
शिरमा मेरो ढाका टोपी नेपाली सान हो ।
गौरव गाथा बोकेको इज्जत र मान हो ।
वीरको चिनो रक्तको टाटो मैलो नठान ,
सगरमाथा झैँ अग्लो ईश्वरीय थान हो ।
टोपी हाम्रो पहिचान र पुर्खाको दान हो ।
💢पुष्पा नेपाल(सुवेदी), इलाम ।
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०४]
सगरमाथा सरि उच्च सान हाम्रो टोपी ।
अग्लो शिरमा कैलाशकै भान हाम्रो टोपी ।
हिमालको चिसो पानी पिई आगो ओगल्ने ,
वीरताको गाथा महिमा गान हाम्रो टोपी।
कहिल्यै झुक्न नजानेको मान हाम्रो टोपी ।
💢श्रीकृष्ण शर्मा, पोखरा ।
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०५]
आँटेका कुरा गर्दिन्छु पूरा भन्दछन् दैवले।
नसुने पूरा क्यै छैनन् कुरा भन्दछन् दैवले।
मारेर ताली ठोक्दै ताली हुँदैन केही काम,
भए नि लुरा बन्नु है सुरा भन्दछन् दैवले।
मिल्काई छुरा निकाल चुरा भन्दछन् दैवले।
💢घनश्याम पौडेल,पोखरा ।
……………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०६]
लगाएर ढाका टोपी, सान बढ्छ नेपालीको ।
संसारभर सर्वत्र, मान बढ्छ नेपालीको ।
संँस्कृति र सभ्यताको, हुन जान्छ संरक्षण,
जताततै विश्वभर, गान बढ्छ नेपालीको ।
सिक्न मिल्छ अवसर, ज्ञान बढ्छ नेपालीको ।
✍️💢वसन्त अनुभव
घोराही उपमहानगरपालिका १४, दाङ ।
……………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०७]
संँस्कृतिको मान मेरो ढाका टोपी ।
सभ्यताको जान मेरो ढाका टोपी ।
कहिले नझुक्ने सगरमाथा झैँ,
नेपालीको शान मेरो ढाका टोपी ।
वीरताको गान मेरो ढाका टोपी ।
💢आर्त अकुलीन, कैलाली ।
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०८]
नभुलौं लगाउन नेपालीले शिरमा टोपी।
उकालो चढिरहँदा नखसोस् भिरमा टोपी।
नेपाली टोपी नेपालको चिनारी हो मौलिक
उत्साह बढाउन अडिरहोस् थिरमा टोपी।
साथ नै रहोस् देशका हरेक पीरमा टोपी।
💢रचना शर्मा प्रतीक्षा, ललितपुर ।
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [०९]
नेपालीको ढाका टोपी ढल्काउँदै हिँडे।
राष्ट्रिय पोसाक सबै टल्काउँदै हिँडे।
स्वाभिमानी बन्नुपर्छ अब भने हामी,
विदेशको टाई सुट झल्काउँदै हिँडे।
आफ्नो मुद्रा झन् बाहिर पल्काउँदै हिँडे।
💢भगवती दवाडी ,झापा ।
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१०]
हामी बाह्रै महिना टोपी लगाउछौँ सँधै टोपी दिवस ।
टोपीकै आडमा दुष्मन भगाउछौँ सँधै टोपी दिवस ।
टाढैबाट नेपाली भनी दङ्गाउँछौँ हाम्रो टोपीले भने,
नेपालको सान र मान जगाउछौँ सँधै टोपी दिवश।
शिरको टोपीले संसार रङ्गाउछौँ सधैँ टोपी दिवस।
💢मल्ल लक्ष्मी श्रेष्ठ , मेची किनार
बिर्तामोड झापा ।
…………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [११]
नेपालीको ढाका टोपी ढल्क्यो शिरैमा।
विदेशीको आँखा पनि झल्क्यो शिरैमा।
हेर्दा राम्रो देखिने नेपाली भनी चिन्ने ,
आहा कस्तो राम्रो भनि छल्क्यो शिरैमा।
मधेशी पहाडीको टल्कियो शिरैमा।
💢सरस्वती श्रेष्ठ , इटहरी ।
……………………………………………
