राष्ट्रिय धान दिवस तथा असार पन्ध्रको दिन पारेर टुक्का साहित्य समाज काठमाडौले ‘१२ औं टुक्का अभ्यास शृङ्खला’ सम्पन्न गरेको छ।
उक्त शृङ्खलामा नेपाल लगायत विश्वका नेपाली भाषी ६२ जना टुक्का साहित्यकारहरुले सहभागिता जनाएको शृङ्खलाकि संयोजक बिमुन्स पौडेलले बताउनुभयो । साथै सहभागी टुक्काकारहरुलाई राष्ट्रिय धान दिवस तथा असार पन्ध्रमा केन्द्रित रहेर टुक्का लेख्न अनुरोध गरिएको उहाँले बताउनुभयो ।
शृङ्खलामा सहभागी टुक्काकारहरुलाई संयोजक पौडेल र टुक्का साहित्य समाजका अध्यक्ष ताराप्रसाद चापागाईंले राष्ट्रिय धान दिवस तथा असार पन्ध्रको शुभकामना दिनुका साथै सक्रिय सहभागिताका लागि हार्दिक आभार तथा धन्यवाद व्यक्त गर्नुभएको थियो।
राष्ट्रिय धान दिवस तथा असार पन्ध्र सम्वन्धि टुक्का अभ्यासमा सहभागी टुक्काकारका टुक्काहरू जुन
झ्याउरे छन्द/असारे लय वा स्वच्छन्द थिए ।
(झ्याउरे छन्द सूत्र – ३+२,३+२,३+३ = १६ अक्षर ( पाँच, दश र सोह्र अक्षरमा विश्राम।)
…………………………………………
(१**)
१)
नरुनु आमा ढाडस दिन्छु रोपाईंको बेला,
छोरो छ टाढा बाउसे छैन नगर्नु झमेला।
२)
चाहेको कुरा पुग्दैन आमा अभागी छोरोको,
कसरी आउँ खल्तिमा छैन टिकट मोरोको ।
३)
चिउरा दही मुछेर खानु सम्झना राखेर,
राखनु आमा एउटा भाग देवता भाकेर ।
४)
कोरोना छ रे गाउँमा सबै बिरामी सुनिन्छ,
नजानु कतै एकापसमा सरेको बुझिन्छ।
५)
रोपौंला धान आउँने साल कोरोना नभए,
जेठकै मैना टिकट काट्ने गरेको छु तय।
६)
तिरौँला ऋण गर्दैछु दु:ख यै परबासमा,
विश्वास गर मनग्य लिइ आउँछु खासमा ।
७)
दिनेछु बरु नखाइकन हजार डलर,
ज्यानको आश खेतबारी त्यो हुन्देऊ बगर ।
८)
हुदैन रुन एकलो हुँदा बुझाउँनु मन,
के गर्नु आमा दुनियाँ भरि ठुलो रैछ तन।
✍️शर्मिला श्रेष्ठ, ललितपुर
हाल अमेरिका
…………………………………………
(२**)
असार पन्ध्रमा दहि र चिउरा खाउँला
खेतमा धान राेप्दै असारे गीत गाँउला।
✍️ अरुण नदी खत्री, काठमाडाैं
…………………………………………
(३**)
१.
राष्ट्रिय धान दिवस हाम्राे सफल मनाऊँ,
उन्नत कृषि प्रविधि साथ समृद्ध बनाऊँ।
२.
छुपुमा छुपु राेपेर धान गीतकाे भाकामा,
दही र च्युरा अचार खाँदै खुसी छ अाँखामा ।
३.
खेताला खुसी खेलेर हिलाे थकाई छलेर,
भगाई दिए जग्गाकाे धनी हिलो नै दलेर।
४.
असार पन्ध्र बर्षात धेरै रुझेर झरीमा,
धानकाे बीउ राेपेझैं माया जिन्दगी भरीमा।
५.
राेपेर मानाे फलाई मुरी जीवन धानेर,
किसान दाजै हर्षित सधैं सुकर्म जानेर।
✍️ताराप्रसाद चापागाईं
…………………………………………
(४**)
१)
असारको पन्ध्रमा दहि च्युरा खाउँला,
मानो रोपी मुरी फलाउन बेसी जाउँला
२)
गैरिखेतको रोपाईमा म साथी आउँला,
मलको भारी बोकेर सँगैसँगै जाउँला।
३)
देख्छु आज सबैलाई भएकोछ हतार,
किसानलाई छैन फुर्सद लाग्यो असार।
४)
भन्न त हाम्रो नेपाल भूमिलाई कृषि प्रधान देश भन्छन् ,
नयाँ बस्ति बसाऔँ भन्दै उर्बर जमीन डोजरले खन्छ्न्।
✍️उषा केसी, ललितपुर
…………………………………………
(५**)
१.
असारे पन्ध्र घुमेर आयो चेलीको आँगन
पटुको भरी मकै र भट्ट फुकाई मागन।
२.
धानका बाला झुल्नेछ भोलि पहेँला सुनौला
असारे पन्ध्र जाँगर शीप खेतमा बुनौँला।
३.
काकाले आली लगाए हेर रङ्गिलापुरमा
काकीले मकै भुटेर ल्याइन् भोकको सुरमा ।
४.
निवारो पाक्यो बारीको छेउँ टिपन खाउँला
गर्मीले गल्न दिँदैन खाए खै कहाँ पाउँला?
