फोटो – रोशन थींग, नुवाकोट
उमेश कुशवाहा
नुवाकोट, माघ — नुवाकोट जिल्लाको लिखु गाउँपालिका अन्तर्गत पर्ने ढिकुरे फाँटमा पछिल्ला वर्षहरूमा व्यावसायिक आलु खेती तीव्र रूपमा विस्तार हुँदै गएको छ। उर्वर माटो, पर्याप्त सिँचाइ सुविधा र अनुकूल हावापानीका कारण यस क्षेत्र आलु उत्पादनका लागि उपयुक्त मानिँदै आएको छ।
स्थानीय किसानहरूले परम्परागत खेती प्रणालीलाई सुधार गर्दै आधुनिक प्रविधि अपनाउन थालेपछि उत्पादनमा उल्लेखनीय वृद्धि भएको उनीहरूको भनाइ छ। उन्नत जातका बीउ प्रयोग, प्लास्टिक मल्चिङ, समयमै मलखाद तथा कीटनाशकको प्रयोगले आलुको गुणस्तरसमेत सुधार भएको छ।
ढिकुरे फाँटमा उत्पादित आलु स्थानीय बजारसँगै नुवाकोट सदरमुकाम, काठमाडौँ तथा आसपासका जिल्लामा समेत आपूर्ति हुँदै आएको छ। यसले किसानको आम्दानी बढाउनुका साथै स्थानीय स्तरमै रोजगारीको अवसर सिर्जना गरेको छ।
किसानहरूका अनुसार, पहिले सानो परिमाणमा मात्र गरिने आलु खेती अहिले मुख्य आम्दानीको स्रोत बन्दै गएको छ। लिखु गाउँपालिकाले पनि कृषि प्रवर्द्धन कार्यक्रमअन्तर्गत प्राविधिक सहयोग, बीउ वितरण तथा सिँचाइ व्यवस्थापनमा सहकार्य गर्दै आएको जनाएको छ।
तर, किसानहरूले बजार मूल्यमा स्थिरता नहुनु, भण्डारणको अभाव तथा कहिलेकाहीँ देखिने रोग–कीराको समस्या चुनौतीका रूपमा रहेको बताएका छन्। यस्ता समस्या समाधानका लागि चिस्यान भण्डारण गृह स्थापना र नियमित प्राविधिक अनुगमन आवश्यक रहेको उनीहरूको माग छ।
स्थानीय सरकार, कृषि प्राविधिक र किसानबीचको सहकार्य अझ प्रभावकारी बनाउन सके ढिकुरे फाँटको आलु खेतीले नुवाकोट जिल्लालाई आत्मनिर्भर बनाउने मात्र होइन, व्यावसायिक कृषि विकासको उदाहरणसमेत प्रस्तुत गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।