पञ्चाङ्ग [१२]
देश नेपालको पहिचान हाम्रो शिरको टोपी।
बुझ्नेलाई श्रीखण्ड नबुझ्नेलाई भिरको टोपी।
सबैले माया गरौ इज्ज्यत दिऊँ सदा सर्वदा,
असली नेपाली हो मान प्रतिष्ठा चीरको टोपी।
दौरा सुरुवाल ढाका ढल्काउने वीरको टोपी।
💢अम्विका अधिकारी, झापा विर्तामोड ।
…………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१३]
आफ्नो राष्ट्रियता खोज्न अन्तैतिर धाउनु पर्छ अचेल।
अर्काको देशमा आफ्नो देशभक्ति गाउनु पर्छ अचेल।
एकछिन टोपी नलाउँदा त सिर्कना हान्नु हुन्थ्यो बाले,
एकछिन टोपी लाउन दिवस आउनु पर्छ अचेल।
मुखले मात्रै पो एकताको नारा लाउनु पर्छ अचेल।
💢पशपती राई, खोटाङ ।
……………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१४]
नेपाल हाम्राे विश्वमा राम्राे मल्कँदै नेपाली।
सगरमाथा झलल श्वेत टल्कँदै नेपाली।
सम्पदा हाम्राे प्रकृति रम्य समग्र विश्वकाे,
उर्वरा माटाे पहिचानमा पल्कँदै नेपाली।
टाेपी छ शिर चिनारी स्थिर ढल्कँदै नेपाली।
💢सुरेश चन्द्र घिमिरे, लमजुङ ।
…………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१५]
लगाउँदा राम्रो नेपालीको मान बढाउँछ ।
ढाका टाेपी नै हाे नेपालकाे सान बढाउँछ ।
राष्ट्रिय पाेशाक हामीले सम्मान गर्नुपर्छ,
नेपाली हुनाकाे यहाँ हाम्रो भान बढाउँछ।
स- सानालाइ संँस्कृतिको याे ज्ञान बढाउँछ ।
💢सहयात्री शाेभा अर्याल, बुटवल १४ रुपन्देही ।
…………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१६]
(पञ्चाङ्ग दोश्रो प्रयास )
हजुरहरुबाट टाढा भएर पल-पल रुवाउने कुनै चाह छैन।
कसम न त कुनै बाहाना छ मसँग बाहना त कसैप्रति डाह छैन।
घरमा बुवाआमा रहुन्जेल मात्रै हो स्वतन्त्रले ढुकढुकी चल्ने,
त्यसपछि त सासले पनि कतिखेर साथ छोड्छ थाह छैन।
अब मानेन मनले अन्तै जान त्यो बाहेक अर्को कुनै चाह छैन।
✍️💢मनकी साथी [निस्मा चौधरी )
…………………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१७]
ढाका टाेपी नेपालीको अनि छान राम्रो ।
सगरमाथा शिर झैँ उच्च सान राम्रो ।
दौरा सुरुवाल काेट माथी ढाका टाेपी ,
नेपालीको पोशाक गरौंँ है मान राम्रो ।
राष्ट्रियता जोगाउन गरौंँ दान राम्रो ।
💢तारा घिमिरे स्वेच्छा, सङ्खुवा सभा ।
…………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१८]
ढल्काउँदा ढाका टोपी मान सबै पाए जस्तो।
टल्काउँदा शिखर झै शान सबै पाए जस्तो।
शिरको स्वाभाव मुटुभित्र सजाएर दिन्छ,
झल्काउँदा ज्योति छरि भान सबै पाए जस्तो।
पल्काउँदा शिरको टोपी गान सबै पाए जस्तो।
✍️💢अच्युत घिमिरे-भुटानबाट🇧🇹 ।
………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [१९]
हिमाल झैँ अग्लो शिरमा टल्किन्छ ढाकाटोपी।
नेपाली पहिचान हाम्रो झल्किन्छ ढाकाटोपी।
भुल्नु हुँदैन अब हामी पश्चिमी संस्कारमा,
कपालभरी रङ्ग देख्दा जल्किन्छ ढाकाटोपी।
हाँस्दै झरना नदीसँगै छल्किन्छ ढाकाटोपी।
💢बिना रोका, दाङ।
………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२०]