५.
आकाश भरि बादल कालो घेरियो हेरन
खेतको बीउ बगेर जाला डोरीले बेरन।
६.
आगन ठूलो बाबाको घर नाचौँला निर्भय
असारे पन्ध्र मादल ठोकी काटौँला समय।
✍️पौडेल विमुन्स
…………………………………………
(६**)
१.
बिहानदेखि काम गर्दा लाग्छ खेतमै चन्द्रमा
रमाउनुपर्छ सबैले आज असारे पन्ध्रमा ।
२.
असारे पन्ध्र दही र च्युरा साउनमा खाने खीर
घरमा छैन पातली नानी यो मनमा छैन स्थिर ।
३.
नार हल गोरु त्यो सिमखेत पानीले भिजायो
हिलो र माटो छ सारीभरिमै हलीले गिजायो ।
४.
खेलौँला भलो जोतौँला हलो त्यो गैरी खेतमा
धानको बीउ हातमा लेऊ माया अचेतमा ।
५.
असार माया मङ्सिर फुल्छ भरिन्छ यो मन
हाँसी र खुसी भएमा अरू खोज्दैन जीवन ।
✍️श्रीकृष्ण शर्मा,पोखरा
…………………………………………
(७**)
१.
असारको महिना हरियाली,
गाउँ बस्न पाएन यसपाली।
२.
धान रोप्दा धेरै रमाईलो हुन्छ,
गाउँको यादले मेरो मन छुन्छ।
✍️जगत थापा, बझाङ
…………………………………………
(८**)
१
असारे बिउ हातमा लिइ झरिमा रोप्नुछ
हली,बाउसे र खेताला संगै मेलो छोप्नुछ
२
रमाउदै रोप खेताला,खेतमा पसेर,
बाअामा हेर्नु रमाइलो,अालिमा बसेर।
३
मिली खाने दही चिउरा खेतैमा बसेर,
असारे गाउदै राेपौला हिलाेमा पसेर।
४
जाेग्गिएन नयाँ चाेली हिलाेले रंगियाे,
मिलेर खेलियो हिलो नरिसाउ संघीहो
५
रोपेर मुठी फलाउला मुरी भकारी भरौला ,
बसेर खाउला वर्षाै भरि रमाइलो गरौला।
✍️नानीबाबा अधिकारी, कलंकी
…………………………………………
(९*)
(१)
धरतीमा धानको गहना फलाऔं,
माटोलाई सुनले उर्वरा बनाऔं!
(२)
उजाड बन्नु हुन्न धरती मुसुक्क हाँसोस्,
प्रत्येक घरमा सबैको खुसियाली साँचोस्!
✍️- शरद प्रधानाङ्ग, विराटनगर-७
…………………………………………
(१०**)
१//
हल गोरु नार्दै अोराली झर चन्द्र,
मनाउनु पर्छ आज असार पन्ध्र।
२//
मुठि रोपेर मैले फलाउनु छ मुरि,
किसान बनेर म देखाउँ चुरिफुरी।
३//
खनि खोस्री गरेर धर्ति गलाउँछु,
धान रोपेर मैले सुन फलाउँछु।
४//
हल गोरु नारेर बाउसे गरि,
रोप्नेछु यसरी धान बर्षेैभरि।
५//
मिहेनतले अब लेखाउँछु तक्दीर
सुन फलाई मैले भित्र्याउँछु मङ्सिर।
✍️पुर्ण बहादुर श्रेष्ठ “हृदयङकृत”
पनौती-३,काभ्रे
…………………………………………
(११**)
।।१।।
आज त हाम्रो नेपालमा भन्छन् पन्ध्र असार,
खेतीपाती भन्दा धेरै हुन्छ अचेल प्रचार।
।।२।।
गैरी खेत जोत्ने हलो बुवा बनाउन लागे,
छोरो दाँदे बिग्र्यो भन्दै बाजेसित हात मागे।
।।३।।
हलगोरू दानापानी आमाले गरिन् व्यवस्था,
छोरीको जिम्मामा रोपाहारको बुझ्ने अवस्था।
।।४।।
रोपाइँ पालो तोकिएको बाउसे जानुपर्ने,
मैझारो मेरो भयो अब सकेको उता गर्ने।
।।५।।
पानी परेर कुलो आयो रोपाइँ गरिन्छ,
मुठी खाई मुरी उब्जाई भकारी भरिन्छ।
।।६।।
यो पालीको भव्य रोपाइँ बेठी बजाएर,
दही-चिउरा जति खाने सारा खुवाएर।
।।७।।
रिमझिम वर्षा, रामरसमा हिलो छ्यापेर,
टोलमा खुशी बाँडे आज सबै काम सकेर।
✍️ म्यामराज राई
हतुवागढी-६,होम्ताङ्,भोजपुर
हाल:-जापान
…………………………………………
(१२**)
//१//
फुपू र आमा धान है रोपछन्, दिनभरी लाएर
दहीचिउरा खाजा बोकेर दीदी, आउछिन् धाएर
//२//
चुहिदो झरी दिनै र भरी, असारे पन्ध्रमा
ढल्कियो घाम बित्यो है दिन, उदाए चंद्रमा
//३//
थकथके हिलो आँचल भरी, हेरन लागेको
इ हात र गोडा हेरन बरै, हिलो ले खाएको
✍️पदमा शर्मा आँचल
…………………………………………
(१३**)
१//
असार पन्ध्र दहि चिउरा खाउ
मानो लाई रोपि मुरि फलाउ
२//
देश का असल सन्तान बन्नु
खुसी भै खेत अनि बारी खन्नु
✍️साधना पौडेल
…………………………………………
(१४**)
१//
जाउ अब खेतमा सबै रोप्न लाई धान
मानाको मुरी फलाउ बनेर किसान
✍️लालीमाया थापा मगर,
…………………………………………
(१५**)
१.
