पञ्चाङ्ग-१
अक्षर-१७
दुःख दिने शत्रुहरु ती सबै ढाल्नु पर्छ आमा,
कमजोरी कुविचार र चिन्ता फाल्नु पर्छ आमा,
हामी दुबै मिलेर हाम्रा अब चलाउँ पाखुरी,
आफ्नो ज्ञान विचारमा कदम चाल्नु पर्छ आमा,
जागेर समाजमा आगो अब बाल्नु पर्छ आमा।
पञ्चाङ्ग -२
अक्षर-१५
कसले फसायो यस्तो दलदलमा आमा!
जुटौं अब हामी दुबै छलफलमा आमा।
हुदैन बस्नु यसै कराएर हुन्न केही ,
अनयासै बित्छ दिन पलपलमा आमा,
बनाओेै अंधेरी रात झलमलमा आमा।
पञ्चाङ्ग ३
अक्षर-१५
चाहन्छु म ए आमा आँसु नबगाए हुन्थ्यो ,
छाडेर रुन पकाएर भात खाए हुन्थ्यो ।
आमा छोरा रमेर बस्न कहिले पाउँला,
हामीलाई नै यस्ता संकट नआए हुन्थ्यो ,
कमाई देखाएर हँसाउन पाए हुन्थ्यो ।
पञ्चाङ्ग-४
अक्षर-१८
बसेकाले देश नेपाल सकाल छ हिमाल मुनि,
नकचरा छन् देश हाँक्ने दलाल छ हिमाल मुनि।
चेतनाको राँको उचालेर दुष्टदैत्य फाल्न सके,
बिशिस्ट सुन्दर खानी ती बबाल छ हिमाल मुनि,
जनता जागौ विकासमा कमाल छ हिमाल मुनि।
पञ्चाङ्ग-५
अक्षर-२०
बरफ पग्लिन्छ खोला बन्छ बगरमा छरिन्छ अन्तमा,
मानव जीवन एउटा खाल्डो खनिन्छ भरिन्छ अन्तमा,
मडारिन्छ बादल पानी पर्नु अघि हावामा बहकिदै,
अभाव उत्पादन स्वार्थपूर्तिको लागि गरिन्छ अन्तमा,
जति थियो पुण्य वा पाप धर्तीमै छोडि मरिन्छ अन्तमा।
पञ्चाङ्ग-६
अक्षर-१७
आफ्नै छ ज्ञान विवेक कसैको लाठो किन हुनु,
योग्यता क्षमता छ समाजमा आँठो किन हुनु,
स्वाभिमान र आत्मविस्वास आफैमा हुदाहुदै ,
पछाडि लागेर बेइमानीको नाठो किन हुनु,
जानीबुझि सत्यको बाटो छाडि काठो किन हुनु।
पञ्चाङ्ग-७
१८ अक्षरमा
छट्टू देखेर होला उसलाई बाठो रहेछ भन्थे,
चतुर्याइँ उस्तै ठानेपछि टाठो रहेछ भन्थे,
असल वा खराव कामले चिनाउँछ मान्छेलाई,
आफ्नै भलो सोच्ने स्वार्थी भेटिदा काठो रहेछ भन्थे ,
शक्तिको अघि परेर पेलिंदा लाठो रहेछ भन्थे ।
पञ्चाङ्ग-८
१६ अक्षरमा
पूर्वमा लाली रङ्ग हेर छर्किन्छ आजभोली,
न्यायको निम्ति स्वरहरु चर्किन्छ आज भोलि,
मान्यताहरु थोत्रिदै पुराना हुदै गए लौ,
बिर्सिदै पिरतीका कुरा कर्किन्छ आजभोलि,
क्रान्ति चेतनाको ज्वाला त्यो फर्किन्छ आजभोली।
पञ्चाङ्ग-९
आज म खबरै नगरी घर आएँ,
खोलानाला तर्दै नतरी घर आएँ।
सपनाजस्तो लाग्नसक्छउनलाई
रित्तो मन भर्दै नभरी घर आएँ,
कसै सामु पर्दै नपरी घर आएँ।
पञ्चाङ्ग-१०
१३अक्षरमा
सानाको सानै कथा नलेखी सकिन्छ ,
अैाँकात छैन र त नभेटी सकिन्छ ।
व्यबहार नैअसमान रहे सम्म,
महलमा पाइला नटेकी सकिन्छ ,
गरिबीका रोदन नदेखि सकिन्छ।