लगाऊँ यो जीवन भरि टोपी सबैले ।
खडेरी वा परियो झरी टोपी सबैले ।
संसारभरि जोगाउँनुछ स्वाभिमान,
शिर छोपौँ इज्जत गरी टोपी सबैले।
नझुकौँ लगाऊँ नडरी टोपी सबैले।
💢सुरेशकुमार पान्डे, दाङ घोराही १८ ।
…………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२१]
सगरमाथा चिनाउँने नेपालीको मेरो टोपी ।
विश्वभरि नाम पाउने गोर्खालीको तेरो टोपी।
आज मात्र हैन हामी सधैँ शिरमा टोपी लाऊँ,
गरिब दुःखी भएपछि टुप्पी निस्क्यो घेरो टोपी ।
गाउँबेंँसी खोंँच मैदान लेकालीले फेरो टोपी ।
💢गुणनिधि घिमिरे, अमेरिका ।
………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२२]
आँखामा नेपाली टोपी छाउँछ नेपालीले ।
टोपीले मान-सम्मान पाउँछ नेपालीले ।
नेपालीको टोपी जस्तै सगरमाथा नै हो ,
मान जोगाउन टोपी लाउँछ नेपालीले ।
ढाका टोपीको गित नै गाउँछ नेपालीले ।
💢जानुका गौतम, काठमाडौं ।
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२३]
नेपालीको सान टोपी हो।
लगाएमा मान टोपी हो।
हाम्रै इज्जत राख्छ जानौँ,
गर्न सकौँ दान टोपी हो।
पाल्पालीको भान टोपी हो।
💢कला ढकाल, झापा ।
……………………………………
पञ्चाङ्ग [२४]
मान-सम्मान बढाउँछ नेपालीको ।
उच्च शिखर चढाउँछ नेपालीको ।
पहिरन हाम्रो टोपी शिरको शोभा ,
आँखामा चित्र गढाउँछ नेपालीको।
नैतिक पाठ पढाउँछ नेपालीको।
💢संगिता शर्मा , सिन्धुली ।
…………………………………………
पञ्चाङ्ग [२५]
माया जालको थोत्रो टोपीको घेरो नबनाऊँ ।
आउने जाने गर्छु बाटो लामो फेरो नबनाऊँ ।
जालहारीले जालै हान्दा टोपी खस्यो पानीमा ,
बुन्दै जाँदा लागाउने तेरो मेरो नबनाऊँ।
आँखाले हेर्न नमिल्ने त्यस्तो डेरो नबनाऊँ ।
💢गिता रिजाल, धरान ।
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२६]
सगरमाथा झैं अटल रहने मान हाम्रो।
बहादुरी वीर यहाँको चिनारी भान हाम्रो।
भेष भुषा संँस्कृति संसारमा छगजवकाे ,
कतै झुक्दै नझुक्ने शिरकाे टाेपी सान हाम्रो ।
प्याराे लाग्छ नेपालीको भाषा भेष गान हाम्राे।
💢उर्मिला के.शी., धनकुटा ।
……………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२७]
नेपालीको पहिचान शिरमा ढाका टोपी राखौँ।
पखेरीमा गिताउंँछन् भिरमा भाका छोपी राखौँ।
राष्ट्रियता बोकेको हाम्रो प्यारो पहिरन टोपी हो,
देश विदेशमा चिनाउंँछ सिमा नाका गोपी राखौँ ।
विदेशीको पहिरन त्यागौँ आफ्नो खाका रोपी राखौँ ।
💢सरिता सेढाई , चरौँदी धादिङ ।
………………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२८]
नेपालीको हरेक कुनामा टोपीको पहिचान गराऊँ।
नसा नसामा माया गरेर टोपीको पहिचान गराऊँ।
नेपालको सान अनि मान हो सगरमाथा जस्तो उच्च ,
मनको ढुक ढुकुटीबाट टोपीको पहिचान गराऊँ।
पाहुनालाई सम्मानसाथ टोपीको पहिचान गराऊँ।
💢दुर्गा आचार्य, मोरङ ।
………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [२९]
टोपी लगाएर झिक्ने हो कि अड्याएर ठड्याउनु बेस।
हिँड्दा त ठिकै हुन्छ निहुरिँदा कसरी अड्याउनु बेस।