असार लाग्याे पानीकाे वर्षा ,,
जतासुकै बाढीकै छ चर्चा ।।
२.
भए पनि , काम गर्न गाराे,,
पन्ध्र असार् , राेपैंकाे चटाराे ।।
३.
पानी पराेस् , नपराेस् असिना ,,
माेती बनाेस् किसान् काे पसिना ।।
४.
मानाे खाएर मुरी छ फलाउन ,,
त्यसैबाट घरखर्च चलाउन ।।
५.
धानै राेपौं , फाँट् अनि टारीमा ,,
काेदाे मकै, राेपौंला बारीमा ।।
६.
किसानकाे जस्तै हाेस् भावना,,
धान् दिवस् काे छ शुभकामना ।।
७.
धानकाे खेती, गर्ने याे मैना, हिलाेमा पसेर ,,
वर्ष दिन् भरि , पाइने खान, घरैमा बसेर ।।
८.
दही र च्यूरा, मुछेर खाने, चलनै चलेकाे,,
मंसिर मैना, पाइयाेस् देख्न, धान् धेरै फलेकाे ।।
९.
असारे पन्ध्र , खेलेर हिलाे, हिलैमा दापेर,,
त्याे खले गराे , गरिन्छ पूजा, भकारी थापेर ।।
१०.
अन्नकाे भण्डार् , बनाई राख्न , राेपौं है अनाज,,
खाद्यान्न सँगै, सद्भाव राम्रो , बनाअौं समाज ।।
११.
हजुर पनि नटेक्नी हिलाे ,,
सधैंभरि सुकिलाे मुकीलाे
-✍️ थापा रुद्र , भानु – ११, तनहुँ
…………………………………………
(१६**)
१//
रोपेर धान आजको दिन मनाऔं असार,
खाएर मानो उब्जदा मुरी खुशी छ संसार।
२//
दही र च्युरा खाजामा मिठो मुलाको अचार,
बाउसे हली गाउद्यौ गीत के छ है बिचार।
✍️घनश्याम पौडेल, पोखरा
…………………………………………
(१७**)
[१]
सानोछ खेत हेरन मेरो कसरी बताउँ,
तातोछ हावा चर्कियो घाँम सुक्योनी तलाउँ,
[२]
असार पन्ध्र मनाउँ साथी खेतमा रोपेर,
भाचियो हलो फुस्कियो म्वाला बनाउँ खोपेर।
[३]
चर्किलो घाँम बडेर आयो बसौन छायामा,
छुपुमा छुपु रोपेर धान आनन्द मायामा।
[४]
बाडुल्की लाग्यो सम्झियौ क्यारे विदेशी मायालु,
घरमा आमा केगर्दै यहाँ भन्दछौ दयालु।
[५]
मंसिर लाग्यो उठाउँ वाली भरौन भकारी,
किसान हामी खुसीछौं यहाँ भएनौ लाचारी
✍️शाेभा अर्याल
बुटवल १४ रूपन्देही
…………………………………………
(१८**)
१//
किसान जस्ताे महान काेहि छैन याे धरामा
राेपेर मानाे उब्जाउछन् मुरी एउटै गरामा ।
२//
श्रम गर्छन् किसान हरपल बाेकेर काेदाली
साथी हाे अाज धान राेप्नुपर्छ झर है अाेराली ।
३//
छुपुमा छुपु राेपेर धान बाेकेर हातमा बीउ
किसान तिमी संसारमा महान् बनेर सधैँ जिउ ।
✍️लक्ष्मी घिमिरे
…………………………………………
(१९**)
१.
रोपाइँ गरि खेतमा भोलि अन्नको भकारी
अहिले छिटो सकेर काम हिड्नको तयारी ।
२.
असार मास हिलोमा धान रोपेर जाउँला
गएर घर बसेर हामी चिउरा खाउँला ।
३.
जनता प्रति कुनै जिम्मेवार छैनन् नेता
मिलेर लागेका ढुकुटी रित्याउन उता ।
४.
खै यो देशमा सधैं देखिन्छ अत्याचार
निमुखा गरिब माथि हुन्छ हारैहार।
५.
ठुलठुला जघन्य अपराध पनि
छोड्छन् नातागोता भनेर जानि।
६.
कहिल्यै नआउने भए गरिबीका दिन
सधैं तनावमा नै अडेको छ जीवन।
७.
भन्छन् कला हुँदा त जेपनि काम पाइन्छ
तर यहाँ जति राम्रो त्यति गोता खाइन्छ।
✍️दुर्गा भट्टराई, मोरङ
…………………………………………
(२०**)
१//
आफैले अब सुधार गरौँ गाउँ हामी सबै मिलेर,
मनको पिडा सबै पोखाऊँ एकजुट भई हिँडेर।
२//
शुभ बिहानी असारे मेलो हतार छ आज,
गैरीमा रोपाइँ छ्याप्ने हो हिलो नमाने लाज ।
३//
समान भनी नबोल्ने र नलेख्ने त छैन कोही,
समाजमा समान व्यवहार देखाएको खोइ ?
