
साप्ताहिक पञ्चाङ्ग लेखन अभ्यास शृङ्खला ‘पञ्चाङ्ग चित्रपट’को दोस्रो भाग सम्पन्न भएको छ । पञ्चाङ्ग साहित्य समाज नेपालको आयोजनामा उक्त अभ्यास शृङ्खला सञ्चालनमा ल्याइएको हो ।
साप्ताहिक पञ्चाङ्ग लेखन अभ्यासको दोस्रो शृङ्खलाको प्रशिक्षकमा सुशीला पौडेल र सविता के.सी. रहनुभएको थियो । लघुतम काव्य विधा पञ्चाङ्गका प्रवर्तक सोमनाथ लुइँटेल “रवि पाल्पाली” का अनुसार अबदेखि प्रत्येक हप्ताको बिहीबार उक्त अभ्यास शृङ्खला सञ्चालन गरिनेछ । जसका लागि बिहीबार विहान एउटा चित्र राखिनेछ । सोही चित्र अनुसारको बिम्बात्मक तथा गहन मौलिक भाव झल्किने एउटा मात्र पञ्चाङ्ग साँझ ८:०० बजेभित्र आफ्नो नाम र ठेगाना सहित कमेन्ट बक्समा लेख्नुपर्नेछ ।
यस शृङ्खलाका लागि चित्रको संकलन कार्यक्रमका परिकल्पनाकार सोमनाथ लुइँटेल “रवि पाल्पाली” ले गर्नुभएको थियो ।
चित्रपट

सहभागी स्रष्टाहरूले सृजना गरेका पञ्चाङ्गहरू
पन्चाङ्ग ०१
आमा तिम्रो हरेक सपना सन्तानमा देख्ने गर्छौ
त्यहि सन्तानभनि सुख छाडी दु:खमा टेक्ने गर्छौ
लालनपालन गरि हुर्काउन गाह्रो भयो आमा
नौ महिनाको कठोर तपस्या कसरी थेग्ने गर्छौ
शिशुलाई आगोले नै सेकेर तेलले लेप्ने गर्छौ।
~सोमनाथ लुइटेल ” रवि पाल्पाली “
पञ्चाङ्ग ०२
आमा भएर तिमीलाई जन्म दिएको छु
भोको पेट त्यो भर्ने अभिभारा लिएको छु
जस्तो सुकै परिस्थितिको सामना गरेर
तिमीलाई हुर्काउन दु:खमा जिएको छु
दु:खमा झरेका ति आँसु मैले पिएको छु।
~तारा घिमिरे सङ्खुवसभा
पञ्चाङ्ग ०३
कैयन रात मैले मात्र पानी पिएकी छु,
केवल तिम्रै लागि अझसम्म जिएकी छु।
तर तिमी बिरानो भई टाढा गइदियौ,
यो मनको घाउलाई आफैँले सिएकी छु।
अब देखि एक्लै बाँच्ने अठोट लिएकी छु।।
~ नारायणप्रसाद निरौला, काठमाडौँ।
पञ्चाङ्ग ४
नौ महिनासम्म आफ्नो कोखमा लुकाएर राख्ने तिमी
मलाई पियाउँदा आफूलाई सुकाएर राख्ने तिमी
तिम्रो आँखामा त म सधैं सानो देखिई रहन्छु आमा
आफूलाई मेरो खुशीको लागि दुखाएर राख्ने तिमी
जिन्दगीको यात्रामा सधैं माथी उठाएर राख्ने तिमी ।।
~गुणनिधि घिमिरे पाँचथर मोरङ हाल अमेरिका
पञ्चाङ्ग ५
आमाको मायाले देखायो जीवन ।
गोरेटो सहजै बनायो जीवन ।
अरूको लाखमा आमाको काखमा,
हाँसेर फुलेर उदायो जीवन ।
सत्यको बाटोले सजायो जीवन ।
~आर्त अकुलीन, कैलाली
पञ्चाङ्ग ६
अगाध ममता ओकल्छिन् जननी, आफ्ना सन्ततिमा
सजिन्छन् ती सुन्दर सपना पनि, आफ्ना सन्ततिमा
च्यापेर मुटुको टुक्रा छचल्किएका छन् प्रेम धारा
उज्यालो छरेकी आफू मैन बनी, आफ्ना सन्ततिमा
भोलिको भरोसा उनै भनी भनी, आफ्ना सन्ततिमा।
~केशब न्यौपाने, नुवाकोट
