शुक्र मोक्तान
हिन्दू धर्मावलम्बीहरू र नेपाली समुदायको सबैभन्दा ठूलो पर्व बडा दशैँ तथा नव रात्रको विजय दशमी संघारमा आईपुग्दा स्वदेशमा मात्र नभई वैदेशिक रोजगारीको शिलशिलामा खाडी लगात अन्य मुलुकमा पुगेका नेपालीहरूमा पनि दशैँको रौनकले सरगर्मी बढेको छ। महिनौँ अगाडी देखी पूर्व तयारीका साथ हवाई टिकट लिएर बसेकाहरू धमाधम स्वदेश फर्किरहेका छन्। परिवार आफन्तजनहरू संग दशैँ मनाउन जानेहरूको फेसबुक स्टाटसहरूले हिजोआज सामाजिक संजाल रंगिन भएका छन्।
त्यसो त सधैँ झैँ यस पालीको दशैँमा पनि स्वदेश फर्किनेहरू भन्दा विभिन्न कारणले स्वदेश फर्किन नपाएको नेपालीहरूको संख्या अधिक छ। विगत ६ वर्ष देखी साउदीमा कार्यरत सिराहको विनोद रायले यस बिचमा एउटा पनि दशैँ परिवार संग मनाउन नपाएको बताउँछन्। उनले गह भरी आँशु लिएर यस पालीको दशैँमा परिवार संगै मनाउँने र छोराको व्रतबन्ध गर्ने योजना बनाए पनि कम्पनीले छुट्टी नदिएकोले घर जान नपाएको बताए।उनी भन्छन् “७० वर्ष कटेको दमको बिरामी हजुरआमाले बोलाई रहनु भएको छ, श्रीमती त्यस्तै गुनासो गर्छिन्। आफू संग जवाफ नभए पछि …..” । उनी मौन भए , उनको मौनताले वाध्यताको भारीले थिचिँदा निस्शासिनुको पिडा बयान गरीरहेको थियो।
साउदीकै अर्को एक कम्पनीमा कार्यरत प्युठानका ओबीराम पौडेल पनि यस पालीको दशैँमा घर जान पाएनन्।वर्षदिन अगाडी देखी नै गाउँको एक देवी मन्दिरमा करीब २ लाख बराबरको दुई तामाको कलश चढाउने योजना अनुरूप सबै तयारी पुरा भएर पनि व्यक्तिगत समस्याको कारण उनी नेपाल जान सकेनन्। घरको कान्छो छोरो दशैँमा घर आईपुग्ने बुबा आमाको आशा निराशामा बदलिएको छ। पौडेल ८७ वर्षीय आमा बुवाको कुरा सम्झदैँ भन्छन् “ के गर्नु यतिका समय देखी तयारी गर्दा पनि अन्तिम समयमा घर जान सकिएन, बुवा आमालाई म आउँदिन पनि भन्न सकिएन….।” एक सुर्को कालो कफीको सुर्को लिए पछी आफ्नो बुबा आमा संगै आफ्नो ७ र १३ वर्षीय छोराहरू सम्झन पुगे। अवरुद्ध गला तर मन्द मुस्कानमा भने “आफू घर जना नपाए पनि यो दशैँको फूलपातीका दिन पूजा सहित पूर्व योजना अनुरूप कलश चाहीँ परिवारले मन्दिरमा चढाउने भएको छ।” उनका अवरुद्ध गलाले सपना र मनोकांक्षहरू निमोठीँदाको चित्कारलाई बयान गरिरहे जस्सो आभास हुन्थ्यो।
त्यसतै विगत १४ वर्ष देखी एक सुपर मार्केटमा कार्यरत कास्कीका गणेश भुजेलले पनि यो दशैँ परिवार संग मनाउन नपाउने भएको छ। पछिल्लो वर्ष कोरोना महामारीकै कारण घर किन्दाको ऋणको किस्ता घटाउन नपाएकोले उनको ध्यान चक्रवर्ती व्याजे बैंकको किस्ता तिर छ। उनि भन्छन् “ एकातिर बैंकको किस्ता अर्को तिर परिवारलाई दशैँ खर्च……।” ओठ लेब्र्याउँदै थप्छन् “परिवार संगै दशैँ मनाउने चहाना छ नी तर चहाना भन्दा पनि वाध्यता ठूलो हुँदा रहेछन्।” आँखा पिल्पिलाउँदै व्यंग्यात्मक हाँसो हाँस्दै “दशैँ भन्ने वित्तिकै छोरा र परिवारको सारै याद आउँछ हो।” भन्दै थिए। उनको यो व्यंग्यात्मक हाँसो आफैँ माथी थियो की खाडीमा कार्रत आफूजस्तै युवाहरू माथी मेसो पाईएन।
यो त केवल प्रतिनिधि पात्रहरू मात्र हुन्। दशैँ मनाउन घर फर्किँदै गरेको साथीको फेसबुकमा “शुभ यात्रा “ लेख्दै गर्दा आफ्नो चहाना र पिडालाई लुकाउँदै साथीलाई झुठो मुस्कान सहित बिदाईका हात हल्लाई रहेका छन् लाखौँ नेपाली श्रमिक युवाहरू…..।
दुर्गा माताले सबैको कल्याण गरून् सम्पूर्ण पाठकहरूमा विजया दशमीको हार्दिक शुभकामना!