✍️धनु शर्मा
…………………………………………
(२१**)
१)
कैलाशका अधिपति शिव बाबा रमाएर
पुम्दिकाेटमा अाइबसे अाशन जमाएर ।
२)
पर्यटनको प्रबर्द्धनमा पाेखराकाे शान्छ ।
भक्तजनको अास्थाविश्र्वास पूरा ध्यान तान्छ ।
३)
ताल नदि भरिपुर्ण हेरिरहुँ जस्ता
माछापुच्छ्रे अन्नपूर्ण अाहा हिउँ कस्ता ।
४)
अाउनुहाेला पाेखरामा स्वागत गर्छुअाज ।
फुलकाे माला पहिरिएर नाच्नु पर्छ साँझ ।।
✍️रामकृष्ण दवाडी
…………………………………………
(२२**)
१.
चारैतिर वनमा त्यो हरियाली सजाएको
बाढीले धनजन, बासको क्षति बनाएको ।
२.
सुधारौ बानी पिउने गरौ सुरछित पानी
असारे मास छुपु र छुप पात रोप्ने बानी
✍️नवीन जोशी
…………………………………………
(२३**)
१.
असारे मेलो चलाऊँ हामी साथीको साथमा
रमाई आज किसान राख्छ कोदाली हातमा
२.
हिलोमा खेल्ने दब्दबे छ्याप्ने सानीको जीउमा,
मिलाई रोपौं आजको दिन धानको वीउमा।
३.
असार पन्घ्र खेतमा गई रोपाइँ गरेर
चिउरा दही केरा नि तासी खाउँला बाँडेर।।
✍️भगवती दवाडी ,
…………………………………………
(२४**)
१
असारको यो महिना हाम्रो लागि अति नै खास,
धान रोपाईले सबै व्यस्त छैन घरमा वास ।
२
संस्कृति हाम्रो हो नि असारको पन्द्रह आज ,
कोही चैँ यहाँ दही चिउरा खान मान्छन् लाज ।
३
असारको महिना सबैको लागि अति भयो खास ,
धान रोपाईमा व्यस्त सबै नै छैन घरमा वास ।
४
असारे झरी उस्तै नै छ हिलो लाग्दैछ फालीमा ,
बारम्बार मेरो आँखा त उतै जाँदैछ सालीमा ।
✍️राजेन्द्र प्रधान पाशा
…………………………………………
(२५**)
१.
असार पन्ध्र मिलेर हामी लौ गीत गाऔन
खेतमा गई रोपेर धान मिलेर नाचौंन ।
२.
आउॅछ याद त्यो बाला पन हिलोमा खेलेको
रोपाईॅ गरी जोतेर गोरु खेताला पेलेको ।
३.
नगर हल्ला नरोपी धान आजको दिनमा
अस्ताए घाम समय बित्छ मिलिक्कै छिनमा ।
४.
चिउरा दहि खाउॅ है आज सबैनै मिलेर
केराको कोसो त्यसैमा राखी कप्लक्क निलेर ।
५.
भकारी भर्ने रोप्नुछ धान आजकै दिनमा
नहुनु अल्छी जॅागरी बन नपर्न ऋणमा ।
✍️-राजेशराज गड्तौला, रतुवामाई-१०, मोरंग
हाल- आबुधाबी, युएई
…………………………………………
(२६**)
१।
असार पन्ध्र राष्टिय हाम्रो जाँगर चलाऊँ,
चिउँरा दहिँ कटर आँप सस्कृती जगाऊँ।
२।
उठन साथी उज्यालो भयो जानुछ मेलामा,
उखाल बीउ बसेर तिमी रोपौन बेलैमा।
३।
छुपुमा छुपु हिलोमा धान रोपेर छोडौला,
बनाई कुलो लगाई पानी आएर गोडौला।
४।
असारे गित घन्किन थाल्यो त्यो पारी पाखामा,
दोहोरी गाए सुशेली हानी सुरिलो भाकामा।
५।
मैजारो आयो सानिमा हाम्रो आएर सघाऊँ,
लगाई बेठी वाउँसे हली हिलोमा रमाऊँ।
६।
लहमा लह धानको वाला भुईमा छुएको,
पसायो धाँन फलेको वाला हेरन नुहेको।
७।
छरेर मानो उव्जाई मुरी भकारी भरौला,
सकेर काम खेतमा हाम्रो गाउँमा सरौला।
८।
आउँछ तिज भेलामा हामी खुसिमा नाचेर
तिजको गित बजाई ताली कम्बर भाँचेर
✍️कमला पाण्डे पराजुली, झापा
…………………………………………
(२७**)
१//
पानी भरी गोरु नारी, खेतमा जोताइ ।
हिलो पार्दै बेर्ना रोप्दै, गर्दै छन् रोपाइँ ।।
२//
गाउँछन् गीत छ्याप्छन् हिलो, पसिना चुहाई।
बाउसे रोपार डट्छन् यहाँ, वर्षाले नुहाई ।।
✍️नरबहादुर साउद
…………………………………………
(२८**)
१.
कहिल्यै हिलो नदेख्या परीले ,
लडि होलिन् नि असारे झरीले ।
२.
