टुक्का एक काव्य विधा अन्तर्गतको एक नविनतम प्रविधाको रुपमा चिनिन्छ । जसमा समान अक्षर संख्या भएका दुई हरफ मात्र रहेका हुन्छन्। जसमा पहिलो हरफले विषयवस्तुको उठान र बिस्तार गर्दछ भने दोस्रो हरफले समर्थन र समापन गर्दछ।
टुक्का छन्द र स्वच्छन्द रुपमा लेख्न सकिन्छ तर अन्त्यानुप्रास अनिवार्य हुनुपर्दछ । टुक्का सम्पूर्ण रसमा लेख्न सकिन्छ । हाल टुक्का ५ अक्षर देखि २७ अक्षरको सिमा भित्र रहेर लेख्न सकिन्छ । जसको नमूना यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – ५ )🌹
गाउँको माया,
धमिलो छाया ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – ६ )🌹
सरकार हाम्रो,
आहा ! कति राम्रो ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – ७ )🌹
खोइ आँसु झरेको,
मानवता मरेको ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – ८)🌹
दु:खपीडा जिउँदैछ,
रक्त आँसु पिउँदैछ ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – ९)🌹
दुनियाँको के बात गर्नु,
पार्दछ दोसाँधमा मर्नु ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १० )🌹
ध्यान खिच्दछ बोली चर्कैले,
लगायो भाड्यो कुरा अर्कैले ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – ११ )🌹
आँसुको के विश्वास त्यसै झर्छ,
दु:ख होस् वा खुसी वर्षात गर्छ ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १२ )🌹
सबैको दिन आउँछ भन्छन् हेर,
प्रयत्न त्यसै कहिल्यै जादैन् खेर ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १३ )🌹
खै किन हो जिन्दगी जेलजस्तै लाग्छ,
हरेक् दिन जेल तोडेर कैदी भाग्छ ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १४ )🌹
सोचेजस्तो जीवन सहज हुने भए,
स्वर्ग बन्थ्यो धरती रहर पुग्दै गए ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १५ )🌹
मेरो हारमै तिम्रो जीतको उमंग थियो,
हेर्दा लाग्दथ्यो उता बल्दैथ्यो उज्यालो दियो ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १६ )🌹
फुटेको रहेछ भाग्य, रहेछु साह्रै अभागी,
निर्दोष म हुदाहुदै, संझन्छन् मलाई दागी ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १७ )🌹
राखेको थिएँ नयनमा, सजाएर तिमीलाई,
वर्षियौं मुसलधारे पानी झैँ हुरीसँगै आई ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १८ )🌹
मान्छेमा अब मानवता रहेन् बनेको छ पत्थर,
धोका दिनसक्छ जतिबेला पनि छैन कुनै भर ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – १९ )🌹
जिन्दगी एक जुवा रहेछ जसरी पनि खेल्नैपर्ने,
जीत होस् या हार नै बाध्यतामा चुपचाप झेल्नैपर्ने ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – २० )🌹
बारबार चोट दियौं तिमीले, नियति संझी सहि बसेँ,
गुनासो गरेन् कसैसँग कहिल्यै आँखाबाट बरू खसेँ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – २१ )🌹
बाउले छोरी भन्दैनन् अचम्म नत भन्दछ छोराले आमा,
कतिबेला मेटिने हो अस्मिता कठै सुटुक्कै खुलेर जामा ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – २२ )🌹
आलोचना मात्र गर्छौं सधैं सरकारको भुली कर्तव्य किन?
तिमी को हौं यो राष्ट्रको? हेर मनुवा पहिले आफूलाई चिन ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – २३ )🌹
खेल्यो अचम्मैको खेल यो जिन्दगीले आज जिउनु न मर्नु पार्यो,
कहिल्यै हरेस खान्न भन्नेले पनि लक्ष्य नचुम्दै बिचैमा हार्यो ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – २४ )🌹
अन्यायमा छ न्याय आफैं आजकल, हेर न्यायको गुहार माग्दैछ,
संरक्षक नै मिच्दै हिड्छ्न् कानुन हरकदम राष्ट्र कता लाग्दैछ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – २५ )🌹
नेताकै छ चुरिफुरी जताततै, देख्छु उनकै रोब र हालीमुहाली,
भलै ती अनपढ नै सही, सत्ता जमाएका छन्, गाएरै आहा कौवाली ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – २६ )🌹
भन्दथे खाएको विषमात्र लाग्दछ तर नखाएको पनि लाग्दोरहेछ,
ग्रह दशा बिग्रिएपछि जीवनमा मरेका समस्या पनि जाग्दोरहेछ ।
टुक्का कविता (अक्षर संख्या – २७ )🌹
आरनको ताप सहन्छ हतौडोको धाप सहन्छ बल्ल पो बन्छ तरवार,
दु:खपीडा सहेर अनुशासनमा रहेर मात्र सुनौलो बन्छ घरबार ।
©️ वसन्त अनुभव
घोराही उपमहानगरपालिका – १४, दाङ