बिषय प्रबेश:
चाइना बाट शुरु भएको कोरोना भाइरसले हाल बिश्व भरीनै संकट पैदा गरेकोछ । जसको प्रभाब हाम्रो देश नेपालमा पनि परेको छ ।
हाल नौ जना संक्रमित मध्ये एक जना निको भइ सकेको र आठ जना उपचारको क्रममा रहेको अबस्था छ । बिभिन्न मुलुक बाट स्वदेश आएका नेपाली नागरिक बाट स्थानिय संक्रमण देखा पर्न शुरु गरेको छ जसको शुरुवात सुदुर पश्चिम बाट शुरु भई सकेको छ। स्थानिय संक्रमण फैलन्छकी भन्ने सन्त्रासमा छ, हाम्रो देश । आशा गरौ यो स्थानिय संक्रमण शुरु र अन्तिम बनोस ।
अग्र पंक्तीका सेवा प्रदायकहरुलाइ जोखिम र उनिहरु नै कोरोना भाइरसको बाहक बन्ने खतरा:
कोरोना संक्रमण नियन्त्रणका लागी र बिबिध समस्या समाधानका लागी तिन तहका सरकारहरु आ आफ्नो क्षेत्रमा सक्रियता पूर्वक लागीरहेका छन । सरकारका बिभिन्न अबयबहरु क्रियाशिल छन ।
चिकित्सक स्वास्थ्यकर्मि, सुरक्षाकर्मि सन्चारकर्मि, जनप्रतिनिधीहरु अग्र पंक्तीमा काम गरिरहेको अबस्था छ । यो अग्र पंक्तिमा काम गर्ने समुहहरु उच्च जोखिममा छन र संक्रमण फैलाउने सम्बाहकको काम पनि यही समुहबाट हुने खतरा पनि उत्तीकै छ ।
चिकीत्सक तथा स्वास्थ्यकर्मिहरु सबै भन्दा अग्र पंक्तिका सेबक हुन अर्थात कोरोना भाइरस बिरुध्द लड्ने सिपाही हुन । पर्याप्त मात्रामा ब्यक्तीगत सुरक्षा सामाग्री हुँदा या नहँदा पनि बिरामी लाई सेवा दिनुपर्ने बाध्यता छ ।
स्वास्थ्यकर्मि तथा चिकीत्सकहरुले आफू जोखिममा रहेर गरेको सेवाको उच्च मुल्यांकन त गर्नै पर्छ तर एउटा कोरोना संक्रमित चिकित्सक वा स्वास्थ्य कर्मि बाट अन्य बिरामीहरु लाई रोग सर्ने दर उच्च हुन सक्दछ । यस बाट के बुझ्नु पर्छ भने एउटा चिकित्सक लाई सुरक्षीत गर्नु भनेको चिकित्सकको मात्र सुरक्षा नभई आम सर्बसाधरणको सुरक्षा गर्नु हो।
कोरोना संक्रमण नियन्त्रणमा सुरक्षाकर्मिहरुको पनि उल्यख्य योगदान रहेको छ । सुरक्षाकर्मी लाई पुर्ण साबधानीका लागी न त ज्ञान प्रदान गरिएको छ न त ब्यक्तिगत सुरक्षा सामाग्री प्रयोग गरेको पाईन्छ ।
लक डाउन पालना नगर्ने तथा क्वारेन्टाइनमा बस्न नमान्ने लाई सिधै हातले पकडेर समातेर कार्बाही गरेको देखिन्छ। यस्तो अवस्थामा नन टच बिधिबाट परामर्श वा कार्बाही गर्ने उपाय अपनाउनु पर्ने हुन्छ । एक जना प्रहरी वा सेना संक्रमित भयो भने परै फौज संक्रमीत भई सुरक्षा क्षेत्रमा गम्भीर असर पर्न सक्छ।
राज्यको चौथो अंग मानिने सन्चारकर्मी कोरोना सम्बन्धी सूचना सचेतना कार्यमा अहोरात खटेको देख्न सकिन्छ,त्यसैले यतिबेलाा सन्चारकर्मीहरु पनि धन्याबाद्का पात्र हुन ।
पत्रकारहरु समाचार संकलन गर्दा ब्यक्ती देखी टाढा बसेको देखिन्छ तर अन्तरबार्ता लिदा माईक्रोफोन मुख नजिकै राखेको देखीन्छ । सबैले के बुझ्न जरुरी छ भने मानिसको शरिर बाट सब भन्दा वढि भाइरस निस्कने मुख बाट नै हो । त्यसैले यति बेला ब्यक्ति बाट अन्तरवार्ता लिने कार्य कम गर्ने वा साबधानी अपनाएर अन्बार्ता लिने काम गर्न जरुरी छ ।
कोरोनाको स्थानिय संक्रमण फलाउन सहायक हुने अर्को क्षेत्र हो राहत बितरण कार्य । स्थानिय तह वा बिबिध संघ सस्था बाट राहत बितरण कार्य भएको छ । जो काम प्रशंसनिय छ भने कोरोना संक्रमण फैलने जोखिम पनि छ ।
यसो भन्दै गर्दा सोसल दुरि कायम गरेको छ केही हुदैन भन्ने कुरो पनि आउला तर संक्रमीत ब्यक्तीको थुक, सिगान, दिशा, पिसाब बाट भाइरसहरु वाताबरणमा फैलन सक्छ । त्यसैले राहत बितरणको उत्तम उपाय भनेको वास्तबिक पिडितहरुको तथ्यांक संकलन गरि होम डेलिभरी सर्भिस नै हो।
केश डिटेक्सन तथा उपचारका उपाय :
प्रत्येक स्थानिय तहले आ आफ्नो ठाउँमा बिदेश बाट आएका ब्यक्तीहरुको तथ्यांक संकलन गरी RDT KIT दु्रत गतिमा जाँच गर्ने यदि पोजेटिभ देखिएमा Contact Tracing गरी संक्रमण बारे सुनिश्चित गरिनुपर्दछ । कोरोना पोजेटिभ देखिएका बिरामी लाई उपचार एलोपेथिक पद्यती बाट मात्र नभई आयूर्बेदिक बिधी बाट पनि उपचार गर्ने ब्यबस्था मिलाउन उपयुक्त हुने देखिन्छ ।
कोरोना देखीको डर त्रास ले बिरामी को मनोबल घट्न गई मनोसामाजिक समस्या पैदा हुने र शरिरको प्रतिरक्षा प्रणाली कमजोर हुनसक्ने भएकोले उचित मनोबिमर्शको ब्यबस्था मिलाउन आबश्यक छ। (लेखक राप्ती प्रादेशिक अस्पताल तुलसीपुरमा सूचना अधिकारीका रुपमा कार्यरत हुनुहुन्छ )