आज रुद्रले त क्या राम्रो लेखेका ,
छन् कि उनले परिलाइ देखेका।
३.
धेरै मख्ख नपर नानी ,
भर् हुन्न परिको जवानी ।
४.
धेरै भयो त असारे झरी,
किन होला रोकिन्न क्यै गरी ।
✍️ललिता कालु विन्दास
…………………………………………
(२९**)
खान मीठो आफैलेनै रोपेको
भात मीठो कसौंडीमा छोपेको
✍️रघु न्यौपाने
…………………………………………
(३०*”)
रोपेर धान उब्जाइ खेती पाल्नुछ जहान
खनेर वारि रात र दिन काम गर्ने किशान
✍️हरिशचन्द ठकुरी
,…………………………………………
(३१**)
१.
कसैलाई यही असार महिना लाग्दछ बेकार
किसानलाई भने खुशीकाे मीठाे लाग्दछ बहार।
२.
बाँझो नै राखे उर्वर भूमी माटाेले धिकार्ला ।
किसानी पेट भाेकाे नै रहे कसले स्वीकार्ला ?
३.
असार पन्ध्र नेपाली माझ धानकाे दिवस ।
सार्थक रहाेस् सबैकाे लागि नबनाेस् विवश ।
४.
पसिना पाेख्ने पाखुरा निम्ति कलम चलाअैां
दिएर साथ पीडामा सदा मलम लगाअाैं।
५.
काेला र दही चिउरासँग मुछेर खाऊँला ।
असार पन्ध्र बिउका मुठा राेपेर अाऊँला ।
✍️त्रिलोचन भण्डारी
मेचीनगर, झापा
…………………………………………
(३२**)
१//
आज धान दिवसको असार
मीठो मिठो खानुपर्छ कसार ।
२//
धान रोपेँ भनी हिलो घस्छौ
तस्बिर खिच्न खेतमा पस्छौ ।
३//
काम गर्दा शरीरको रगत चुहिन्छ
बेच्ने बजार नहुँदा अनाज कुहिन्छ ।
४//
मल बिउको महङ्गी कहिलेसम्म बोल
उब्जायो अनाज पाइदैन उचित मोल ।
५//
देशको उन्नति नहुनु यहीँ कारण भने
फसल फल्ने ठाउँमा सहर बजार बने ।
६//
भोको पेट भरिदिने देउता हुन् बुझ्नु
गर्नु आदर उनै किसानलाई पुज्नु ।
७//
नेपाल देशको निशान
मै हुँ सच्चा चिन्नु किसान ।
✍️ रिजाल विनोद
बेलबारी २ मोरङ
…………………………………………
(३३**)
१.
श्रमिक अनि किसानमा खुशीयाली छायो
आज असार पन्ध्रमा धान दिवस आयो ।
२.
यतिबेला किसानहरु हुन्छन् खेतमा भेला,
मानो खाई मुरी मुरी उब्जाउने यही बेला ।
३.
भेला भई बजाउँछन खेतमा बेठी बाजा,
किसानहरु खान्छन् आज दही चिउरा खाजा ।
४.
हली बाउसे गह्रा सम्याउँछन चमत्कारले,
छुपुछुपु रोप्छन धान खेतमा रोपाहारले ।
५.
यही हिलोमा परिश्रमको फूलहरु फूल्छन्
मंसिरमा खेतभरी नै धानको बाला झुल्छन् ।
✍️डम्बर थामी ‘अनुपम’, कालिन्चोक गाउँपालिका-६, दोलखा ।
…………………………………………
(३४**)
१.
धान दिवस नेपालीको हो राष्ट्रिय पर्व,
आफ्नै मौलिक संस्कृतिमा गर्नुपर्छ गर्व ।
२.
हाँसखेल ठट्टा गर्दै हाँस्छन मुर्छा परी,
रमाइलो गर्छन हिलो छ्यापाछ्याप गरी ।
३.
रोपाहारले मीठो स्वरमा असारे गीत गाउँछन्
धानको बीउको जमरा र हिलोको टीका लाउँछन्
४.
खेतको बीचमा हुन्छ ठूलो खले गरो,
रोपाहारले बाँध्छन भकारी नि दर्हो ।
५.
बालीनाली सप्रिन्छ नि निरन्तर पानी परी,
कृषिप्रधान देश हाम्रो स्वर्गको टुक्रा सरि ।
✍️ रचना मोक्तान “यात्री”
नमोबुद्द नगरपालिका वडा न ५ काभ्रे
…………………………………………
(३५**)
वर्षाको यो बोलामा
जानू पर्छ मेलामा
✍️विशाल सुवेदी
…………………………………………
(३६**)
१.
छुपुछुपु रोपौँ धान,
राष्ट्रियता हाम्रो मान।
२.
घामका झुल्का आलीमा,
पूर्व सुनौलो लालीमा।
३.
धानका ब्याड काढौँला,
सुख र दु:ख बाँडौला।
✍️महेन्द्र मान बलामी
दक्षिणकाली-९,फर्पिङ ,काठमाडौ
…………………………………………
(३७**)
१.
असार पन्ध्र धान रोपेर मनाउला,
रमाएर हामी दही चिउरा खाउँला।
२.
छुपु म छु पु हिलोमा धान रोपौला,
असारे गीत गाएर हामी नाचौँला।
३.