पञ्चाङ्ग-११
१८ अक्षरमा
बाँच्नकै लागि मुखमा माम नखाए टर्दैन भोक,
बाटो छेउमा बटुवा जान नपाए टर्दैन भोक,
प्राण बचाउने आधार फरक भएर नै होला,
पीडा भरेको मनको गीत नगाए टर्दैन भोक,
कोमल हृदय दाता प्रिय नआए टर्दैन भोक।
पञ्चाङ्ग-१२
१४ अक्षरमा
बालबच्चा रुएका छन् खान नपाएर,
मेलापात अामा बाबा जान नपाएर।
गरिबीको चपेटामा जिन्दगी यो डुब्यो,
खोजीमेली गर्न जाँदा दान नपाएर,
भोजखाने ठाउँ सम्म लान नपाएर।
पञ्चाङ्ग१३
१५ अक्षरमा
हराए त मेरी आमा माया कसले देला,
विपतको ओत मेरो छाया कसले देला,
जन्माउने बचाउने चौतारी हुन् मनको ,
बायाँ हात टुट्यो भने दाया कसले देला,
अर्को जुनी लिनु पर्दा काया कसले देला।
पञ्चाङ्ग-१४
१२ अक्षरमा
फूलबारी सानो मल हाली राख,
रोपेर बिरुवा जल हाली राख
सेवा गरेर सुसारे बनिदेऊ,
सुकेर जाला हर् पल हाली राख
नयाँ फूल बेर्ना दल हाली राख।
पञ्चाङ्ग-१५
१५ अक्षरमा
देखियो नाता त्यो बिर्सेर दाजु कुटी जाने,
भेटिदा जीउनी आमाको सबै लुटी जाने।
अघाउदैन मान्छे धनले नत डकार्छ,
निर्दयी विवेक बुद्धि धनमै भुटी जाने,
अन्तमा नाङ्गो बनाएर आफु छुटी जाने।
पञ्चाङ्ग-१६
१६ अक्षरमा
साना ठुला बिचको जुन विभेद पल्काउन,
सक्छ कसले धनी गरिब भेद पल्काउन,
शक्तिशाली भनिने मान्छे कुहिएको झै अालु,
अपराधी घोषित हुन्छ सफेद पल्काउन,
जनता सबै जाग्नु पर्यो कुछेद पल्काउन।
पञ्चाङ्ग अभ्यास-१७
छन्दः बसन्ततिलका
मीठो छ खीर सबको मुखमा पसेता,
स्वादिष्ट हुन्छ शिरको सुखमा पसेता,
खादै नखानु नबुझी चुकको अमिलो,
मिष्टान स्वाद कसिलो दुखमा पसेता,
सन्तुष्टि मिल्छ नभको रुखमा पसेता।
पञ्चाङ्ग -१८
१७ अक्षरीय
हजुरको जस्तै मेरो सिउर पलाओस् हजुर,
मयूरले जस्तै पंख फिजाई चलाओस् हजुर,
देशले अवस्य गति लिने छ प्रगति पथमा,
कुशाशनको सत्ता पछारेर ढलाओस् हजुर,
चेतना र प्रविधि हराभरा फलाओस् हजुर।
पञ्चाङ्ग- १९
१८ अक्षरीय
यी नलेखिएका पानामा तिम्रो नाम लेख्न मन छ,
राम्रा नराम्रा तिमिले गरेका काम लेख्न मन छ।
अँध्यारोमा छौ कि उज्यालोमा कसले देख्ला लुकेको ,
कति कति मुल्यवान रहेछन्
दाम लेख्न मन छ,
अन्तिम समय तिम्रो छातीमा
राम लेख्न मन छ।
पञ्चाङ्ग-२०
२० अक्षरीय
जति कनायो उति चिलाउने रोग कस्तो हो सरकार,?
जति पग्ले पनि नबिलाउने रोग कस्तो हो सरकार?
धनी र गरिब बिचको दूरी तन्काउदै कता लाने हो?
महङ्गीको मीठास खिलाउने रोग कस्तो हो सरकार ,
सारा दुःख र पीडा दिलाउने रोग कस्तो हो सरकार ?
होम प्रसाद
सुनसरी धरान