ऊ सामाजिक प्राणी हो
त्यसैले पनि त उसले
समाजमा श्रेष्ठता कायम गर्छ
चेतनशीलता विवेक हो
र ऊ आज पनि
गाउँ, समाज र विश्वमै
सुपरिचित छ
ऊ आफूलाई चिनाउन
अनेक प्रयासमा जुट्छ
र गौरवका साथ ऊ
आफ्नै धरातलमा रमाउँछ !

समयको परिवर्तनसँगै
गाउँ अनि समाज
सडक देखि सहरसम्म
हरेक क्षेत्रमा यहाँ
क्रमश: स्वार्थका शिखरहरू
पल-पल चुलिन्छन्
र एकाएक बन्छन्
सगरमाथा शिखर जस्तै
उही पारा देखाउँछ
अहमता र दम्भहरूको
र आफूलाई उभ्याउँछ
हिमचुलीको उच्चतामा
बिर्सेर आफ्नो सारा धरातल
अनि धरातलीय स्वरूप !

ऊ माटोलाई बिर्सिन्छ
बगरहरूमा रमाउँछ
आफनो संस्कार बिर्सिन्छ
पाश्चात्य संस्कृतिमा
दैनिक उन्मुख हुन्छ
त्यसैमा समाहित हुन्छ
लेक बेसीका भाषाहरू
जानेर पनि भुल्छ
अनि वकालत गर्छ
आधुनिकता र कृत्रिमताको
भाषा र साहित्यको
कला, धर्म र संस्कृतिको
आखिर किन गर्छ
र देखाउँछ
उसले यस्तो प्रवृत्ति
बिर्सेर आफ्नो सारा धरातल
अनि धरातलीय स्वरूप !

सबैको आ-आफ्नै
धरातल स्वरूप हुन्छ
तर पनि भूगोल बमोजिम
धरातलीय स्वरूप भने
व्यक्ति-व्यक्तिअनुसार
पृथक हुन सक्छ
उसको भू-गर्भको अवस्था
माटोको बनौटले
धरातल स्थापित गर्दछ
हिमाल, पहाड र तराईको
समथर भू-बनापट
उसका शिर, छाती र आँगन हुन्
तर अचानक ऊ
आफ्नै धरातलमा उभिएर
ठूला पदको लोलुपतामा
मान र प्रतिष्ठाको खोजी गर्दै
एकाएक बिर्सिन्छ उसले
जन्मदेखिको आफ्नै
धरातलीय स्वरूपलाई
र हराउँछ कृत्रिमता
रङ्गिन आधुकताबिच !

• आर्त अकुलीन
  देवाश्रम, कैलाली
  ९८४८४४८८४८