भारी बोक्दा नाम्लोले थिचिन्छ चेप्टिन्छ कतै झर्दैन पनि,
हिँड्दा उफ्रिँदा सधैँ शिरमै कसोगरी गड्याउनु बेस।
टोपी दिवस महत्त्व अरुबेला कहाँ गड्याइनु बेस।
💢होम प्रसाद नेउपाने, धरान,सुनसरी ।
……………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [३०]
ढाका टोपी शिरमा लगाई शान बढाऊ।
यी तीन करोड नेपालीको मान बढाऊ।
राष्ट्रिय भेष नेपालीको विश्व चिनाउने,
दिदी टोपी बुन्ने मेसिनको तान बढाऊ।
हाम्रो संस्कार संस्कृतिको ज्ञान बढाऊ
💢अम्बिका दाहाल , उर्लाबारी ,मोरङ्ग ।
………………………………………………
पञ्चाङ्ग [३१]
भेषभुषा नेपालीको जोगाइ राखौँ सदा ।
नेपालमा उत्पादन लगाई चाखौँ सदा ।
पहिचान राख्छ बढाउँछ गौरव हाम्रो ,
विश्व बीचमा नमुनाको खडा भाकौँ सदा।
नेपाली उत्पादनहरू लिन डाकौँ सदा।
💢जमुना आचार्य, सिन्धुपाल्चोक ।
…………………………………………………
पञ्चाङ्ग [३२]
हामी सबै नेपालीमा यो शिरको टोपीले सान दिन्छ।
तराई पहाडी मधेसी हिमाली सबैमा भान दिन्छ।
हामी जहाँ भएनी ढाका टोपी हाम्रो पुर्खा पहिचान,
अड्डा अदालत जाँदा टोपीको छुट्टै मान्य स्थान दिन्छ।
नेपाली ढाका टोपीले हाम्रा पुर्खा हरूको मान दिन्छ।
💢बेदु न्यौपाने, काठमाडौ ❤️ ।
……………………………………………………………
पञ्चाङ्ग [३३]
शिरमा ढाका टोपी टल्केको छ।
जाडोमा टोपी तिर पल्केको छ।
नेपालीको शान ढाका टोपी हो,
देख्दा नेपालीपन झल्केको छ।
विदेशी नेपालतिर सल्केको छ।
💢सुशीला पौडेल ।
………………………………………
पञ्चाङ्ग [३४]
पुर्खाको मानको लागि टोपी झल्काउनु पर्छ ।
नेपाली सबैले देखाउन पल्काउनु पर्छ ।
शिरको शोभा मात्र होइन हाम्रो पोशाक हो ,
ढाका टोपी लगाएर मन टल्पाउनु पर्छ ।
स्वदेशबाट विदेशसम्म सल्काउनु पर्छ ।
💢हुमा पोखरेल लुइटेल, कावासोती नवलपुर ।
……………………………………………………
पञ्चाङ्ग [३५]
टोपीले सुन्दर बनाउँछ हेर्दा।
नेपाली हो भनि जनाउँछ हेर्दा।
जाडोमा बचाउँछ सबैलाई नै,
नेपालीको पर्व मनाउँछ हेर्दा।
टोपी माथि फूल खनाउँछ हेर्दा।
💢ह्यारिस
…………………………………………
पञ्चाङ्ग [३६]
मेरो टोपीले हिमाल झल्काउँछ हेर।
विदेशीलाई देशले पल्काउँछ हेर ।
नेपालको राष्ट्रिय पोषाक सान नै हो,
शिरको टोपीले शिर टल्काउँछ हेर ।
विदेशीहरूले लोहिदै सल्काउँछ हेर।
💢मिराज लुइटेल, काठमाडौं ।
………………………………………
पञ्चाङ्ग [३७]
[०१]
जवानीमा दामको महत्व छ।
पेट पल्ट कामको महत्व छ।
समयले जे माग्छ त्यही दिनु,
बुढो हुँदा त्यो धामको महत्व छ।
मर्ने बेला रामको महत्व छ।
[०२]
मान्छेेले सकेको काम गर्नु पर्छ।
सुत्ने नभै खाटबाट झर्नु पर्छ ।
केही नगरेर गुजारा हुँदैन ,
हरेक ठाउँमा अघि सर्नु पर्छ ।
एकदिन सबैले नै मर्नु पर्छ ।
💢नवराज भट्ट, कञ्चनपुर ।
………………………………………
पञ्चाङ्ग [३८]
शिरमा टोपी ढल्काएको राम्रो सुहाउँछ।
आफ्नो संस्कृती झल्काएको राम्रो सुहाउँछ।
ढाका टोपी त्यो शिरमा लगाएर त हेर,
विदेशीलाई पल्काएको राम्रो सुहाउँछ ।
प्रीतिको आगो सल्काएको राम्रो सुहाउँछ।
💢मन्दिरा सेढाई, मलेखु,धादिङ ।
………………………………………………