पञ्चाङ्ग ७
अरुको लाख अनि आमाको काख सुनेको छु
तिम्रो काखमा हुँदा त लाख कष्ट भुलेको छु
स्वर्ग यहि हो मेरो लागि धाउनु छैन अन्त
लाख कष्ट लुकाई तिमी हाँसेको बुझेको छु
तिम्रो साथ पाएर दुनियाँ सामु खुलेको छु।
~निर्मला सुवेदी “जिज्ञासु”बागलुङ।
पञ्चाङ्ग ८
सन्तानकै खुशिका लागि जिउछिन आमा
सबै दु:ख पीडा संकट पिउछिन आमा
आफ्नो खुशिले जसो तसो जोरजाम गरि
न्यानोमै राख्न नाना चाचा सिउछिन आमा।
स्नेहले आनन्द काखमा लिउछिन आमा।
~गणेश पौडेल
कालिका चितवन।
पञ्चाङ्ग ९
१
जन्म दियौ रक्तधारा वहाउदै मेरी आमा
सुस्तसुस्त विश्वमाझ चिनाउदै मेरी आमा
अनमोल तिम्रो मायामा बाँधी सधैँ मलाई
काँडाबीच गुलाब झैँ फुलाउदै मेरी आमा
हार यात्रामा प्रेरणा दिलाउँदै मेरी आमा।
२
सवै सुख दु:ख मेरा मेटाउदै मेरी आमा
लक्ष्य चुम्न अघि वड्न सिकाउँदै मेरी आमा
आँशु धारा बगाउँने मलाई दु:ख पर्दा
प्रगतीका पथमै हिडाउँदै मेरी आमा
सफलताका कदम चलाउदै मेरी आमा।
३
उनकै काखमा बिताएका रातहरु प्यारा
उनकै साथमा समाएका हातहरु प्यारा
सुमधुर रसपूर्ण मिठोबोली सधैँ दिदै
उनकै यादमा गाँसिएका वातहरु प्यारा
आमाकै खाटमा साटिएका मातहरु प्यारा।
~सरिता काफ्ले कोहलपुर बाँके
पञ्चाङ्ग १०
बस्छन् सधैँ भरि सन्तानको सुशीहरू गनि उनी,
त्याग अनि तपस्याको प्रतिमूर्ति जस्तै बनि उनी।
तेत्तीस कोटी देवी देवता चारै धाम मेरी आमा
सहेर गर्भको मर्महरू हाँसि दिने पनि उनी,
दयाकी खानी करूणाकी रानी हाम्री जननी उनी।
~अरुण कुमार भुजेल
गोरूबथान,कालेबुङ्ग,भारत।
पञ्चाङ्ग ११
आफ्ना दु:ख पीडा जति मन भित्रै लुकाउछिन
आफु भोकै बसेर सन्तानलाई खुवाउछिन
आमा भन्दा ठूलो देवता छैनन् खोज जग भरि
सानो चोट लागे पनि आफू मन दुखाउछिन
मृत्यु सीत लडेर अमृत धारा चुसाउछिन
~चेतना पोखरेल
मोरङ
पञ्चाङ्ग १२
नौ महिना पेटमा राखी जन्म दिएकि छु
भोकाउदा खुवाउने अभिभारा लिएकी छु
जस्तोसुकै दु:ख कष्टहरुको सामना गर्दै
लालनपालनमा दु:ख हुँदा नि जिएकी छु
आपत्मा झरेका आँसु पनि मैले पिएकि छु ।।
~दुर्गा भट्टराई , मोरङ
पञ्चाङ्ग १३
हरेक सन्तानका लागि भगवान हुन् आमा
विधाताको सृष्टि बचाउने महान हुन् आमा
बिर्सन्छन् आमाको माया सन्तानले बढेपछि
तर छैन गुनासो ईश्वरीय मान हुन् आमा
बिना स्वार्थ प्राण दिने धर्तीकी सान हुन् आमा।
~पुष्पा नेपाल(सुवेदी ), इलाम
पञ्चाङ्ग १४
संसार भनेकै नै याे मायाकाे जालाे रहेछ
एक पछि अर्को सकिँदै जाने पालाे रहेछ
मतृवात्सल्य जति निस्वार्थ प्रेम कहाँ हाेला
अरु त मन नै स्वार्थ, जालि र कालाे रहेछ
सबैले नि बन्ने त यहाँ ठुलाे ठालाे रहेछ ।
~रामराजा के.सी.