धान रोप्न बेसी झरौ,
हामी परिश्रम गरौ।
✍️सुशीला पौडेल
…………………………………………
(३८**)
१.
हिलो खेल्दै रमाउदै खेतको आलीमा
नजर तिमीमा दही चिउरा थालीमा।
२.
टपरीमा चिउरा ठेकीमा दही छ खेतको आलीमा
हाम्रो पिरती लहलह झुलानुपर्छ यसै पालीमा।
✍️निम्बा, सल्यान
…………………………………………
(३९**)
छुपु र छुपु धान रोपौँ साथी असार मास
हिलो नि छ्यापौँ कोरोना काल छ नआइ पास
✍️मिसु श्रेष्ठ, काठमाडौं
…………………………………………
(४०**)
१.
असार पन्ध्र दही र चिउरा बसेर खाउला,
खेताला हली मिलेर सँगै बाउसे गाउला ।
२.
छुपुमा छुपु धानका बीउ रोपेर गरामा,
अमृत फल्छ श्रमले सिँचे उर्वर धरामा ।
३.
कालो र निलो चम्कन्छ त्यसै वर्खाको बादल,
हिलोमा डुब्यो कठै नि बरै कान्छीको आँचल ।
४.
बीउको डोको बोकेर जेठा टुप्लुक्क आलिमा,
झुल्कियो हाँस्दै मुसुक्क गरि मनको थालिमा ।
५.
खेतको हिलो सम्याईकन फरुवा हेँगाले,
आलिमा बस्यो टुसुक्क काले सुस्ताई मजाले ।
६.
बीउका मुठा यता र उता नफाल बेसरी,
गराको हिलो उछिट्टी बन्यो मुखमा केसरी ।
७.
दोहोरी टुक्का हानौला मुक्का गीतको तालमा,
भिडौला लहै केटा र केटी अहिले सालमा ।
८.
बोकेर खाजा चिप्लदै बाटो आईन साहुँनी,
अलिक खाजा नमान्ने थप्न कन्जुस बाहुँनी
९.
खाएर खाजा गुन्जियो गीत असारे भाकामा,
कोइली जस्तो मधुर स्वर गुन्जियो पाखामा ।
१०.
रोपेर धान लगाई कुलो साँझमा फर्कौला,
अँध्यारो भए समाई हात साथैमा तर्कौला ।
११.
खाएर मानो उब्जाऔं मुरी यही हो समय,
कसरी हुन्छ सम्पन्न राष्ट्र कृषिमा नगए ।
१२.
जसरी हुन्छ भित्राउ अब प्रविधि उन्नत,
सुरक्षा गर्दै पुरानो कुरा बढे के हुन्नत ?
१३.
प्रविधिमैत्री भएमा कृषि छिटो र छरितो,
नचाख्दासम्म लाग्ने हो बस्तु न मिठो न तितो ।
१४.
सत्कर्म गरौ वचन मन लगाई पहिले,
पछुतो गर्न भुलेर पनि पर्दैन कहिले ।
१५
असार पन्ध्र राष्ट्रिय धान दिवस मनाऔं
कृषिमा आत्मनिर्भर राष्ट्र नेपाल बनाऔं ।
✍️वसन्त अनुभव
घोराही – १४, दाङ
…………………………………………
(४१**)
१.
असार पन्ध्र खर्कमा मेलाे गाइन्छ नाचिन्छ,
साथी र सँगी खेलेर हिलो मजैले हासिन्छ ।
२.
छुपुमा छुपु तिमीले धान राेपेकाे रमाई,
त्यो दिन अझै सम्झना गाढा छदैछ मलाई ।
३.
खाउँला खाजा चिउरा दही थालमा मुछेर,
चुठेर मुख बसाैला कान्छा मत्राेले पुछेर ।
४.
थुपारी माटाे चिटिक्क अाली हातले मसार,
धानको पर्व मनकाे गर्व हाेे पन्ध्र असार ।
✍️केशव ढकाल
…………………………………………
(४२**)
१.
तिमीलाई माया कसरी छोडौँला
तिमीसँग मैले पिरती जोडौँला
२.
गरे गर नगरे के विश्वास
बाईजाने हू नहुनू निश्वास
✍️मुस्कान कुमार मुस्कान
…………………………………………
(४३**)
१.
असारे झरी ती घुम ओडी रोपारले गितगाउँछन् ,
हलो र जुवा गोरुमा नारी हली खेत जोत्न धाउँछन् ।
२.
बाजागाजा सोरठी नाच्दै किसान गर्दैछन् रोपाइँ कत्रा ,
असार पन्द्रमा दही चिउरा खाँदै धान रोप्दैछन् खत्रा ।
३.
लागिरहेछ आज असार पन्द्र खेत टारी हरियाली सजाउन ,
गरा हरुमा धानबीउ रोपेर मंङ्शिरमा ती बाला झुलाउन ।
४.
सबैको यही छ आज चाहना ,
असार पन्द्रको शुभकामना ।
✍️वेदु न्यौपाने, काठमाडौं,
…………………………………………
(४४**)
१.
आकाशमा सुर्य उदाउँछ बिहानी रातमा चन्द्र
बर्षमा आउने दहि चिउरा खाने असार पन्ध्र
२.