फर्पिङ , काठमाडौं।
पञ्चाङ्ग १५
मायाले भरिएको अविरल चाहात मीठो
अवोध नै होला तर साथको त्यो बात मीठो
आमा संगै हुँदा र स्वर्ग जस्तै काख पाउँदा
मन अनि ती स्नेही नयनको हठात मीठो
ममताको दिन मीठो र स्वर्णीम रात मीठो ।
~प्रेम थापा , बाग्लुङ
पञ्चाङ्ग १६
म तिम्रो जन्म दाता थाहा छ होला।
छोराछोरीको छाता थाहा छ होला।
आमा बिना संसार अँध्यारो लाग्छ,
उज्यालो दिने माता थाहा छ होला।
सबै कुराको ज्ञाता थाहा छ होला।
~सुशीला पौडेल , काठमाडौं
पत्न्चाङ्ग १७
जननी जगतको संसार चिनाउने आमा
दु:खद समय काटेर सिकाउने आमा
जाडोमा सुरक्षा दिएर ममताले बाध्छौ
आफुलाई सुकाई दूध पिलाउने आमा
मनका इच्छा पूरा सुख दिलाउने आमा ।
सविता के.सी. काठमाडौं
पञ्चाङ्ग १८
हर रात काखी च्यापेर अनिदाेमा रात कटायाै आमा
भाेकाे पेट कसेर सपनाहरु कति सजायाै आमा ।
खालि तिम्राे महानता रहेछबुझेँ आखिर के पायाै र?
लाखाैँ ऋण लगाएर स्वर्गकाे बाटाे ततायाै आमा !
जल्दै छु पश्चात्तापमा मात्र सपनीमा सतायाै आमा ।
~चन्द्रावती अधिकारी बाँहे कोहलपुर
पञ्चाङ्ग १९
आमा हुनु मा गर्व छ मलाई जन्म दिएकि छु,
रातै भरि नसुति तिम्रोअभिभारा लिएकि छु।
आएकाअप्ठ्याराहरुको सामना गरेर नै,
तिम्रो कर्म दह्रो पार्न नै भए पनि जिएकि छु।
देख्छौकि भन्दै लुकि लुकि कति आशु पिएकि छु।
~दुर्गा आचार्य
मोरङ
पञ्चाङ्ग २०
मेराे सृष्टि गराउने महान मेरो सार हौ तिमी आमा
सुन्दर दृष्टि सजाउने मेरो सिंगो संसार तिमी आमा
संसार हेर्न सिकायौ आफ्ना ती संस्कार मा मा भरेर
अगाध ममताको आँचल जीवनको आकार तिमी आमा
उज्यालो छर्ने सुनौलो भोलिको मेरो आधार तिमी आमा।
~पद्मा रिजाल , बाँके नेपालगन्ज