फाटेको लुगा लगाउने हो सिएर
असारे पन्ध्र मनाउने है मिलेर
✍️अनुग्रह राना मगर (पुस्प)
संखुवासभा हाल मलेसिया
…………………………………………
(४५**)
जनता पाल्ने जनताको श्रम असारमै रोपिन्छ,
वर्षामा परिश्रम गरे पो भोकको ज्वाला छोपिन्छ !
✍️भूषण जंग, अष्ट्रेलिया
…………………………………………
(४६**)
१.
असार महिना कृषिको कर्म
आलि र कोदालो अर्म र पर्म।
२.
घरमा हेर लाले माले हल छन्
दिनभरि जोतेर हली गल्छन् ।
३.
दिनभरि आफू यता र उता खेतको मेलाले,
भात खान गाह्रो हुन्छ है राति हातको ठेलाले।
४.
नरोपी धान कसरी खाने हो कुन्नि आफ्नै चेलाले
नगरी हतार पर्खिन्न फेरी असारको बेलाले।
५.
सहजै बन्छन् हाम्रो कार्य सबैको भेलाले,
बिर्सिन्छौं फेरि राति र रिवाज आफ्नै हेलाले।
✍️प्रकाश बुढाथोकी, असम भारत।
…………………………………………
(४७**)
१.
दॉया लायौ पिपलु त बॉया लायौ वर
पर्ख न पर्ख हलि दाजै संगै जाउला घर ।
२.
असार मासको हिलोमा रमाई आऊ खेलौ पियारी
जाऊँ हिंड मेला रोपौली धान फरिया सियारी ।
३.
असारको पन्द्र जॉदा हिला माथि खोक आहै हिला माथि खोक,
न छन् बाबा न छन् आमा किन लाग्छ भोक आहै किन लाग्छ भोक ।
५.
असार मासको दब दबे हिलो छुन्न म नभन
प्रदेश जान दिन्न म अब दिन मात्र नगन ।
✍️इन्दिरा देवकोटा
…………………………………………
(४८**)
१.
असारे पन्ध्र उत्सव एक मिलेर मनाअौँ ,
दही र चिउरा खाएर भोक पनि मेटाअौँ
२.
छिपछिपे हिलोमा नै धान रोपेर
असार पन्ध्र मनाअौँ सबै मिलेर
३.
मिठो मसिनो जे छ त्यही खाउला ,
असार पन्ध्र राम्ररी मनाउला l
✍️रिता खराल ,रुपन्देही
…………………………………………
(४९**)
१.
छुपु छुपु धान रोप्नुपर्छ है असारे गीत गाउदै
परम्परा नभुलौ नि मेलो पुरा गरौ पर्म लाउदै।
२.
मानु रोप्ने अनि मुरी फलाउने आश किसानलाई हुन्छ
समयमै मल ,जल र बल प्रयोग गर्नाले खुशी छुन्छ।
३.
नौलो प्रबिधि प्रयोगमा ल्याई धेरै उब्जनी गर्नुपर्छ
समयमा माटो जाँच गरेर बीउ बिजन छर्नुपर्छ।
✍️इश्वरी अधिकारी, लमजुङ
…………………………………………
(५०**)
(१)
बिपत्ता पटुकी कसेर,
खेतका आलिमा बसेर ।
(२)
दही चिउरा मेली खाउँ,
असारे गीत पनि गाउँ ।
(३)
मुठी धान रोपेर मुरी,
जोगाउनु पर्दछ हुरी ।
(४)
असारे हिलो टेक्नुपर्छ,
रोप्ने गराको मेलो सर्छ ।
(५)
भाग्यमानी हौं हामी कति,
अरु सबै कछुवा गति ।
✍️-ऋषिराम खनाल, मध्यविन्दु ६ नवलपुर ।
…………………………………………
(५१**)
१.
असारको पन्ध्र दही र चिउरा खेताला हरुलाई,
रोपाहार पाइयो बाउसे गर्न जाउ है दाजुभाइ।
२.
असारे गीत गाउला है सानु गैरी खेत झरेर
जाउलानी घुम्न सङ्ग्राती बजार मैजारो गरेर।
✍️नवशिला, बेलबारी -२,लालभित्ती,मोरङ
हाल: गोदावारी लालितपुर।
…………………………………………
(५२**)
१.
हे अन्न तिमिबिना रहन्न
तिम्रो अपमान अहँ सहन्न।
२.
असारको बेला हलो र कोदालो किसानको काँधमा
नबुझी किन गर्दछ्न् लडाइँ उभिएर साँधमा।
३.
सिँगार्छु तिमीलाई रोपाइँ गरी हिलो र पानीले
उघार्छु घुम्टो काटेर त्यो बाली नियमित बानीले।
४.
रुख रहेछ जिन्दगी यो पीडा दुख पिर पलाउने
अपेक्षाको बीउ रोप्दा नि उपेक्षाको फल फलाउने।
✍️मुक्तिनाथ अधिकारी , भरतपुर चितवन
…………………………………………
(५३**)
मेहनतगरि छुपु छुपु रोप्छौं असारमा धान
उब्जनीपछि खान्छौं अनि उब्रिए दिन्छौं पनि दान।
-✍️रतन पाण्डे’पारतन’, दार्जीलिङ।
…………………………………………
(५४**)
(१.)
बाउसेले सम्याए खेत ताछेर आली,
उम्रिएका उखेलेर घाँसपात फाली ।
(२)
गोरु कुदे सरर हेर माटो सम्याए
चरा सारुङ चिरबिर गर्दै रमाए ।
(३)
आज असारको पन्ध्र धान रोप्ने दिन
रोपाहालाई फुर्सद छैन एक छिन ।
(४)
गाउँदै असारे भाका धान बिउ रोप्दै
के-के टुक्का बुनिरहेछन भाका छोप्दै ।
(५)
मेलैसँग रोपे है धानको बिउलाई
हिलैले होली खेले रंगाए जिउलाई ।
(६)
नाच्दै गाई बाउसेले कोदाली समाए
हाँसे खित्का छोडी रोपाहाहरु रमाए ।
(७)
आकाशमा कालो बादल भोलि खुल्नेछ
धानको बाला मसीरमा लहै झुल्नेछ ।
✍️• गोपाल कृष्ण डंगोल, महाराजगञ्ज, काठमाण्डू
हाल: इटहरी ।
…………………………………………
(५५**)
/१/
असार पन्ध्र समाजिक संजालमा मात्रै हुने भयो,
हाम्रो धर्म संस्कृति खै आज भोलि तँ हराउँदै गयो।
/२/
यसो भन्दा कति जनालाई नपच्ला,
निर्यात हुने धान चामल तँ बच्ला।
/३/
भए जति युवाहरु गए विदेश तिर,
घरमा बाबा आमालाई असारमा पीर।
/४/
धान दिवस मनाउँदा तँ साह्रै खुसी हुन्छ,
एक छाक खान नपाउँदा भित्री मन रुन्छ।
… ✍️राम सागर रावल
अत्तरिया कैलाली
…………………………………………
(५६**)
१.
धान दिवस मनाउँदा त साह्रै खुसी हुन्छु
एक छाक खान नपाउँदा दिनरात रुन्छु
२.
घर छोडेर किन सुत्नु हुन्छ खोला
अब मेरो जीवनमा के कस्तो होला।
३.
मेरो भाग्या ले सधैं छल्छ
यता दुखै दु:खमा चल्छ।।
४.
रहर होइन मेरो बाध्यता थियोे
बाढी पहिरोले नै त्यही पनि लियो
५.
सधैं काम गर्न खेत तिर झर्छु
झर्दा झर्दै नै कुन दिन म मर्छु
६.
मेरो जस्तै हजुरको नि व्यथा
मनका पीडा अरुलाई केथा।।
७.
मेरो मुटुमा गहिरो घाउछ ताजै
युवा नै परदेश खेतबारी बाँझै।
✍️प्रेम सुनार दैलेख
…………………………………………
(५७**)
असार मास यो दर्के झरी रुझायाे जिउज्यान
दही केरा खाई आऊ न साथी राेपाैँ है लाै धान ।
-✍️दुर्गा बनबासी
…………………………………………
(५८**)
/०१/
रोपेर मानो उमार्ने मुरी सपना सोचेर,
गर्दैछ काम पटुकी भरि चिउरा बोकेर।
/०२/
असारे गीत लाएर मित दोहोरी जमायो,
बाहुसे दाजै रोपारे बैनी मेलैमा रमायो।
/०३/
खेताला सबै हेर लौ आज मातेछ छ्याङले,
बाहिर जाँदा रोकेछ क्यार भाटुको झ्याङले।
/०४/
कृषि प्रधान देश हो हाम्रो रोपाइँ चल्दै छ,
सोरेको हिलो दाँदेले आज नौनाडी गल्दै छ।
✍️अरुण कुमार भुजेल, गाेरुवथान भारत
…………………………………………
(५९**)
१.
आधा खेत त चिरिसके आधा खेतमा पहिराे,
हेरन हाै सञ्जालमा, दहि चिउराकाे ओहिराे ।
२.
भत्काईहाले विकासेले मूलखाेलाकाे शिर,
खहरेले बाटाे भूल्याे, कठै! पस्याे बस्ति तिर ।
३.
न त जन बाँकी रह्याे न रह्यो पसिनाकाे धन,
केही बाँकी नहुने भाे नगरे चिन्तन गहन ।
✍️- शान्ति याक्साे वन
…………………………………………
(६०**)
अब त उठौँ जुटौ सबै मज्दुर हरु,
ब्यबस्था मिल्काउँ सङ्घर्ष गरौँ बरु।
✍️सुरेशकुमार पान्डे, दाङ
…………………………………………
(६१**)
भर्खरै उठेको नास्ता खाँदैछु,
बाख्रा लगेर गोठाला जाँदैछु।
✍️पारस भट्ट
…………………………………………
(६२**)
१//
आमाले गाई पालेका छन् आफ्नै गाउँमा,
चिउरा हालि दहिमा अनि मुसिन् भाँडामा।
२//
आजको दिन मेलामा गई भिजेछ कपडा,
मिलेर गाँऊ असारे सबै नगरौँ लफडा ।
३//
रोपेर धान खेतमा भोलि झपक्क फलाऊ ,
फाटेको मन टुक्कमा आई अब त सिलाऊ।
४//
नराखौँ बाजोँ कसैले पनि आफ्नो जमिन,
पाउछ भोलि मिठोमा खाना राखे है ध्यान।
५//
असारे पन्ध्र परेको दिन सबैलाई कामना,
मिलेर सबै चिउरा र दहि खाने हाम्रो चाहना ।
✍️ कल्पना थामी, सिन्धुपाल्चोक
…………………………………………